Brahma Purana in Kannada
ब्रह्मपुराण
The First of the Eighteen Maha Puranas
An encyclopedic compendium of cosmogony, sacred geography, Jagannath theology, tirtha lore, and dharma, all narrated by Lomaharshana at the Naimisha forest.
Start ReadingAbout This Book
The Brahma Purana is traditionally listed as the first of the eighteen Maha Puranas. Narrated by the Suta Lomaharshana to the sages assembled at Naimisharanya, it spans cosmogony, genealogy, sacred geography (especially Purushottama Kshetra / Puri), Jagannath theology, Surya worship, and the full cycle of dharma, karma, and moksha. It preserves unique Odisha-centric tirtha traditions alongside pan-Indian Puranic lore.
How This Book Is Organised
The Brahma Purana is structured as a single continuous text of 246 Adhyayas (chapters).
Adhyayas
246 chapters covering cosmogony to moksha
Shlokas
Verses read one by one
Available Reading Features
This edition of the Brahma Purana on Vedapath includes:
Original Sanskrit verses (Devanagari)
Transliteration for guided reading
Word-by-word meanings
Clear, faithful translations
Tirtha lore, Jagannath theology, and Surya worship
Adhyayas of the Brahma Purana
The Brahma Purana is divided into 246 Adhyayas.
Each Adhyaya covers a distinct topic in cosmogony, genealogy, tirtha, or dharma.
Adhyaya 1: Invocation and the Cosmogony of the Hiranyagarbha (Golden Embryo)
ಅಧ್ಯಾಯ 1 ಮಂಗಳಾಚರಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ—ಮಾಯಾ-ರಚಿತ ಜಗತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸುವ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಕ್ರಮ ಕಲ್ಪಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುವ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಮ, ಅವಿಕಾರಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 2: Genealogies from Svayambhuva Manu to Daksha: Dhruva, Prithu, and the Pracetas
ಅಧ್ಯಾಯ ೨ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ವಂಶಾನುಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಆದಿಮನು (ಸ್ವಾಯಂಭುವ) ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಶತರೂಪೆಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳಿ, ರಾಜವಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ನಾಯಕರವರೆಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 3: Genealogies of Gods, Daityas, Danavas, Gandharvas, and Serpents: Daksha, Kashyapa, and Cycles of Creation
ಅಧ್ಯಾಯ ೩ರಲ್ಲಿ ಪುರಾಣೀಯ ಸೃಷ್ಟಿಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದೇವರು, ದೈತ್ಯ-ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷ-ರಾಕ್ಷಸರು ಇವರ ವಂಶಾನುಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸೃಷ್ಟಿವಿವರಣೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
Adhyaya 4: Pṛthu’s Consecration, the Ordering of Realms, and the Milking of the Earth
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲು ಪೃಥು ವೈಣ್ಯನನ್ನು ಅಧಿರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ನಂತರ ದೇವರು, ಋಷಿಗಳು, ಭೂತವರ್ಗಗಳು, ತತ್ತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಲೋಕಾದಿ ಪ್ರಕೃತಿ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ವಿಶ್ವ-ಆಡಳಿತದಂತೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ದಿಕ್ಪಾಲರ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 5: Synopsis of the Manvantaras: Manus, Saptarishis, Deva-Gaṇas, and Cosmic Cycles
ಅಧ್ಯಾಯ ೫ ಮನ್ವಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ದಾಖಲೆಮಯವಾಗಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ ಪುರಾಣೀಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಕಾಲಕ್ರಮದ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳ ವಿನಂತಿಯಿಂದ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು—ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಅತೀತ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂರಚಿತ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 6: Sanjna, Chhaya, and the Birth of the Ashvins: The Solar Genealogy of Vivasvan
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪಪುತ್ರ ವಿವಸ್ವಾನ್ (ಮಾರ್ತಾಂಡ) ಮತ್ತು ತ್ವಷ್ಟೃಕನ್ಯೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ವಂಶಕಥೆ ಹಾಗೂ ಕಾರಣವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪತಿಯ ತೀವ್ರ ಸೌರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಸಂಜ್ಞೆ ‘ಛಾಯಾ’ (ಸಾವರ್ಣಾ) ಎಂಬ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಉತ್ತರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನೀ-ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Adhyaya 7: Manu Vaivasvata’s Lineage, Ilā-Sudyumna, and the Rise of Dhundhumāra
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಾಜವಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶೀಯ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುವಿನ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು—ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮೊದಲಾದವರು—ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 8: Triśaṅku’s Conflict with Vasiṣṭha and the Ikṣvāku Genealogy from Sagara to Rāma
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಥನವೂ ವಂಶಾವಳಿಯೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಸತ್ಯವ್ರತನು (ನಂತರ ತ್ರಿಶಂಕು) ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರ ಗೃಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಸಿಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ದೀರ್ಘ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 9: The Birth of Soma and the Tārakāmaya War
ಅಧ್ಯಾಯ ೯ರಲ್ಲಿ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನ ಜನನಕಥೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಚಂದ್ರವಂಶ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭೂಮಿಕೆಯಾಗಿ ವಂಶಾನುಕ್ರಮ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಮಾನಸಪುತ್ರನಾಗಿ ಅತ್ರಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಅನುತ್ತರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಊರ್ಧ್ವಗಾಮಿ ತೇಜಸ್ಸು/ಬೀಜ ಸೋಮರೂಪವಾಗಿ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.
Adhyaya 10: Pururavas and Urvashi; The Aila Lineage; Jahnu, the Ganga, and the Rise of the Kaushika-Bhargava Connection
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಐಲ (ಚಂದ್ರ) ವಂಶದ ವಂಶಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಾರಣಕಥೆಗಳು ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಬುಧನ ಪುತ್ರ ಪುರೂರವನು ವೇದವಿದ್ಯೆ, ಯಜ್ಞದಾನದಲ್ಲಿ ಉದಾರತೆ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ರಾಜಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಧರ್ಮರಾಜನ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 11: Nahusha’s Lineage: Raji’s Indra-Claim and the Kashi Kings from Dhanvantari to Alarka
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ನಹುಷವಂಶದ ವಂಶಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ-ರಾಜಕೀಯ ಕಥನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವರ್ಭಾನು ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಆಯುವಿಗೆ ಐದು ಪುತ್ರರು—ನಹುಷ, ವೃದ್ಧಶರ್ಮ, ರಂಭ, ರಾಜಿ ಮತ್ತು ಅನೇನಾ—ಜನಿಸಿದರು.
Adhyaya 12: Yayati’s Lineage, the Transfer of Old Age, and the Renunciation of Desire
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಹುಷವಂಶೀಯ ರಾಜ ಯಯಾತಿಯ ವಂಶಾನುಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ನೀತಿಬೋಧನೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ವಿರಜೆಯಿಂದ ನಹುಷನಿಗೆ ಯತಿ ಮತ್ತು ಯಯಾತಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಯತಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Adhyaya 13: Genealogies of the Pauravas and the Descendants of Yayati’s Sons
ಅಧ್ಯಾಯ 13ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳ ವಿನಂತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಪುರು, ದ್ರುಹ್ಯು, ಅನು, ಯದು ಮತ್ತು ತುರ್ವಶು ಇವರ ವಂಶಾವಳಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 14: Genealogies of the Vrishnis and Andhakas: Shvaphalka, Vasudeva’s Line, and the Coming of Kalayavana
ಅಧ್ಯಾಯ 14 ವೃಷ್ಣಿ–ಅಂಧಕ ಸಂಘದ ವಂಶಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಕಾರಣಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೋಷ್ಟುನ ಪತ್ನಿಗಳಾದ ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯ ಸಂತಾನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪ್ರಮುಖ ಯಾದವ ವೀರರ ತನಕ ವಂಶಪರಂಪರೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 15: Genealogies from Kroṣṭu: Jyāmagha, Vidarbha, and the Sātvata-Vṛṣṇi Lineages
ಅಧ್ಯಾಯ 15ರಲ್ಲಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಕ್ರೋಷ್ಟುವಂಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಯಾದವ ವಂಶದ ದೀರ್ಘ ವಂಶಾನುಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರೋಷ್ಟುವಿನ ಸಂತತಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸ್ವಾಹಿ, ಉಷದ್ಗು, ಚಿತ್ರರಥ, ಶಶಬಿಂದು ಮೊದಲಾದ ರಾಜರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳಿ ವಂಶವನ್ನು ಜ್ಯಾಮಘನ ತನಕ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 16: The Syamantaka Jewel: Genealogy of the Vrishni-Andhakas and Krishna’s Vindication
ಅಧ್ಯಾಯ 16ರಲ್ಲಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಮೊದಲು ವೃಷ್ಣಿ–ಅಂಧಕ ವಂಶದ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಸಂತಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಮಾಡಿ, ಬಂಧುತ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಪಠ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 17: The Syamantaka Jewel: Satrājit’s Death, Śatadhanvan’s Flight, and Akrūra’s Custody
ಅಧ್ಯಾಯ 17ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯ ಪ್ರಸಂಗವು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಣಿಯ ವಿವಾದಿತ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಬಳಿಕ ಸತ್ರಾಜಿತನು ಹತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶತಧನ್ವನು ಸ್ಯಮಂತಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಮಣಿಯನ್ನು ಅಕ್ರೂರನ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 18: Cosmic Geography of the Seven Continents and Mount Meru
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿವರ್ಣನೆಯ ನಂತರ ಭೂಮಂಡಲದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದರೂ ಸಾರಭರಿತ ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳವಿವರಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು ಏಳು ವಿಭಿನ್ನ ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಂಬೂದ್ವೀಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 19: Bharatavarsha as the Karmabhumi: Sacred Geography, Peoples, and Rivers
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಭಾರತವರ್ಷದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆದರೆ ನಿಯಾಮಕ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ಹಿಮಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ ಇರುವ ಭಾರತವನ್ನು ಪರಮ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಮೋಕ್ಷಸಾಧಕ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Adhyaya 20: Cosmographical Survey of the Seven Dvīpas and Encircling Oceans
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಪುರಾಣೋಕ್ತ ಜಗದ್ರಚನೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆದರೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 21: The Seven Netherworlds (Pātālas) and the Cosmic Support of Ananta-Śeṣa
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೧ರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮಾಣವರ್ಣನೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಕೆಳಗಿರುವ ಏಳು ಪಾತಾಳಲೋಕಗಳು (ಅತಲದಿಂದ ಪಾತಾಳವರೆಗೆ) ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ। ಅವು ಅಪಾರ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳವು, ಅದ್ಭುತ ವೈಭವದಿಂದ ತುಂಬಿದವು—ದಿವ್ಯ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮಣಿಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು, ನದಿಗಳು, ಕಮಲ ಸರೋವರಗಳು, ಸುಗಂಧ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಭೋಗವಿಲಾಸಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ।
Adhyaya 22: Catalogue of Hells and the Supreme Efficacy of Vishnu-Remembrance
ಅಧ್ಯಾಯ 22ರಲ್ಲಿ ಯಮಲೋಕದ ನರಕಗಳ ನ್ಯಾಯ-ಕೋಸ್ಮಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.
Adhyaya 23: Cosmic Measurements: The Seven Lokas, Planetary Spheres, and the Enclosures of the Cosmic Egg
ಅಧ್ಯಾಯ 23ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಮಹರ್ಷಣರ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿಶ್ವವರ್ಣನೆ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಭೂರ್ಲೋಕದ ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸೂರ್ಯ–ಚಂದ್ರರ ಕಿರಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಆಕಾಶದ ವಿಸ್ತಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 24: The Śiśumāra Cosmic Form, Dhruva’s Axis, and the Solar Hydrological Cycle
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ನಕ್ಷತ್ರಮಯ ಶಿಶುಮಾರ-ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹರಿಯ ದಿವ್ಯರೂಪವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವತಾರೆ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಅಕ್ಷಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ವಾಯು-ನಿರ್ಮಿತ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಅದರ ಸುತ್ತ ಪರಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Adhyaya 25: Inner Purity as the True Tirtha and the Catalog of Sacred Pilgrimage Sites
ಅಧ್ಯಾಯ 25ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಧಾಮಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 26: The Sages’ Inquiry into the Supreme Karmabhūmi and Mokṣa-Kṣetra; Vyāsa Introduces Brahmā’s Discourse
ಅಧ್ಯಾಯ 26 ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ತಪಸ್ವಿಗಳ ಸಮೂಹವು ಲೋಮಹರ್ಷಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ವ್ಯಾಸಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಮಭೂಮಿ ಯಾವುದು? ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥ ಯಾವುದು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 27: The Glory of Bhārata-varṣa: Karmabhūmi, Ninefold Division, and Sacred Geography
ಅಧ್ಯಾಯ 27ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವರ್ಷದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಅನನ್ಯ ಕರ್ಮಭೂಮಿ—ಇಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಪುಣ್ಯ‑ಪಾಪಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.
