
Sukta 3.26
Viśvāmitra Gāthina / Kuśika lineage (self-referential: kuśikāsaḥ)
Agni Vaiśvānara
Jagatī (likely; long pādas; requires metrical verification)
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಕುಶಿಕ ವಂಶದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ—ಅವನು ‘ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕ’ (ಸ್ವರ್)ವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಋತದ ಸತ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹವಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸಾಗಿಸುವವನು. ಸ್ತುತಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಮರುತರು—ಉಗ್ರ, ಮಳೆಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮಿತ್ರರು—ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಅಕ್ಷಯ, ಅನೇಕ ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಉಗಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ: ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ‘ವಾಕ್ಯದ ತಂದೆ’ (ವಾಚ್), ಅವನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗವೂ ಭೂಮಿಯೂ ತಾವೇ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 1
वैश्वानरं मनसाग्निं निचाय्या हविष्मन्तो अनुषत्यं स्वर्विदम् । सुदानुं देवं रथिरं वसूयवो गीर्भी रण्वं कुशिकासो हवामहे ॥
ನಾವು ಹವಿಷ್ಮಂತಃ—ಅರ್ಪಣಧಾರಿಗಳು—ಮನಸಾ ವೈಶ್ವಾನರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಿಚಾಯ್ಯ (ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನೋക്കി) ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ: ಚಲನೆಯ ಋತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು, ಸ್ವರ್ವಿದ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವನು). ವಸು—ಸಂಪತ್ತನ್ನು—ಬಯಸುವ ಕುಶಿಕರು ಗೀರ್ಭಿಃ (ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿಯಿಂದ) ಸುಧಾನು ದೇವನನ್ನು, ರಥಿರ (ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಂತ), ರಣ್ವ (ಆನಂದಕರ) ಅನ್ನು ಹವಾಮಹೆ.
Mantra 2
तं शुभ्रमग्निमवसे हवामहे वैश्वानरं मातरिश्वानमुक्थ्यम् । बृहस्पतिं मनुषो देवतातये विप्रं श्रोतारमतिथिं रघुष्यदम् ॥
ಅವಸ (ಸಹಾಯ)ಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಆ ಶುಭ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹವಾಮಹೆ—ವೈಶ್ವಾನರ, ಮಾತರಿಶ್ವಾನ್, ಉಕ್ಥ್ಯ (ಸ್ತುತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ). ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ದೇವತಾತಯೇ (ದೈವತ್ವದ ರೂಪಣೆಗೆ) ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು: ವಿಪ್ರ (ಪ್ರೇರಿತ ಋಷಿ), ಶ್ರೋತಾರ (ಶ್ರವಣಕর্ত), ಅತಿಥಿ (ಅಂತರಂಗ ಅತಿಥಿ), ರಘುಷ್ಯದ (ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವನು).
Mantra 3
अश्वो न क्रन्दञ्जनिभिः समिध्यते वैश्वानरः कुशिकेभिर्युगेयुगे । स नो अग्निः सुवीर्यं स्वश्व्यं दधातु रत्नममृतेषु जागृविः ॥
ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಿಕರಿಂದ ವೈಶ್ವಾನರ (ಅಗ್ನಿ) ಕುದುರೆಯ ಹಿನ್ನಾಟದಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಮೃತರ ನಡುವೆ ಜಾಗೃತನಾಗಿರುವ ಆ ಅಗ್ನಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ರತ್ನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ—ಸುವೀರ್ಯ, ಮತ್ತು ಸ್ವಶ್ವ್ಯ: ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಜೀವಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯಥಾರ್ಥ ಅಧಿಪತ್ಯ.
Mantra 4
प्र यन्तु वाजास्तविषीभिरग्नयः शुभे सम्मिश्लाः पृषतीरयुक्षत । बृहदुक्षो मरुतो विश्ववेदसः प्र वेपयन्ति पर्वताँ अदाभ्याः ॥
ಅಗ್ನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತವೀಷಿ (ಬಲ)ಯೊಂದಿಗೆ ವಾಜಗಳನ್ನು (ವಿಜಯ-ಸಮೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು) ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಿ; ಶುಭ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಚಿತ್ತರೆಯಾದ (ಪೃಷತೀ) ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯೋಕ್ತ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವವೇದಸ, ಅದಾಭ್ಯ, ಬೃಹದುಕ್ಷ (ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ವೃಷಭ-ಸ್ವರೂಪ) ಮರುತರು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ಸ್ಥಿರವಾದ ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Mantra 5
अग्निश्रियो मरुतो विश्वकृष्टय आ त्वेषमुग्रमव ईमहे वयम् । ते स्वानिनो रुद्रिया वर्षनिर्णिजः सिंहा न हेषक्रतवः सुदानवः ॥
ಅಗ್ನಿಶ್ರೀ (ಅಗ್ನಿಯ ತೇಜಸ್ಸು) ಹೊತ್ತಿರುವ, ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮರುತರ ಸಹಾಯವನ್ನು ನಾವು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ; ಅವರ ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಉಗ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಾವು ಬೇಡುತ್ತೇವೆ. ಗರ್ಜಿಸುವ ರುದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳು, ವರ್ಷನಿರ್ಣಿಜ (ಮಳೆಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲದಿಂದ ಆವೃತ), ಸಿಂಹಗಳಂತೆ—ಹೇಷಕ್ರತವಃ (ಆವೇಗಮಯ ಸಂಕಲ್ಪದವರು) ಮತ್ತು ಸುದಾನವಃ (ಉದಾರ ದಾತರು).
