
Sukta 3.7
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7)
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಎರಡು ಮಾತೃಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಿತೃಗಳು ಎಂಬ ವಿಶ್ವಪಿತೃಮಾತೃಗಳೊಳಗೆ ಜನಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗುವವನು. “ಏಳು ವಾಣಿಗಳು” (ಸಪ್ತ ವಾಣೀಃ) ಉದಯಿಸಿ ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿಯ ವಸ್ತ್ರ, ವೃಷಭ-ಬಲ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಪಿತೃಮಾತೃಗಳು ಎಂಬ ಗಾಢ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕವಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ, ಗಾಯಕನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಧಾಮನ್ (ನಿವಾಸ)ಕ್ಕೆ ನಡೆಸಲಿ, ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮೃದ್ಧಿ, “ಕಿರಣಗಳು/ಗೋ” (ಗೋ), ಹಾಗೂ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂತಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
प्र य आरुः शितिपृष्ठस्य धासेरा मातरा विविशुः सप्त वाणीः । परिक्षिता पितरा सं चरेते प्र सर्स्राते दीर्घमायुः प्रयक्षे ॥
ಮುಂದೆ ಅವರು ಏಳುತ್ತಾರೆ—ವಾಣಿಯ ಆ ಏಳು ಶಕ್ತಿಗಳು—ಶಿತಿಪೃಷ್ಟ (ಪ್ರಕಾಶ-ಪೃಷ್ಠವಂತ)ನ ಧಾಸೇರನ ಎರಡು ಮಾತೃಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ. ಪರಿಕ್ಷಿತವಾದ ಎರಡು ಪಿತೃಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಆತ್ಮನ ಅಗ್ರಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಅವರು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 2
दिवक्षसो धेनवो वृष्णो अश्वा देवीरा तस्थौ मधुमद्वहन्तीः । ऋतस्य त्वा सदसि क्षेमयन्तं पर्येका चरति वर्तनिं गौः ॥
ದಿವ್ಯಾಕಾಶದ ಧೇನುಗಳು, ವೃಷಣನ ಅಶ್ವಗಳು—ದೇವಿಯರು—ಮಧುರತೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಋತದ ಸದನದಲ್ಲಿ ನೀನು ಕ್ಷೇಮ-ಶಾಂತಿಯ ಕರ್ತನು; ನಿನ್ನ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಗೋವು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ—ಸತ್ಯಪಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಜ್ಞಾನಕಿರಣದಂತೆ ಪರಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 3
आ सीमरोहत्सुयमा भवन्तीः पतिश्चिकित्वान्रयिविद्रयीणाम् । प्र नीलपृष्ठो अतसस्य धासेस्ता अवासयत्पुरुधप्रतीकः ॥
ಅವರು ಏರಿದ್ದಾರೆ—ಸುಯಮ, ಸುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ—ಮತ್ತು ಪತಿ, ಚೇತನ ಜ್ಞಾತ, ರಯಿವಿದ್, ಸಮೃದ್ಧಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಕ, ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಅತಸ (ನೇಯ್ದ ತಂತು)ದ ಧಾಸೇರ, ನೀಲಪೃಷ್ಠ, ಬಹುರೂಪ-ಪ್ರತೀಕವಂತ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಂತರಿಕ ವಿಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
महि त्वाष्ट्रमूर्जयन्तीरजुर्यं स्तभूयमानं वहतो वहन्ति । व्यङ्गेभिर्दिद्युतानः सधस्थ एकामिव रोदसी आ विवेश ॥
ಮಹತ್ತಾದವು ತ್ವಾಷ್ಟ್ರಜನ್ಯ (ತ್ವಷ್ಟ್ರನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ) ಊರ್ಜೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ರೂಪಕಶಕ್ತಿಗಳು; ಅವು ನಿನಗೆ ಬಲ ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಅಚ್ಯುತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಆಧಾರಿಸಿ, ಭಾರ ಹೊರುವವರು ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವಂತೆ ಅವು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿ ನೀನು ಸಧಸ್ಥ (ಆಸನ/ನಿವಾಸ)ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೀ; ಬೆಳಕಿನ ಒಂದೇ ಆಲಿಂಗನದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿ (ರೋದಸಿ)ಯನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಿದಂತೆ.
Mantra 5
जानन्ति वृष्णो अरुषस्य शेवमुत ब्रध्नस्य शासने रणन्ति । दिवोरुचः सुरुचो रोचमाना इळा येषां गण्या माहिना गीः ॥
ಅವರು ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಅರುಷ (ರುದ್ರ/ರಕ್ತಿಮ)ನ ಶುಭಕರ ಆನಂದವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಮತ್ತು ಬ್ರಧ್ನ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ)ನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಿವ್ಯದ ತೇಜಸ್ಸುಗಳು—ಸುತೇಜಸ್ವಿ, ಯುಕ್ತ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ—ತಮ್ಮ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ; ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ‘ಗೀಃ’ (ವಾಣಿ/ಸ್ತುತಿ) ಆಹ್ವಾನಯೋಗ್ಯವಾಗುವವರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ‘ಇಳಾ’ (ಅಂತರಾರ್ಪಣ/ಅರ್ಪಣಬುದ್ಧಿ) ಜಾಗೃತವಾಗುವವರಲ್ಲಿ.
