Sukta 30
Sukta 3.30
Viśvāmitra Gāthina (traditional ascription for RV 3.30)
Indra
Triṣṭubh (probable; common for Indra hymns in this mandala)
ഋഗ്വേദം 3.30 ശക്തിമത്തായ ഒരു ഇന്ദ്രസ്തുതിയാണ്. വിശ്വാമിത്രരുടെ കുലം സോമപ്രിയനായ വീരനായ ഇന്ദ്രനെ മനുഷ്യസംഘർഷത്തിൽ ഏകമായ വ്യക്തമായ വിവേചകനായും നിർണായക രക്ഷകനായും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ബന്ധനങ്ങൾ പൊട്ടിക്കുകയും തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇന്ദ്രന്റെ ധർമ്മസദൃശമായ ശക്തിയെ ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു; ഗായകർ പാടുന്നതു കേൾക്കാനും, അർപ്പണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനും, വിജയം, സമ്പത്ത്, ക്ഷേമം എന്നിവ ദാനമായി നൽകാനും അവനെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः सुन्वन्ति सोमं दधति प्रयांसि । तितिक्षन्ते अभिशस्तिं जनानामिन्द्र त्वदा कश्चन हि प्रकेतः ॥
സോമ്യ സഖാക്കൾ നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവർ സോമം പിഴിഞ്ഞ് മുന്നേറ്റാർപ്പണങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു. മനുഷ്യരുടെ അഭിശാപവും ആക്രമണവും അവർ സഹിക്കുന്നു; കാരണം, ഹേ ഇന്ദ്ര, നിന്നെ വിട്ടാൽ യഥാർത്ഥ വിവേക-പ്രജ്ഞാശക്തി ആരിലും ഇല്ല.
Mantra 2
न ते दूरे परमा चिद्रजांस्या तु प्र याहि हरिवो हरिभ्याम् । स्थिराय वृष्णे सवना कृतेमा युक्ता ग्रावाणः समिधाने अग्नौ ॥
ഹേ ഹരിവോ (ഇന്ദ്ര), നിനക്കു പരമ ലോകങ്ങളും ദൂരമല്ല; അതുകൊണ്ട് മുന്നോട്ടു വരിക, നിന്റെ രണ്ടു ഹരി (താമ്ര-മഞ്ഞ) അശ്വങ്ങളോടുകൂടെ. സ്ഥിരനായ വൃഷഭനുവേണ്ടി സോമസവനങ്ങൾ ഒരുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അഗ്നി ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് സമിധയോടുകൂടെ യുക്തമായ ഗ്രാവാണങ്ങൾ (പേഷണക്കല്ലുകൾ) ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
Mantra 3
इन्द्रः सुशिप्रो मघवा तरुत्रो महाव्रातस्तुविकूर्मिॠघावान् । यदुग्रो धा बाधितो मर्त्येषु क्व त्या ते वृषभ वीर्याणि ॥
സുശിപ്രനായ ഇന്ദ്രൻ—മഘവൻ, തരുത്ര (രക്ഷകൻ), മഹാവ്രാത (വിശാല സൈന്യം)യും തുവികൂർമി (മഹാ തരംഗം)യും ഉള്ളവൻ, ഋഘാവാൻ (നേരേ പോകുന്ന ബലം) യുക്തൻ—ഉഗ്രനായ നീ മർത്ത്യരിടയിൽ അമർന്നു പോയതായി തോന്നുമ്പോൾ, ഹേ വൃഷഭ, നിന്റെ ആ വീര്യങ്ങൾ (വീരപരാക്രമങ്ങൾ) എവിടെയാണ്?
