
Sukta 3.39
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)
Triṣṭubh
ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഈ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതിയിൽ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന പ്രചോദിതമായ “ചിന്താ-സ്തോത്രം” (മതി/സ്തോമ) പ്രഭുവിലേക്കുയരുന്നു; യജമാനന്റെ ഉള്ളിൽ നിക്ഷിപ്തമായ തന്റെ തന്നെ ശക്തിയെ ഇന്ദ്രൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഉണർത്തണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. നവഗ്വരും ദശഗ്വരും കൂടെ ഒളിഞ്ഞിരുന്ന സൂര്യനെ കണ്ടെത്തിയ ഇന്ദ്രന്റെ സത്യകർമ്മം—ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചം വീണ്ടെടുത്തത്—ഓർമ്മിപ്പിച്ച ശേഷം, ഇപ്പോഴത്തെ പോരാട്ടത്തിൽ സഹായം, തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവരിൽ വിജയം, സമ്പത്തും ക്ഷേമവും നേടൽ എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
इन्द्रं मतिर्हृद आ वच्यमानाच्छा पतिं स्तोमतष्टा जिगाति । या जागृविर्विदथे शस्यमानेन्द्र यत्ते जायते विद्धि तस्य ॥
ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്ന, സ്തോമം (സ്തുതി) കൊണ്ടു രൂപപ്പെടുത്തിയ മതി (ഹിമ്ന-ചിന്ത) നേരെ ഇന്ദ്രനിലേക്കു പോകുന്നു—സ്വാമിയിലേക്കു. വിദഥ (യജ്ഞസഭ/അന്വേഷണസഭ)യിൽ ജാഗ്രതയും പ്രകാശവും ഉള്ള അവൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്ര, നിനക്കുള്ളിൽ എന്തു ജനിക്കുന്നു (പ്രത്യുത്തര-ശക്തിയായി), അതിനെ നീ അറിയുക—അത് ഞങ്ങളിലുളള നിന്റെ തന്നെ പ്രകാശനം.
Mantra 2
दिवश्चिदा पूर्व्या जायमाना वि जागृविर्विदथे शस्यमाना । भद्रा वस्त्राण्यर्जुना वसाना सेयमस्मे सनजा पित्र्या धीः ॥
ദിവത്തിൽ നിന്നുപോലും അവൾ ജനിക്കുന്നു—പൂർവ്യ, പുരാതനമായിട്ടും സദാ നവജാത; ജാഗ്രതയോടെ, വിദഥ (യജ്ഞസഭ/അന്വേഷണസഭ)യിൽ ഉച്ചരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൾ വ്യാപിക്കുന്നു. മംഗളകരമായ പ്രകാശമുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചു—അർജുന (ശ്വേത/ദീപ്ത) വസ്ത്രങ്ങളിൽ—പിതാക്കന്മാരിൽ സനാതനമായ ഈ പിത്ര്യ ധീ (അന്തർദൃഷ്ടി) ഇവിടെ ഞങ്ങളുടേതാകുന്നു.
Mantra 3
यमा चिदत्र यमसूरसूत जिह्वाया अग्रं पतदा ह्यस्थात् । वपूंषि जाता मिथुना सचेते तमोहना तपुषो बुध्न एता ॥
ഇവിടെയും—യമ (ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ദ്വിത്വശക്തി) ജനിച്ചിടത്തുതന്നെ—ജിഹ്വയുടെ അഗ്രഭാഗം പക്ഷിപോലെ പൊങ്ങി നിലകൊണ്ടു. യുഗലശക്തിയായി ജനിച്ച രൂപങ്ങൾ പരസ്പരം സംയോഗത്തിലേക്ക് വരുന്നു; അവയാണ് അന്ധകാരഹന്താക്കൾ, തപസ് (തപഃ) എന്ന ഗഹനാധാരത്തിൽ വേരൂന്നിയവർ.
Mantra 4
नकिरेषां निन्दिता मर्त्येषु ये अस्माकं पितरो गोषु योधाः । इन्द्र एषां दृंहिता माहिनावानुद्गोत्राणि ससृजे दंसनावान् ॥
മർത്ത്യരിൽ ആരും അവരെ നിന്ദിക്കുകയില്ല—നമ്മുടെ പിതാക്കളെ—അവർ ഗോഷു (ഗോങ്ങളിൽ, പ്രകാശത്തിൽ) യോദ്ധാക്കളായിരുന്നു. മഹിമാവാനായ ഇന്ദ്രൻ അവരെ ദൃഢമാക്കി; ദംസനാവാൻ (കർമ്മസിദ്ധിശക്തിയാൽ) ഉയരത്തിലേക്ക് ഗുപ്ത ഗോത്രാണി—അടച്ചുവെച്ച ഗോസംഘം/കിരണങ്ങൾ—മുക്തമാക്കി.
Mantra 5
सखा ह यत्र सखिभिर्नवग्वैरभिज्ञ्वा सत्वभिर्गा अनुग्मन् । सत्यं तदिन्द्रो दशभिर्दशग्वैः सूर्यं विवेद तमसि क्षियन्तम् ॥
സഖാവായി—അവിടെ, സഖികളോടൊപ്പം—നവഗ്വരോടൊപ്പം—സത്ത്വശക്തികളാൽ വഴി അറിഞ്ഞ് അവർ ഗാ (ഗോങ്ങൾ/കിരണങ്ങൾ) പിന്തുടർന്നു. അതുതന്നെ സത്യം: ഇന്ദ്രൻ ദശഭിഃ—ദശഗ്വരോടൊപ്പം—തമസ്സിൽ വസിച്ചിരുന്ന സൂര്യനെ കണ്ടെത്തി.