Mantra 6
उतो पितृभ्यां प्रविदानु घोषं महो महद्भ्यामनयन्त शूषम् । उक्षा ह यत्र परि धानमक्तोरनु स्वं धाम जरितुर्ववक्ष ॥
ಮತ್ತೆ ಆ ಎರಡು ಪೋಷಕರಿಗೆ (ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿ) ಅವರು ಘೋಷವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಮತ್ತು ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಮಹತ್ತಿಗೆ ಬಲ (ಶೂಷ)ವನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದರು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಆ ವೃಷಭ—ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾತ್ರಿಯ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದುಕೊಳ್ಳುವನು—ಸ್ತೋತೃ (ಜರಿತು)ನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮ (ಸ್ವ-ನಿವಾಸ/ಸ್ವರೂಪದ ಮನೆ)ದೊಳಗೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದನು.
Mantra 7
अध्वर्युभिः पञ्चभिः सप्त विप्राः प्रियं रक्षन्ते निहितं पदं वेः । प्राञ्चो मदन्त्युक्षणो अजुर्या देवा देवानामनु हि व्रता गुः ॥
ಐದು ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಳು ವಿಪ್ರರು ಪಕ್ಷಿಯ ಪ್ರಿಯ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಂಡ ಪಾದವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಮುಖಿಯಾಗಿ, ಅಜುರ್ಯ (ಅಜರ) ವೃಷಭರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ—ದೇವರು, ದೇವರ ದಿವ್ಯ ವ್ರತಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸಾಗುವವರು.
Mantra 8
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः ॥
ದೈವ್ಯ ಇಬ್ಬರು ಹೋತಾರರು ಮೊದಲು ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಏಳು ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವಧಾ (ಸ್ವ-ನಿಯಮ)ದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಋತವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರು ಋತವನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ವ್ರತವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವರಾಗಿ, ವ್ರತಪಥದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 9
वृषायन्ते महे अत्याय पूर्वीर्वृष्णे चित्राय रश्मयः सुयामाः । देव होतर्मन्द्रतरश्चिकित्वान्महो देवान्रोदसी एह वक्षि ॥
ಮಹಾ ಪರಾತ್ಪರಕ್ಕಾಗಿ, ಬಹುರೂಪ ವೃಷಭನಿಗಾಗಿ, ಸುಯಾಮ (ಸಮ್ಯಕ್ ಮಾರ್ಗ)ದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಿರಣಗಳು ಬಲವಾಗಿ ಉಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಹೇ ದೈವ್ಯ ಹೋತರ್, ಇನ್ನಷ್ಟು ಆನಂದಕರನೂ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗಿ, ಮಹಾ ದೇವರು—ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿ—ಯನ್ನು ಈ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರು.
Mantra 10
पृक्षप्रयजो द्रविणः सुवाचः सुकेतव उषसो रेवदूषुः । उतो चिदग्ने महिना पृथिव्याः कृतं चिदेनः सं महे दशस्य ॥
ಬಲವರ್ಧಕ ಹವಿಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರು—ದ್ರವ್ಯಸಮೃದ್ಧವೂ ಸುವಚನಯುಕ್ತವೂ ಆದವರು—ಸುಕೇತುವಾದ ಉಷಸ್ಸುಗಳು (ಪ್ರಭಾತಶಕ್ತಿಗಳು) ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಪೃಥಿವಿಯ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಏನಾದರೂ ದೋಷವಾಗಿ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನೂ ನಾವು ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ತಂದು ಮಹತ್ತರ ಸಿದ್ಧಿಯ ಸಾಧನವಾಗಿಸೋಣ.
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಹವಮಾನನಿಗಾಗಿ ಇಳಾ (ಇಳಾ)—ಬಹುಕಾರ್ಯಸಮೃದ್ಧ—ಮತ್ತು ಗೋ (ಕಿರಣಗಳು/ಸಂಪತ್ತು)ಯ ಶಾಶ್ವತ ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸು. ನಮಗೆ ವಿಜಯಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪುತ್ರ, ತನಯನು ಇರಲಿ; ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಅದೇ ನಿನ್ನ ಸುಮತಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಇರಲಿ.
The hymn opens with a striking vision: seven powers of speech rising and entering the two Mothers of the bright-backed one, while the two Fathers move together around the rite, extending long life.
Cosmic relationships (Parents, Night’s covering, the Bull-force) are unfolded to show Agni as the connecting power that discovers the cry/utterance and leads strength from the Great to the Great.
Agni as the Bull who encompasses the garment of Night and carries the singer into his own dhāman—an image of passage from darkness to the secure, luminous abode.
The poet turns the cosmic vision into direct boon-requests: iḷā (abundant nourishment), enduring ‘go’ (rays/cattle/prosperity), victorious offspring, and Agni’s steady favor (sumati).
sapta vāṇīḥ
anu svaṃ dhāma
sā te sumatir bhūtv asme
Agni is the main deity. Even when the hymn speaks in cosmic images (Parents, Night, seven voices), it centers on Agni as the fire-power that makes the sacrifice work and brings blessings.
They refer to the many powers or forms of inspired speech that rise in the sacrifice. On an inner level, they can point to awakened faculties of expression and understanding gathered into a single luminous focus in Agni.
It uses traditional Vedic dyads to describe the cosmic framework in which Agni is established—often read as paired generative principles (like Heaven/Earth and complementary supports of order). The point is that Agni is born and active within the whole structure of the world and the rite.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.