Mantra 4
त्वं हि ष्मा च्यावयन्नच्युतान्येको वृत्रा चरसि जिघ्नमानः । तव द्यावापृथिवी पर्वतासोऽनु व्रताय निमितेव तस्थुः ॥
നീ തന്നെയാണ് അചലത്തെയും കുലുക്കി, ഒറ്റയ്ക്കായി വൃത്രബലങ്ങൾക്കെതിരെ നീങ്ങുകയും അവയെ വധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. നിനക്കായി ദ്യാവാ-പൃഥിവിയും പർവതങ്ങളും, അളന്നൊരുക്കിയതുപോലെ, നിന്റെ വ്രതം (ഋത-നിയമം) അനുസരിച്ച് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
Mantra 5
उताभये पुरुहूत श्रवोभिरेको दृळ्हमवदो वृत्रहा सन् । इमे चिदिन्द्र रोदसी अपारे यत्संगृभ्णा मघवन्काशिरित्ते ॥
ഭയത്തിലുമെങ്കിലും, ഹേ പുരുഹൂത (അനേകം പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവനേ), നിന്റെ യശസ്സുള്ള ശക്തികളാൽ നീ ഒരുത്തൻ തന്നെ ദൃഢമായ അടിത്തറ ഉറപ്പിച്ചു—വൃത്രഹനായി. ഹേ ഇന്ദ്ര, ഈ അതിരില്ലാത്ത രണ്ടു രോദസീ (ദ്യാവാ-പൃഥിവി)കളും, ഹേ മഘവൻ, നീ അവയെ കര്മ്മത്തിനായി ഒരൊറ്റ പ്രകാശ-കിരണത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കുമ്പോൾ, ഒന്നായി പിടിച്ചുനിർത്തപ്പെട്ടതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
Mantra 6
प्र सू त इन्द्र प्रवता हरिभ्यां प्र ते वज्रः प्रमृणन्नेतु शत्रून् । जहि प्रतीचो अनूचः पराचो विश्वं सत्यं कृणुहि विष्टमस्तु ॥
അതിനാൽ മുന്നോട്ട് പുറപ്പെടുക, ഹേ ഇന്ദ്ര, നിന്റെ രണ്ടു ഹരികളോടുകൂടെ (തവിട്ടു/ചെമ്പുനിറമുള്ള അശ്വങ്ങൾ/ശക്തികൾ) പ്രവാഹമാർഗ്ഗത്തിൽ; നിന്റെ വജ്രം പുറപ്പെട്ടു ശത്രുക്കളെ തകർത്തുകളയട്ടെ. മുന്നിൽ നിന്നു വിരോധിക്കുന്നവരെയും, പിന്നിലുള്ളവരെയും, ദൂരെയുള്ളവരെയും സംഹരിക്ക; സമസ്ത അസ്തിത്വത്തെയും സത്യമായിത്തീർക്ക—വിഷ്ടം (യോഗ്യമായ വാസസ്ഥലം/സ്ഥാപിത ക്രമം) ഉറപ്പിക്കപ്പെടട്ടെ.
Mantra 7
यस्मै धायुरदधा मर्त्यायाभक्तं चिद्भजते गेह्यं सः । भद्रा त इन्द्र सुमतिर्घृताची सहस्रदाना पुरुहूत रातिः ॥
മർത്ത്യനുവേണ്ടി നീ പോഷകശക്തി (ധായു) ഏവർക്കു നല്കുന്നുവോ, അവൻ വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതും പങ്കിടുകയും ഗേഹ്യ (അന്തരഗൃഹ)ത്തിന്റെ സമ്പത്ത് നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്ര, നിന്റെ സുമതി മംഗളമാണ്—ഘൃതസമൃദ്ധിയായി ഒഴുകുന്നതു; ഹേ പുരുഹൂത, നിന്റെ രാത്രി ആയിരം-ദാനമാണ്.
Mantra 8
सहदानुं पुरुहूत क्षियन्तमहस्तमिन्द्र सं पिणक्कुणारुम् । अभि वृत्रं वर्धमानं पियारुमपादमिन्द्र तवसा जघन्थ ॥
ഹേ പുരുഹൂത ഇന്ദ്രാ! സഹദാനു—കൂണാരു, ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നവൻ, കൈകളില്ലാത്തവൻ—അവനെ നീ ഒരുമിച്ച് തകർത്തു. വളർന്നുകൊണ്ടിരുന്ന വൃത്രനെ—വീർപ്പിച്ച ഇരുണ്ട പ്രതിരോധത്തെ—നീ നിന്റെ തവസാൽ വധിച്ചു; അവൻ പാദരഹിതൻ, പ്രകാശത്തിൽ നീങ്ങാൻ കഴിയാത്തവൻ.
