Rig Veda Sukta 5
Mandala 3Sukta 511 Mantras

Sukta 5

Sukta 3.5

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)

Devata

Agni (in relation to Uṣas as illumination)

Chandas

Triṣṭubh

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಉಷಸ್ಸನ್ನು (ಪ್ರಭಾತವನ್ನು) ಎದುರುಗೊಳ್ಳುವ ಜಾಗೃತ ಜ್ವಾಲೆಯಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು “ಕತ್ತಲೆಯ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು” ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಯಾಜಕನಾಗಿಯೂ ದೈವಿಕ ಋತದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ, ಪ್ರೇರಿತ ಕೌಶಲ್ಯಕರ್ಮದ ಪಾಲಕನಾಗಿಯೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಇದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಇಳಾ (ಪೋಷಕ ಸಮೃದ್ಧಿ/ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ), ಸ್ಥಿರ ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

Mantras

Mantra 1

प्रत्यग्निरुषसश्चेकितानोऽबोधि विप्रः पदवीः कवीनाम् । पृथुपाजा देवयद्भिः समिद्धोऽप द्वारा तमसो वह्निरावः ॥

ಉಷಸ್ಸಿನ ಎದುರು ಚೇತನಗೊಂಡ ಅಗ್ನಿ ಜಾಗೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ವಿಪ್ರ, ಕವಿಗಳ ಪಥವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವನು. ದೇವವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ, ವಿಶಾಲ ಬಲವುಳ್ಳ ಆ ವಹ್ನಿ ಅಂಧಕಾರದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದಾನೆ.

Mantra 2

प्रेद्वग्निर्वावृधे स्तोमेभिर्गीर्भिः स्तोतॄणां नमस्य उक्थैः । पूर्वीॠतस्य संदृशश्चकानः सं दूतो अद्यौदुषसो विरोके ॥

ನಿಜವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಗೀತೆಗಳಿಂದಲೂ, ಸ್ತೋತೃಗಳ ನಮಸ್ಕಾರಯುಕ್ತ ಉಕ್ಥಗಳಿಂದಲೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಋತದ ಪ್ರಾಚೀನ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುವ ದೂತನು, ಉಷಸ್ಸಿನ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಕಾಶ-ವಿರೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Mantra 3

अधाय्यग्निर्मानुषीषु विक्ष्वपां गर्भो मित्र ऋतेन साधन् । आ हर्यतो यजतः सान्वस्थादभूदु विप्रो हव्यो मतीनाम् ॥

ಆಮೇಲೆ ಅಗ್ನಿಯು ಮಾನವ ಕುಲಗಳೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದನು—ಅಪಾಂ ಗರ್ಭ, ಋತದಿಂದ ಸಾಧಿಸುವ ಮಿತ್ರ. ಹರಿತ-ಸುವರ್ಣ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ, ಯಜ್ಯನಾದವನು ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತನು; ಅವನು ವಿಪ್ರನಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಮತಿಗಳ ಹವ್ಯ—ಅರ್ಪಣಯೋಗ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದನು.

Mantra 4

मित्रो अग्निर्भवति यत्समिद्धो मित्रो होता वरुणो जातवेदाः । मित्रो अध्वर्युरिषिरो दमूना मित्रः सिन्धूनामुत पर्वतानाम् ॥

ಅಗ್ನಿಯು ಸಮಿದ್ಧನಾದಾಗ ಮಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹೋತೃ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ, ಜಾತವೇದಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರುಣ. ಅಧ್ವರ್ಯು ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಮಿತ್ರ—ವೇಗವಂತ, ದಮೂನಾ (ಗೃಹಾಧಿಪತಿ); ಸಿಂಧುಗಳ ಮಿತ್ರ, ಪರ್ವತಗಳಿಗೂ ಮಿತ್ರ.

Mantra 5

पाति प्रियं रिपो अग्रं पदं वेः पाति यह्वश्चरणं सूर्यस्य । पाति नाभा सप्तशीर्षाणमग्निः पाति देवानामुपमादमृष्वः ॥

ಅವನು ಪ್ರಿಯವನ್ನೂ, ಶತ್ರುವಿನಿಂದ (ರಿಪುವಿನಿಂದ) ಅಗ್ರವಾದ ಪದವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ; ಯಹ್ವ—ಮಹಾಬಲವಂತ—ಸೂರ್ಯನ ಚರಣ/ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿ ನಾಭಿಯನ್ನೂ, ಸಪ್ತಶೀರ್ಷ (ಏಳು ತಲೆಗಳ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ; ಉನ್ನತನು (ಋಷ್ವ) ದೇವರ ಉಪಮಾದ—ಅಂತರಂಗ ಆನಂದ/ಯಜ್ಞರಸ—ವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.

