
Sukta 3.36
Viśvāmitra Gāthina (continuing Maṇḍala 3 sequence)
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനെ നിരന്തരം ശക്തിവർധിതനായ വീരനായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; ഓരോ സോമപീഡനത്തോടും കൂടി അവൻ വളരുകയും തന്റെ മഹാകൃത്യങ്ങളാൽ “സുപ്രസിദ്ധൻ” ആകുകയും ചെയ്യുന്നു. സോമത്തിന്റെ നിറയ്ക്കുന്ന ശക്തിയോട് ഇന്ദ്രന്റെ വ്യാപിക്കുന്ന പരാക്രമം ഇതിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുചേരുന്നതുപോലെ—അടക്കാനാവാത്ത പ്രചോദനത്തിന്റെ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ പ്രതീകമായി ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. അവസാനം ഇത് നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധ-പ്രാർത്ഥനയായി സമാപിക്കുന്നു: ദാനശീലനായ ഇന്ദ്രൻ കേൾക്കട്ടെ, തടസ്സങ്ങളെ (വൃത്രാണി) തകർത്തുകളയട്ടെ, ആരാധകർക്കായി നിധികളും സമ്പത്തും ജയിച്ചുകൊടുക്കട്ടെ.
Mantra 1
इमामू षु प्रभृतिं सातये धाः शश्वच्छश्वदूतिभिर्यादमानः । सुतेसुते वावृधे वर्धनेभिर्यः कर्मभिर्महद्भिः सुश्रुतो भूत् ॥
വിജയസിദ്ധിക്കായി ഈ അർപ്പണ-പ്രഭൃതിയെ സ്ഥാപിക്ക; നീ നിന്റെ സഹായങ്ങളാൽ എപ്പോഴും എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നവനാകുക. സുതേ-സുതേ (ഓരോ സോമപിഴിയലിലും) ബലവർധനങ്ങളാൽ വളരുന്നവൻ—മഹത്തായ കർമങ്ങളാൽ ലോകങ്ങളിൽ സുശ്രുത (പ്രസിദ്ധൻ, സാക്ഷ്യപ്പെട്ടവൻ) ആയവൻ.
Mantra 2
इन्द्राय सोमाः प्रदिवो विदाना ऋभुर्येभिर्वृषपर्वा विहायाः । प्रयम्यमानान्प्रति षू गृभायेन्द्र पिब वृषधूतस्य वृष्णः ॥
ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സോമധാരകൾ—പരമ ദ്യൗവിൽ നിന്നു അറിയപ്പെട്ടവ—ദൃഢസന്ധികളുള്ള ഋഭുക്കൾ അവയെ ഒഴുക്കി വിട്ടിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അവയെ പിടിച്ചെടുക്കുക; ഹേ ഇന്ദ്ര, വൃഷ-പ്രേരിത സോമം പാനം ചെയ്യുക—ഹേ വൃഷൺ, ബലവാൻ.
Mantra 3
पिबा वर्धस्व तव घा सुतास इन्द्र सोमासः प्रथमा उतेमे । यथापिबः पूर्व्याँ इन्द्र सोमाँ एवा पाहि पन्यो अद्या नवीयान् ॥
പാനം ചെയ്യുക; നിന്റെ ബലം വർധിക്കട്ടെ. ഹേ ഇന്ദ്ര, നിനക്കായി ഈ സുത സോമങ്ങൾ ആദ്യ അർപ്പണങ്ങളാണ്—ഇവയും കൂടെ. നീ മുൻകാലത്ത് പുരാതന സോമങ്ങളെ എങ്ങനെ പാനമാക്കിയോ, അതുപോലെ ഇന്നും, ഹേ പന്യ (പൂജ്യൻ), സദാ-പുതിയ ആനന്ദധാരകൾ പാനം ചെയ്യുക.
Mantra 4
महाँ अमत्रो वृजने विरप्श्युग्रं शवः पत्यते धृष्ण्वोजः । नाह विव्याच पृथिवी चनैनं यत्सोमासो हर्यश्वममन्दन् ॥
മഹാൻ, അളവറ്റവൻ, അവൻ കര്മക്ഷേത്രത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നു; അവന്റെ ഉഗ്രശക്തി അധിപത്യം കൈവരിക്കുന്നു, അവന്റെ ധൃഷ്ണു ഓജസ്. സോമങ്ങൾ ഹര്യശ്വ (താമ്ര-അശ്വവാൻ)നെ ആനന്ദിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഭൂമിക്കും അവനെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയില്ല.
Mantra 5
महाँ उग्रो वावृधे वीर्याय समाचक्रे वृषभः काव्येन । इन्द्रो भगो वाजदा अस्य गावः प्र जायन्ते दक्षिणा अस्य पूर्वीः ॥
മഹാനും ഉഗ്രനും ആയ അവൻ വീര്യത്തിനായി വർദ്ധിച്ചു; കാവ്യ (ഋഷി-പ്രജ്ഞ) കൊണ്ടു വൃഷഭൻ എല്ലാം ഒരുക്കി. ഇന്ദ്രൻ ഭഗനാകുന്നു—വാജങ്ങളും സമൃദ്ധികളും നൽകുന്നവൻ; അവന്റെ ഗാവഃ (കിരണങ്ങൾ) പുറപ്പെട്ടു ജനിക്കുന്നു, അവന്റെ അനവധി പ്രാചീന ദക്ഷിണകൾ പ്രകാശനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
Mantra 6
प्र यत्सिन्धवः प्रसवं यथायन्नापः समुद्रं रथ्येव जग्मुः । अतश्चिदिन्द्रः सदसो वरीयान्यदीं सोमः पृणति दुग्धो अंशुः ॥
സിന്ധവഃ (നദികൾ) പ്രേരിത പ്രവാഹത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു, ജലങ്ങൾ പാതയിലെ രഥങ്ങൾപോലെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ—അപ്പോൾ അതിനാലും ഇന്ദ്രൻ സഭയെക്കാൾ വിശാലനാകുന്നു, പിഴിഞ്ഞെടുത്ത പ്രകാശമുള്ള അംശുരൂപ സോമൻ അവനെ നിറയ്ക്കുമ്പോൾ.
