Sukta 7
Sukta 3.7
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7)
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ സൂക്തത്തിൽ, അവൻ പ്രകാശമയമായ ശക്തിയായി പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നു—രണ്ട് മാതാക്കളും രണ്ട് പിതാക്കളും എന്ന ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ മാതാപിതാക്കളിൽ ജനിച്ച് അവരിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതനായവൻ. “ഏഴ് വാണികൾ” (സപ്ത വാണീഃ) ഉയർന്ന് അവന്റെ ദീപ്തമായ അധിഷ്ഠാനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. രാത്രിയുടെ വസ്ത്രം, വൃഷഭ-ബലം, വ്യാപിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കൾ എന്നിവ പോലുള്ള സാന്ദ്രമായ കോസ്മിക് പ്രതിമകളിലൂടെ കവി അഗ്നിയോട് ആയുസ്സ് നീട്ടാനും, ഗായകനെ സുരക്ഷിതമായി തന്റെ തന്നെ ധാമൻ (വാസസ്ഥലം)ത്തിലേക്ക് നയിക്കാനും, ദീർഘകാല സമൃദ്ധി, “കിരണങ്ങൾ/ഗോ” (ഗോ), കൂടാതെ ശക്തമായ സന്തതിയും നൽകാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र य आरुः शितिपृष्ठस्य धासेरा मातरा विविशुः सप्त वाणीः । परिक्षिता पितरा सं चरेते प्र सर्स्राते दीर्घमायुः प्रयक्षे ॥
മുന്നോട്ട് അവർ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു—വാണിയുടെ ആ ഏഴ് ശക്തികൾ—ശിതിപൃഷ്ഠൻ (പ്രകാശ-പൃഷ്ഠവാൻ) എന്ന ധാസേരന്റെ രണ്ടു മാതാക്കളിൽ പ്രവേശിച്ച്. പരിക്ഷിതമായ രണ്ടു പിതാക്കൾ ഒരുമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ആത്മാവിന്റെ അഗ്രയജ്ഞത്തിൽ അവർ ദീർഘായുസ്സിനെ വ്യാപിപ്പിച്ച് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 2
दिवक्षसो धेनवो वृष्णो अश्वा देवीरा तस्थौ मधुमद्वहन्तीः । ऋतस्य त्वा सदसि क्षेमयन्तं पर्येका चरति वर्तनिं गौः ॥
ദിവ്യാകാശത്തിലെ ധേനുക്കൾ, വൃഷണന്റെ അശ്വങ്ങൾ—ദേവിമാർ—മധുരത്വം വഹിച്ച് സന്നദ്ധമായി നില്ക്കുന്നു. ഋതത്തിന്റെ സദസ്സിൽ നീ ക്ഷേമ-ശാന്തിയുടെ കർത്താവാണ്; നിന്റെ ചുറ്റും ഏക ഗാവ് പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു—സത്യപഥം പിന്തുടരുന്ന ജ്ഞാനകിരണമായി പരിവർത്തനം ചെയ്ത് ചുറ്റുന്നു.
Mantra 3
आ सीमरोहत्सुयमा भवन्तीः पतिश्चिकित्वान्रयिविद्रयीणाम् । प्र नीलपृष्ठो अतसस्य धासेस्ता अवासयत्पुरुधप्रतीकः ॥
അവർ ആരോഹണം ചെയ്തു—സുയമ, സുമാർഗ്ഗത്തിൽ നയിക്കപ്പെട്ടവരായി—പതി, ചേതനജ്ഞാതാവ്, രയിവിദ്, സമൃദ്ധികളുടെ കണ്ടെത്തുന്നവൻ, മുൻപോട്ട് നയിക്കുന്നു. അതസ (നെയ്ത തന്തു)യുടെ ധാസേരൻ, നീലപൃഷ്ഠൻ, ബഹുരൂപ-പ്രതീകവാൻ, അവരെ അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു; അന്തർവിധിയുടെ പ്രവർത്തനത്തിനായി ശക്തികളെ അവൻ ക്രമീകരിക്കുന്നു.
Mantra 4
महि त्वाष्ट्रमूर्जयन्तीरजुर्यं स्तभूयमानं वहतो वहन्ति । व्यङ्गेभिर्दिद्युतानः सधस्थ एकामिव रोदसी आ विवेश ॥
മഹത്തായവയാണ് ത്വാഷ്ട്രീ (ത്വഷ്ട്രജന്യ) ഊർജം വർധിപ്പിക്കുന്ന രൂപശക്തികൾ; അവ നിനക്കു ബലം പകരുന്നു. അച്യുതനായ നിന്നെ ദൃഢമായി താങ്ങി, ഭാരവാഹികൾ ഭാരമേറ്റുപോകുന്നതുപോലെ അവ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു. അവയവങ്ങളിലൂടെ ദീപ്തിമാനനായി നീ സധസ്ഥ (ആസനം/നിവാസം)ത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു; പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരൊറ്റ ആലിംഗനത്തിൽ ദ്യാവാ-പൃഥിവി (രോദസി)യെ ഒന്നാക്കിയതുപോലെ.
