
Sukta 3.14
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.14)
Agni
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ ആനന്ദഭരിതനായ ഹോതൃവായി സിംഹാസനാരൂഢനാക്കുന്നു—വിദഥങ്ങളിൽ (യാഗസമ്മേളനങ്ങളിൽ) ദൃഢമായി നിലകൊണ്ട്, തന്റെ ദീപ്തിയും രക്ഷാശക്തിയും ഭൂമിയാകെ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നവനായി. അവനെ സഹസ് (ബലം/ശക്തി) എന്നതിന്റേ പുത്രനായി, മിന്നൽ-രഥാരൂഢനായി, ജ്വാലാകേശനായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു; മിത്രനും വരുണനും മരുത്തുകളും പോലും അവനെ സ്തുതിക്കുന്നു. അവസാനം കവി മുഴുവൻ കർമവും അഗ്നിക്കു സമർപ്പിച്ച്, അർപ്പണം അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലും മാധുര്യത്തിലുമെല്ലാം അറിയുകയും ‘രുചിച്ചു’ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
आ होता मन्द्रो विदथान्यस्थात्सत्यो यज्वा कवितमः स वेधाः । विद्युद्रथः सहसस्पुत्रो अग्निः शोचिष्केशः पृथिव्यां पाजो अश्रेत् ॥
ആനന്ദമയ ജ്വാലയായ ഹോതൃ (Hotṛ) വിദഥങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു—സത്യൻ, യജ്വാ, കവിതമൻ, സ വേധാഃ (യഥാവിധി കര്മ്മങ്ങളുടെ ജ്ഞാനി). വിദ്യുദ്രഥൻ, സഹസസ്പുത്രനായ അഗ്നി—ശോചി (ജ്വാല) തന്നെയാണ് അവന്റെ കേശം—പൃഥ്വിയിൽ തന്റെ പാജസ് (പ്രഭാവ-ബലം) വ്യാപിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 2
अयामि ते नमउक्तिं जुषस्व ऋतावस्तुभ्यं चेतते सहस्वः । विद्वाँ आ वक्षि विदुषो नि षत्सि मध्य आ बर्हिरूतये यजत्र ॥
ഹേ സഹസ്വഃ, ഋതാവാൻ (ഋതത്തിന്റെ ശക്തിയുള്ളവനേ), നിനക്കായി ഞാൻ നമസ്കാരവാക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു; അതിനെ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്ക. നിന്റെ ദിശയിലേക്കാണ് ചേതന/ഇച്ഛ ഉയരുന്നത്, ഹേ മഹാബലവാനേ. അറിഞ്ഞവനേ, അറിഞ്ഞവരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; അറിഞ്ഞവനായി മദ്ധ്യേ ബർഹി (പവിത്ര കുശാസനം)മേൽ നമ്മുടെ ഊതി (സഹായം)ക്കായി ഇരിക്ക, ഹേ യജത്ര (പൂജ്യ).
Mantra 3
द्रवतां त उषसा वाजयन्ती अग्ने वातस्य पथ्याभिरच्छ । यत्सीमञ्जन्ति पूर्व्यं हविर्भिरा वन्धुरेव तस्थतुर्दुरोणे ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഉഷസ്സും വാജയന്തീ (ബലം/വാജം നൽകുന്ന ശക്തി)യും വാതത്തിന്റെ പഥങ്ങളിലൂടെ നിന്റെ അടുക്കൽ വേഗത്തിൽ വരട്ടെ. അവർ ഹവിഷുകളാൽ നിന്നെ—പുരാതനനെ—അഞ്ജനം/അഭിഷേകം ചെയ്യുമ്പോൾ, അവർ ഗൃഹത്തിൽ രഥത്തിന്റെ വന്ധുരത്തിൽ കെട്ടിയ കുതിരകളെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
Mantra 4
मित्रश्च तुभ्यं वरुणः सहस्वोऽग्ने विश्वे मरुतः सुम्नमर्चन् । यच्छोचिषा सहसस्पुत्र तिष्ठा अभि क्षितीः प्रथयन्त्सूर्यो नॄन् ॥
ഹേ സഹസ്വോ അഗ്നേ, മിത്രനും വരുണനും സർവ്വ മരുത്ഗണങ്ങളും നിനക്കായി സുമ്നം (കൃപ/മംഗളം) പാടുന്നു. ഹേ സഹസസ്പുത്ര (ബലത്തിന്റെ പുത്ര), നീ നിന്റെ ശോചിഷാ (ജ്വാല)യോടെ നിലകൊണ്ട് വാസലോകങ്ങളെ വ്യാപിപ്പിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യൻ മനുഷ്യരെ വിശാലമാക്കുന്നതുപോലെ നീ നരന്മാരെ പൂർണ്ണ പ്രഭയിൽ വികസിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 5
वयं ते अद्य ररिमा हि काममुत्तानहस्ता नमसोपसद्य । यजिष्ठेन मनसा यक्षि देवानस्रेधता मन्मना विप्रो अग्ने ॥
അഗ്നേ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾ നിനക്കു നമ്മുടെ കാമന അർപ്പിച്ചു; കൈകൾ നീട്ടി നമസ്കാരത്തോടെ നിന്റെ അടുക്കൽ ഉപസദ്യ (ഉപാസനയായി) സമീപിക്കുന്നു. യജിഷ്ഠമായ മനസ്സോടെ ദേവന്മാരെ യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്ക; അശ്രേധ—അചഞ്ചലചിന്തയുള്ള—ഹേ വിപ്ര, നിന്റെ മനസ്സിൽ സ്ഥിരനായി ഇരിക്ക.