Adhyaya 28: The Sacred Topography of Oṇḍra-Utkala and the Koṇāditya (Koṇārka) Sun-Kṣetra: Arghya-Rite and Pilgrimage Fruits
ಅಧ್ಯಾಯ 28ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವರ್ಷದ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ.
Adhyaya 29: Bhakti, Worship, and the Arkasaptamī Vow: Ritual Protocols for Sūrya
ಅಧ್ಯಾಯ 29ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಭಾಸ್ಕರನ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು—ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುವುದೆಂದು—ಕೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 30: Supremacy of Surya and the Doctrine of the Twelve Adityas
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು—ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ದೇವರ ಉಪಾಸನೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ಕಾರಣವೇನು, ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಾತೀತ ‘ಅಚ್ಯುತ/ಅಪತನೀಯ’ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 31: The Solar Origin of the Worlds and the Hymn of the Sun
ಅಧ್ಯಾಯ 31ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೂರ್ಯ (ಆದಿತ್ಯ)ನ ತತ್ತ್ವಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನೇ ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಮೂಲ, ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತಾ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭು; ಅವನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿ, ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಅವನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 32: Aditi’s Solar Hymn and the Birth of Martanda (Surya); Vishvakarman Tempers the Sun’s Radiance
ಅಧ್ಯಾಯ 32ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಅದಿತಿ, ದಿತಿ, ದನು, ವಿನತಾ ಮೊದಲಾದವರು ಕಶ್ಯಪನ ಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ದೇವರು, ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದರು.
Adhyaya 33: Hymn to the Sun and the Revelation of the Eight-Plus-One Hundred Names
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ದಿವಾಕರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಥನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 34: Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas
ಅಧ್ಯಾಯ 34ರಲ್ಲಿ ಶಿವ (ರುದ್ರ/ಶಂಕರ) ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷರ ನಡುವಿನ ಭಂಗದ ಕಾರಣಕಥೆ ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ದಕ್ಷನ ವೈಭವಯಜ್ಞವನ್ನು ಶಿವನು ಹಿಂದೆ ಭಂಗಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 35: Shiva’s Disguised Courtship, the Aśoka Boon, and the Rescue of the Brahmin Child
ಅಧ್ಯಾಯ ೩೫ರಲ್ಲಿ ಉಮೆಯ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿವಾಹಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ತನಕದ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕೂಟ ಆಶ್ರಮದ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಒಂದೇ ಸರಣಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಧೂರ್ಜಟಿ (ಶಿವ) ಶೀಘ್ರವೇ ಅವಳ ಪತಿಯಾಗುವನು ಎಂದು ದೇವಿಯನ್ನು ಆಶ್ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 36: The Svayaṃvara of Pārvatī and the Hidden Marriage of Umā and Maheśvara
ಅಧ್ಯಾಯ 36ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವಾಗಿ ಹಿಮವಂತನ ವಿಶಾಲ ತಟಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಉಮಾ/ಪಾರ್ವತಿಯ ಸ್ವಯಂವರದ ವಿಧಿ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತಾರ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ದಿವ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಅರಿತ ಹಿಮವಾನ್ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ರತ್ನಾಲಂಕೃತ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 37: The Gods’ Hymn to Śiva after His Wedding and the Bestowal of a Deferred Boon
ಅಧ್ಯಾಯ ೩೭ರಲ್ಲಿ ಶಿವವಿವಾಹ ಸಂಪನ್ನವಾದ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಭವನೆದುರು ಹೋಗಿ ದೀರ್ಘ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳು, ಉಪಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕಾರ್ಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
Adhyaya 38: The Burning of Kāma and Śiva’s Departure to Mount Meru
ಅಧ್ಯಾಯ 38ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶೈವ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಋಷಿ-ವ್ರತಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನಕಾರಿಯಾದ ಮನ್ಮಥ (ಕಾಮ) ಶಿವನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 39: Daksha’s Horse-Sacrifice and the Rise of Vīrabhadra
ಅಧ್ಯಾಯ 39 ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಅಶ್ವಮೇಧಯಜ್ಞದ ವಿನಾಶವನ್ನು ಯಜ್ಞಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ದೈವಗೌರವದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 40: Daksha’s Hymn to Shiva and the Dispersion of Jvara (Fever)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಯಜ್ಞದ ವಿಘ್ನದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಕ್ಷನು ಶಿವನ ಅತೀವ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಚಂಡ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 41: The Sacred Topography and Merit of Ekāmraka and Bindusaras Tirtha
ಅಧ್ಯಾಯ 41ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಶಿವಕ್ರೋಧದ ಕಥನದ ನಂತರ ಏಕಾಮ್ರಕ ಎಂಬ ಶೈವಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳ-ವರ್ಣನೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 42: The Viraja Kshetra and the Hidden Puruṣottama Field on the Northern Shore
ಅಧ್ಯಾಯ 42ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿರಜಾ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಾವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿರಜಾ ಹಾಗೂ ಮಾತೃ ದೇವಿಯರು ಕೇವಲ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ವಂಶವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 43: Indradyumna’s Quest for Purushottama and the Sacred Topography of Avanti
ಅಧ್ಯಾಯ 43ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೃತಯುಗದ ಆದರ್ಶ ವೈಷ್ಣವ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ, ಯಜ್ಞಕೌಶಲ್ಯಸಂಪನ್ನ, ಶೂರ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯ.
Adhyaya 44: The King’s Quest to Worship Hari and His Journey to the Southern Ocean
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವಾಗಿ ಒಂದು ಆದರ್ಶ ರಾಜನ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸತ್ಯವಂತ, ನಿಯಮಶೀಲ, ಶುಭಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಕೌಶಲ್ಯಯುಕ್ತನು; ಅಶ್ವಮೇಧ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಚಿನ್ನ, ರತ್ನ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಧನವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 45: The Origin and Concealment of the Puruṣottama Icon and the Eternal Tīrtha-Rāja
ಅಧ್ಯಾಯ 45 ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ವೈಷ್ಣವಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ವೈಷ್ಣವ ಪ್ರತಿಮೆ ಏಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 46: The King’s Survey of the Sacred Kshetra and His Vow to Worship Vishnu
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ರಾಜನು ಏನು ಮಾಡಿದನು ಎಂದು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭೂ-ವೈಭವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ: ರಾಜನು ತ್ರಿಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮನೋಹರ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 47: Indradyumna’s Preparations for the Aśvamedha and the Vaiṣṇava Temple
ಅಧ್ಯಾಯ 47ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ವೈಷ್ಣವ ಪ್ರಾಸಾದ (ದೇವಾಲಯ-ಪ್ರಾಸಾದ) ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಮಹತ್ತರ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 48: Indradyumna’s Anxiety over the Proper Materials for Vishnu’s Image
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ದಿವ್ಯ ವಕ್ತಾರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಯಾವ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು? ಮಾಧವ (ವಿಷ್ಣು) ಅವನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು?
Adhyaya 49: The Compassion Hymn to Vishnu: Deliverance from the Ocean of Samsara
ಅಧ್ಯಾಯ 49ರಲ್ಲಿ ‘ಕಾರುಣ್ಯ-ಸಂಜ್ಞಕಂ ವಿಷ್ಣುಸ್ತೋತ್ರಮ್’ ಎಂಬ ದೀರ್ಘ ಭಕ್ತಿಮಯ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಸ್ತೋತ್ರವಿದೆ.
Adhyaya 50: Vasudeva’s Dream-Manifestation and the Discovery of the Sacred Tree for the Divine Images
ಅಧ್ಯಾಯ 50ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ವಾಸುದೇವನ ನಿತ್ಯಪೂಜ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೇಡಿ ಚಿಂತಾಕುಲನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 51: Vasudeva’s Supreme Identity, the King’s Hymn, and the Puruṣottama Pilgrimage Observance
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನು ತನ್ನನ್ನು ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ದೇವ, ಯಕ್ಷ, ದೈತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿಗೂ ಅತೀತನಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಯಮರ ಜಗತ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸಮಾವೇಶಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Adhyaya 52: The Conflagration of the Great Dissolution and Markandeya’s Refuge at the Eternal Banyan
ಅಧ್ಯಾಯ 52ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ಭೀಕರ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಅಸ್ತಂಗತರಾಗಿ, ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿ ನಾಶವಾಗುವಾಗ ಘೋರ ಗುಡುಗು, ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಉಪದ್ರವಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಯದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
Adhyaya 53: The Cosmic Deluge and the Vision of the Banyan-Tree Child (Viṣṇu): Markandeya’s Encounter
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ಭೀಕರ-ವಿಶಾಲ ಚಿತ್ರಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಅಲಂಕೃತ, ನಾನಾ ವರ್ಣರೂಪಗಳ ಮಹಾಮೇಘಸಮೂಹಗಳು ಅಚಾನಕ ಏಳುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸುವ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ.
Adhyaya 54: The Vision of the Cosmos Within the Divine Child
ಅಧ್ಯಾಯ 54ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಒಂದು ದಿವ್ಯವಾದ ವಿಶ್ವದರ್ಶನದ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿ ದಿವ್ಯ ಶಿಶುವಿನ ಉದರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 55: Markandeya Encounters the Cosmic Child and Offers a Hymn of Totality
ಅಧ್ಯಾಯ 55ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ವೃತ್ತಾಂತವಾಗಿ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನವು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಋಷಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ದಿವ್ಯ ಬಾಲನ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಲೀನವಾದ ಏಕಾರ್ಣವ—ಪ್ರಳಯದ ಏಕಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರ—ವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 56: Nārāyaṇa’s Revelation to Mārkaṇḍeya and the Founding of the Mārkaṇḍeya Lake
ಅಧ್ಯಾಯ 56 ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಋಷಿ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಸಂವಾದವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ದಿವ್ಯ ಬಾಲರೂಪವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಪ್ರಭುವಿನ ಅಗ್ರಾಹ್ಯ ಮಾಯೆಯನ್ನೂ, ದೇವದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾದ ವಿಶ್ವದರ್ಶನದ ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 57: The Rite of the Five Tirthas: Bathing at Mārkaṇḍeya-hrada and Worship of Śiva, Viṣṇu, Balarāma, Kṛṣṇa, and Subhadrā
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪಂಚತೀರ್ಥವಿಧಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ-ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶೈವಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ‘ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ಉದ್ಧಾರ’ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ.
Adhyaya 58: The Glory of Narasiṃha: Darśana, Kavaca-Protection, and Siddhi-Rites
ಅಧ್ಯಾಯ 58ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ನರಸಿಂಹ-ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ದರ್ಶನವು ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಪರಮ ರಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ತಾರಕ ಅವತಾರವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 59: The Glory of Śvetamādhava and the Vow of King Śveta
ಅಧ್ಯಾಯ 59ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅನಂತರೂಪ ವಾಸುದೇವನ ದರ್ಶನ-ಪೂಜೆಯ ತಾರಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಶ್ವೇತಗಂಗಾ ತೀರ್ಥದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಮಾಧವ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಋಷಿಗಳು ಶ್ವೇತಮಾಧವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 60: The Glory of Matsya-Madhava and the Rite of Purificatory Bathing at Varuṇa’s Abode
ಅಧ್ಯಾಯ 60ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪ ಮಾಧವನ ದರ್ಶನ‑ಪೂಜೆಯ ತಾರಕ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಅವತಾರಾರ್ಥದೊಂದಿಗೆ.
Adhyaya 61: Ritual Mapping and Worship of Nārāyaṇa through the Aṣṭākṣara Mantra
ಅಧ್ಯಾಯ 61ರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ವಿಧಾನದಿಂದ ಮಂಡಲದೊಳಗೆ ನಾರಾಯಣಪೂಜೆಯ ಮಂತ್ರಕೇಂದ್ರಿತ, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಧಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಾಧಕನಿಗೆ ಮಹಾಜಲಾಶಯದ ಸಮೀಪ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿರುವ ಚತುಷ್ಕೋಣ ಮಂಡಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಳ ಪದ್ಮವನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿ, ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ವಿಧಾನದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 62: The Supremacy of the Ocean as Tirtharaja: Bathing, Gifts, and Imperishable Merit
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರವನ್ನು ತೀರ್ಥರಾಜ—ಸಕಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ಎಂದು ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಉಪದೇಶಿಸುವುದು: ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನೂ ನದಿಗಳ ಮೂಲವೂ ಆದ ಸಾಗರವನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Adhyaya 63: Indradyumna Lake, Pañcatīrthī Rites, and the Superiority of Jyeṣṭha Observances at Puruṣottama
ಅಧ್ಯಾಯ 63ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನಸರಸ್ಸಿನ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾ-ವಿಧಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದ ದೇಹದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದುದರಿಂದ ಸ್ವಭಾವತಃ ಪಾವನಕರ ತೀರ್ಥವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 64: The Merit of Mahājyaiṣṭhī Darśana at Puruṣottama and the Sacred Topography of Pilgrimage
ಅಧ್ಯಾಯ 64ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಮಹಾಜ್ಯೈಷ್ಠೀ’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಕಾಲಸಂಧಿಯನ್ನು (ರಾಶಿ–ನಕ್ಷತ್ರ ಸಂಯೋಗ) ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 65: The Jyeṣṭha Pūrṇimā Bathing Rite of Kṛṣṇa, Balarāma, and Subhadrā (Abhiṣeka and Darśana-Phala)
ಅಧ್ಯಾಯ 65ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸ್ನಾನ-ಅಭಿಷೇಕದ ಶುಭಕಾಲ ಮತ್ತು ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಕ್ಷತ್ರಯುಕ್ತ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪವಿತ್ರ ಕೂಪದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ.