Mantra 6
व्रातंव्रातं गणंगणं सुशस्तिभिरग्नेर्भामं मरुतामोज ईमहे । पृषदश्वासो अनवभ्रराधसो गन्तारो यज्ञं विदथेषु धीराः ॥
ವ್ರಾತದ ಮೇಲೆ ವ್ರಾತ, ಗಣದ ಮೇಲೆ ಗಣ—ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ನಾವು ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಭಾಮವನ್ನೂ ಮರುತಗಳ ಓಜಸ್ಸನ್ನೂ ಬೇಡುತ್ತೇವೆ. ಚಿತ್ತರ ಕುದುರೆಗಳವರಾಗಿ, ಅವಿಭ್ರ (ಮೋಡರಹಿತ) ದಾನವಂತರಾಗಿ, ಅವರು ವಿಧಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ—ಧೀರರು, ವಿವೇಕದಿಂದ ಚಲಿಸುವವರು.
Mantra 7
अग्निरस्मि जन्मना जातवेदा घृतं मे चक्षुरमृतं म आसन् । अर्कस्त्रिधातू रजसो विमानोऽजस्रो घर्मो हविरस्मि नाम ॥
ನಾನು ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಅಗ್ನಿ—ಜಾತವೇದ, ಎಲ್ಲ ಭವಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು. ಘೃತ (ಘೀದ ತೇಜಸ್ಸು) ನನ್ನ ಚಕ್ಷು; ಅಮೃತ ನನ್ನ ಆಸನ/ನಿವಾಸ. ನಾನು ಅರ್ಕ—ತ್ರಿಧಾತು ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಮಾಣ, ರಜಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವವನು; ನಾನು ಅಜಸ್ರ ಘರ್ಮ (ತಪಸ್ಸಿನ ನಿರಂತರ ಉಷ್ಣತೆ); ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಾನು ಹವಿ (ಹವಿಷ್ಯ) ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 8
त्रिभिः पवित्रैरपुपोद्ध्यर्कं हृदा मतिं ज्योतिरनु प्रजानन् । वर्षिष्ठं रत्नमकृत स्वधाभिरादिद्द्यावापृथिवी पर्यपश्यत् ॥
ಮೂರು ಪವಿತ್ರಗಳಿಂದ (ಛಾನಣಿಗಳಿಂದ) ಅವನು ಅರ್ಕವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು; ಹೃದಯದಿಂದ ಮತಿಯನ್ನು—ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ. ಸ್ವಧಾಭಿಃ (ಸ್ವಶಕ್ತಿ/ಸ್ವವಿಧಿ)ಗಳಿಂದ ಅವನು ವರ್ಷಿಷ್ಠ ರತ್ನ—ಅತಿಪ್ರಚುರವಾಗಿ ಸುರಿಯುವ ನಿಧಿಯನ್ನು—ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಪರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನೋಡಿ ತಿಳಿದನು.
Mantra 9
शतधारमुत्समक्षीयमाणं विपश्चितं पितरं वक्त्वानाम् । मेळिं मदन्तं पित्रोरुपस्थे तं रोदसी पिपृतं सत्यवाचम् ॥
ನೂರಧಾರೆಯ ಉತ್ಸದಂತ ಝರಿಯು—ಅಕ್ಷಯ, ಕ್ಷೀಣಿಸದದು; ಉಚ್ಚರಿತ ವಚನಗಳ ಪಿತೃಸ್ವರೂಪನಾದ ವಿಪಶ್ಚಿತ್ ಋಷಿ—ಅವನನ್ನು ನಾನು ವಕ್ತ್ರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪಿತೃನ ವಿಶಾಲ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮದಿಸುವ ಮೇಳಿ; ಅವನನ್ನು ರೋದಸೀ—ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ—ಪೋಷಿಸಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನು ಸತ್ಯವಾಚಿ, ಸತ್ಯವೇ ಅವನ ವಾಣಿ.
The hymn primarily praises Agni as Vaiśvānara, the “universal Fire” present among all peoples, who carries offerings and opens the way to the luminous realm (svar).
The Maruts are invoked as powers that bear Agni’s splendor and provide fierce, energizing protection. They strengthen Agni’s work in the sacrifice and symbolize storm-like force that supports growth and victory.
It means Agni is seen as the source of inspired, truthful speech (vāc) and insight. As the sacrificial fire is kindled, it ‘kindles’ clarity and right expression in the worshiper as well.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.