Mantra 5
जानन्ति वृष्णो अरुषस्य शेवमुत ब्रध्नस्य शासने रणन्ति । दिवोरुचः सुरुचो रोचमाना इळा येषां गण्या माहिना गीः ॥
അവർ ശക്തനായ അരു‍ഷ (രുദ്ര/രക്തിമ)ന്റെ മംഗളകരമായ ആനന്ദം അറിയുന്നു; ബ്രധ്ന (പ്രകാശമാന)ന്റെ ഭരണത്തിൽ അവർ മുഴങ്ങുന്നു. ദിവ്യപ്രകാശങ്ങൾ—സുതേജസ്സോടെ, യുക്തമായ ദീപ്തിയാൽ ദീപ്തിമാനമായി—തങ്ങളുടെ വെളിച്ചം വർധിപ്പിക്കുന്നു; മഹിമയാൽ ‘ഗീḥ’ (വാക്ക്/സ്തുതി) ആഹ്വാനയോഗ്യമാകുന്നവരിൽ, ‘ഇളാ’ (അന്തരാർപ്പണം/അർപ്പണബോധം) ഉണരുന്നവരിൽ.
Mantra 6
उतो पितृभ्यां प्रविदानु घोषं महो महद्भ्यामनयन्त शूषम् । उक्षा ह यत्र परि धानमक्तोरनु स्वं धाम जरितुर्ववक्ष ॥
അപ്പോൾ ആ രണ്ടു മാതാപിതാക്കൾക്കായി (ദ്യാവാ-പൃഥിവി) അവർ ഘോഷം കണ്ടെത്തി; മഹത്തിൽ നിന്ന് മഹത്തിലേക്ക് ബലം (ശൂഷ) അവർ നയിച്ചു. സത്യമായും ആ വൃഷഭൻ—അവൻ രാത്രിയുടെ വസ്ത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പിടിക്കുന്നിടത്ത്—സ്തോതാവിനെ (ജരിതൃ) തന്റെ സ്വധാമ (സ്വ-നിവാസം/സ്വരൂപത്തിന്റെ ഭവനം)ത്തിലേക്ക് അനുഗമിപ്പിച്ച് വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
Mantra 7
अध्वर्युभिः पञ्चभिः सप्त विप्राः प्रियं रक्षन्ते निहितं पदं वेः । प्राञ्चो मदन्त्युक्षणो अजुर्या देवा देवानामनु हि व्रता गुः ॥
അഞ്ചു അധ്വര്യുക്കളോടൊപ്പം ഏഴ് വിപ്രർ പക്ഷിയുടെ പ്രിയവും നിഹിതവുമായ പദത്തെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു. മുന്നോട്ടു മുഖം തിരിച്ച്, അജുര്യ (അജര) വൃഷഭന്മാർ ആനന്ദിക്കുന്നു—ദേവന്മാർ, ദേവന്മാരുടെ ദിവ്യവ്രതങ്ങളെ അനുഗമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നവർ.
Mantra 8
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः ॥
ദൈവ്യരായ രണ്ടു ഹോതാക്കൾ ആദ്യം ആസനം ഏൽക്കുന്നു; ഏഴ് പോഷകശക്തികൾ സ്വധാ (സ്വ-നിയമം)യിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു. ഋതത്തെ പ്രസ്താവിച്ച്, അവർ ഋതം മാത്രമേ പറയൂ; വ്രതത്തെ കാത്തുകൊള്ളുന്നവരായി, വ്രതപഥത്തിൽ ചിന്തയിൽ ജ്വലിക്കുന്നു.
Mantra 9
वृषायन्ते महे अत्याय पूर्वीर्वृष्णे चित्राय रश्मयः सुयामाः । देव होतर्मन्द्रतरश्चिकित्वान्महो देवान्रोदसी एह वक्षि ॥
മഹത്തായ പരത്തിനായി, പലരൂപമുള്ള വൃഷഭനായി, സുയാമ (സമ്യക് മാർഗം)യിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പുരാതന കിരണങ്ങൾ ശക്തിയായി പൊങ്ങുന്നു. ഹേ ദൈവ്യ ഹോതർ, കൂടുതൽ ആനന്ദകരനും ജ്ഞാനിയും ആയ നീ, മഹാദേവന്മാരായ ദ്യൗയും പൃഥിവിയും ഈ യജ്ഞകർമ്മത്തിലേക്ക് ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 10
पृक्षप्रयजो द्रविणः सुवाचः सुकेतव उषसो रेवदूषुः । उतो चिदग्ने महिना पृथिव्याः कृतं चिदेनः सं महे दशस्य ॥
ബലം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഹവിസ്സ് അർപ്പിക്കുന്നവർ—ദ്രവ്യസമൃദ്ധവും സുവചനയുക്തവും ആയവർ—സുകേതുവായ ഉഷസ്സുകൾ (പ്രഭാതശക്തികൾ) സമൃദ്ധിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ഹേ അഗ്നേ, ഭൂമിയുടെ മഹിമയാൽ ദോഷമായി നടന്നതെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതെയും ഞങ്ങൾ സമന്വയത്തിലാക്കി മഹത്തായ പരിപാകത്തിന്റെ ഉപാധിയാക്കട്ടെ.
