Sukta 11
Sukta 3.11
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.11)
Agni
Gāyatrī (probable for RV 3.11.1; requires metrical confirmation)
ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ യാഗത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട പരമ ഹോതൃ (പുരോഹിതൻ) ആയി സ്തുതിക്കുന്നു. മനുഷ്യക്രമത്തിൽ (ആനുഷക്) യാഗത്തെ യഥാവിധി അറിയുകയും പിഴവില്ലാതെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നവൻ അഗ്നിയാണ്. കുലങ്ങളുടെ അജേയനായ നേതാവായി, വേഗവാനായി, നിരന്തരം പുതുക്കപ്പെടുന്നവനായി അഗ്നിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവൻ ദേവന്മാരെ ഹവിസ്സിലേക്കു കൊണ്ടുവരുകയും ആരാധകർക്ക് ഇഷ്ടമായ സമ്പത്തും ശക്തിയും നേടാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अग्निर्होता पुरोहितोऽध्वरस्य विचर्षणिः । स वेद यज्ञमानुषक् ॥
അഗ്നി ഹോതൃ, പുരോഹിതൻ—യജ്ഞത്തിന്റെ വിശാലദർശി; അവൻ മാനുഷയജ്ഞത്തെ ‘അനുഷക്’ യഥാക്രമമായി അറിയുന്നു; തന്റെ ഋത-വിവേകത്താൽ അതിനെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു.
Mantra 2
स हव्यवाळमर्त्य उशिग्दूतश्चनोहितः । अग्निर्धिया समृण्वति ॥
അവൻ ഹവ്യവാൾ അമർത്ത്യൻ; ഉശിഗ്—ഉത്സുകജ്വാല; ദൂതൻ—നമ്മുടെ ആനന്ദത്തിനായി നിയുക്തൻ. അഗ്നി ധിയാ, ജാഗ്രതയുള്ള ചിന്തയാൽ, ശക്തികളെ സമരസമാക്കി പ്രവർത്തിയെ യഥാവിധി പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 3
अग्निर्धिया स चेतति केतुर्यज्ञस्य पूर्व्यः । अर्थं ह्यस्य तरणि ॥
അഗ്നി ധീ (പ്രേരിത ബുദ്ധി)യാൽ ജാഗ്രതയും ചേതനയും പ്രാപിക്കുന്നു; യജ്ഞത്തിന്റെ പുരാതന കേതു—ദീപ്തമായ അടയാളം—അവൻ തന്നേ. കാരണം അവൻ അതിനെ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകുകയും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അർപ്പണത്തിന്റെ അർത്ഥവും ഉദ്ദേശ്യവും ഫലപ്രദമാക്കുന്നു.
Mantra 4
अग्निं सूनुं सनश्रुतं सहसो जातवेदसम् । वह्निं देवा अकृण्वत ॥
സഹസ് (ബലം)യുടെ പുത്രനായ, പുരാതനകാലം മുതൽ പ്രസിദ്ധനായ, ജാതവേദസ്—ജന്മങ്ങളുടെ ജ്ഞാനി—ആയ അഗ്നിയെ ദേവന്മാർ വഹ്നി, വഹിക്കുന്ന ശക്തിയായി ആക്കി. ഇങ്ങനെ ദിവ്യശക്തികൾ നമ്മിൽ അർപ്പണവും ഭവനവും (ആകൽ) വഹിക്കാനാകുന്ന അഗ്നിയെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 5
अदाभ्यः पुरएता विशामग्निर्मानुषीणाम् । तूर्णी रथः सदा नवः ॥
അജേയനായ അഗ്നി മനുഷ്യകുലങ്ങളുടെ പുരഏതാ—അഗ്രഗാമി നേതാവ്—ആയി മുന്നിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവന്റെ രഥശക്തി തൂർണീ—അത്യന്തം വേഗമുള്ളത്—സദാ നവ—എപ്പോഴും പുതിയത്—നമ്മുടെ ഗതിയും പുരോഗതിയും പുതുക്കുന്നു.
Mantra 6
साह्वान्विश्वा अभियुजः क्रतुर्देवानाममृक्तः । अग्निस्तुविश्रवस्तमः ॥
അവൻ എല്ലാ വിരോധമർദ്ദനങ്ങളെയും ജയിക്കുന്നു; ദേവന്മാരിൽ അച്യുതമായ ക്രതു—കർമ്മസാധകമായ സങ്കൽപശക്തി—ആകുന്നു. അഗ്നി, അത്യന്തം വിശ്രുതൻ; അവന്റെ പ്രവർത്തിയെ ആരും തടയാൻ കഴിയില്ല.
Mantra 7
अभि प्रयांसि वाहसा दाश्वाँ अश्नोति मर्त्यः । क्षयं पावकशोचिषः ॥
അവന്റെ വഹനശക്തിയാൽ ദാനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യൻ പുരോഗതിയുടെ അഗ്രഗതികളെ പ്രാപിക്കുന്നു; പാവകശോചിഷ് അഗ്നിയുടെ ദീപ്തമായ ശുദ്ധിയിൽ അവൻ വാസസ്ഥാനം നേടുന്നു.
Mantra 8
परि विश्वानि सुधिताग्नेरश्याम मन्मभिः । विप्रासो जातवेदसः ॥
ജാതവേദസിന്റെ പ്രചോദിത ഋഷികളായ ഞങ്ങൾ, നമ്മുടെ മൻമ—രൂപപ്പെടുത്തിയ ചിന്തകൾ, പ്രകാശിത വാക്ക്, അന്തർസങ്കൽപം—ഇവയാൽ അഗ്നിയുടെ എല്ലാ സുസ്ഥാപിത നിധികളെയും ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് പ്രാപിക്കട്ടെ.
Mantra 9
अग्ने विश्वानि वार्या वाजेषु सनिषामहे । त्वे देवास एरिरे ॥
ഹേ അഗ്നേ, ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികളിൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാ അഭിലഷിത സമ്പത്തുകളും ജയിക്കട്ടെ; കാരണം നിനക്കുള്ളിൽ ദേവന്മാർ നമ്മുടെ കർമ്മത്തേക്കും അർപ്പണത്തേക്കും പ്രേരിതരാകുന്നു.
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the leading priest of the sacrifice who knows the correct order of the rite and successfully brings the gods to the offering, granting prosperity and strength.
‘Purohita’ means placed in front as the guiding priest, and ‘hotṛ’ is the invoker who calls the gods; together they show Agni as the one who leads and completes the ritual properly.
It suggests “in proper human sequence” or “step by step,” emphasizing that Agni understands and carries out the sacrifice in the right order, without confusion or omission.
Ask anything about Sukta 11 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.