Mantra 9
नि सामनामिषिरामिन्द्र भूमिं महीमपारां सदने ससत्थ । अस्तभ्नाद्द्यां वृषभो अन्तरिक्षमर्षन्त्वापस्त्वयेह प्रसूताः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! നീ മഹത്തായ, അതിരില്ലാത്ത ഭൂമിയിൽ—സാമനങ്ങളുടെ ആധാരമായ സദനത്തിൽ—ആസനം ഏറ്റെടുത്തു. ശക്തിയുടെ വൃഷഭനായി നീ ദ്യൗവും അന്തരിക്ഷവും താങ്ങിനിർത്തി; ഇവിടെ നിന്നാൽ പ്രേരിതമായ ആപഃ (ജലധാരകൾ) ഒഴുകട്ടെ—ജാഗ്രതയുണർത്തിയ ഊർജങ്ങളുടെ പ്രവാഹമായി—തങ്ങളുടെ സത്യകർമ്മത്തിലേക്ക്.
Mantra 10
अलातृणो वल इन्द्र व्रजो गोः पुरा हन्तोर्भयमानो व्यार । सुगान्पथो अकृणोन्निरजे गाः प्रावन्वाणीः पुरुहूतं धमन्तीः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! വല—ഗോ (കിരണങ്ങൾ)യെ അടച്ചുവെക്കുന്ന വ്രജ—തകർന്നു; ഹന്താവിന്റെ ഭയത്തിൽ അത് പിളർന്നു. നീ സുഗമ പഥങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, ഇരുണ്ട തടവിൽ നിന്ന് പ്രകാശത്തിന്റെ ഗാവുകളെ പുറത്താക്കി; പ്രേരിത വാണികൾ—ശക്തമായ ശ്വാസംപോലെ ധമധമിച്ച്—പുരുഹൂത ശക്തിയെ മുന്നോട്ട് വഹിച്ചു.
Mantra 11
एको द्वे वसुमती समीची इन्द्र आ पप्रौ पृथिवीमुत द्याम् । उतान्तरिक्षादभि नः समीक इषो रथीः सयुजः शूर वाजान् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! ഒരുവനായ നീ പരസ്പരം അഭിമുഖമായി നിലകൊള്ളുന്ന രണ്ടു സമൃദ്ധ ലോകങ്ങളെ—പൃഥിവിയെയും ദ്യൗവിനെയും—പൂരിപ്പിക്കുന്നു; അന്തരിക്ഷത്തിൽ നിന്നുമുതൽ നീ ഞങ്ങളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്തേക്ക് ഞങ്ങളോടു സമീപിക്കുന്നു. ഹേ ശൂരാ! രഥത്തിന്റെ പ്രേരക ഇഷസ്സുകളും സയുജ (ഒരുമിച്ച് ബന്ധിക്കപ്പെട്ട) ശക്തികളും—വിജയയാത്രയ്ക്കുള്ള ബലത്തിന്റെ വാജങ്ങളും—ഞങ്ങൾക്ക് കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 12
दिशः सूर्यो न मिनाति प्रदिष्टा दिवेदिवे हर्यश्वप्रसूताः । सं यदानळध्वन आदिदश्वैर्विमोचनं कृणुते तत्त्वस्य ॥
സൂര്യൻ നിശ്ചിത ദിശകളെ ലംഘിക്കാത്തതുപോലെ, ദിനംപ്രതി ഇന്ദ്രന്റെ ഹര്യശ്വങ്ങൾ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ശക്തികൾ തങ്ങളുടെ യഥാനിയമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ വഴിയുടെ അറ്റത്ത് എത്തുമ്പോൾ, അശ്വങ്ങളാൽ അവൻ വിമോചനമുണ്ടാക്കുന്നു—ഇതുതന്നെ അവന്റെ തത്ത്വ-വിധാനം: ബന്ധിതത്തെ അഴിച്ചു ചലനത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കുക.
Mantra 13
दिदृक्षन्त उषसो यामन्नक्तोर्विवस्वत्या महि चित्रमनीकम् । विश्वे जानन्ति महिना यदागादिन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि ॥
ദർശനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഉഷസ്സുകൾ, രാത്രിയുടെ യാമത്തിൽ, വിവസ്വാന്റെ മഹത്തായ ചിത്രമയ മുഖത്തെ നോക്കുന്നു. അവന്റെ മഹിമയാൽ എല്ലാവരും അവൻ വന്നെത്തിയെന്നു അറിയുന്നു—ഇന്ദ്രന്റെ അനേകം സുകൃത കർമങ്ങൾ, ആത്മാവിൽ വിജയംപോലെ രൂപപ്പെട്ട അവന്റെ ബഹുവിധ നിർമ്മിതികൾ.