Mantra 7
समुद्रेण सिन्धवो यादमाना इन्द्राय सोमं सुषुतं भरन्तः । अंशुं दुहन्ति हस्तिनो भरित्रैर्मध्वः पुनन्ति धारया पवित्रैः ॥
സമുദ്രത്തിന്റെ വിശാലതയോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്ന സിന്ധവഃ (നദികൾ) ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സുഷുത (നന്നായി പിഴിഞ്ഞ) സോമം കൊണ്ടുവരുന്നു. അവർ കൈകളും ഭരിത്രൈഃ (പാത്രങ്ങൾ) കൊണ്ടു പ്രകാശമുള്ള അംശുവിനെ പിഴിഞ്ഞെടുക്കുന്നു; മധുരമായ മധ്വിനെ പവിത്രൈഃ (ചാലനങ്ങൾ) വഴി ധാരയായി ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
Mantra 8
ह्रदा इव कुक्षयः सोमधानाः समी विव्याच सवना पुरूणि । अन्ना यदिन्द्रः प्रथमा व्याश वृत्रं जघन्वाँ अवृणीत सोमम् ॥
ഹ്രദങ്ങളുപോലെ, സോമം ധരിക്കുന്ന കുക്ഷികൾ (ഗർഭസ്ഥാനങ്ങൾ) ഒരുമിച്ച് വ്യാപിച്ച് അനേകം സവന-പീഡനങ്ങളായി പരന്നു പോകുന്നു. ഇന്ദ്രൻ ആദ്യം അന്ന-പോഷണങ്ങളെ തുറന്നപ്പോൾ, വൃത്രനെ സംഹരിച്ച് തന്റെക്കായി സോമത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
Mantra 9
आ तू भर माकिरेतत्परि ष्ठाद्विद्मा हि त्वा वसुपतिं वसूनाम् । इन्द्र यत्ते माहिनं दत्रमस्त्यस्मभ्यं तद्धर्यश्व प्र यन्धि ॥
ഇത് ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ഇതിനെ തടയാൻ ആരും ചുറ്റും നില്ക്കാതിരിക്കട്ടെ. കാരണം, വസുക്കളുടെ വസുപതിയായി നിന്നെ ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിനക്കുള്ള മഹത്തായ ദാനം ഏതായാലും—ഹര്യശ്വാ—അത് ഞങ്ങൾക്ക് പ്രസന്നമായി ദയചെയ്യുക.
Mantra 10
अस्मे प्र यन्धि मघवन्नृजीषिन्निन्द्र रायो विश्ववारस्य भूरेः । अस्मे शतं शरदो जीवसे धा अस्मे वीराञ्छश्वत इन्द्र शिप्रिन् ॥
ഹേ മഘവൻ, നൃജീഷിൻ ഇന്ദ്രാ—സോമ-പീഡനത്തിന്റെ അധിപനേ—സർവ്വവാഞ്ഛിത സമൃദ്ധിയുടെ പ്രചുര ധനം ഞങ്ങൾക്ക് ദയചെയ്യുക. ഞങ്ങളിൽ ജീവിക്കാൻ നൂറു ശരദുകൾ സ്ഥാപിക്ക; ഞങ്ങളിൽ ശാശ്വതമായി വീരന്മാരെ സ്ഥാപിക്ക, ഹേ ശിപ്രിൻ ഇന്ദ്ര (ദൃഢ താടിയുള്ളവനേ)।
Mantra 11
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ഞങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ഈ യുദ്ധത്തിൽ, വാജസാതി (സമൃദ്ധി-വിജയം) നേടുവാൻ ഏറ്റവും പുരുഷാർത്ഥിയായ ദാനശീലൻ ഇന്ദ്രനെ ഞങ്ങൾ ശുഭമായി ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു। ഞങ്ങളെ കേൾക്കുന്നവൻ, സഹായത്തിനായി ഉഗ്രൻ, ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ കൂടെയിരിക്കുന്നവൻ; വൃത്രാണി (തടസ്സങ്ങൾ)യെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, ധനങ്ങളുടെ ജയകനായവൻ।
An urgent establishment of the offering for ‘winning’ (sātaye), affirming Indra’s repeated help and growth at every Soma pressing.
Indra’s fame and power are expanded through great works; Soma is portrayed as the filling force that enlarges him, with the rivers-to-ocean image illustrating unstoppable divine momentum.
Indra becomes ‘wider than the assembly’ when Soma fills him—an apex of cosmic expansion and empowerment.
A final, practical prayer: call Indra for welfare in battle, to hear the worshippers, smash obstructions, and secure treasures.
sute-sute vāvṛdhe
āpaḥ samudraṃ rathyeva jagmuḥ
ghnantaṃ vṛtrāṇi
It praises Indra as the heroic power that grows stronger at every Soma pressing and is asked to grant victory, protection, and wealth by destroying obstacles.
The rivers-to-ocean image shows irresistible movement and expansion, illustrating how Indra’s power becomes vast when Soma fills and strengthens him.
Traditionally it fits Soma-offering rites and Indra-invocations; in a simpler devotional setting it can be recited as a prayer for courage, removal of hindrances, and success in difficult efforts.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.