Matsya Purana: illustrated cover of the Vedapath edition
Matsya Purana: illustrated cover of the Vedapath edition
PuranaNarrated by Vishnu as Matsya to Manu176 Adhyayas · 8,542 Verses

Matsya Purana in Kannada

मत्स्यपुराण

The Purana of the Fish Avatar

Lord Vishnu, in the form of a divine fish, rescues Manu and the Vedas from the cosmic deluge, in a sweeping narrative of creation, genealogies, temple construction, sacred vows, and the eternal dharma.

Start Reading

About This Book

The Matsya Purana is one of the eighteen Mahapuranas, named after Vishnu's first avatara, the Matsya (fish). It is narrated by Lord Vishnu in his fish form to Manu during the great deluge (pralaya). The text spans creation myths, genealogies of solar and lunar dynasties, detailed instructions on temple architecture (vastu), idol-making (pratima lakshana), sacred geography, vratas and danavidhi, and the great war between Devas and Asuras. It uniquely integrates practical ritual guidance with cosmic mythology.

How This Book Is Organised

The Matsya Purana is structured into 176 Adhyayas (chapters), each covering distinct topics from cosmology to ritual practice.

Adhyayas

176 chapters of sacred knowledge

→

Shlokas

Verses read one by one

Available Reading Features

This edition of the Matsya Purana on Vedapath includes:

Sanskrit

Original Sanskrit verses (Devanagari)

Transliteration

Transliteration for guided reading

Meanings

Word-by-word meanings

Translations

Clear, faithful translations

Enrichment

Matsya Avatara lore, Vastu Shastra, and temple architecture insights

Adhyayas of the Matsya Purana

The Matsya Purana is composed of 176 Adhyayas.
Each Adhyaya covers creation, genealogies, sacred rites, temple design, or cosmic narratives.

Matsya Purana - Prologue to the Matsya Purana and the Manu-Pralaya Rescue Narrative

Adhyaya 1: Prologue to the Matsya Purana and the Manu-Pralaya Rescue Narrative

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಸತ್ರದ ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಮೃತಸಮಾನ ಪುರಾಣಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ವಿನಂತಿಸಿ, ಸೃಷ್ಟಿವೃತ್ತಾಂತ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪದ ಕಾರಣ, ಹಾಗೂ ಶಿವನ ಭೈರವ/ಕಪಾಲಿನ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ವಿಷ್ಣುಪ್ರೋಕ್ತ ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 1Matsya Avatar storyManu and the fish
Matsya Purana - Intermediate Dissolution

Adhyaya 2: Intermediate Dissolution

ಸೂತನು ಮಧುಸೂದನನಿಗೆ ಮನುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಂತರಕ್ಷಯ ಪ್ರಳಯದ ಕಾಲ, ಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಮುಂದಿನ ಪುನರ್ಮಿಲನ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು.

Matsya Purana Chapter 2Matsya Avatar storyPralaya clouds
Matsya Purana - Brahmā’s Four Faces

Adhyaya 3: Brahmā’s Four Faces

ಮನುವು—ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಚತುರ್ಮುಖತ್ವ ಏಕೆ ಬಂದಿತು, ಸೃಷ್ಟಿ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ಸ್ಯನು—ಆದಿಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೇದಪ್ರಕಟ; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಮನೋಜ ಋಷಿಗಳು, ಬಳಿಕ ದೇಹಜ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತಃಶಕ್ತಿಗಳು.

Matsya Purana Chapter 3Brahma four faces storySankhya tattvas in Purana
Matsya Purana - Brahmā-Gāyatrī as a Divine Pair and the Early Genealogies of Creation

Adhyaya 4: Brahmā-Gāyatrī as a Divine Pair and the Early Genealogies of Creation

ಮನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು—ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನದೇ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು? ಸಗೋತ್ರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಬಂಧಗಳು ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾದವು? ಮತ್ಸ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—ಆದಿ ಸೃಷ್ಟಿ ದಿವ್ಯವೂ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತವೂ; ಮಾನವ ನೈತಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗದು, ದೇವಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ದೇವರುಗಳೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Adhyaya 4Matsya Purana Chapter 4 summaryBrahma Gayatri Sarasvati
Matsya Purana - Origins of Gods and Beings: Daksha’s Progeny