Mantra 6
त्वद्धि पुत्र सहसो वि पूर्वीर्देवस्य यन्त्यूतयो वि वाजाः । त्वं देहि सहस्रिणं रयिं नोऽद्रोघेण वचसा सत्यमग्ने ॥
ഹേ സഹസിന്റെ പുത്രാ, നിനക്കിൽ നിന്നുതന്നെ ദേവന്റെ അനേകം പുരാതന ഊതികൾ (സഹായങ്ങൾ) പുറപ്പെടുന്നു; വാജങ്ങൾ—ഊർജ്ജശക്തിയുടെ സമൃദ്ധികൾ—വ്യാപിക്കുന്നു. അഗ്നേ, ഞങ്ങൾക്ക് സഹസ്രിണ റയി (ആയിരമടങ്ങുള്ള സമ്പത്ത്) നല്കുക; അദ്രോഘ വചനത്താൽ—കപടമില്ലാതെ—സത്യവാക്കാൽ.
Mantra 7
तुभ्यं दक्ष कविक्रतो यानीमा देव मर्तासो अध्वरे अकर्म । त्वं विश्वस्य सुरथस्य बोधि सर्वं तदग्ने अमृत स्वदेह ॥
ഹേ ദക്ഷാ, ഹേ കവിക്രതു ദേവാ, അധ്വരത്തിൽ ഞങ്ങൾ മർത്ത്യർ നിനക്കായി ഈ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. നീ വിശ്വത്തിന്റെ സുരഥ—നല്ല രഥമാർഗ്ഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന എല്ലാറ്റിന്റെയും—ബോധം കൈവരിക്ക; ഹേ അമൃത അഗ്നേ, ഇവിടെ അതിന്റെ മുഴുവൻതും അതിന്റെ മാധുര്യത്തിൽ സ്വദേഹ (സ്വാദിച്ച്) അനുഭവിക്ക.
Agni is स्थापित (made to stand) as the joyful Hotṛ in the gatherings—true, sacrificial, and supremely wise in rite.
His cosmic form is unfolded: son of Force, lightning-charioted, flame-haired, spreading might upon earth; then his praise is echoed by Mitra, Varuṇa, and the Maruts.
Agni’s flame stands and ‘widens’ the human worlds like the Sun—an image of expansion, order, and life-giving radiance.
The sacrificers dedicate their works to him and ask him to know all rightly and to taste the offering’s sweetness in full, sealing reciprocity between human rite and divine acceptance.
vidyudrathaḥ sahasas putro agniḥ
abhi kṣitīḥ prathayan sūryo
sarvaṃ tad agne amṛta svadeha
It establishes Agni as the central priestly fire (Hotṛ) who makes the sacrifice effective and spreads protective, life-giving power across the human world.
These epithets stress Agni’s dynamic energy: he is born of power (sahas) and moves with swift, striking brilliance like lightning, carrying offerings upward.
At the start of a small fire offering or lamp-lighting, recite select verses to invite Agni, offer a little ghee (or symbolic offering), and conclude by dedicating your actions to clarity and right order (ṛta).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.