Sukta 49
Sukta 3.49
Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ഈ ചെറുതായ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതി, സോമപാനം ചെയ്യുന്ന എല്ലാ ജനങ്ങളും ആഗ്രഹിച്ച് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന ദേവനായി ഇന്ദ്രനെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു—അവൻ തടസ്സങ്ങളെ (വൃത്ര) ഭേദിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിക്കായി ജനിച്ചവനും വിജയം ഉറപ്പിക്കുന്നവനും ആകുന്നു. യുദ്ധം കടത്തിവിടുന്നവനായി, രണ്ടു ലോകങ്ങളെ വിശാലമാക്കുന്നവനായി, ഫലപ്രദമായ സമൃദ്ധി പകർന്നൊഴുക്കുന്നവനായി അവനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അവസാനം, ഇപ്പോഴത്തെ പോരാട്ടത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ അപേക്ഷ കേട്ട് സഹായിക്കാനും സമ്പത്തിന്റെ ജയമൊരുക്കാനും എന്നുള്ള നേരിട്ടുള്ള പ്രാർത്ഥനയോടെ ഇത് സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥
ഞാൻ മഹാനായ ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു—സോമപാനം ചെയ്യുന്ന സർവ്വ ജനങ്ങളും തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം നെയ്തുചേർത്തിരിക്കുന്നവനെ. അവനെ, ദൃഢസങ്കൽപ്പനായ, ധിഷണാ (രണ്ടു പ്രേരണകൾ)യിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയ, വൃത്രങ്ങൾ (തടസ്സങ്ങൾ) തകർക്കുന്നവനെ—ദേവന്മാർ ജനിപ്പിച്ചു.
Mantra 2
यं नु नकिः पृतनासु स्वराजं द्विता तरति नृतमं हरिष्ठाम् । इनतमः सत्वभिर्यो ह शूषैः पृथुज्रया अमिनादायुर्दस्योः ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ അവനെ ആരും മറികടക്കില്ല—സ്വരാജൻ, പുരുഷന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഹരിത (ചുവപ്പുകലർന്ന) അശ്വങ്ങളിൽ ആസീനൻ. തന്റെ ശക്തികളാൽ അത്യന്തം പ്രേരിതനായി, ഉഗ്രബലങ്ങളാലും വിശാലമായ ആക്രമണത്താലും ദസ്യുവിന്റെ ആയുസ്സ് ക്ഷയിപ്പിച്ചവൻ.
Mantra 3
सहावा पृत्सु तरणिर्नार्वा व्यानशी रोदसी मेहनावान् । भगो न कारे हव्यो मतीनां पितेव चारुः सुहवो वयोधाः ॥
ആന്തരിക യുദ്ധങ്ങളുടെ സംഘർഷത്തിൽ ബലവാനായി, അവൻ വേഗമുള്ള അശ്വംപോലെ കടത്തിവിടുന്നവൻ; അവൻ രണ്ടു ലോകങ്ങളെ (അന്തരവും ബാഹ്യവും) വിപുലമാക്കുന്നു, ഫലപ്രദമായ ജലങ്ങളെ മഹത്തായി ചൊരിയുന്നവൻ. ദാനപ്രവൃത്തിയിൽ ഭഗനെപ്പോലെ, നമ്മുടെ പ്രചോദിത മതി (ചിന്ത)കളാൽ അവൻ ആഹ്വേയൻ; പിതാവിനെപ്പോലെ മനോഹരൻ, എളുപ്പം വിളിക്കാവുന്നവൻ, പോഷകനാണ്.
Mantra 4
धर्ता दिवो रजसस्पृष्ट ऊर्ध्वो रथो न वायुर्वसुभिर्नियुत्वान् । क्षपां वस्ता जनिता सूर्यस्य विभक्ता भागं धिषणेव वाजम् ॥
അവൻ ദ്യൗവിന്റെ ധർത്താവാണ്; മധ്യലോകത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ സ്പൃഷ്ടനായി നിലകൊള്ളുന്നു. രഥംപോലെ ഊർദ്ധ്വമായി ഉയരുന്നവൻ, വസുക്കളോടുകൂടി നിയുത്വാൻ ആയ വായുവിനെപ്പോലെ. അവൻ രാത്രികളുടെ വസ്താ (നെയ്യുന്നവൻ)യും സൂര്യന്റെ ജനിതാവും; അവൻ ഭാഗം വിഭജിക്കുന്നു, ധിഷണയെപ്പോലെ വാജം (ബല-സമൃദ്ധി) വിതരണം ചെയ്യുന്നു—ഞങ്ങളുടെ ഭവനത്തിനായി.