Adhyaya 5: Origins of Gods and Beings: Daksha’s Progeny

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಅನೇಕ ಸೃಷ್ಟಿಜಾತಿಗಳ ಉದ್ಭವವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಆದ್ಯ ಅಯೌನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ದಕ್ಷನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಯೌನ ಪ್ರಜನನವನ್ನು ವಿಭೇದಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 5Matsya Purana creationPuranic Genealogy
Matsya Purana - Genealogy of Kaśyapa: Ādityas

Adhyaya 6: Genealogy of Kaśyapa: Ādityas

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ಕಶ್ಯಪನ ಅನೇಕ ಪತ್ನಿಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರ‑ಪೌತ್ರರ ವಂಶವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಅದಿತಿಯ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರನ್ನು, ವಿವಿಧ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವರಾಗಿ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ದಿತಿಯ ದೈತ್ಯವಂಶ—ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂತತಿ—ಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 6Puranic GenealogyKaśyapa descendants
Matsya Purana - The Madana-Dvādaśī Vow and the Birth of the Maruts

Adhyaya 7: The Madana-Dvādaśī Vow and the Birth of the Maruts

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ದಿತಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಮರುತರು ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸ್ನೇಹ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು? ಸೂತನು ದಿತಿಯ ತಪಸ್ಸು, ಶೋಕನಾಶಕವೂ ಶುಭಸಂತಾನಪ್ರದವೂ ಆದ ವ್ರತದ ಕುರಿತು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 7Madana Dwadashi VratBirth of the Maruts
Matsya Purana - Secondary Creation: Appointment of Cosmic Regents and Consecration of Directi...

Adhyaya 8: Secondary Creation: Appointment of Cosmic Regents and Consecration of Directi...

ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸೂತನಿಂದ ಪ್ರತಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಪತಿಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 8Matsya Purana pratisargaPṛthu consecration
Matsya Purana - Account of the Manvantaras: Manus

Adhyaya 9: Account of the Manvantaras: Manus

ಹಿಂದಿನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನುವು ಮತ್ತೆ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಮನುವರ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 9Manvantara listVaivasvata Manu
Matsya Purana - Pṛthu

Adhyaya 10: Pṛthu

ಪ್ರಳಯಚಕ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು-ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಪೃಥಿವಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು, ‘ಭೂಮಿ’ ‘ಗೌಃ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳ ಕಾರಣವೇನು, ರಾಜರು ಹೇಗೆ ‘ಭೂಪತಿ’ ಎನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು.

Matsya Purana Chapter 10Pṛthu and Vena storyMilking of the Earth
Matsya Purana - Solar Dynasty Prelude: Vivasvān-Saṃjñā-Chāyā

Adhyaya 11: Solar Dynasty Prelude: Vivasvān-Saṃjñā-Chāyā

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಆದಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸೋಮ ವಂಶಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ವಿವಸ್ವಾನನ ಜನ್ಮ-ವಿವಾಹಗಳು, ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಸೂರ್ಯತೇಜಸ್ಸು ಸಹಿಸಲಾಗದಿರುವುದು, ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದುದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಛಾಯೆಯ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಲಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಮನ ಶಾಪಪ್ರಸಂಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಯಮನು ವಿವಸ್ವಾನನ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 11Matsya Purana genealogySolar dynasty Vaivasvata Manu
Matsya Purana - Ila-Sudyumna Episode and the Expansion of the Ikṣvāku

Adhyaya 12: Ila-Sudyumna Episode and the Expansion of the Ikṣvāku

ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶರಾವಣದ ಸಮೀಪ ರಾಜನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಕುದುರೆಮಾದೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಳಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 12Matsya Purana genealogyIkshvaku dynasty
Matsya Purana - Lineage of the Pitṛs

Adhyaya 13: Lineage of the Pitṛs

ಮನು ಮತ್ಸ್ಯನನ್ನು ಪಿತೃವಂಶ ಮತ್ತು ರವಿ–ಸೋಮರ ಶ್ರಾದ್ಧದೇವತಾ-ಸ್ಥಿತಿ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ಸ್ಯನು ಪಿತೃಗಣಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಗಣಗಳು, ನಿರಾಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಕಾರ; ಪಿತೃತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಶ್ರಾದ್ಧದಾನವನ್ನು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 13Pitrs lineage Matsya PuranaShraddha deity Ravi Soma
Matsya Purana - The Legend of Acchodā: Pitṛloka

