
Sukta 3.39
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)
Triṣṭubh
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೃದಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರೇರಿತ “ಚಿಂತಾ-ಸ್ತೋತ್ರ” (ಮತಿ/ಸ್ತೋಮ) ಪ್ರಭುವಿನತ್ತ ಏರುತ್ತದೆ; ಯಜಮಾನನೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ತನ್ನದೇ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಗುರುತಿಸಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನವಗ್ವರು ಮತ್ತು ದಶಗ್ವರೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಗುಪ್ತ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸತ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು—ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಂತರ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ನೆರವು, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರ ಮೇಲೆ ಜಯ, ಹಾಗೂ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ-ಸುಖಗಳ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
इन्द्रं मतिर्हृद आ वच्यमानाच्छा पतिं स्तोमतष्टा जिगाति । या जागृविर्विदथे शस्यमानेन्द्र यत्ते जायते विद्धि तस्य ॥
ಹೃದಯದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸ್ತೋಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮತಿ (ಸ್ತುತಿ-ಚಿಂತನೆ) ನೇರವಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ—ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಡೆಗೆ. ವಿದಥ (ಯಜ್ಞಸಭೆ/ಅನ್ವೇಷಣಾಸಭೆ)ಯಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವೂ ಆದ ಆಕೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಏನು ಜನಿಸುತ್ತದೆ (ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ-ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ), ಅದನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿ—ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ನಿನ್ನದೇ ಪ್ರಕಟನೆ.
Mantra 2
दिवश्चिदा पूर्व्या जायमाना वि जागृविर्विदथे शस्यमाना । भद्रा वस्त्राण्यर्जुना वसाना सेयमस्मे सनजा पित्र्या धीः ॥
ದಿವದಿಂದಲೂ ಆಕೆ ಜನಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಪೂರ್ವ್ಯ, ಪ್ರಾಚೀನವಾದರೂ ಸದಾ ನವಜಾತ; ಜಾಗೃತಳಾಗಿ, ವಿದಥ (ಯಜ್ಞಸಭೆ/ಅನ್ವೇಷಣಾಸಭೆ)ಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶುಭ್ರ-ಮಂಗಳ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ—ಅರ್ಜುನ (ಧವಳ/ಪ್ರಕಾಶಮಾನ) ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ—ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ಸನಾತನವಾದ ಈ ಪಿತ್ರ್ಯ ಧೀ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ) ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 3
यमा चिदत्र यमसूरसूत जिह्वाया अग्रं पतदा ह्यस्थात् । वपूंषि जाता मिथुना सचेते तमोहना तपुषो बुध्न एता ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ—ಯಮ (ಬಂಧಿಸುವ ದ್ವಿತ್ವಶಕ್ತಿ) ಜನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ—ಜಿಹ್ವೆಯ ಅಗ್ರಭಾಗವು ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಉಕ್ಕಿ ನಿಂತಿತು. ಯುಗಲಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ರೂಪಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ; ಅವೇ ಅಂಧಕಾರಹಂತಕರು, ತಪಸ್ (ತಪಃ) ಎಂಬ ಗಹನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿರುವವರು.
Mantra 4
नकिरेषां निन्दिता मर्त्येषु ये अस्माकं पितरो गोषु योधाः । इन्द्र एषां दृंहिता माहिनावानुद्गोत्राणि ससृजे दंसनावान् ॥
ಮರ್ತ್ಯರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ನಿಂದಿಸಲಾರರು—ನಮ್ಮ ಪಿತರರನ್ನು—ಅವರು ಗೋṣu (ಗೋಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ) ಯೋಧರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಿಮಾವಂತನಾದ ಇಂದ್ರನು ಅವರನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ದಂಸನಾವಾನ್ (ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ) ಮೇಲಕ್ಕೆ ಗುಪ್ತ ಗೋತ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು—ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದ ಗೋಸಮೂಹ/ಕಿರಣಗಳನ್ನು—ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು.
Mantra 5
सखा ह यत्र सखिभिर्नवग्वैरभिज्ञ्वा सत्वभिर्गा अनुग्मन् । सत्यं तदिन्द्रो दशभिर्दशग्वैः सूर्यं विवेद तमसि क्षियन्तम् ॥
ಸಖನಾಗಿ—ಅಲ್ಲಿ, ಸಖಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ನವಗ್ವರೊಂದಿಗೆ—ಸತ್ತ್ವಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಿತು, ಅವರು ಗಾ (ಗೋಗಳು/ಕಿರಣಗಳು) ಅನ್ನು ಅನುಗಮಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸತ್ಯ: ಇಂದ್ರನು ದಶಭಿಃ—ದಶಗ್ವರೊಂದಿಗೆ—ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.