Mantra 6
इन्द्रो मधु सम्भृतमुस्रियायां पद्वद्विवेद शफवन्नमे गोः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु हस्ते दधे दक्षिणे दक्षिणावान् ॥
ഇന്ദ്രൻ ഉസ്രിയാ—പ്രകാശമയിയായ ഗാവിൽ സംഭൃതമായ മധു കണ്ടെത്തി; പാത അറിയുന്നവനെപ്പോലെ, ഗാവിന്റെ കുളമ്പടയാളത്തിനരികെ, ഗോയുടെ തേജോബലത്തിൽ അതിനെ കണ്ടെത്തി. ഗുഹയിൽ നിഹിതമായ, ഗുഹ്യമായ, അപ്സു—ജലങ്ങളിൽ ഗൂഢമായി മറഞ്ഞിരുന്നതിനെ അവൻ തന്റെ വലങ്കയ്യിൽ ധരിച്ചു—ദക്ഷിണാവാൻ, ദക്ഷിണാദായകശക്തിയിൽ സമൃദ്ധൻ.
Mantra 7
ज्योतिर्वृणीत तमसो विजानन्नारे स्याम दुरितादभीके । इमा गिरः सोमपाः सोमवृद्ध जुषस्वेन्द्र पुरुतमस्य कारोः ॥
തമസ്സിൽ നിന്നു വേർതിരിച്ച് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ജ്യോതിയെ ഞങ്ങൾ വരിക്കട്ടെ; ദുരിതം അടുത്ത് അമർത്തിവന്നാലും അതിൽ നിന്നു ഞങ്ങൾ ദൂരെയിരിക്കട്ടെ. ഹേ സോമപാ, ഹേ സോമവൃദ്ധ, പുരുതമ കർമ്മം ചെയ്യുന്ന ഈ കാരുവിന്റെ ഇമാ ഗിരഃ—ഈ സ്തുതിവചനങ്ങളെ—ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കണമേ.
Mantra 8
ज्योतिर्यज्ञाय रोदसी अनु ष्यादारे स्याम दुरितस्य भूरेः । भूरि चिद्धि तुजतो मर्त्यस्य सुपारासो वसवो बर्हणावत् ॥
യജ്ഞത്തെ അനുഗമിച്ച് ജ്യോതി സഞ്ചരിക്കട്ടെ; രോദസീ—ദ്യാവും പൃഥിവിയും—അതിനെ അനുഗമിക്കട്ടെ; ധാരാളമായ ദുരിതത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ദൂരെയിരിക്കട്ടെ. കാരണം തുജതനായ മർത്ത്യനിൽ പലവിധ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ പതിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഹേ വസുക്കളേ, നിങ്ങൾ സുപാരാസഃ—നന്നായി കടത്തിവിടുന്നവർ—ബർഹണാവത്—ഉയർത്തി വിപുലപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തിയുള്ളവർ.
Mantra 9
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ക്ഷേമത്തിനായി, ഈ സമരഭാരത്തിൽ, വാജസാതൗയിൽ ഏറ്റവും പുരുഷാർത്ഥവാനായ ദാനവാൻ ഇന്ദ്രനെ ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. യുദ്ധങ്ങളിൽ സഹായത്തിനായി ഉഗ്രനായി, ഞങ്ങളെ ശ്രവിക്കുന്നവൻ, വൃത്രങ്ങളായ തടസ്സകരെ വധിക്കുന്നവൻ, ധനങ്ങളുടെ സംജയിയായ അവനെ ഞങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു.
The hymn opens with the heart-born inspired thought, fashioned into praise, going straight to Indra as Lord, asking him to recognize the power awakening through the rite.
It develops Indra’s identity as helper and truth-worker, recalling the companionship of the Navagvas/Daśagvas and the pursuit of the ‘cows’ (rays), culminating in the discovery of the Sun hidden in darkness.
The revelation that Indra ‘found the Sun in the darkness’—a paradigmatic victory of truth and light over concealment—becomes the warrant for present assistance.
The hymn closes with an urgent, practical invocation: may Indra hear, come fiercely to help in battles, slay the obstructers, and secure the conquerable riches for well-being.
इन्द्रं मतिर्हृद आ वच्यमानाच्छा पतिं स्तोमतष्टा जिगाति । या जागृविर्विदथे शस्यमानेन्द्र यत्ते जायते विद्धि तस्य ॥sūryaṃ viveda tamasi kṣiyantam
ghnantaṃ vṛtrāṇi
It teaches that sincere, well-shaped praise rising from the heart reaches Indra, who then awakens his power in the worshipper—breaking obstacles and bringing victory, abundance, and light.
They represent Indra’s companions in a truth-seeking quest where the ‘rays/cows’ are followed and the Sun is discovered hidden in darkness—an image for recovering lost light and clarity.
Traditionally it fits Indra-focused soma/fire rites for strength and success; in a simple recitation practice it is used to pray for courage, removal of inner blocks, and clear insight during difficult struggles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.