Adhyaya 14: The Legend of Acchodā: Pitṛloka

ಸೂತನು ಮರೀಚಿವಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೋಮಪಥ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಲೋಕವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತ ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನೋಜಾತ ನದಿ/ಕನ್ಯೆ ‘ಅಚ್ಚೋದಾ’ ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸರೋವರದ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 14Amavasya significancePitrloka
Matsya Purana - Pitṛ Worlds

Adhyaya 15: Pitṛ Worlds

ಸೂತನು ಧರ್ಮಪ್ರಧಾನ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪಿತೃಲೋಕಗಳು (ವಿಭ್ರಾಜಾ ಇತ್ಯಾದಿ) ಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ತರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದಿವ್ಯಗಣಗಳು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Matsya Purana Chapter 15Śrāddha vidhiPitṛ loka
Matsya Purana - Śrāddha Procedure: Types

Adhyaya 16: Śrāddha Procedure: Types

ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಹಿಂದಿನ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನುವು ಕೇಶವ/ಮತ್ಸ್ಯನನ್ನು ಶ್ರಾದ್ಧದ ಕಾಲ, ವಿಧಗಳು, ಯೋಗ್ಯ ಆಹ್ವಾನಿತರು, ವರ್ಜ್ಯರು ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Matsya Purana Chapter 16Matsya Purana Shraddha VidhiPārvaṇa Śrāddha
Matsya Purana - Sādhāraṇa Śrāddha: General Ancestral Rite

Adhyaya 17: Sādhāraṇa Śrāddha: General Ancestral Rite

ಸೂತನು ‘ಓ ರಾಜನೇ’ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪುನಃಪುನಃ ನೆರವೇರಿಸಬಹುದಾದ ‘ಸಾಧಾರಣ ಶ್ರಾದ್ಧ’ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 17Sadharana ShraddhaPitru Karya Vidhi
Matsya Purana - Ekoddiṣṭa Śrāddha

Adhyaya 18: Ekoddiṣṭa Śrāddha

ಸೂತನು ಚಕ್ರಪಾಣಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಮರಣಾನಂತರ ಪುತ್ರನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವರ್ಣಾನುಸಾರ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಶೌಚಾವಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಪಿಂಡದಾನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳ ಪ್ರೇತಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 18Ekoddista ShraddhaAshauca rules
Matsya Purana - How Śrāddha Offerings Reach the Ancestors

Adhyaya 19: How Śrāddha Offerings Reach the Ancestors

ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭುಜಿಸಿದ ಹವ್ಯ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯ ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ‘ಭೋಗ’ವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಪರಲೋಕಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ?

Matsya Purana Chapter 19Matsya Purana ShraddhaPitru offerings havis kavya
Matsya Purana - The Kauśika Descendants: Śrāddha

Adhyaya 20: The Kauśika Descendants: Śrāddha

ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕೌಶಿಕ ವಂಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮಯೋಗ ಹೇಗೆ ದೊರಕಿತು? ಐದು ಜನ್ಮಗಳ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಕರ್ಮಕ್ಷಯ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ? ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಗರ್ಗನ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಕೌಶಿಕನ ಏಳು ಪುತ್ರರು ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಾ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಂದು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 20Matsya Purana Shraddha storyPitru dharma Matsya Purana
Matsya Purana - The Tale of Brahmadatta: Past-life Memory

Adhyaya 21: The Tale of Brahmadatta: Past-life Memory

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನು ಹೇಗೆ ಸರ್ವಸತ್ತ್ವ-ರುತಜ್ಞನಾದನು ಮತ್ತು ಚಕ್ರವಾಕಗಳ ಚತುಷ್ಟಯ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು?