Adhyaya 66: The Guḍivā Yātrā: Darśana of Kṛṣṇa, Saṅkarṣaṇa, and Subhadrā and Its Fruits
ಅಧ್ಯಾಯ 66ರಲ್ಲಿ ಗುಡಿವಾ-ಯಾತ್ರೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರ್ಷಣ (ಬಲರಾಮ/ಹಲಿನ್) ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ತೀರ್ಥಾಚರಣೆ.
Adhyaya 67: Fruits of the Twelve Pilgrimages and the Rite of Consecration at Puruṣottama-kṣetra
ಅಧ್ಯಾಯ 67 ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಋಷಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಯಾತ್ರೆಗಳ ಫಲಭೇದವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪುಣ್ಯಫಲ ಮತ್ತು ವಿಧಿಕ್ರಮವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 68: The Glory and Vision of Vishnuloka (Vaishnava Heaven)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದ ಪ್ರಮಾಣ, ಕಾಂತಿ, ಭೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಯಾವ ಕರ್ಮ/ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 69: The Supremacy of the Puruṣottama Kṣetra among All Tīrthas
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುಲೋಕದ ವಿಷಯವನ್ನೂ, ‘ಪುರುಷ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಅಪರೂಪದ ಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ—ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆ ಹರಿಯ ಸಾಲಯ್ಕ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಇಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 70: The Supreme Glory of Puruṣottama Kṣetra and the Fourfold Classification of Tīrthas
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನನ್ಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಹರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯೊಂದೇ ಸತ್ಯಾನುಭವವೂ ಜನ್ಮಮರಣಚಕ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 71: The Supremacy and Origin-Myth of the Tridaivatya Tirtha: The Gods Seek Vishnu, and the Strategy to Unite Shiva and Gauri
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರದರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ತ್ರಿದೈವತ್ಯ ತೀರ್ಥದ ಸ್ವರೂಪಭೇದ ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳು, ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಿ ಅದರ ಉದ್ಭವಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 72: The Divine Wedding on Himavat and the Sanctification of the Kamaṇḍalu Waters
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರತ್ನಸಮೃದ್ಧ, ಜಲಸಮೃದ್ಧ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಶುಭವಾದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹೋತ್ಸವದ ಮಧ್ಯೆ ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಈಶಾನಿ/ಉಮಾದೇವಿಯ ವಿವಾಹವಿಧಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ವಿಶ್ವಕರ್ಮ/ತ್ವಷ್ಟೃ ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ರತ್ನನಿರ್ಮಿತ ವೇದಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 73: Vāmana-Trivikrama and the Sanctification of the Kamaṇḍalu Waters
ಅಧ್ಯಾಯ 73ರಲ್ಲಿ ನಾರದನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಮಂಡಲುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವಿ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಣ್ಯವರ್ಧಕ ಪವಿತ್ರ ಜಲದ ಉದ್ಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಲಿಯ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಪ್ರಜಾಪಾಲಕ ಮತ್ತು ಲೋಕಹಿತಕರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ಥಾನಚ್ಯುತರಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 74: Ganga in Shiva’s Matted Locks: Gautama’s Austerity, Ganesha’s Stratagem, and the Twofold Descent
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರದ–ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ, ಶಿವನ ಜಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಮಂಡಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ದೇವಿ ಗಂಗೆಯು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯುವಾಗ ಹೇಗೆ ದ್ವೈರೂಪವಾಗಿ (ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ) ಅವತರಿಸಿದಳು ಎಂಬುದು ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 75: Gautama’s Hymn to Śiva and the Boon of the Gautamī (Gaṅgā) Tīrtha
ಅಧ್ಯಾಯ 75ರಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಗೌತಮನ ತಪಸ್ಸಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 76: Gautama’s Release of the Ganga and Śiva’s Rite for Godāvarī Pilgrimage
ಅಧ್ಯಾಯ 76ರಲ್ಲಿ ಗಂಗಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟ ಪವಿತ್ರ ಭೂ-ತೀರ್ಥಕಥನ ಹಾಗೂ ಗೋದಾವರಿ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನವಿಧಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Adhyaya 77: The Supremacy of the Gautami (Godavari) as a Universal Tirtha
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ)ಯನ್ನು ವಿಶ್ವತೀರ್ಥವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಫಲಪ್ರದ ಹಾಗೂ ಪರಮ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವ ದಿವ್ಯ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಗೌತಮ ಋಷಿಗೆ—ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅನೇಕಾನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುವವು; ತಾನು ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ವರದಾತನಾಗಿರುವೆನು ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 78: The Twofold Ganga: Sagara’s Sons, Kapila’s Wrath, and Bhagiratha’s Descent of the River
ಅಧ್ಯಾಯ 78ರಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ‘ದ್ವೈವಿಧ್ಯ’ (ಎರಡು ರೂಪ)ವನ್ನು ವಂಶಕಥೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾರದನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಜ ಸಗರ, ಸಂತಾನಲೋಪ, ವಸಿಷ್ಠರ ವರದಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಒಬ್ಬ ರಾಣಿಯಿಂದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಾಣಿಯಿಂದ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರು.
Adhyaya 79: Nārada Requests the Sequential Fruits of Tīrthas; The Origins of Tryambaka and Vārāha Tīrthas
ಅಧ್ಯಾಯ 79ರಲ್ಲಿ ನಾರದರು ತೀರ್ಥಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಫಲಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಿರಂತರ ಉತ್ಸುಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಂಗೆಯ ಪಾವನ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣಕಥೆಗಳೊಡನೆ.
Adhyaya 80: The Glory of Kuśāvarta and the Kāpotatīrtha: The Paradigm of Atithi-Dharma
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುಶಾವರ್ತ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೀಲಪರ್ವತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನೀಲಗಂಗೆಯನ್ನು ಋಷಿ ಗೌತಮನು ಕುಶಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ‘ಆವರ್ತಿತ’ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಇದು ಇಚ್ಛಾಪೂರಕ ಕುಶಾವರ್ತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
Adhyaya 81: The Sanctification of the Kārttikeya Tīrtha on the Gautamī
ಅಧ್ಯಾಯ 81 ಗೌತಮೀ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ ತೀರ್ಥದ—‘ಕೌಮಾರ’ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ, ತಾರಕಾಸುರವಧೆಯ ನಂತರ ಪಾರ್ವತಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ವಿಹರಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿದಳು.
Adhyaya 82: The Glory of Kṛttikā-Tīrtha and the Birth of Ṣaṇmukha (Kārttikeya)
ಅಧ್ಯಾಯ 82ರಲ್ಲಿ ಕೃತ್ತಿಕಾ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಷಣ್ಮುಖ (ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ)ನ ಜನ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು—ಈ ತೀರ್ಥದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಸೋಮಪಾನದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 83: The Daśāśvamedhika Tīrtha on the Gautamī: Completing Ten Aśvamedhas and the Supremacy of Annavidāna
ಅಧ್ಯಾಯ 83ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದ ದಶಾಶ್ವಮೇಧಿಕ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಅಶ್ವಮೇಧಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಪುತ್ರ ವಿಶ್ವರೂಪನ ವಂಶಜನಾದ ಭೌವನ ರಾಜನೂ ಅವನ ಪುರೋಹಿತ ಕಶ್ಯಪನೂ ಎದುರಿಸಿದ ಯಜ್ಞಸಂಕಟವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 84: The Paishacha Tirtha on the Southern Bank of the Gautami: Anjana, Adri, and the Origins of Hanuman
ಅಧ್ಯಾಯ 84ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಗೆ ಸಮೀಪ ಇರುವ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಚಿತವಾದರೂ ಮಹಾಫಲಪ್ರದ ‘ಪೈಶಾಚ ತೀರ್ಥ’ದ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 85: The Glory of Kṣudhātīrtha on the Gautamī (Godāvarī): Kaṇva’s Hymn and Boons
ಅಧ್ಯಾಯ 85ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ಗಂಗಾ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಷುಧಾತೀರ್ಥದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ—ಮಾನವರ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 86: The Glory of Cakratirtha on the Godavari: Yama’s Austerity and Indra’s Anxiety
ಅಧ್ಯಾಯ 86ರಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ–ಗೌತಮೀ ಸಂಗಮದ ಬಳಿಯ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಹರಿಲೋಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಗಣಿಕಾ-ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ‘ಅಕ್ಷಯ ಪದ’ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 87: Ahalyāsaṅgama and the Origin of Indratīrtha
ಅಧ್ಯಾಯ 87ರಲ್ಲಿ ಅಹಲ್ಯಾಸಂಗಮವೆಂಬ ತೀರ್ಥದ (ನಂತರ ಇಂದ್ರತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ) ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಲಕ್ಷಣೆಯಾದ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೇದಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಗೌತಮ ಋಷಿಗೆ ಅವಳ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಾಗಿ ಅವನೇ ಅವಳ ಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 88: Janasthana Tirtha: Varuna’s Teaching on Karma, Bhukti, and Mukti
ಅಧ್ಯಾಯ ೮೮ರಲ್ಲಿ ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತತ್ತ್ವ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಜನಸ್ಥಾನ-ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 89: The Origin of the Aśvins and the Sanctity of Aruṇā-Varuṇā Saṅgama
ಅಧ್ಯಾಯ 89ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಗಂಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅರುಣಾ–ವರುಣಾ ನದಿಗಳ ಪುಣ್ಯ ಸಂಗಮದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಸ್ವಭಾವತಃ ಪಾವನಕರವೆಂದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Adhyaya 90: The Glory of Garuḍa Tīrtha and the Gautamī’s Restorative Power
ಅಧ್ಯಾಯ 90ರಲ್ಲಿ ಗಾರುಡತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಗೌತಮಿ (ಗೋದಾವರಿ) ಸ್ನಾನದ ಶುದ್ಧಿಕಾರಕ ಹಾಗೂ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಶೇಷನ ಪುತ್ರನಾದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಣಿನಾಗನು ಗರುಡಭಯದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅಭಯವರ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಗರುಡನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 91: The Glory of Govardhana Tirtha and the Institution of the Gosava Sacrifice
ಅಧ್ಯಾಯ 91ರಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನ ತೀರ್ಥದ ಪರಮಪಾವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಪಾಪನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪುಣ್ಯವೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 92: The Tirtha of Pāpa-praṇāśana and the Purification at Gautamī Gaṅgā
ಅಧ್ಯಾಯ 92ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಗೌತಮೀ ಗಂಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ‘ಪಾಪ-ಪ್ರಣಾಶನ’ (ಧೌತಪಾಪ) ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 93: The Glory of Pitṛtīrtha and Viśvāmitra Tīrtha: Indra’s Intervention and the Gift of Amṛta
ಅಧ್ಯಾಯ ೯೩ರಲ್ಲಿ ಪಿತೃತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ, ದಾಶರಥಿ ರಾಮನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವೇ ಪಿತೃತೀರ್ಥ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಶ್ರಾದ್ಧ-ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದರೆ ಫಲ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 94: The Glory of Śveta-Tīrtha: Śiva Protects the Devotee from Yama
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ವೇತ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಶ್ವೇತನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಶಿವಭಕ್ತ, ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ನಿರಂತರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ.
Adhyaya 95: The Origin and Glory of Śukratīrtha and the Gift of the Mṛtasaṃjīvinī Vidyā
ಅಧ್ಯಾಯ 95ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ)ಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಶುಕ್ರತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಸರ್ವಪಾಪ-ರೋಗನಾಶಕ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಅಙ್ಗಿರಸ ಮತ್ತು ಭೃಗು ಋಷಿಗಳ ವಂಶಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಅವರ ಪುತ್ರರು ಜೀವ ಮತ್ತು ಕವಿ (ಶುಕ್ರ).