Mantra 6

ऋभुश्चक्र ईड्यं चारु नाम विश्वानि देवो वयुनानि विद्वान् । ससस्य चर्म घृतवत्पदं वेस्तदिदग्नी रक्षत्यप्रयुच्छन् ॥

ಋಭು ಪೂಜ್ಯವಾದ ಮನೋಹರ ನಾಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು—ಎಲ್ಲ ದೇವವಯುನಗಳನ್ನು (ವಿಧಿ/ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು) ತಿಳಿದ ದೇವನು. ಅವನು ವೇನನಿಗಾಗಿ ವೃಷಭದ ಚರ್ಮವನ್ನು, ಘೃತವತ್—ಘೃತಸಮೃದ್ಧ, ತೇಜಸ್ವಿ—ಪದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಅದನ್ನೇ ಅಗ್ನಿ ಅಪ್ರಯುಚ್ಛನ್—ಅವಿರತವಾಗಿ—ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.

Mantra 7

आ योनिमग्निर्घृतवन्तमस्थात्पृथुप्रगाणमुशन्तमुशानः । दीद्यानः शुचिॠष्वः पावकः पुनःपुनर्मातरा नव्यसी कः ॥

ಅಗ್ನಿ ಘೃತವತ್—ಘೃತಸಮೃದ್ಧ ತೇಜಸ್ವಿ—ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು; ಪೃಥುಪ್ರಗಾಣ—ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಗ್ರಗಾನ—ವಂತನು, ಇಚ್ಛಿಸುವವನೂ ತಾನೇ ಇಚ್ಛಾರೂಪ ಜ್ವಾಲೆಯೂ. ದೀಪ್ತ, ಶುಚಿ, ಋಷ್ವ, ಪಾವಕ—ಶುದ್ಧಿಕರ್ತ—ಅವನು ಪುನಃಪುನಃ ಎರಡು ಮಾತೃಗಳನ್ನು (ದ್ಯೌ-ಪೃಥಿವೀ) ಸದಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಯಾರು ಅಳೆಯಬಲ್ಲರು?

Mantra 8

सद्यो जात ओषधीभिर्ववक्षे यदी वर्धन्ति प्रस्वो घृतेन । आप इव प्रवता शुम्भमाना उरुष्यदग्निः पित्रोरुपस्थे ॥

ಸದ್ಯೋ ಜನಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಔಷಧಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವುಗಳು ಘೃತದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಉಬ್ಬುವ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಾಗ. ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವಂತೆ, ಎರಡು ಪೋಷಕರ (ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ) ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 9

उदु ष्टुतः समिधा यह्वो अद्यौद्वर्ष्मन्दिवो अधि नाभा पृथिव्याः । मित्रो अग्निरीड्यो मातरिश्वा दूतो वक्षद्यजथाय देवान् ॥

ಸ್ತುತಿಗೊಂಡು, ಸಮಿಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಯಹ್ವ (ಉತ್ಸಾಹಿ) ಇಂದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಜ್ವಲಿಸಿದ್ದಾನೆ—ದ್ಯಾವಿನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಪೃಥಿವಿಯ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ. ಮಿತ್ರಸ್ವರೂಪ, ಈಡ್ಯ (ಪೂಜ್ಯ) ಅಗ್ನಿ—ಮಾತರಿಶ್ವ, ದೂತ—ಯಜ್ಞಾರ್ಪಣಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾನೆ.

Mantra 10

उदस्तम्भीत्समिधा नाकमृष्वोऽग्निर्भवन्नुत्तमो रोचनानाम् । यदी भृगुभ्यः परि मातरिश्वा गुहा सन्तं हव्यवाहं समीधे ॥

ಸಮಿಧೆಯಿಂದ ಅವನು ನಾಕ (ಆಕಾಶ)ವನ್ನು ಆಧಾರಮಾಡಿದನು; ಉನ್ನತ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮೋನ್ನತನಾದನು. ಭೃಗುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತರಿಶ್ವನು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತನಾಗಿದ್ದ ಹವ್ಯವಾಹ (ಹವಿಷ್ಯವಾಹಕ)ನನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಾಗ.

Mantra 11

इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಹವಾನ ಮಾಡುವವನಿಗಾಗಿ ಬಹುಕರ್ಮಸಂಪನ್ನವಾದ ಇಳಾ—ಗೋವಿನ (ಕಿರಣ-ಜ್ಞಾನಗಳ) ಶಾಶ್ವತ ಲಾಭವನ್ನು—ಸಾಧಿಸು. ನಮಗೆ ಪುತ್ರ, ತನಯ, ಬಲಿಷ್ಠ ವಂಶಜನು ಉಂಟಾಗಲಿ; ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಅದೇ ನಿನ್ನ ಸುಮತಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಇರಲಿ.

Frequently Asked Questions

It presents Agni as the awakened fire that rises with Dawn, dispels darkness, guides inspired vision, and protects the sacred order of the rite while granting prosperity and strength.

Dawn symbolizes the first opening of light; the hymn pairs that moment with Agni’s awakening, showing how outer sunrise and inner clarity arise together through the sacred fire.

It asks for Iḷā (nourishing abundance/insight), enduring gains symbolized by the ‘Cow’ (rays/knowledge), protection of what is sacred, and vigorous offspring and well-being.

Ask anything about Sukta 5 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App