Mantra 5
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ഞങ്ങളുടെ ശുഭത്തിനായി ഞങ്ങൾ മഘവാൻ ഇന്ദ്രനെ വിളിക്കുന്നു—ഈ ഭരത്തിൽ, വാജസാതിയിൽ, ഏറ്റവും നൃതമൻ (പുരുഷാർത്ഥവാൻ). സമരങ്ങളിൽ സഹായത്തിനായി കേൾക്കുന്ന, ഉഗ്രനെ ഞങ്ങൾ പ്രാപിക്കട്ടെ: അവൻ വൃത്രാണി (തടസ്സങ്ങൾ)യെ ഘ്നന്ത (സംഹരിക്കുന്ന)വൻ, ധനങ്ങളുടെ സംജിത് (വിജയി) ആകുന്നു.
Inside Sukta 49
How it unfolds
- Where it opens
A proclamation of the ‘great Indra’ desired by all Soma-drinking peoples, presented as divinely fashioned for decisive action (RV 3.49.1).
- Development
Indra’s capacities are unfolded: he crosses battles, widens the two worlds, pours fruitful waters, and is invoked by inspired thoughts like a generous giver and fatherly support (cf. RV 3.49.3).
- Climax
A focused invocation for immediate help—Indra as the fierce, listening power in the thick of conflict, actively slaying Vṛtras and securing victory.
- Where it settles
The hymn settles into confident petition: may Indra be present in ‘this struggle’ and grant the conquest of riches and well-being (RV 3.49.5).
The deity: Indra
- In the VedaIndra is praised as mahān (great), sukratu (strong-willed, effective in action), ugra (fierce), and as the ghana of Vṛtras—the smiter of obstructing powers—who listens to inspired thoughts and responds to invocation.
- Cosmic functionHe breaks the forces of confinement, releases the waters and wideness, and grants victory, strength, and wealth to the sacrificer and the community.
- Inner significanceIndra symbolizes the awakened will and luminous force that crosses inner conflict, shatters psychological blockages, and establishes expansive life-force (vayas) and effective power (kratu) in the seeker.
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthina (Kauśika lineage, traditionally associated with the Viśvāmitra family) · A royal-turned-seer celebrated for powerful Indra hymns and for the Viśvāmitra corpus of Maṇḍala 3, often linked with the visionary articulation of divine power aiding human striving.
Famous verses
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥सहावा पृत्सु तरणिर्नार्वा व्यानशी रोदसी मेहनावान् । भगो न कारे हव्यो मतीनां पितेव चारुः सुहवो वयोधाः ॥शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥Attributes of the deity
- Vṛtra-slayer (obstruction-breaker)
- Listener to prayer (śṛṇvant)
- Bestower of wealth and victory (maghavān, vājasāti)
- Mighty, fierce protector in battle (ugra, pṛtsu sahāvā)
- Widening power of the two worlds (rodasī vi-ānaśī)
Also by this seer
- Large portions of Rig Veda Maṇḍala 3 (many sūktas attributed to the Viśvāmitra family)
- Tradition also associates the Gāyatrī/ Sāvitrī mantra (RV 3.62.10) with Viśvāmitra in later reception
The rite, step by step
- Prepare the sacred space and kindle Agni; establish intention for protection and victory.
- Press Soma (or symbolically offer Soma) and recite the hymn as stuti (praise) to awaken Indra’s presence.
- Invite Indra as the Vṛtra-slayer and ‘listener’ to come to the offering; affirm his birth/manifestation for the work of removing obstacles.
- Conclude with a direct petition for aid in the present ‘bhara’ (pressing struggle) and for the winning of wealth and plenitude.
Offerings
- Soma libation (primary)
- Ghee/clarified butter into the fire
- Oblations accompanying Indra invocations (standard havis)
Frequently Asked Questions
It asks Indra to come to the Soma offering, help in the present struggle, break inner and outer obstacles (Vṛtras), and grant victory and riches.
It praises Indra as a power that expands both realms—outer life and inner consciousness—so there is more space for strength, clarity, and fruitful action.
It can be recited as a prayer for courage and breakthrough during difficult efforts—especially when seeking to remove obstacles, strengthen will, and regain momentum.
Ask anything about Sukta 49 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