Adhyaya 96: Indra Tirtha and the Consecration at the Sacred Confluences
ಈ 96ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ರವಧದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷದಿಂದ ಭೀತನಾದ ಇಂದ್ರನ ಪಲಾಯನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ ಪಾಪರೂಪವಾದ ಅಪರಾಧಬೋಧ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಿರಂತರ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ; ಇಂದ್ರನು ಮಹಾಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ‘ಇಂದ್ರರಹಿತ’ ದೇವತೆಗಳು ಲೋಕಶಾಸನವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 97: The Glory of Paulastya Tirtha and Kubera’s Restoration through Gautami Worship
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಧನದ (ವೈಶ್ರವಣ/ಕುಬೇರ)ನೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ—ವಿಶ್ರವಸನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಕುಬೇರನು ಐಶ್ವರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ, ವಿಭೀಷಣರೊಂದಿಗೆ ಸಹೋದರ ವೈರವಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 98: The Glory of Agni-Tirtha on the Gautami: Jatavedas, Vahni, and the Restoration of Sacrificial Order
ಅಧ್ಯಾಯ 98ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮಿ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿತೀರ್ಥ (ವಹ್ನಿತೀರ್ಥ)ದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾ ಇದನ್ನು ವಿಘ್ನನಾಶಕವೂ ಸಮಸ್ತ ಯಜ್ಞಫಲಪ್ರದವೂ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 99: The Tirtha of Ṛṇamocana: Release from the Triple Debt at the Gautamī
ಅಧ್ಯಾಯ ೯೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಋಣಪ್ರಮೋಚನ/ಋಣಮೋಚನ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಕ್ಷೀವತನ ಪುತ್ರ ಪೃಥುಶ್ರವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೂ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದಲೂ ‘ಪರಿವಿತ್ತಿ’ (ಜ್ಯೇಷ್ಠನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಕನಿಷ್ಠನ ವಿವಾಹ) ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ-ವಿಧಿ ದೋಷಭಯದಿಂದಲೂ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಅಗ್ನಿಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 100: The Confluence of Suparṇā and Kadrū: Gautamī-Gaṅgā Tīrtha and the Praise of Madhyameśvara
ಅಧ್ಯಾಯ 100 ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿರುವ, ಮಹೇಶ್ವರನು ವಾಸಿಸುವ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಸುಪರ್ಣಾ–ಕದ್ರೂ ಸಂಗಮದ ಕಾರಣಕಥೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 101: Purūravas Tīrtha and the Sarasvatī-Gaṅgā Confluence: Visibility, Curse, and Boon
ಅಧ್ಯಾಯ 101ರಲ್ಲಿ ‘ಪುರೂರವಸಂ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದರ್ಶನಗಳ ಶುದ್ಧಿಕಾರಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 102: The Five Sacred River-Tirthas: Savitri, Gayatri, Shraddha, Medha, and Sarasvati
ಅಧ್ಯಾಯ 102ರಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರೀ, ಗಾಯತ್ರೀ, ಶ್ರದ್ಧಾ, ಮೇಧಾ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ ಎಂಬ ಐದು ಪವಿತ್ರ ನದಿ-ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಕಾರಣಕಥೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ—ಇವು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ತೀರ್ಥಗಳು; ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಜಲಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಮಸ್ತ ಕಲ್ಮಷ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 103: The Sacred Topography of Śamī-tīrtha and the Aśvamedha Equivalence
ಅಧ್ಯಾಯ 103ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಶಮೀ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪ-ನಾಶಕವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನು, ಮುಖ್ಯ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಅನೇಕ ಋತ್ವಿಜರು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಸ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
Adhyaya 104: Harishchandra, Rohita, and Shunahshepa: The Gautami-Ganga Tirtha Cycle and the Completion of the Naramedha Without Slaughter
ಅಧ್ಯಾಯ 104ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ)–ಗಂಗಾ ನದಿ-ತೀರ್ಥಸಮೂಹದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನೀತಿಯ ಕಥಾವಸ್ತು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾರುಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮ, ಆಗ್ನೇಯ, ಐಂದ್ರ, ವೈಷ್ಣವ ಮೊದಲಾದ ನಾಮಾಂಕಿತ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 105: Somatirtha and the Gandharvas: The Soma Bargain at the Gautami
ಅಧ್ಯಾಯ 105ರಲ್ಲಿ ಸೋಮತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಪಿತೃತರ್ಪಣದಿಂದ ಪಿತೃಪ್ರೀತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ದೇವರಿಗೆ ಅಮೃತಸಮಾನ, ಪ್ರಾಣದಾಯಕ ಸೋಮವನ್ನು ಗಂಧರ್ವರು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
Adhyaya 106: Pravarāsaṅgama: The Amṛta-Born River and the Tīrtha of Siddheśvara
ಅಧ್ಯಾಯ 106ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವರಾಸಂಗಮ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸರ್ವಹಿತಕರನಾದ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಗಂಗಾಸಂಗಮವು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 107: The Origin and Merit of Vṛddhāsaṅgama and Vṛddheśvara
ಅಧ್ಯಾಯ 107ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವೃದ್ಧೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೃದ್ಧಾಸಂಗಮ ತೀರ್ಥದ ಪವಿತ್ರ ಭೂವರ್ಣನೆ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 108: Ila-Tirtha and the Entry into Umavana: Ila’s Transformation and the Birth of Pururavas
ಅಧ್ಯಾಯ 108ರಲ್ಲಿ ಇಳಾತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನೂ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪರಮಪ್ರಭಾವಿ ತೀರ್ಥ. ಹಿಮಾಲಯದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದ ರಾಜ ಇಳನು ರತ್ನಮಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಯಕ್ಷಾಧಿಪತಿ ಸಮನ್ಯುವಿನ ನಿವಾಸ.
Adhyaya 109: Cakratirtha at the Godavari and the Restoration of Vishnu’s Discus
ಅಧ್ಯಾಯ 109ರಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ತೀರದ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ ಪಾವನ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 110: Cakratirtha and Pippaleśvara: Dadhīci, Pippalāda, and the Pacification of the Kṛtyā-Fire
ಅಧ್ಯಾಯ 110 ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಗೋದಾವರಿ–ಗೌತಮಿ ತೀರದ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಲೇಶ್ವರ (ಚಕ್ರೇಶ್ವರ/ಪಿಪ್ಪಲೇಶ) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉದ್ಭವ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪವಿತ್ರ-ಭೂಗೋಳ ಕಥನವಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 111: Nagatirtha and the Origin of Nageshvara on the Gautami
ಅಧ್ಯಾಯ 111ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾಗತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅದು ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವ ಶುಭ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಪುರದ ರಾಜ ಶೂರಸೇನನಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಬಯಸಿದ ಪುತ್ರನು ಭಯಂಕರ ಸರ್ಪರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿ, ನಂತರ ‘ನಾಗೇಶ್ವರ’ನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 112: The Origin and Glory of the Matritirthas on the Gautami
ಅಧ್ಯಾಯ 112ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ತೀರದ ಮಾತೃತೀರ್ಥಗಳ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 113: Brahmatirtha, Rudratirtha, and Sauryatirtha: The Sanctification of Brahma’s Severed Fifth Head
ಅಧ್ಯಾಯ 113ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮತೀರ್ಥದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ, ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುವ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಗಧಮುಖದ ಭಯಾನಕ ಐದನೇ ಶಿರಸ್ಸು ದೇವಗಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಾಗುತ್ತದೆ; ದೇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 114: The Avighna Tirtha and the Hymn that Secures Ritual Completion
ಅಧ್ಯಾಯ 114ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಅವಿಘ್ನ ತೀರ್ಥದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ—ದೇವಸತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಕನಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಧಿವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 115: The Origin and Glory of Shesha Tirtha (Naga Tirtha) and the Boon of Shiva
ಅಧ್ಯಾಯ 115ರಲ್ಲಿ ಶೇಷತೀರ್ಥ (ನಾಗತೀರ್ಥ)ದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ, ರಸಾತಲದ ನಾಗರಾಜ ಶೇಷನು ದೈತ್ಯ-ದಾನವ-ರಾಕ್ಷಸಾದಿಗಳ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಸ್ಥಳಚ್ಯುತನಾಗಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 116: Mahānala (Vaḍavānala) Tīrtha and the Vaḍavā-saṅgama: The Rishis’ Sattra, Mṛtyu, and Śiva’s Protection
ಅಧ್ಯಾಯ 116ರಲ್ಲಿ ಮಹಾನಲ/ವಡವಾನಲ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ವಡವಾ-ಸಂಗಮದ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಸತ್ತ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ನಿಂತಿತು; ಇದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ, ಮತ್ಯಲೋಕ ಅತಿಯಾಗಿ ತುಂಬಿತು.
Adhyaya 117: The Glory of Atmatirtha: Dattatreya’s Hymn to Shiva and the Bestowal of Self-Knowledge
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಆತ್ಮತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುವ ತೀರ್ಥ.
Adhyaya 118: The Vindhya Episode and the Sanctification of Ashvattha-Pippala Tirtha by Shani
ಅಧ್ಯಾಯ 118ರಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥ–ಪಿಪ್ಪಲ ಸಂಬಂಧಿತ ತೀರ್ಥಗಳ ಗುಚ್ಛದ ಉದ್ಭವ, ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಫಲಶ್ರುತಿ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಶ್ವತ್ಥತೀರ್ಥ, ಪಿಪ್ಪಲ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಮಂಡತೀರ್ಥದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಗೌತಮೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿಯ ದಕ್ಷಿಣಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಾಚರಣೆಯ ಪುರಾತನ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 119: Somatirtha and the Apotheosis of Soma as Lord of the Medicinal Plants
ಅಧ್ಯಾಯ 119ರಲ್ಲಿ ಸೋಮತೀರ್ಥದ ಪವಿತ್ರ ಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸೋಮಪಾನದ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಆದ್ಯ ‘ಮಾತೃ’ಗಳೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿ, ಅವರು ಧರ್ಮ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 120: Dhānyatīrtha on the Gaṅgā: The Vaidikī Gāthā of Oṣadhīs and Soma
ಅಧ್ಯಾಯ 120 ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಧಾನ್ಯತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ಸಮೃದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು-ನಿವಾರಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಸರ್ವಹಿತಕರ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ।
Adhyaya 121: The Sanctity of the Vidarbhā and Revatī Confluences
ಅಧ್ಯಾಯ 121ರಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಸಂಗಮ-ತೀರ್ಥಗಳ—ರೇವತೀ–ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ವಿದರ್ಭಾ–ಗೌತಮೀ—ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ತಾರಕ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಪಸ್ವಿ ಭರದ್ವಾಜರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಅವರ ಸಹೋದರಿ ರೇವತೀ ದೇಹವಿಕೃತಳಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸ್ಥಾನ ಕುರಿತು ಭರದ್ವಾಜರಿಗೆ ಚಿಂತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 122: The Glory of Pūrṇa-Tīrtha: Dhanvantari’s Penance, Indra’s Fall, and the Gautamī Bath of Restoration
ಅಧ್ಯಾಯ 122ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಅನೇಕ ಸಂಗಮಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಸನ್ನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೀರ್ಥಸಮೂಹವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 123: Rāma-tīrtha on the Gautamī: Daśaratha’s Liberation and the Consecration of Sacred Ford-sites
ಅಧ್ಯಾಯ 123ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಗೌತಮಿ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದ ರಾಮತೀರ್ಥದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 124: Putra Tirtha on the Gautami: Diti’s Vow, the Birth of the Maruts, and Shiva’s Boons
ಅಧ್ಯಾಯ 124ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಗೌತಮೀ ತೀರದ ‘ಪುತ್ರತೀರ್ಥ’ದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತ. ಅದಿತಿಯ ವಂಶಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದಿತಿ ಶೋಕ-ಈರ್ಷ್ಯೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತಳಾಗಿ, ದನುವಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕಶ್ಯಪನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾಳೆ.
Adhyaya 125: The Glory of Yama-Tirtha: Kapota and Uluka, and the Boons of Yama and Agni
ಅಧ್ಯಾಯ 125ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಮತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ಗಂಗಾತೀರದ ಈ ತೀರ್ಥವು ಪಿತೃಗಳ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ದೃಶ್ಯ-ಅದೃಶ್ಯ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಪೋತ (ಅನುಹ್ರಾದ) ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿ ಉಲೂಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಪಕ್ಷಿ-ವಂಶಗಳು ಗಂಗೆಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
Adhyaya 126: Tapas-Tirtha: The Debate on the Primacy of Fire and Water and the Sanctity of the Confluence
ಅಧ್ಯಾಯ 126ರಲ್ಲಿ ತಪಸ್ತೀರ್ಥ (ಸತ್ತ್ರತೀರ್ಥ, ಅಗ್ನಿತೀರ್ಥ, ಸಾರಸ್ವತ)ದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ‘ಜ್ಯೇಷ್ಠ’ ಯಾರು—ಅಗ್ನಿಯೇ ಅಥವಾ ಆಪಃ (ಜಲವೇ) ಎಂಬ ವೈದಿಕ ಋಷಿಗಳ ತಾತ್ವಿಕ ವಾದದ ಮೂಲಕ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 127: The Glory of Devatirtha on the Northern Bank of the Ganga
ಅಧ್ಯಾಯ 127ರಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 128: Tapovana and Śārdūla Tīrtha: Agni, Suvarṇa, and the Sanctification of the Nandinī Confluence
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಗೌತಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ತಪೋವನ, ನಂದಿನೀ–ಗಂಗಾ ಸಂಗಮ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರವನ್ನು ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಶಾರ್ದೂಲ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ಕೇವಲ ಶ್ರವಣದಿಂದಲೇ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
Adhyaya 129: The Sacred Confluence of the Phena and Gautami: Indra, Mahāśani, and the Birth of Abjaka-Vṛṣākapi
ಅಧ್ಯಾಯ 129ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದ ತೀರ್ಥಸಮೂಹದ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪೌರಾಣಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಅವಮಾನ, ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಕಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.