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഹവനം ചെയ്യുന്നവനുവേണ്ടി ഇളാ (ഇളാ)—അനേകം കർമങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായത്—കൂടാതെ ഗോ (കിരണങ്ങൾ/സമ്പത്ത്)യുടെ ശാശ്വത വിജയം സിദ്ധമാക്കുക. ഞങ്ങൾക്ക് വിജയശക്തിയുള്ള പുത്രൻ, തനയൻ ഉണ്ടാകട്ടെ; ഹേ അഗ്നേ, അതുതന്നെ നിന്റെ സുമതി ഞങ്ങളിലേക്കാകട്ടെ.
Inside Sukta 7
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with a striking vision: seven powers of speech rising and entering the two Mothers of the bright-backed one, while the two Fathers move together around the rite, extending long life.
- Development
Cosmic relationships (Parents, Night’s covering, the Bull-force) are unfolded to show Agni as the connecting power that discovers the cry/utterance and leads strength from the Great to the Great.
- Climax
Agni as the Bull who encompasses the garment of Night and carries the singer into his own dhāman—an image of passage from darkness to the secure, luminous abode.
- Where it settles
The poet turns the cosmic vision into direct boon-requests: iḷā (abundant nourishment), enduring ‘go’ (rays/cattle/prosperity), victorious offspring, and Agni’s steady favor (sumati).
The deity: Agni
- In the VedaHe is praised as bull-like strength and as the one who establishes the sacrifice and makes the poet’s vision effective.
- Cosmic functionMediator between humans and gods; transformer who conveys oblations, ignites the sacrificial order (ṛta), and links the cosmic Parents and the manifest worlds through light and heat.
- Inner significanceThe awakened will and luminous intelligence that rises within the practitioner, organizing speech and intention (“seven voices”) and guiding consciousness through the ‘night’ of obscurity into one’s true dhāman (inner home).
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthin / Kauśika (Viśvāmitra lineage) · A royal-turned-seer celebrated for powerful Agni and Indra hymns and for shaping foundational Vedic vision-language; traditionally linked with the Gāyatrī (RV 3.62.10) and the Viśvāmitra family book (Maṇḍala 3).
Famous verses
sapta vāṇīḥ
anu svaṃ dhāma
sā te sumatir bhūtv asme
Attributes of the deity
- Hotṛ and messenger of the gods
- Bright-backed (radiant, manifesting light)
- Bull-force (strength, fertility, forward drive)
- Revealer/guide through Night
- Sustainer of long life and well-being
- Lord of inspired speech and effective sacrifice
Also by this seer
- Major authorship attribution across Rigveda Maṇḍala 3 (Viśvāmitra family hymns)
- RV 3.62.10 (Gāyatrī mantra) traditionally ascribed to Viśvāmitra
- Hymns to Agni, Indra, and related deities in the third maṇḍala, emphasizing cosmic order and inspired speech
The rite, step by step
- Prepare the altar/fire-place; arrange kindling (samidh) and seating for the officiant/householder.
- Kindle Agni with kindling while reciting opening verses that ‘raise’ the powers of speech and establish Agni in the cosmic order.
- Offer ghee in measured oblations (āhuti), invoking Agni as carrier and guide through darkness toward the right dwelling (dhāman).
- Recite mid-hymn verses for strength (śūṣa), protection, and extension of life; maintain attentive silence between oblations.
- Conclude with petitions for iḷā (nourishing abundance), ‘go’ (rays/cattle), and a vigorous son/offspring; seal with a final oblation and respectful circumambulation/closure.
- Dismiss with gratitude, keeping the fire tended or ritually banked according to the rite.
Offerings
- Ghee (clarified butter)
- Kindling sticks (samidh)
- Optional: milk/curds as iḷā-associated nourishment (context-dependent)
- Grain cakes or simple food-offerings in domestic settings (per śrauta/gṛhya adaptation)
Frequently Asked Questions
Agni is the main deity. Even when the hymn speaks in cosmic images (Parents, Night, seven voices), it centers on Agni as the fire-power that makes the sacrifice work and brings blessings.
They refer to the many powers or forms of inspired speech that rise in the sacrifice. On an inner level, they can point to awakened faculties of expression and understanding gathered into a single luminous focus in Agni.
It uses traditional Vedic dyads to describe the cosmic framework in which Agni is established—often read as paired generative principles (like Heaven/Earth and complementary supports of order). The point is that Agni is born and active within the whole structure of the world and the rite.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