Mantra 14
महि ज्योतिर्निहितं वक्षणास्वामा पक्वं चरति बिभ्रती गौः । विश्वं स्वाद्म सम्भृतमुस्रियायां यत्सीमिन्द्रो अदधाद्भोजनाय ॥
മഹത്തായ ജ്യോതി സ്തനങ്ങളിൽ നിഹിതമാണ്; അതിനെ ധരിക്കുന്ന ഗോവ് കച്ചയും പക്വവും—ഇരണ്ടും വഹിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഉഷസ്സിന്റെ ദീപ്തമായ ഗർഭത്തിൽ സർവ്വ മധുരതയും സമാഹരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കാരണം ഇന്ദ്രൻ അതിനെ നമ്മുടെ പോഷണത്തിനായി—ആനന്ദഭോജനവും പ്രകാശമയ വർദ്ധനവും—അവിടെ സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 15
इन्द्र दृह्य यामकोशा अभूवन्यज्ञाय शिक्ष गृणते सखिभ्यः । दुर्मायवो दुरेवा मर्त्यासो निषङ्गिणो रिपवो हन्त्वासः ॥
ഹേ ഇന്ദ്ര! ദൃഢനാകുക; യാത്രയുടെ മറകൾ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. യജ്ഞത്തിനായി—സ്തോത്രഗായകനും സഖാക്കളും വേണ്ടി—പാഠം പഠിപ്പിക്കൂ. കാരണം ദുർമായാവികളും ദുർവഴിയുള്ള മർത്ത്യരും ഉണ്ട്—ആയുധധാരികളായ വിരോധികൾ, പ്രഹരിക്കാൻ തുനിഞ്ഞ ശത്രുക്കൾ; അവരുടെ ആക്രമണം തകർത്തു വഴി സുരക്ഷിതമാക്കൂ.
Mantra 16
सं घोषः शृण्वेऽवमैरमित्रैर्जही न्येष्वशनिं तपिष्ठाम् । वृश्चेमधस्ताद्वि रुजा सहस्व जहि रक्षो मघवन्रन्धयस्व ॥
താഴെയുള്ള ശത്രുബലങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന ഘോഷം ഞാൻ കേൾക്കുന്നു; ഹേ ഇന്ദ്ര, അവരെ സംഹരിക്ക—അവരുടെ ഇടയിൽ നിന്റെ അതിദഹനമായ അശനി (വജ്രം) പതിപ്പിക്ക. താഴെ നിന്നു അവരെ മുറിച്ചെറിയുക, അവരെ പിളർത്തി തകർക്കുക; ബലത്തോടെ ജയിക്കുക. ഹേ മഘവൻ, രക്ഷസ്സിനെ വധിച്ച് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവരെ അധീനരാക്കുക.
Mantra 17
उद्वृह रक्षः सहमूलमिन्द्र वृश्चा मध्यं प्रत्यग्रं शृणीहि । आ कीवतः सललूकं चकर्थ ब्रह्मद्विषे तपुषिं हेतिमस्य ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, രക്ഷസ്സിനെ വേരുൾപ്പെടെ പിഴുതെറിയുക; അതിന്റെ മദ്ധ്യം വെട്ടിമാറ്റുക, അതിന്റെ അഗ്രം ഛേദിക്കുക. നീ കൃപണനെയും വക്രനെയും അവസാനിപ്പിച്ചു; ബ്രഹ്മദ്വേഷിക്കെതിരെ നീ തപസ്-തേജസ്സാൽ ദഹിക്കുന്ന ഹേതിയെ—മൂർച്ചയുള്ള ധാരയെ—അവന്റെ നാശത്തിനായി ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 18
स्वस्तये वाजिभिश्च प्रणेतः सं यन्महीरिष आसत्सि पूर्वीः । रायो वन्तारो बृहतः स्यामास्मे अस्तु भग इन्द्र प्रजावान् ॥
ഞങ്ങളുടെ സ്വസ്തിക്കായി, ഹേ നേതാവേ, വിജയം നല്കുന്ന വാജികളോടുകൂടെ മുന്നോട്ട് വരിക; കാരണം പുരാതനകാലം മുതൽ വന്ന മഹത്തായ പ്രേരണകളെ നീ ഞങ്ങളോടു ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ വിശാലമായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഉടമകളാകട്ടെ; ഹേ ഇന്ദ്രാ, പ്രജാവാനേ, ഞങ്ങളിലുണ്ടാകട്ടെ ഭഗ—നിന്റെ ആനന്ദത്തിന്റെ പങ്ക്—അത് തുടർച്ചയായ വർദ്ധനയോടെ.