Adhyaya 130: The Āpastamba Tīrtha and the Unity of the Trimūrti: Agastya’s Teaching and the Soma-nātha Hymn
ಅಧ್ಯಾಯ 130ರಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಫಲಕೊಡುವ ಆಪಸ್ತಂಬ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಏಕತ್ವದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 131: The Glory of Yamatirtha, Bāṇatīrtha, and Gotīrtha on the Gaṅgā
ಅಧ್ಯಾಯ 131ರಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಮೇಲಿನ ಯಮತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ತೃಪ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಪಾಪ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 132: The Glory of Yakshini-Sangama Tirtha on the Gautami
ಅಧ್ಯಾಯ 132ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ಯಕ್ಷಿಣೀ-ಸಂಗಮ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಸರ್ವಫಲಪ್ರದ”ವೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಹಾಗೂ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಹಾ ವೈದಿಕ ಯಜ್ಞಗಳ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 133: The Glory and Origin of Śuklatīrtha on the Gautamī
ಅಧ್ಯಾಯ 133ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ತೀರದ ಶುಕ್ಲತೀರ್ಥದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೌತಮೀ ದಡದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಭಾರದ್ವಾಜರು ತಮ್ಮ ಪತಿವ್ರತಾ ಪತ್ನಿ ಪೈಠೀನಸಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪುರೋಡಾಶ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ ಯಜ್ಞಧೂಮದಿಂದ ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸನು ಪ್ರकटವಾಗಿ ಹವಿಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 134: The Glory of Cakratirtha: Vishnu’s Sudarshana and the Protection of the Sages’ Sacrifice
ಅಧ್ಯಾಯ 134ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪಾಪನಾಶಕ‑ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ—ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 135: The Glory of Vāṇī-Sangama: The River Vāṇī, the Jyotirmūrti, and the Ethics of Truth
ಅಧ್ಯಾಯ 135ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿ–ಸಂಗಮ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಧರ್ಮದ ನೀತಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ವಾಗೀಶ್ವರ (ವಾಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ ಶಿವ) ಪೂಜ್ಯನಾಗಿರುವ ಈ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ–ವಿಷ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಯೇಷ್ಠತ್ವದ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಮಹಾದೇವನು ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಅಪರಿಮಿತ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 136: The Glory of Viṣṇutīrtha and the Maudgalya Vaiṣṇava Tīrtha: Dāna, Bhakti, and the Fruits of Liberation
ಅಧ್ಯಾಯ 136ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಮುದ್ಗಲಪುತ್ರ ಮಹರ್ಷಿ ಮೌದ್ಗಲ್ಯನ ಆದರ್ಶ ವೈಷ್ಣವಭಕ್ತಿಯ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಬಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಮೌದ್ಗಲ್ಯನು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಗಂಗಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಗುರುಬೋಧಿತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 137: Lakshmi Tirtha and the Debate of Lakshmi and Daridra
ಅಧ್ಯಾಯ 137ರಲ್ಲಿ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀತೀರ್ಥ’ದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಶ್ರೀ (ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಅಲಕ್ಷ್ಮೀ (ದುರ್ಭಾಗ್ಯ)ಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 138: The Origin and Glory of Bhānutīrtha (Mṛtasaṃjīvana) on the Gautamī
ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩೮ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಭಾನುತೀರ್ಥ (ಮೃತಸಂಜೀವನ-ತೀರ್ಥ)ದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕ, ಸರ್ವಪಾಪಹರ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫಲದಾಯಕವಾದ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 139: Khaḍga Tīrtha: The Knowledge-Sword that Cuts Anger, Craving, and Doubt
ಅಧ್ಯಾಯ 139ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಡ್ಗತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಉಪದೇಶಾತ್ಮಕ ಕಥನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 140: The Glory of Ātreya (Anvindra) Tīrtha on the Gautamī: A Sage’s Brief Imitation of Indra and Its Ritual Merit
ಅಧ್ಯಾಯ 140ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ರೇಯ (ಅನ್ವಿಂದ್ರ) ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 141: Kapilāsaṅgama Tīrtha and the Pṛthu-Earth Covenant
ಅಧ್ಯಾಯ 141ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಕಪಿಲಾಸಂಗಮವೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥದ ಪುಣ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೇನರಾಜನ ಪತನಾನಂತರ ಧರ್ಮಸಂಕಟ ಉಂಟಾಗಿ, ಋಷಿಗಳು ಪುನಃ ಸುಶಾಸನ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗ ಹುಡುಕಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಅರಾಜಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧತಪಸ್ವಿ ಕಪಿಲನ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 142: Devasthana Tirtha: Origin, Naming, and the Eighteen Sacred Fords
ಅಧ್ಯಾಯ 142ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನ-ತೀರ್ಥದ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ನಾಮಕರಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಿ-ಫಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೃತಯುಗದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವ-ದಾನವ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಿಕಾವಂಶ—ರಾಹು ಮತ್ತು ರಾಹುವಿನ ಪುತ್ರ ಮೇಘಹಾಸ—ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ.
Adhyaya 143: The Glory of Siddha Tirtha and Ravana’s Encounter with Kailasa
ಅಧ್ಯಾಯ 143ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಿದ್ಧತೀರ್ಥದ ಅಪೂರ್ವ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 144: The Sacred Confluence of Paruṣṇī and the Gaṅgā: Origin Narrative and Pilgrimage Merit
ಅಧ್ಯಾಯ 144ರಲ್ಲಿ ಪರುಷ್ಣೀ–ಗಂಗಾ ಸಂಗಮ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ಭವಕಥೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ತ್ರಿಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 145: The Glory of Mārkaṇḍeya Tīrtha and the Primacy of Karma
ಅಧ್ಯಾಯ 145ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದು ಪರಮ ಪಾವನ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ, ಸಮಸ್ತ ಯಜ್ಞಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವದು ಮತ್ತು ಪಾಪಸಂಚಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವದು.
Adhyaya 146: The Kālañjara Tīrtha and the Tale of Yayāti’s Curse and Puru’s Filial Exchange
ಅಧ್ಯಾಯ 146ರಲ್ಲಿ ಕಾಲಂಜರ ಎಂಬ ಶೈವ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಹರ ಹಾಗೂ ಜರಾ-ರೋಗನಾಶಕ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 147: Apsaroyugam Tirtha: The Confluence that Grants Worldly Enjoyment and Liberation
ಅಧ್ಯಾಯ 147ರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೋಯುಗ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ—ಈ ಸ್ಥಳದ ಸ್ಮರಣೆಯೇ ಮಂಗಳಕರ, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾನ, ತರ್ಪಣ, ದಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂಧನಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 148: The Glory of Koṭitīrtha on the Godāvarī: Kāṇva’s Rite and the Millionfold Merit
ಅಧ್ಯಾಯ 148ರಲ್ಲಿ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥ; ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರ-ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 149: The Glory of Narasimha Tirtha on the Northern Bank of the Ganga
ಅಧ್ಯಾಯ 149ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವಾಗಿ ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾರಸಿಂಹ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಕಂಬದಿಂದ ಅವತರಿಸಿದ ನೃಸಿಂಹನು ಅಸುರ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಅನೇಕ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿನ ದೈತ್ಯ‑ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಘಟನೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Adhyaya 150: The Paiśāca Tīrtha on the Northern Bank of the Gaṅgā: Jīgarti’s Redemption through Śunaḥśepa
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪೈಶಾಚ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 151: Nimnabheda Tirtha and the Aila-Urvashi Episode at Gautami
ಅಧ್ಯಾಯ 151ರಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಮ್ನಭೇದ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರವೂ ಸರ್ವಪಾಪಹರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 152: Nandītaṭa and Ānanda Tīrtha: The Purification of Tārā and the Moon’s Curse
ಅಧ್ಯಾಯ 152ರಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಪವಿತ್ರ ದಾಟು ‘ನಂದೀತಟ’ದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ವೇದಪಂಡಿತರು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 153: The Glory of Bhāvatīrtha on the Gautamī and the Birth of Mahimā
ಅಧ್ಯಾಯ 153 ಗೌತಮೀ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಭಾವತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಭವ (ಶಿವ) ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು—ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಭಗವಾನ್ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 154: The Glory of Sahasrakunda Tirtha on the Gautami
ಅಧ್ಯಾಯ 154ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಧಿಕೃತ ವಚನದಿಂದ ಗೌತಮಿ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದ ಸಹಸ್ರಕುಂಡ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಅದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೂ ಕ್ಷೇಮ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 155: Kapila Tirtha, the Angirasa Land-Grant, and the Ethics of Non-Resumption of Gifts
ಅಧ್ಯಾಯ 155ರಲ್ಲಿ ಕಪಿಲತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಹಾಗೂ ದಾನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯದ (ಅಪರಿಹರಣ) ಧರ್ಮನೀತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ—ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು ಅಙ್ಗಿರಸ ಋಷಿಯ ಯಾಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾಗ ನೆರವೇರಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಭೂಖಂಡವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದರು.
Adhyaya 156: The Glory of Shankha-hrada Tirtha and Vishnu’s Shankha Miracle
ಅಧ್ಯಾಯ 156ರಲ್ಲಿ ಶಂಖಹ್ರದ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಶಂಖಗದಾಧರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಯಾತ್ರಿಕನು ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 157: The Glory of Kiṣkindhā Tīrtha on the Gautamī (Godāvarī) and the Siddheśvara Liṅga
ಅಧ್ಯಾಯ 157ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಚ್ಛಾಪೂರಕ ಹಾಗೂ ಪಾಪನಾಶಕ ತೀರ್ಥ; ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಿಶೇಷ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 158: The Glory of Vyāsa-Tīrtha and the Necessity of the True Guru on the Banks of the Gaṅgā
ಅಧ್ಯಾಯ 158ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥ (ಪ್ರಾಚೇತಸ)ದ ಅಪ್ರತಿಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವಂತೆ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಹತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು—ನಂತರ ವೇದ‑ವೇದಾಂಗ‑ಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಂಗತ ದಿವ್ಯ ಆಂಗಿರಸರು—ತಾಯಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸದೆ ತಪಸ್ಸು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
Adhyaya 159: The Glory of Va f1jar01sa 43gama: Garu 0da, the N01gas, and the Ras01tala-Born Waters
ಅಧ್ಯಾಯ 159ರಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಂಜರಾಸಂಗಮ ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಋಷಿ, ಸಿದ್ಧ, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಇದು. ತೀರ್ಥದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಗರುಡನ ನಾಗಸೇವೆಯ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ—ಕದ್ರೂ ಜೊತೆಗಿನ ಮೋಸಪೂರಿತ ಪಣದಲ್ಲಿಂದು ವಿನತಾ ಸೋತ ಕಾರಣ ಗರುಡನು ನಾಗರ ದಾಸತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.
Adhyaya 160: Devagama Tirtha on the Godavari: Devas, Asuras, and the Victory through Hari-Hara
ಅಧ್ಯಾಯ 160ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮಿ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದ ದೇವಾಗಮ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶೈವ ತೀರ್ಥ; ಭುಕ್ತಿ‑ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಶ್ರಾದ್ಧ‑ತರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 161: The Glory of Kuśatarpaṇa and Praṇītāsaṅgama: Brahmā’s Primordial Yajña and the Sacred Geography of the Sahya
ಅಧ್ಯಾಯ 161ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಕುಶತರ್ಪಣ ತೀರ್ಥ ಹಾಗೂ ಪ್ರಣೀತಾಸಂಗಮದ ಅಪೂರ್ವ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇವು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 162: The Glory of Manyu-Tirtha and the Birth of Manyu for Divine Victory
ಅಧ್ಯಾಯ 162ರಲ್ಲಿ ಮನ್ಯು-ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು—ಇದರ ಸ್ಮರಣೆ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನ ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿದ್ದು ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 163: The Sarasvata Tirtha: Śākalya’s Hospitality and the Redemption of the Rakshasa Paraśu
ಅಧ್ಯಾಯ 163ರಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೋಗ-ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವಾಗಿಯೂ ಪಾಪ, ರೋಗ, ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ವೇತ/ಶುಭ್ರ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪ ನಡೆದ ಉಪಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 164: The Glory of Ciccikā Tīrtha and Gadādhara: Pavamāna and the Two-Faced Bird’s Redemption
ಅಧ್ಯಾಯ 164ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಗದಾಧರ (ವಿಷ್ಣು) ಸಂಬಂಧಿತ ಗೌತಮಿ/ಗಂಗೆಯ ಚಿಚ್ಚಿಕಾ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 165: The Origin and Merit of Bhadratirtha on the Gautami
ಅಧ್ಯಾಯ 165ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ತೀರದ ಭದ್ರತೀರ್ಥದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾ ಇದನ್ನು ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ನಿವಾರಕ, ಪಾಪ ಶಮನಕಾರಿ, ಮಹಾಶಾಂತಿ ನೀಡುವ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 166: The Glory of Patatri Tirtha on the Gautami: Sampati and Jatayu’s Trial and Healing
ಅಧ್ಯಾಯ 166ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪತತ್ರಿ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರೋಗನಾಶಕ, ಪಾಪಹರ; ಇದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಆತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಶ್ಯಪ ವಂಶೋದ್ಭವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ವಂಶಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅರುಣ ಮತ್ತು ಗರುಡರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪಾತಿ ಹಾಗೂ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.
