
Sukta 3.5
Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)
Agni (in relation to Uṣas as illumination)
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം ഉഷസ്സിനെ (പ്രഭാതത്തെ) അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ജാഗ്രതജ്വാലയായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവൻ “ഇരുട്ടിന്റെ വാതിലുകൾ തുറന്ന്” ദർശികളെ പ്രകാശപഥത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ജ്ഞാനമുള്ള, നന്നായി ജ്വലിപ്പിച്ച പുരോഹിതനായി, ദൈവിക ഋതത്തിന്റെ രക്ഷകനായി, പ്രചോദിതമായ ശില്പകൃത്യങ്ങളുടെ സംരക്ഷകനായി അഗ്നിയെ ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നു. അവസാനം അഗ്നിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഇളാ (പോഷക സമൃദ്ധി/അന്തര്ദൃഷ്ടി), ദീർഘകാല ലാഭങ്ങൾ, ശക്തമായ സന്തതി എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥനകൾ ഉന്നയിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्रत्यग्निरुषसश्चेकितानोऽबोधि विप्रः पदवीः कवीनाम् । पृथुपाजा देवयद्भिः समिद्धोऽप द्वारा तमसो वह्निरावः ॥
ഉഷസ്സിനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് ബോധം നേടിയ അഗ്നി ഉണർന്നിരിക്കുന്നു—വിപ്രൻ, കവികളുടെ പഥം കണ്ടെത്തുന്നവൻ. ദേവത്തെ തേടുന്നവരാൽ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ട, വിശാലബലമുള്ള ആ വഹ്നി അന്ധകാരത്തിന്റെ വാതിലുകൾ തുറന്നിരിക്കുന്നു.
Mantra 2
प्रेद्वग्निर्वावृधे स्तोमेभिर्गीर्भिः स्तोतॄणां नमस्य उक्थैः । पूर्वीॠतस्य संदृशश्चकानः सं दूतो अद्यौदुषसो विरोके ॥
നിശ്ചയമായും അഗ്നി സ്തോമങ്ങളാലും ഗീർഭികളാലും, സ്തോതാക്കളുടെ നമസ്കാരയുക്തമായ ഉക്ഥങ്ങളാലും വളർന്നു. ഋതത്തിന്റെ പുരാതന ദർശനങ്ങളിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന ദൂതൻ, ഉഷസ്സിന്റെ വിശാല പ്രകാശ-വിരോകത്തിൽ ഒരുമിച്ച് ദീപ്തനായി തെളിഞ്ഞു.
Mantra 3
अधाय्यग्निर्मानुषीषु विक्ष्वपां गर्भो मित्र ऋतेन साधन् । आ हर्यतो यजतः सान्वस्थादभूदु विप्रो हव्यो मतीनाम् ॥
അപ്പോൾ അഗ്നി മനുഷ്യകുലങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായി—അപാം ഗർഭം, ഋതംകൊണ്ട് സിദ്ധി വരുത്തുന്ന മിത്രൻ. ഹരിത-സുവർണ തേജസ്സുള്ള, യജ്യനായവൻ ശിഖരത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; അവൻ വിപ്രനായി, നമ്മുടെ മതികളുടെ ഹവ്യ—അർപ്പണയോഗ്യമായ ശക്തിയായി മാറി.
Mantra 4
मित्रो अग्निर्भवति यत्समिद्धो मित्रो होता वरुणो जातवेदाः । मित्रो अध्वर्युरिषिरो दमूना मित्रः सिन्धूनामुत पर्वतानाम् ॥
അഗ്നി സമിദ്ധനായാൽ അവൻ മിത്രനാകുന്നു; ഹോതൃ രൂപത്തിൽ മിത്രൻ, ജാതവേദസ് രൂപത്തിൽ വരുണൻ. അധ്വര്യു രൂപത്തിലും അവൻ മിത്രൻ—വേഗവാൻ, ദമൂനാ (ഗൃഹാധിപതി); സിന്ധുക്കളുടെ മിത്രനും പർവ്വതങ്ങളുടെയും മിത്രനും.
Mantra 5
पाति प्रियं रिपो अग्रं पदं वेः पाति यह्वश्चरणं सूर्यस्य । पाति नाभा सप्तशीर्षाणमग्निः पाति देवानामुपमादमृष्वः ॥
അവൻ പ്രിയത്തെയും, ആക്രമകനിൽ (രിപുവിൽ) നിന്ന് അഗ്രമായ പദത്തെയും കാക്കുന്നു; യഹ്വ—മഹാബലവാൻ—സൂര്യന്റെ ചരണം/മാർഗ്ഗം കാക്കുന്നു. അഗ്നി നാഭിയെയും, സപ്തശീർഷ (ഏഴുതല) ശക്തിയെയും കാക്കുന്നു; ഉന്നതൻ (ഋഷ്വ) ദേവന്മാരുടെ ഉപമാദ—അന്തരംഗ ആനന്ദം/യജ്ഞരസം—കാക്കുന്നു.