Mantra 19
आ नो भर भगमिन्द्र द्युमन्तं नि ते देष्णस्य धीमहि प्ररेके । ऊर्व इव पप्रथे कामो अस्मे तमा पृण वसुपते वसूनाम् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങളിലേക്കു ദീപ്തമായ ഭഗം—പൂർണ്ണതയുടെ പ്രകാശഭാഗം—കൊണ്ടുവരിക. നിന്റെ ദാനത്തിന്റെ വിശാല വ്യാപ്തിയിൽ (പ്രരേക) ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ ധിയെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. വിശാലമായ വയൽ പടരുന്നതുപോലെ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പൂർണ്ണതയുടെ കാമന വ്യാപിക്കട്ടെ; ഹേ വസുപതേ, വസുക്കളുടെ അധിപതേ, അതിനെ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പൂർണ്ണമായി നിറയ്ക്കുക.
Mantra 20
इमं कामं मन्दया गोभिरश्वैश्चन्द्रवता राधसा पप्रथश्च । स्वर्यवो मतिभिस्तुभ्यं विप्रा इन्द्राय वाहः कुशिकासो अक्रन् ॥
ഗോവുകളാലും അശ്വങ്ങളാലും, പ്രകാശമുള്ളതും വ്യാപിക്കുന്നതുമായ രാധസ്സ് (സമൃദ്ധി)കൊണ്ടും ഈ ഞങ്ങളുടെ കാമം (ഇച്ഛ) ആനന്ദിപ്പിക്കണമേ. സ്വര്യവഃ—സൂര്യലോകം തേടുന്ന വിപ്രർ—തങ്ങളുടെ മതികളാൽ നിനക്കായി വഹനപഥവും വാഹനവും നിർമ്മിച്ചു—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി—ഈ കുശികർ.
Mantra 21
आ नो गोत्रा दर्दृहि गोपते गाः समस्मभ्यं सनयो यन्तु वाजाः । दिवक्षा असि वृषभ सत्यशुष्मोऽस्मभ्यं सु मघवन्बोधि गोदाः ॥
ഹേ ഗോപതി, ഞങ്ങൾക്കായി ഗോത്രങ്ങൾ (ഗോക്കളങ്ങൾ) പൊളിച്ചു തുറക്കണമേ; സമൃദ്ധിയുടെ ലാഭങ്ങൾ (വാജഃ) ഞങ്ങളിലേക്കു ഒന്നിച്ചു വരട്ടെ. ഹേ വൃഷഭ, നീ ദിവത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൻ, സത്യശുഷ്മ—സത്യബലമുള്ളവൻ; ഹേ മഘവൻ, ഞങ്ങൾക്കായി ഉണരുക—ഗോദാ, ജ്ഞാനകിരണങ്ങളുടെ ദാതാവായി.
Mantra 22
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ശുഭഭാഗ്യത്തിനായി ഞങ്ങൾ മഘവാൻ ഇന്ദ്രനെ വിളിക്കുന്നു—ഈ യുദ്ധത്തിൽ, വാജസാതൗ (സമൃദ്ധി-വിജയത്തിൽ), നൃതമം—ഏറ്റവും പുരുഷബലവാനെ. ഞങ്ങളെ കേൾക്കുന്നവൻ, സമത്സു (സംഘർഷങ്ങളിൽ) സഹായത്തിനായി ഉഗ്രനായി, വൃത്രാണി (തടസ്സകരെ) വധിച്ച്—ധനങ്ങളുടെ സംജിത്, ജയശാലി, സമ്പത്ത് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നവൻ.
Frequently Asked Questions
It asks Indra to hear the Soma-pressers, protect them amid hostility, break obstructions, and grant victory, wealth, and good fortune.
It suggests Indra’s power is not random: like the Sun keeping its course, Indra follows an ordinance, reaching the ‘end of the road’ and then releasing what was bound so movement can continue.
It is the idea that Indra loosens restraints—outer obstacles like enemies and inner constraints like fear or inertia—so life, effort, and prosperity can flow again.
Ask anything about Sukta 30 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.