Matsya Purana Chapter 21Brahmadatta storyPitru Mahatmya
Matsya Purana - Glory of Tīrtha-Śrāddha: Best Times

Adhyaya 22: Glory of Tīrtha-Śrāddha: Best Times

ಋಷಿಗಳು ಮೂರು ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—(1) ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, (2) ದಿನದ ಯಾವ ಭಾಗ ಕರ್ತನಿಗೆ ಯುಕ್ತ, (3) ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಅಪಾರ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 22tirtha shraddhaKutapa muhūrta
Matsya Purana - Origin of Soma

Adhyaya 23: Origin of Soma

ಋಷಿಗಳು ಸೋಮನ ಪಿತೃ-ಸ್ವಾಮಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಅವನಿಂದ ಇಳಿದ ರಾಜವಂಶ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 23Soma origin Matsya PuranaTara abduction Chandra Brihaspati
Matsya Purana - Genealogy from Budha to Purūravas and Yayāti; Raji’s war episode; the Paurava...

Adhyaya 24: Genealogy from Budha to Purūravas and Yayāti; Raji’s war episode; the Paurava...

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ತಾರೆಯಿಂದ ಬುಧನ ಉದ್ಭವ, ಸೋಮನು ಅವನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜಾಭಿಷೇಕ. ಇಳೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬುಧನಿಂದ ಪುರೂರವನು ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಖ್ಯಾತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 24Puranic GenealogyBudha Pururavas Yayati
Matsya Purana - Inquiry into Yayāti’s Story and the Kacha-Devayānī Episode

Adhyaya 25: Inquiry into Yayāti’s Story and the Kacha-Devayānī Episode

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಯದುವಂಶ ಏಕೆ ಕುಸಿತವಾಯಿತು, ಪೌರವರು ಏಕೆ ಏರಿದರು? ಯಯಾತಿಯ ಪುಣ್ಯಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಹಿಂದಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶತಾನೀಕನು ಶೌನಕನನ್ನು ಯಯಾತಿ ಮತ್ತು ಪೂರುನ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದ್ದನು.

Matsya Purana Chapter 25Kacha Devayani storySanjivani vidya
Matsya Purana - The Dialogue of Kacha and Devayani: Dharma

Adhyaya 26: The Dialogue of Kacha and Devayani: Dharma

ಶೌನಕನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ವ್ರತಾಚರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಗುರುನಿಂದ ವಿದಾಯ ಪಡೆದ ಕಚನು ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶ ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ದೇವಯಾನಿ ಮೊದಲು ಕಚನ ಶೀಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ಮಂತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ವಿವಾಹವನ್ನು ಬೇಡಿದಳು.

Matsya Purana Chapter 26Kacha Devayani dialogueGuru shishya dharma
Matsya Purana - Devayānī and Śarmiṣṭhā’s Quarrel

Adhyaya 27: Devayānī and Śarmiṣṭhā’s Quarrel

ಶೌನಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಕಚನು ಪವಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮರಳಿದ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಶತ್ರುನಾಶಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರನು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುವ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ನೋಡಿ ವಾಯುರೂಪ ಧರಿಸಿ ಅವರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 27Devayani Sharmishtha quarrelYayati rescues Devayani
Matsya Purana - The Chapter on Conquering Anger: Forbearance

Adhyaya 28: The Chapter on Conquering Anger: Forbearance

ಶುಕ್ರನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೇ ದೇವಯಾನ; ಇದು ಅಂತರಜಯ, ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಬಿಗಿತ ತಪ್ಪಿದ ಕುದುರೆಯಂತೆ, ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಸರ್ಪವು ಚರ್ಮ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ ಉಪಮೆ ನೀಡಿ, ಅಕ್ರೋಧವನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಅಶ್ವಮೇಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 28akrodha kshamaŚukra Devayānī dialogue
Matsya Purana - Śukra Warns Vṛṣaparvan: The Ripening of Adharma and Devayānī’s Demand for Śar...

Adhyaya 29: Śukra Warns Vṛṣaparvan: The Ripening of Adharma and Devayānī’s Demand for Śar...