Mantra 6
ऋभुश्चक्र ईड्यं चारु नाम विश्वानि देवो वयुनानि विद्वान् । ससस्य चर्म घृतवत्पदं वेस्तदिदग्नी रक्षत्यप्रयुच्छन् ॥
ഋഭു ആരാധ്യമായ മനോഹര നാമം നിർമ്മിച്ചു—എല്ലാ ദേവവയുനങ്ങൾ (വിധികൾ/പ്രവർത്തനങ്ങൾ) അറിയുന്ന ദേവൻ. അവൻ വേനയ്ക്കായി വൃഷഭത്തിന്റെ ചർമ്മം, ഘൃതവത്—ഘൃതസമൃദ്ധവും തേജസ്സുമുള്ള—പദം ഉണ്ടാക്കി; അതിനെ തന്നേ അഗ്നി അപ്രയുച്ഛൻ—അവിരതമായി—കാക്കുന്നു.
Mantra 7
आ योनिमग्निर्घृतवन्तमस्थात्पृथुप्रगाणमुशन्तमुशानः । दीद्यानः शुचिॠष्वः पावकः पुनःपुनर्मातरा नव्यसी कः ॥
അഗ്നി ഘൃതവത്—ഘൃതസമൃദ്ധമായ തേജസ്സുള്ള—യോനിയിൽ നിലകൊണ്ടു; പൃഥുപ്രഗാണ—വിശാലമായ അഗ്രഗാനം—ഉള്ളവൻ, ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും താനേ ആഗ്രഹരൂപ ജ്വാലയും. ദീപ്തൻ, ശുചി, ഋഷ്വ, പാവക—ശുദ്ധികർത്താവ്—അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും രണ്ടു മാതാക്കളെ (ദ്യൗ-പൃഥിവീ) എപ്പോഴും പുതുതാക്കുന്നു; അതിനെ ആരാണ് അളക്കുക?
Mantra 8
सद्यो जात ओषधीभिर्ववक्षे यदी वर्धन्ति प्रस्वो घृतेन । आप इव प्रवता शुम्भमाना उरुष्यदग्निः पित्रोरुपस्थे ॥
സദ്യോ ജനിച്ച അഗ്നി ഔഷധികളുടെ ശക്തിയാൽ ഉടൻ വളരുന്നു; അവ അവന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള വളർച്ചയെ ഘൃതത്തിന്റെ തേജസ്സാൽ പോഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ. ചരിവിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ജലങ്ങൾ തങ്ങളെ അലങ്കരിക്കുന്നതുപോലെ, ഇരുപിതാക്കളായ (ദ്യാവ്–പൃഥിവി) മടിയിൽ അഗ്നി വ്യാപിച്ചു കാവൽ നിൽക്കുന്നു.
Mantra 9
उदु ष्टुतः समिधा यह्वो अद्यौद्वर्ष्मन्दिवो अधि नाभा पृथिव्याः । मित्रो अग्निरीड्यो मातरिश्वा दूतो वक्षद्यजथाय देवान् ॥
സ്തുതിക്കപ്പെട്ട്, സമിധയോടുകൂടെ ഈ യഹ്വൻ (ഉത്സാഹി) ഇന്ന് മേലോട്ടു ജ്വലിച്ചു—ദ്യാവിന്റെ ഉയരത്തിൽ, പൃഥിവിയുടെ നാഭിയിൽ. മിത്രസ്വരൂപനും ഈഡ്യനും (ആരാധ്യനും) ആയ അഗ്നി—മാതരിശ്വൻ, ദൂതൻ—യജ്ഞാർപ്പണത്തിനായി ദേവന്മാരെ വഹിച്ചു കൊണ്ടുവരും.
Mantra 10
उदस्तम्भीत्समिधा नाकमृष्वोऽग्निर्भवन्नुत्तमो रोचनानाम् । यदी भृगुभ्यः परि मातरिश्वा गुहा सन्तं हव्यवाहं समीधे ॥
സമിധയാൽ അവൻ നാകം (ആകാശം) താങ്ങി നിർത്തി; ഉയർന്ന അഗ്നി പ്രകാശമയ ലോകങ്ങളിൽ പരമോന്നതനായി. ഭൃഗുക്കൾക്കായി മാതരിശ്വൻ ഗുഹയിൽ രഹസ്യമായി ഒളിഞ്ഞിരുന്ന ഹവ്യവാഹനെ (ഹവിഷ്വാഹകൻ) ജ്വലിപ്പിച്ചപ്പോൾ.
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഹവനം ചെയ്യുന്നവനുവേണ്ടി പുരുദംസം (അനേകം കര്മ്മങ്ങളാല് സമൃദ്ധമായ) ഇളാ—ഗോവിന്റെ (കിരണ-ജ്ഞാനത്തിന്റെ) ശാശ്വതലാഭം—സാധിപ്പിക്കണമേ. ഞങ്ങള്ക്കു പുത്രനും സന്താനവും ബലവാനായ വംശജനുമുണ്ടാകട്ടെ; ഹേ അഗ്നേ, അതേ നിന്റെ സുമതി ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ.
It presents Agni as the awakened fire that rises with Dawn, dispels darkness, guides inspired vision, and protects the sacred order of the rite while granting prosperity and strength.
Dawn symbolizes the first opening of light; the hymn pairs that moment with Agni’s awakening, showing how outer sunrise and inner clarity arise together through the sacred fire.
It asks for Iḷā (nourishing abundance/insight), enduring gains symbolized by the ‘Cow’ (rays/knowledge), protection of what is sacred, and vigorous offspring and well-being.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.