Adhyaya 167: Vipratirtha (Narayana Tirtha): The Rescue of Asandiva from Kankalini
ಅಧ್ಯಾಯ 167ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಪ್ರತೀರ್ಥ (ನಾರಾಯಣತೀರ್ಥ)ದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯುವಕ ಆಸಂದಿವನನ್ನು ರಾತ್ರಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ರಾಕ್ಷಸಿ ಕಂಕಾಲಿನಿ ಅಪಹರಿಸಿ, ಗೌತಮಿ/ಗೋದಾವರಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಿರಿಗೆ ಸಮೀಪ, ರಾಜ ಬೃಹತ್ಕೀರ್ತಿ ಆಳುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾಳೆ.
Adhyaya 168: The Māhātmya of Bhānutīrtha and Allied Tīrthas: Abhiṣṭuta’s Aśvamedha and the Defeat of the Yajña-Destroyers
ಅಧ್ಯಾಯ 168ರಲ್ಲಿ ಭಾನುತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ತ್ವಾಷ್ಟೃ, ಯಾಮ್ಯ (ಯಮ), ಅಗ್ನಿ, ಐಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ), ಮಾಹೇಶ್ವರ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪಾಪನಾಶಕವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 169: The Glorification of Bhilla Tirtha and the Hunter’s Devotion to Adikeśa (Śiva)
ಅಧ್ಯಾಯ 169ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಭಿಲ್ಲತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದು ರೋಗನಾಶಕ, ಪಾಪಹರ ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವನ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ತೀರ್ಥ. ಕಥೆ ಗಂಗೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಿರಿಯ ಸಮೀಪ ಇರುವ ‘ಆದಿಕೇಶ’ ಎಂಬ ಶಿವಲಿಂಗದ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಋಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
Adhyaya 170: Cakṣus-tīrtha at Yogeśvara: Dharma Tested, Sight Restored
ಅಧ್ಯಾಯ 170ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ ಯೋಗೇಶ್ವರ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಚಕ್ಷುಸ್ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು, ಧರ್ಮವು ಅಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ನೀತಿಕಥೆಯೊಳಗೆ ನೆಯ್ದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 171: Urvaśī Tīrtha (Kaitava Tīrtha): The Perils of Gambling and the Rite of Release
ಅಧ್ಯಾಯ 171ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮಿ (ಗೋದಾವರಿ) ತೀರದ ಉರ್ವಶೀ ತೀರ್ಥ/ಕೈತವ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ವಾಸುದೇವನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 172: The Oceanic Tirtha and the Sevenfold Descent of the Gautami Ganga
ಅಧ್ಯಾಯ 172ರಲ್ಲಿ ಸಾಮುದ್ರತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇದು ಸರ್ವತೀರ್ಥಫಲಪ್ರದ, ಪಾಪನಾಶಕ, ಭೋಗಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥ. ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ, ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಗೌತಮ ಋಷಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಗೌತಮೀಗಂಗೆಯು ಪೂರ್ವಸಾಗರದತ್ತ ಸಾಗಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 173: The Sevenfold Division of the Gaṅgā and the Glory of Bhīmeśvara at the Godāvarī Confluence
ಅಧ್ಯಾಯ 173ರಲ್ಲಿ ಭೀಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಷಿ-ಸತ್ರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ-ನೀತಿ ವಿಚಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 174: The Praise of Gautami Ganga and the Sacred Network of Tirthas at Her Confluences
ಅಧ್ಯಾಯ 174ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗೌತಮೀ ಗಂಗೆಯ ಪರಮ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನೂ, ಅವಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗಮಗಳ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ತೀರ್ಥ-ಜಾಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯಳಾದ ಈ ದೇವೀನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳು ಬಂದು ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 175: The Supremacy of the Ganga and the Gautami (Godavari) Descent: Dharma, Yugas, and Pilgrimage Obstacles
ಅಧ್ಯಾಯ 175ರಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಪಾವನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ (ಗೋದಾವರಿ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಅವತರಣವನ್ನು ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 176: The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra
ಅಧ್ಯಾಯ 176 ಅನಂತ-ವಾಸುದೇವನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳ ವಿನಂತಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ—ಆದಿ ಸೃಷ್ಟಿಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ, ಪರ್ವತಶಿಲೆಯಿಂದ ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾಧಾರಿ ವಾಸುದೇವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದನು.
Adhyaya 177: The Glory of Puruṣottama-kṣetra: Darśana, Residence, and Liberation
ಅಧ್ಯಾಯ ೧೭೭ರಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅದು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುವ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 178: Sage Kaṇḍu, Pramlocā’s Temptation, and Liberation at Puruṣottama
ಅಧ್ಯಾಯ 178 ತಪಸ್ಸಿನ ಅಸುರಕ್ಷತೆ, ದೈವೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಕಥನವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಗೋಮತೀ ನದಿಯ ಏಕಾಂತ ತೀರದಲ್ಲಿ ವೇದಪಾರಂಗತ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯ ಋಷಿ ಕಂದು ಅವರ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 179: The Sages Question Vishnu’s Human Birth and the Mystery of Krishna and Balarama
ಅಧ್ಯಾಯ 179ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಕಥನವಲ್ಲ, ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೇ ಪ್ರಧಾನ. ವ್ಯಾಸರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ನಿತ್ಯ ನಾರಾಯಣನು—ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಪ್ರಳಯಕರ್ತ—ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾನವದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸಿದನು ಎಂಬ ಚಿರಂತನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 180: Hymn to Vishnu-Narayana and the Fourfold Manifestation (Caturvyuha) with Avataric Interventions
ಅಧ್ಯಾಯ 180 ವ್ಯಾಸರ ವಿಸ್ತೃತ ವಿಷ್ಣುಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣು ಶಾಶ್ವತ, ಅಕ್ಷಯ ಪುರುಷನು; ಒಂದೇ ವೇಳೆ ನಿರ್ಗುಣನೂ ಸಗುಣನೂ ಆಗಿ, ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಪ್ರಳಯಗಳ ಆಧಾರಭೂತನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 181: The Descent of Hari to Relieve Earth’s Burden: Kamsa, Balarama, Krishna, and the Goddess
ಅಧ್ಯಾಯ 181ರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ (ಮೇದಿನೀ) ಮೇಲೆ ಅವತರಿಸಿದ ಹಿಂಸ್ರ ಅಸುರರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದ ಭೂಭಾರದಿಂದ ಧರ್ಮಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಂಕಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಅವತಾರಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ—ಅಧರ್ಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರ್ಮ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಜನಾರ್ದನನು ಸಾಧುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ, ದುಷ್ಟರ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ, ಲೋಕಸ್ಥೈರ್ಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 182: The Birth of Janardana and the Yogamaya Deception of Kaṃsa
ಅಧ್ಯಾಯ 182ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾವತಾರದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಘಟನೆಯ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ. ತ್ರಿಲೋಕ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ದೇವಕಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪರಮ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಪೂರ್ವಾಜ್ಞೆಯಂತೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಮಾಯೆ ಯಶೋದೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾಳೆ.
Adhyaya 183: Kamsa’s Council of Asuras and His Reassurance to Vasudeva and Devaki
ಅಧ್ಯಾಯ 183ರಲ್ಲಿ ಕಂಸನಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Adhyaya 184: Putana’s Slaying, the Overturned Cart, Damodara, and the Migration to Vrindavana
ಅಧ್ಯಾಯ 184ರಲ್ಲಿ ವ್ರಜಲೀಲೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಶೈಶವ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರುಮರು ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಗೋಕುಲ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ವಸುದೇವನು ನಂದನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗೋಕುಲಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ರೋಹಿಣೀಪುತ್ರ ಬಲರಾಮನನ್ನೂ ನಂದನ ನವಜಾತ ಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 185: Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna
ಅಧ್ಯಾಯ 185ರಲ್ಲಿ ವ್ರಜಲೀಲೆಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಸಂಗ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ—ಯಮುನಾ (ಕಾಲಿಂದಿ)ಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜ ಕಾಳಿಯನ ದಮನ.
Adhyaya 186: Balarama and Krishna Slay Dhenuka in the Tālavana
ಅಧ್ಯಾಯ 186ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳುವದು: ಗೋಪಬಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಗೋವಿನ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ರಾಮ (ಸಂಕರ್ಷಣ/ಬಲಭದ್ರ) ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸುಗಂಧಭರಿತ, ಪಕ್ವ ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ತಾಳವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 187: Pralamba’s Slaying and the Inauguration of the Govardhana (Giri-Go) Sacrifice
ಅಧ್ಯಾಯ 187ರಲ್ಲಿ ತಾಳವನದಲ್ಲಿ ಗರ್ಧಭ-ದೈತ್ಯನ ಪತನದ ನಂತರದ ವೃಂದಾವನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮ (ಸಂಕರ್ಷಣ) ಗೋಪರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ದಾನವ ಪ್ರಲಂಬನು ಗೋಪವೇಷದಲ್ಲಿ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಬಲರಾಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 188: Indra’s Deluge and Krishna’s Govardhana Protection (The Consecration of Govinda)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವ್ರಜಚಕ್ರದ ಶಿಖರಘಟನೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಮಾನಭಂಗದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಇಂದ್ರನು ಸಂವರ್ತಕನ ನೇತೃತ್ವದ ಮೇಘಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ನಂದಗೋಕುಲದ ಮೇಲೆ ಭಯಂಕರ ಗಾಳಿ-ಮಳೆಯ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಸುರಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮಹಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಸು-ಕರುಗಳು ಚದುರಿ, ಗಾಯಗೊಂಡು, ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಗೋಪ-ಗೋಪಿಯರೂ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 189: The Gopas’ Praise, the Rasa Night, and the Slaying of Ariṣṭa
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ಗೋವರ್ಧನಧಾರಣೆಯ ಅದ್ಭುತದಿಂದ ಕೃತಜ್ಞರಾದ ಗೋಪರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಾಲಿಯದಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರಲಂಬವಧ ಮೊದಲಾದ ಪೂರ್ವಪರಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ—ಅವರು ಮಾನವನಾ, ದೇವನಾ, ಅಥವಾ ಅತಿಮಾನವನಾ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 190: Kamsa’s Plot, Akrura’s Mission, and the Slaying of Keshi
ಅಧ್ಯಾಯ 190ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಚರಿತವು ಗೋಪಾಲ ವಿಜಯಗಳಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ ಮಥುರೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕಟದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ನಾರದರು ಕಂಸನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಹಿಂದಿನ ಜಯಗಳು—ಅರಿಷ್ಟ, ಧೇನುಕ, ಪ್ರಲಂಬ, ಕಾಳಿಯ, ಪೂತನಾವಧ ಹಾಗೂ ಶಕಟಭಂಗ—ಎನ್ನುವ ವರದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರರ ದೈವೀ ಮೂಲವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 191: Akrura’s Devotional Journey to Gokula and the Vision of Krishna and Balarama
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನು ಕೃಷ್ಣದರ್ಶನದ ತೀವ್ರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ನಂದಗೋಕೂಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 192: Akrura Meets Krishna, the Departure for Mathura, and the Vision in the Yamuna
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ–ಬಲರಾಮರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಕಂಸನು ವಸುದೇವ (ಆನಕದುಂದುಭಿ), ದೇವಕಿ ಮತ್ತು ರಾಜ ಉಗ್ರಸೇನನ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನೂ, ತನ್ನ ದೂತಕಾರ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಅಕ್ರೂರನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 193: Kṛṣṇa and Balarāma in Mathurā: Kubjā’s Anointment, the Breaking of the Royal Bow, and the Slaying of Kaṃsa
ಅಧ್ಯಾಯ 193ರಲ್ಲಿ ಮಥುರಾ ಪ್ರಸಂಗವು ಬೀದಿ-ಸಂದರ್ಶನಗಳಿಂದ ರಾಜರಂಗದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯತ್ತ ಸಾಗುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಿರುವಾಗಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
Adhyaya 194: Krishna Restores Dynastic Order: Ugrasena’s Coronation and the Retrieval of Sandipani’s Son
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಸವಧೆಯ ನಂತರ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಿಸ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ.