Mantra 6
इन्द्रो मधु सम्भृतमुस्रियायां पद्वद्विवेद शफवन्नमे गोः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु हस्ते दधे दक्षिणे दक्षिणावान् ॥
ಇಂದ್ರನು ಉಸ್ರಿಯಾ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಗೋವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭೃತವಾದ ಮಧುವನ್ನು ಕಂಡನು; ದಾರಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನಂತೆ, ಗೋವಿನ ಖುರಚಿಹ್ನೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ, ಗೋನ ತೇಜೋಬಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದನು. ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿಹಿತವಾದ, ಗುಹ್ಯವಾದ, ಅಪ್ಸು—ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಢವಾಗಿ ಅಡಗಿದ್ದುದನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದನು—ದಕ್ಷಿಣಾವಾನ್, ದಕ್ಷಿಣಾದಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದವನು.
Mantra 7
ज्योतिर्वृणीत तमसो विजानन्नारे स्याम दुरितादभीके । इमा गिरः सोमपाः सोमवृद्ध जुषस्वेन्द्र पुरुतमस्य कारोः ॥
ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ತಿಳಿದು, ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ನಾವು ವರಿಸೋಣ; ದುರಿತವು ಹತ್ತಿರ ಒತ್ತಿಬಂದರೂ ನಾವು ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿರೋಣ. ಹೇ ಸೋಮಪಾ, ಹೇ ಸೋಮವೃದ್ಧ, ಬಹುಕಾರ್ಯಸಾಧಕನಾದ ಈ ಕಾರುವಿನ ಇಮಾ ಗಿರಃ—ಈ ಸ್ತುತಿವಚನಗಳನ್ನು—ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.
Mantra 8
ज्योतिर्यज्ञाय रोदसी अनु ष्यादारे स्याम दुरितस्य भूरेः । भूरि चिद्धि तुजतो मर्त्यस्य सुपारासो वसवो बर्हणावत् ॥
ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಜ್ಯೋತಿ ಸಾಗಲಿ; ರೋದಸೀ—ದ್ಯೌಃ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವೀ—ಅದನ್ನು ಅನುಗಮಿಸಲಿ; ಬಹು ದುರಿತದಿಂದ ನಾವು ದೂರವಾಗಿರೋಣ. ಏಕೆಂದರೆ ತುಜತ ಮರ್ತ್ಯನ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಹೇ ವಸುಗಳೇ, ನೀವು ಸುಪಾರಾಸಃ—ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪಾರಮಾಡುವವರು—ಬರ್ಹಣಾವತ್—ಎತ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು.
Mantra 9
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ಶುಭಕ್ಕಾಗಿ, ಈ ಸಮರಭಾರದಲ್ಲಿ, ವಾಜಸಾತೌನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪುರುಷಾರ್ಥವಂತನಾದ ದಾನಶೀಲ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಉಗ್ರನಾಗಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳುವವನು, ವೃತ್ರಗಳೆಂಬ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಧನಗಳ ಸಂಜಯಿಯಾದ ಅವನನ್ನು ನಾವು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.
The hymn opens with the heart-born inspired thought, fashioned into praise, going straight to Indra as Lord, asking him to recognize the power awakening through the rite.
It develops Indra’s identity as helper and truth-worker, recalling the companionship of the Navagvas/Daśagvas and the pursuit of the ‘cows’ (rays), culminating in the discovery of the Sun hidden in darkness.
The revelation that Indra ‘found the Sun in the darkness’—a paradigmatic victory of truth and light over concealment—becomes the warrant for present assistance.
The hymn closes with an urgent, practical invocation: may Indra hear, come fiercely to help in battles, slay the obstructers, and secure the conquerable riches for well-being.
इन्द्रं मतिर्हृद आ वच्यमानाच्छा पतिं स्तोमतष्टा जिगाति । या जागृविर्विदथे शस्यमानेन्द्र यत्ते जायते विद्धि तस्य ॥sūryaṃ viveda tamasi kṣiyantam
ghnantaṃ vṛtrāṇi
It teaches that sincere, well-shaped praise rising from the heart reaches Indra, who then awakens his power in the worshipper—breaking obstacles and bringing victory, abundance, and light.
They represent Indra’s companions in a truth-seeking quest where the ‘rays/cows’ are followed and the Sun is discovered hidden in darkness—an image for recovering lost light and clarity.
Traditionally it fits Indra-focused soma/fire rites for strength and success; in a simple recitation practice it is used to pray for courage, removal of inner blocks, and clear insight during difficult struggles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.