ಶೌನಕನು ಶುಕ್ರನು–ವೃಷಪರ್ವನ ನಡುವಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ರನು—ಅಧರ್ಮವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆದರೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕಚನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಪಾಪವು ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 29Devayani Sharmishtha storyShukra warns Vrishaparvan
Matsya Purana - Devayānī Meets Yayāti: Courtship

Adhyaya 30: Devayānī Meets Yayāti: Courtship

ಶೌನಕನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಯಾನಿ ಸಖಿಯರು, ಪರಿಚಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನೀರು ಹುಡುಕುತ್ತ ಬಂದ ರಾಜ ಯಯಾತಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಗೋತ್ರ-ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

Matsya Purana Chapter 30Yayati Devayani marriageShukra Bhargava
Matsya Purana - Yayāti in Amarāvatī-like Splendor: Devayānī Installed

Adhyaya 31: Yayāti in Amarāvatī-like Splendor: Devayānī Installed

ಶೌನಕನು ಯಯಾತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಯಾತಿ ದೇವಯಾನಿಯನ್ನು ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ವೃಷಪರ್ವನು ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಅಶೋಕವನದ ಸಮೀಪ ಸೇವಕರು, ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಸತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಯಾನಿ ಗರ್ಭಧರಿಸಿ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Matsya Purana Chapter 31Yayati Devayani SharmishthaMatsya Purana genealogy
Matsya Purana - Devayānī-Śarmiṣṭhā Dialogue: Yayāti’s Transgression

Adhyaya 32: Devayānī-Śarmiṣṭhā Dialogue: Yayāti’s Transgression

ಶೌನಕನು ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆಯ ಮಗನ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ದೇವಯಾನಿ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 32Yayati and ShukracharyaDevayani Sharmishtha story
Matsya Purana - Yayāti and His Sons: The Exchange of Youth and Old Age

Adhyaya 33: Yayāti and His Sons: The Exchange of Youth and Old Age

ಶೌನಕನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶುಕ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ಯಯಾತಿಗೆ ಅಕಾಲ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಬಂತು. ಅವರು ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ಯದುವನ್ನು ಬೇಡಿ, ‘ನನ್ನ ಜರೆಯನ್ನೂ ಪಾಪ್ಮಾನವನ್ನೂ ನೀನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ನಿನ್ನ ಯೌವನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು; ನಾನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಭೋಗಿಸುವೆ’ ಎಂದರು.

Matsya Purana Chapter 33Yayati youth exchangePuru boon lineage
Matsya Purana - Yayāti’s Rule

Adhyaya 34: Yayāti’s Rule

ಶೌನಕನು ಹೇಳುವಂತೆ—ಯಯಾತಿಯು ಪುತ್ರನಿಂದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪುನಃ ಯೌವನ ಪಡೆದರೂ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದನು; ಯಜ್ಞ‑ಶ್ರಾದ್ಧಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು, ದಾನ ನೀಡಿದನು, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದನು, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು, ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು.

Matsya Purana Chapter 34Yayati and Puru storyRajadharma in Matsya Purana
Matsya Purana - Yayāti’s Forest-Renunciation

Adhyaya 35: Yayāti’s Forest-Renunciation

ಶೌನಕನು ಯಯಾತಿಯು ಪೂರುಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಾನಪ್ರಸ್ಥಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮೀಪವಾಸ, ಫಲ-ಮೂಲಾಹಾರ, ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ, ಶಿಲೋಞ್ಚವೃತ್ತಿ, ಪಿತೃ-ದೇವ ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳ ಧಾರಣೆ ಇವೆ.

Matsya Purana Chapter 35Yayati vanaprasthaRajadharma to renunciation
Matsya Purana - Yayati and Indra: Counsel on Forbearance and Right Speech

Adhyaya 36: Yayati and Indra: Counsel on Forbearance and Right Speech

ಶೌನಕನು ಯಯಾತಿಯ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಸತ್ಕಾರವನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಯಯಾತಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪೂರು ಯಯಾತಿಯ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಪಡೆದಾಗ ಯಯಾತಿ ಅವನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದನು ಎಂದು ಇಂದ್ರನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 36Yayati Puru storyRajadharma Niti
Matsya Purana - Yayati’s Fall from Heaven and the Greatness of the Righteous