Adhyaya 195: Jarāsandha’s Repeated Sieges of Mathurā and Kṛṣṇa’s Human-Mode Conduct
ಅಧ್ಯಾಯ 195ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಯುದ್ಧಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜರಾಸಂಧನ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಅಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಕಂಸನು ಬಲಿಷ್ಠನಾದನು; ಅದೇ ಯಾದವರ ಮೇಲೆ ಜರಾಸಂಧನ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
Adhyaya 196: Kalayavana’s Origin, the Founding of Dvaraka, and Muchukunda’s Vision of Krishna
ಅಧ್ಯಾಯ 196ರಲ್ಲಿ ಕಾಲಯವನನ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಯಾದವರ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾರ್ಗ್ಯನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ಯಾದವನು ಅಲ್ಲದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಶತ್ರು ಜನಿಸುವಂತೆ ವರ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 197: Krishna’s Boon to Muchukunda and Balarama’s Consolation of Vraja
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಭಕ್ತಿ, ದೈವಪ್ರತಿದಾನ ಮತ್ತು ಯಾದವ ಲೋಕದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಥನ ಬರುತ್ತದೆ.
Adhyaya 198: Balarama, Varuni, and the Drawing of the Yamuna
ಅಧ್ಯಾಯ ೧೯೮ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ವ್ರಜಕೇಂದ್ರಿತ ಘಟನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂಧಾರಕ ಅನಂತನು ಮಾನವವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಮನಾಗಿ, ಕಠಿಣ ದೈವಕಾರ್ಯಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದ ಬಳಿಕ ವಿನೋದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 199: Krishna’s Abduction-Marriage of Rukmini and the Defeat of Rukmi
ಅಧ್ಯಾಯ ೧೯೯ರಲ್ಲಿ ವಿದರ್ಭದ ಕುಂಡಿನ ನಗರಿಯ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಪ್ರಸಂಗ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಅವಳು ರಾಜ ಭೀಷ್ಮಕನ ಪುತ್ರಿ ಹಾಗೂ ರುಕ್ಮಿಯ ಸಹೋದರಿ.
Adhyaya 200: Pradyumna’s Recovery, Training in Māyā, and the Slaying of Śambara
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬಲಿಷ್ಠ ಶಂಬರನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ನಂತರ ಅದೇ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಯಿಸಿದನು? ವ್ಯಾಸರು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಜನ್ಮದ ಆರನೇ ದಿನ ಕಾಲಶಂಬರನು ಸೂತಿಕಾಗೃಹದಿಂದ ಶಿಶುವನ್ನು ಕದ್ದು ಭಯಾನಕ ಲವಣಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ; ಒಂದು ಮೀನು ಅವನನ್ನು ನುಂಗಿದರೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Adhyaya 201: Krishna’s Lineage from Rukmini and the Dice-Game Slaying of Rukmi
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿಯ ವಂಶವಿವರಣೆ ಹೇಳಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ರುಕ್ಮಿಯ ಪುತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ವಿವಾಹ, ಅನಿರುದ್ಧನ ಜನನ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ.
Adhyaya 202: Indra’s Appeal at Dvārakā and Kṛṣṇa’s Slaying of Naraka at Prāgjyotiṣa
ಅಧ್ಯಾಯ 202ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ-ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ದೈವಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ. ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು ದೇವಕೀಸುತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರದ ಅಧಿಪತಿ ನರಕ (ಭೌಮ) ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅವನನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದು.
Adhyaya 203: Aditi’s Hymn to Vishnu and the Contest for the Parijata Tree
ಅಧ್ಯಾಯ 203ರಲ್ಲಿ ನರಕಾಸುರವಧದ ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ ವರುಣನ ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಮಣಿಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಶಂಖನಾದದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಅದಿತಿಯ ತೇಜೋಮಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪರಮ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ನರಕನ ವಿನಾಶವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 204: Krishna Returns the Parijata Tree to Dvaraka and Marries the Rescued Maidens
ಅಧ್ಯಾಯ 204ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೇಶವನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ‘ಅಪರಾಧ’ವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿ, ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 205: Krishna’s Progeny and the Prelude to the Usha-Aniruddha Episode
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅನೇಕ ಪಟರಾಣಿಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರರ ವಂಶಾವಳಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರು ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಸತ್ಯಭಾಮೆ, ರೋಹಿಣಿ, ಜಾಂಬವತಿ, ನಾಗ್ನಜಿತಿ, ಶೈಬ್ಯಾ, ಮಾದ್ರಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಂದಿ ಇವರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣಸಂತಾನದ ಅಪಾರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 206: Krishna’s Battle at Shonitapura and the Sparing of Bana
ಅಧ್ಯಾಯ 206ರಲ್ಲಿ ಅನಿರುದ್ಧ–ಉಷಾ ಪ್ರಸಂಗವು ಶೋಣಿತಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಣಾಸುರನ ಕೋಟೆನಗರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಹಾಯುದ್ಧವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯ ಸಮರವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಬಾಣನಿಗೆ, ತನ್ನ ಮಯೂರಧ್ವಜ ಮುರಿದಾಗ ಆಕಾಂಕ್ಷಿತ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸುವುದೆಂದು ಶಿವನು ಶಕುನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 207: Krishna Slays the False Vasudeva and Burns Varanasi with the Sudarshana Chakra
ಅಧ್ಯಾಯ 207ರಲ್ಲಿ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಾದ ಪೌಂಡ್ರಕನು ತಾನೇ “ವಾಸುದೇವ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೂತನ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಚಕ್ರಾದಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವ ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ.
Adhyaya 208: Balarama’s Embassy to Hastinapura and the Release of Samba
ಅಧ್ಯಾಯ 208ರಲ್ಲಿ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರ ನಡುವೆ ಉಂಟಾದ ದೌತ್ಯಸಂಕಟವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಂಬವತೀಪುತ್ರ ಸಾಂಬನು ದುರ್ಯೋಧನನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂವರದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತು ಕೌರವರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 209: Balarama Slays Dvivida and Restores Cosmic Order
ಅಧ್ಯಾಯ 209ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಮುನಿಸಭೆಗೆ ದ್ವಿವಿದನೆಂಬ ಮಹಾಬಲ ವಾನರನ ಉಪದ್ರವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಹಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವವಿರೋಧಿ ನರಕಾಸುರನ ಮಿತ್ರನಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನು ನರಕನನ್ನು ವಧಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರತೀಕಾರಭಾವದಿಂದ ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೂ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 210: The Yadava Annihilation, the Withdrawal from Dvaraka, and Krishna’s Return to the Divine Abode
ಅಧ್ಯಾಯ 210ರಲ್ಲಿ ಜಗದ್ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಪೂರಣೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಾದವವಂಶದ ಸ್ವಯಂ-ಉಪಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಕೆಯ ಸಮುದ್ರನಿಮಜ್ಜನದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾವತಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಭೂಭಾರಹರಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಹಿಂಸಕ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ಆಸುರ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಹಾರವು ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿತು.
Adhyaya 211: The Hunter Jarā, Krishna’s Final Līlā, and the Lord’s Ascension
ಅಧ್ಯಾಯ 211ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಭೂಲೋಕ ಲೀಲೆಯ ಅಂತಿಮ ಘಟನೆಯೂ, ಅವಿನಾಶಿ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವೈಚ್ಛಿಕ ಲಯವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ದಾರುಕನು ಭಗವದಾಜ್ಞೆಯಂತೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ, ರಾಜೋತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ವಜ್ರನನ್ನೂ ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 212: Arjuna’s Retreat from Dvārakā and Vyāsa’s Teaching on Kāla (Time)
ಅಧ್ಯಾಯ 212ರಲ್ಲಿ ಹರಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಯಾದವ ಲೋಕದ ಲಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಉಳಿದವರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಪತ್ನಿಯರು ಹಾಗೂ ಯಾದವ ವಾರಸುದಾರ ವಜ್ರನನ್ನು ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
Adhyaya 213: Enumerating Vishnu’s Manifestations: Varaha, Narasimha, Vamana, and Later Avatars
ಅಧ್ಯಾಯ 213ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ರಾಮ‑ಕೃಷ್ಣ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಪುನಃ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ವರಾಹ‑ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅದರ ಸ್ವರೂಪ, ರೂಪ, ಯಜ್ಞತತ್ತ್ವಾರ್ಥ, ಹಾಗೂ ಮಹಾಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.
Adhyaya 214: The Yama-Path: Departure at Death, the Measure of the Road, and the Gates of Yama’s City
ಅಧ್ಯಾಯ 214ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಮರಣಾನಂತರ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದ ಕಠಿಣತೆ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ, ಪುಣ್ಯವಂತರು–ಪಾಪಿಗಳು ಪಡೆಯುವ ಗತಿ, ಹಾಗೂ ನರಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ-ಭೇದಗಳು.
Adhyaya 215: The Terrifying Southern Gate of Yama’s City and the Classification of Hells
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳ ಪರಲೋಕಗತಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ಮುಂದುವರಿದು, ವ್ಯಾಸರು ಯಮಮಾರ್ಗ (ಯಮಲೋಕದ ದಾರಿ) ಹಾಗೂ ನರಕದ ದಂಡ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ। ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಮಾನವಲೋಕದಿಂದ ಯಾಮ್ಯಲೋಕದವರೆಗೆ ಕಠಿಣ ದೂರವನ್ನು ದಾಟಲೇಬೇಕು; ಪುಣ್ಯ–ಪಾಪಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ।
Adhyaya 216: The Auspicious Path to Yama’s City: Gifts, Vows, and Devotion that Remove Fear
ಅಧ್ಯಾಯ 216ರಲ್ಲಿ ಯಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಭಯಾನಕ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಋಷಿಗಳು ಆತಂಕಗೊಂಡು—ಆ ಭೀತಿದಾಯಕ ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುವ ಪರಿಹಾರವಿದೆಯೇ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 217: Dharma as the Sole Companion After Death and Karmic Rebirths
ಅಧ್ಯಾಯ 217ರಲ್ಲಿ ಯಮಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ನರಕಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಮರಣಾನಂತರ ಮನುಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೋಗುವುದು ಏನು? ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ದೇಹವು ಜಡವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಜೀವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ.
Adhyaya 218: The Path of Dharma: Repentance and the Supreme Merit of Food-Giving (Annadāna)
ಅಧ್ಯಾಯ 218ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಅಧರ್ಮದ ಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಗತಿ ಏನು ಮತ್ತು ಪಾಪದಿಂದ ಶುಭಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಾಗಬೇಕು ಎಂದು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 219: The Kokāmukha Tīrtha and Varāha’s Institution of Śrāddha for the Pitṛs
ಅಧ್ಯಾಯ 219ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು—ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಲೋಕಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ವಂಶಜರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಸರು ಭೋಗ-ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಕೋಕಾಮುಖ ತೀರ್ಥದ ಆದರ್ಶ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 220: The Śrāddha Ordinances: Places, Times, Offerings, and Sapiṇḍīkaraṇa
ಅಧ್ಯಾಯ 220ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪ (ಪಿತೃಮೇಧ-ವಿಧಾನ)ವನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಋಷಿಗಳ ವಿನಂತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕರ್ತೃ, ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ದ್ರವ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 221: Sadācāra for the Householder: Daily Duties, Purity Rules, and Social Conduct
ಅಧ್ಯಾಯ 221ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಗೃಹಸ್ಥನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಆಧಾರವಾದ ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 222: Duties of the Four Varnas and the Four Ashramas
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೨೨ರಲ್ಲಿ ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮದ ನಿಯಮಬದ್ಧ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. ಋಷಿಗಳು ವರ್ಣಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ವ್ಯಾಸರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ವಿಧಿನಿರ್ದೇಶಕ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 223: On Varna Mobility Through Conduct, Karma, and Food-Ethics
ಅಧ್ಯಾಯ 223 ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಉನ್ನತಿ‑ಪತನಗಳ ಕಾರಣಗಳ ಕುರಿತು ಧರ್ಮ‑ಆಚಾರಾಧಾರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ನಂತರ ಅಂತರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಉಮಾ ಶಿವನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ—ಕರ್ಮಪರಿಪಾಕದಿಂದ ವೈಶ್ಯ ಅಥವಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಹೇಗೆ ಶೂದ್ರಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಶೂದ್ರನು ಹೇಗೆ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಬಹುದು?
Adhyaya 224: Shiva on Dharma: Nonviolence, Truthful Speech, Mental Discipline, and the Karmic Causes of Heaven and Longevity
ಅಧ್ಯಾಯ 224 ಉಮೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಸಂವಾದವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ—ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಕರ್ಮ, ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ತ್ರಿವಿಧ ಕర్తೃತ್ವದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ?
Adhyaya 225: On Charity, Hospitality, and the Karmic Causes of Heaven, Hell, and Human Conditions
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೨೫ ಉಮಾ–ಮಹೇಶ್ವರರ ಉಪದೇಶಾತ್ಮಕ ಸಂವಾದವಾಗಿ ಕರ್ಮದ ನೈತಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 226: Shiva Proclaims the Supreme Path: Devotion to Vasudeva and the Yadu Lineage
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೨೬ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮವಾಯವಾದ ಋಷಿಗಳು ತ್ರಿಪುರಾರಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಭಯಂಕರ ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 227: The Fruits of Vāsudeva Worship: Bhukti, Gradual Ascent, and Final Liberation
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೨೭ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರ ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಪಾಪಹರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು—ವಾಸುದೇವನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುವವರ ಗತಿ ಏನು: ಸ್ವರ್ಗವೇ, ಮೋಕ್ಷವೇ, ಅಥವಾ ಎರಡೂ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 228: The Merit of Ekadashi Night-Vigil and Vishnu Hymns: Matanga and the Brahma-Rakshasa
ಅಧ್ಯಾಯ 228ರಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶೀ ವ್ರತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಷ್ಣವ ಆಚರಣಾ-ಚಕ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ—ಉಪವಾಸ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ದೇವಾಲಯ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ (ಪ್ರಜಾಗರ), ಇವು ಸ್ತೋತ್ರ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ (ಗೀತಿಕಾ)ಗಳಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತವೆ.