Adhyaya 37: Yayati’s Fall from Heaven and the Greatness of the Righteous

ಸನ್ನ್ಯಾಸದ ನಂತರ ಯಯಾತಿಯ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಯಾತಿ—ತಾನು ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಮನಾದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನು—ಯಯಾತಿಗೆ ನಿಜವಾದ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲ; ಶ್ರೇಷ್ಠ-ನಿಕೃಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಅವನ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳು ಸೀಮಿತ, ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ ಅವನು ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 37Yayati storyRajadharma humility
Matsya Purana - Yayāti-Aṣṭaka Dialogue: Seniority

Adhyaya 38: Yayāti-Aṣṭaka Dialogue: Seniority

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶೌನಕನು ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪುಣ್ಯಕ್ಷಯದಿಂದ ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಪತನಗೊಂಡ ಯಯಾತಿ ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪ ಅಷ್ಟಕನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಿಚಯವನ್ನೂ ಪತನಕಾರಣ—ಜೀವಿಗಳ प्रति ಅವಮಾನ—ವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 38Yayati Aṣṭaka dialoguedaiva and destiny in Hinduism
Matsya Purana - Dialogue of Aṣṭaka and Yayāti: Exhaustion of Merit

Adhyaya 39: Dialogue of Aṣṭaka and Yayāti: Exhaustion of Merit

ಕಾಮರೂಪದ ನಂದನದಿಂದ ಯಯಾತಿ ಹೊರಟ ಕಾರಣವನ್ನು ಅಷ್ಟಕನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಯಾತಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವನು ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಭೌಮನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಜ ಭಯಾನಕ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 39Aṣṭaka Yayāti dialoguekṣīṇa-puṇya meaning
Matsya Purana - Duties of the Four Āśramas and the Power of Mauna

Adhyaya 40: Duties of the Four Āśramas and the Power of Mauna

ಅಷ್ಟಕನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಿಭಿನ್ನ ಉಪದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳು ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೇವಪ್ರಾಪ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ?

Matsya Purana Chapter 40Ashrama DharmaMauna Vrat
Matsya Purana - Yayāti’s Fall

Adhyaya 41: Yayāti’s Fall

ಅಷ್ಟಕನು ಯಯಾತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ—ದೈವಸಾಮ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಯಾರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ಯಯಾತಿ ಕಾಮಪ್ರೇರಿತ ಗೃಹಸ್ಥರಿಗಿಂತ ಸಂಯಮಿಯಾದ ಭಿಕ್ಷು-ಮುನಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿ, ಅಪರೂಪವಾದ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿದರೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 41Yayati fall from heavenRajadharma non-cruelty
Matsya Purana - Yayāti and the Kings’ Dialogue on Heavenly Worlds

Adhyaya 42: Yayāti and the Kings’ Dialogue on Heavenly Worlds

ವಸುಮಾನನು ಯಯಾತಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೂ ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಎಂದು ತಿಳಿದು ತನ್ನ ಸ್ವರ್ಗಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ; ಯಯಾತಿ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಲೋಕಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 42Matsya Purana RajadharmaYayati story Matsya Purana
Matsya Purana - Lineage of Yayāti through Yadu and the Deeds of Kārtavīrya Arjuna

Adhyaya 43: Lineage of Yayāti through Yadu and the Deeds of Kārtavīrya Arjuna

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶೌನಕನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಕಥೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಶತಾನೀಕನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶೌನಕನು ಆ ಧನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿ ಅಂತರ್ಧಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ಯದು ಮೂಲಕ ಯಯಾತಿಯ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 43Puranic GenealogyYadu Vamsha
Matsya Purana - Kārtavīrya Arjuna’s Solar Boon and the Genealogy from Kroṣṭu to the Yādava Lines

Adhyaya 44: Kārtavīrya Arjuna’s Solar Boon and the Genealogy from Kroṣṭu to the Yādava Lines

ಋಷಿಗಳು ಅರ್ಜುನನ ರಕ್ಷಕಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ತಪೋವನದ ದಹನದ ನಡುವಿನ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Adhyaya 44Kartikavirya ArjunaAditya boon arrows
Matsya Purana - The Syamantaka Jewel Episode and the Vrishni-Sainya Genealogies