Adhyaya 229: The Gradations of Devotion and the Mystery of Vishnu’s Maya: Narada, Kokamukha, and Kapālamocana Tirtha
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೨೯ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ವಿಷ್ಣು/ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ? ಕೆಲವರು ಏಕೆ ಅವೈಷ್ಣವರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ? ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಭಯಂಕರ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮಾನವಜನ್ಮ ದುರ್ಲಭ; ಸಂಚಿತ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗಿ ವಿವೇಕ ಪರಿಪಕ್ವವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ವಾಸುದೇವಭಕ್ತಿ ಪ್ರकटವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 230: The Nature of Kali Yuga and the Economy of Dharma at the End of the Aeon
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೩೦ ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕಲ್ಪಾಂತದ ‘ಉಪಸಂಹೃತಿ’ ಮತ್ತು ಮಹಾಪ್ರಳಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಅವರು ಪುರಾಣೋಕ್ತ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪಿತೃಕಾಲ ಮತ್ತು ದೇವಕಾಲದ ಪ್ರಮಾಣಾನುಪಾತ, ಹಾಗೂ ಸಹಸ್ರ ಚತುರ್ಯುಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನ.
Adhyaya 231: Portents of the Yuga-End and the Reversion from Kali to Kṛta
ಅಧ್ಯಾಯ 231 ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಯುಗಾಂತರ ಸಮೀಪವೋ ದೂರವೋ ಎಂಬ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಋಷಿಗಳು, ಯುಗಾಂತದ ನಿಮಿತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಷಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 232: The Three Dissolutions and the Onset of the Naimittika Pralaya
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣೀಯ ವಿಶ್ವತತ್ತ್ವದಂತೆ ಪ್ರತಿಸಂಚಾರ/ಪ್ರಳಯವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ನೈಮಿತ್ತಿಕ (ಆವರ್ತಕ), ಪ್ರಾಕೃತಿಕ (ಭೂತ-ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲಯ) ಮತ್ತು ಆತ್ಯಂತಿಕ (ಮೋಕ್ಷರೂಪ ಅಂತಿಮ ಲಯ)।
Adhyaya 233: The Naimittika and Prākṛta Dissolutions: Cosmic Absorption into Viṣṇu
ಅಧ್ಯಾಯ 233ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಳಯದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 234: The Threefold Suffering and the Path to Ultimate Dissolution
ಅಧ್ಯಾಯ 234ರಲ್ಲಿ ದುಃಖವೇ ಮೋಕ್ಷದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರೇರಣೆಯೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಸರು ತಾಪತ್ರಯ—ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಆಧಿಭೌತಿಕ, ಆಧಿದೈವಿಕ—ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದುಃಖವನ್ನು ಶಾರೀರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವೆಂದು ವಿಭಜಿಸಿ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಾದಿ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 235: Vyasa’s Instruction on Yoga as the Remedy for Suffering
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸರ ಬಳಿ ‘ದುಃಖಸಂಯೋಗಭೇಷಜ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯೋಗದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಸರು ಯೋಗವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಸಾಧನಾಮಾರ್ಗವೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 236: Sāṃkhya-Yoga on the Great Self: Sense-Control, Inner Vision, and Liberation
ಅಧ್ಯಾಯ 236ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಸರ ವಾಣಿಯನ್ನು ಅಮೃತಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಾಧನಗಳಾದ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಸರು—ಜ್ಞಾನ‑ತಪಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯ/ಸರ್ವಸನ್ನ್ಯಾಸ ಎಂಬ ತ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 237: The Two Vedic Paths: Karma, Knowledge, and the Inner Self (Adhyatma)
ಅಧ್ಯಾಯ 237ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ವೇದದ ಎರಡು ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—‘ಕುರು ಕರ್ಮ’ ಮತ್ತು ‘ತ್ಯಜ’। ವ್ಯಾಸರು ವೇದಾಧಿಷ್ಠಿತ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಪ್ರವೃತ್ತಿ-ಧರ್ಮ (ಬಹಿರ್ಮುಖ, ಕರ್ಮಪ್ರಧಾನ) ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ (ಅಂತರ್ಮುಖ, ಸಂನ್ಯಾಸ/ವೈರಾಗ್ಯಪ್ರಧಾನ)।
Adhyaya 238: The Path of Liberation: Self-Knowledge, Sense-Restraint, and Crossing the River of Worldly Flow
ಅಧ್ಯಾಯ 238ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಸಮಾಗತ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷದ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ತತ್ತ್ವೋಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗುಣತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ-ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಜೇಡ ಮತ್ತು ನೂಲು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಾಂತದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 239: Sāṃkhya and Yoga: Convergences, Distinctions, and the Power of Yogic Discipline
ಅಧ್ಯಾಯ 239ರಲ್ಲಿ ಸಮವेत ಋಷಿಗಳು ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ—ಇವುಗಳ ಮೋಕ್ಷಸಾಧಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಸರು ಮೊದಲಿಗೆ ಪಂಥಭೇದದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾಠಶಾಲೆಯೂ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಎರಡೂ ಪರಮ ಗತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 240: Sāṃkhya-Yoga on Discerning Guṇas, Overcoming Bodily Doṣas, and Attaining Mokṣa
ಅಧ್ಯಾಯ 240ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಯೋಗವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಾಂಖ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಧರ್ಮದ ನಿಖರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಸರು ವಿಷಯಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ, ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಫಲಗಳು (ಸ್ವರ್ಗ, ನರಕ, ತಿರ್ಯಕ್-ಯೋನಿ) ಹಾಗೂ ಸುಖದ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಯನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 241: Akshara and Kshara: Vasiṣṭha’s Teaching to Karāla Janaka on Cosmogenesis and Liberation
ಅಧ್ಯಾಯ 241ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಅಕ್ಷರ (ಅವಿನಾಶಿ ತತ್ತ್ವ, ಅದರಿಂದ ಪುನರಾಗಮನವಿಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಕ್ಷರ (ನಾಶವಂತ ಜಗತ್ತು, ಜೀವಿಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೇರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಇವರ ನಿಖರ ಭೇದವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಸರು ಕರಾಳ ಜನಕ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಾವರುಣಿ ವಸಿಷ್ಠರ ಪುರಾತನ ಸಂವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 242: Bondage Through the Guṇas: Transmigration, Misidentification, and Ascetic Practices
ಅಧ್ಯಾಯ 242ರಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಸಂಸಾರತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅಜ್ಞಾನ (ಅಪ್ರತಿಬುದ್ಧತ್ವ)ದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ತ್ರಿಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮನ ತಪ್ಪು ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ ಜನ್ಮಮರಣಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
Adhyaya 243: Janaka and Vasiṣṭha on Prakṛti-Puruṣa, Sāṃkhya-Yoga, and the Twenty-Fifth Principle
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ (ಕರಾಳ-)ಜನಕ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರ ನಡುವೆ ಕ್ಷರ–ಅಕ್ಷರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಾಂಖ್ಯ–ಯೋಗ ವರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ತತ್ತ್ವಸಂವಾದವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ। ಜನಕನು ದೇಹೋತ್ಪತ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಾಂತದಿಂದ ಪುರುಷ–ಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು, ದೇಹಾವಯವಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತೃ–ಮಾತೃ ಅಂಶಗಳ ನಿಯಮವನ್ನು ವೇದ–ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ।
Adhyaya 244: Vasiṣṭha on Sāṃkhya: Vidyā-Avidyā, the Twenty-Fifth Principle, and the Akṣara-Kṣara Distinction
ಅಧ್ಯಾಯ 244ರಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರು ರಾಜನಿಗೆ ಸಾಂಖ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳ ಕುರಿತು ಮುಂದುವರಿದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ‘ವಿದ್ಯಾ’–‘ಅವಿದ್ಯಾ’ಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತದ ತತ್ತ್ವಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಪಂಚವಿಂಶಕವಾದ 25ನೇ ತತ್ತ್ವದವರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.
Adhyaya 245: Sāṃkhya-Informed Discourse on the Unmanifest (Avyakta), the 25 Tattvas, and Liberation
ಅಧ್ಯಾಯ 245ರಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರು ರಾಜನಿಗೆ ಅವ್ಯಕ್ತದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದ ಕ್ರಮಿಕ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಖ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಗಣನೆ ಮಾಡಿ ಚತುರ್ವಿಂಶ ತತ್ತ್ವದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪಂಚವಿಂಶ ತತ್ತ್ವವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ಮಲ, ನಿತ್ಯ, ಪ್ರಮಾಣಾತೀತವಾದ ಷಡ್ವಿಂಶ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 246:
ಅಧ್ಯಾಯ 246ರಲ್ಲಿ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ಪರಂಪರಾ-ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಪಸಂಹಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಾಸನು ಋಷಿಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷರಹಿತ, ಪರಿಷ್ಕೃತ, ಶಾಸ್ತ್ರಸಾರ-ಸಮನ್ವಿತ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಠಿಸಿದನು.
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds devotionally framed metaphysics: the supreme Hari/Puruṣottama is presented as the immutable substratum beyond the prapañca, while the cosmos is a cyclical manifestation (sarga–sthiti–laya) that culminates in liberation for those who contemplate the transcendent reality.
It functions as a programmatic opening by establishing (1) an authoritative recitation setting (Naimiṣāraṇya sattra), (2) the interlocutors and transmission line (sages questioning Lomaharṣaṇa, linked to Vyāsa), and (3) a foundational cosmogonic template (avyakta → waters → golden egg → Svayambhū Brahmā → prajāpati/saptarṣi), which anchors later genealogies and sacred topographies.
Rather than instituting a new vrata or tīrtha-rite, the chapter inaugurates the narrative-ritual frame of a twelve-year sattra at Naimiṣāraṇya and explicitly commends the sustained hearing/retention of this purāṇic discourse as merit-generating (puṇya, svarga, and auspicious lineage-continuity).
The chapter foregrounds tapas and dharma as ordering principles: Dhruva’s austerity yields an enduring cosmic station, while Pṛthu’s righteous kingship restores prosperity and social stability after Vena’s adharma. Together they model ascetic merit and royal responsibility as complementary instruments of cosmic maintenance.
It supplies an early, foundational genealogical scaffold connecting primordial creation (Svāyaṃbhuva Manvantara) to archetypal institutions—fixed celestial order (Dhruva), paradigmatic sovereignty (Pṛthu), and prajāpatic reproduction (Dakṣa). This sequencing functions as a baseline chronology for later Puranic lineages and cosmological cycles.
No discrete tīrtha or vrata is instituted in this chapter. The closest ritual-historical marker is the portrayal of Pṛthu as the first among rājasūya-consecrated rulers (rājasūyābhiṣikta), which frames kingship within Vedic consecration ideology rather than inaugurating a localized pilgrimage practice.
The chapter foregrounds a cosmological ethic of order through lineage (वंश) and dharma-regulated generation, while also warning that uncontrolled zeal for proliferation without discernment can be destabilized—exemplified by Nārada’s redirection of Dakṣa’s sons and the resulting reconfiguration of creation via daughters and marital allocations.
By supplying a foundational cosmogonic-genealogical template—linking Prajāpatis, divine classes (Ādityas, Vasus, Rudras, Maruts), and major non-human taxa (Nāgas, birds, Yakṣa-Rākṣasa groups)—the chapter functions as an archival “origin index” that later narratives presuppose, thereby reinforcing the Purāṇa’s role as an early-order chronicle of beginnings.
No tirtha, vrata, or pilgrimage injunction is formally inaugurated in this chapter. The emphasis is genealogical and doctrinal (bhūtasarga and cyclical manifestation), with ascetic observance appearing only as narrative context in Diti’s vow (śauca and prolonged gestation) rather than as a prescriptive ritual program.
The chapter foregrounds dharmic kingship as a moral technology for world-maintenance: sovereignty is legitimate when aligned with Vedic order, social welfare (prajā-hitacikīrṣā), and restraint. Veṇa exemplifies adharma through egoic self-deification and rejection of yajña, while Pṛthu exemplifies righteous coercion—compelling the Earth to nourish beings without transgressing ethical limits (notably the explicit debate on violence and the inviolability of a ‘female’ figure).
Ask anything about Brahma Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Brahma Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
Vedapath Gold
Reading stays free, with or without Gold. It is for when you would rather listen: Sanskrit recitation and a spoken translation in 10 languages across the library, on this site and in the app, plus weekly Mudras for your questions and every comic and video episode open.