Adhyaya 45: The Syamantaka Jewel Episode and the Vrishni-Sainya Genealogies

ಸೂತನು ವಂಶಾನುಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ವೃಷ್ಣಿ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿ ಪತ್ನಿಯರು; ಅವರ ಸಂತಾನ ಸುಮಿತ್ರ, ಯುಧಾಜಿತ್, ದೇವಮೀಢುಷ, ಅನಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಬಿ. ಅನಮಿತ್ರನಿಂದ ನಿಘ್ನ; ನಿಘ್ನನಿಂದ ಪ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಸೇನ. ಸ್ಯಾಮಂತಕ ಮಣಿ ಪ್ರಸೇನನದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಕೇಳಿದರೂ ಕೊಡದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 45Syamantaka jewel storyKrishna and Jambavan
Matsya Purana - Genealogy of the Śūra-Vasudeva

Adhyaya 46: Genealogy of the Śūra-Vasudeva

ಸೂತನು ವಂಶವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಐಕ್ಷ್ವಾಕಿಯಿಂದ ಶೂರನು ಮತ್ತು ಅವನ ಭೋಜಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ವಸುದೇವನನ್ನು ಪೂರ್ವ ಉಪಾಧಿ ‘ಆನಕದುಂದುಭಿ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ವಂಶಕ್ರಮವು ದೇವಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ದೇವಶ್ರವಾ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 46Puranic GenealogyVasudeva Anakadundubhi
Matsya Purana - Yadu Lineage

Adhyaya 47: Yadu Lineage

ಸೂತನು ದೇವಕಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾನವಜನ್ಮ, ಕಂಸಭಯದಿಂದ ವಸುದೇವನ ಆತಂಕ, ಶಿಶುವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಂದನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 47Matsya Purana Adhyaya 47 summaryYadu dynasty Matsya Purana
Matsya Purana - Dynastic Genealogies: Paurava-Anu Lines

Adhyaya 48: Dynastic Genealogies: Paurava-Anu Lines

ಸೂತನು ವಂಶಾನುಕ್ರಮ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಯಾತಿಯ ಜರಾ-ಸಂಕ್ರಮಣ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ತುರ್ವಸು ವಂಶವು ಪೌರವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ಅವರ ರಾಜ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Matsya Purana Chapter 48Puranic GenealogyBali and Dīrghatamas
Matsya Purana - Paurava Genealogy: Bharata

Adhyaya 49: Paurava Genealogy: Bharata

ಸೂತನು ವಂಶವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪುರುವಿನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿನಾರ, ನಂತರ ಇಲಿನ ಮತ್ತು ದುಷ್ಯಂತ; ಶಕುಂತಲೆಯಿಂದ ಭರತನು ಜನಿಸಿ ‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ನಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಶರೀರ ವಾಣಿ ದುಷ್ಯಂತನಿಗೆ ಪುತ್ರಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ‘ಪುತ್ರ’ ಯಮನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಎಂದು ಪಿತೃತ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 49Matsya Purana genealogyPaurava Kuru lineage
Matsya Purana - Paurava Genealogy

Adhyaya 50: Paurava Genealogy

ಸೂತನು ವಂಶವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಜಮೀಢ → ನೀಲ → ಸುಶಾಂತಿ → ಪುರುಜಾನು → ಪೃಥು → ಭದ್ರಾಶ್ವ; ಭದ್ರಾಶ್ವನ ಐದು ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ಮುದ್ಗಲನ ಮೌದ್ಗಲ್ಯ/ಕಾಣ್ವ ವಂಶಪರಂಪರೆ. ವಿಂಧ್ಯಾಶ್ವ–ಮೇನಕೆಯ ಜವಳಿ ಮಕ್ಕಳು ದಿವೋದಾಸ ಮತ್ತು ಅಹಲ್ಯ; ಅಹಲ್ಯ–ಶರದ್ವತನ ಸಂತತಿ, ನಂತರ ದಿವೋದಾಸನ ರಾಜವಂಶ.

Matsya Purana Chapter 50Puranic GenealogyKuru Kurukshetra origin
Matsya Purana - Genealogy and Classification of Sacred Fires

Adhyaya 51: Genealogy and Classification of Sacred Fires

ಋಷಿಗಳು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸದಾ ಆರಾಧ್ಯವಾದ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಂಶವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 51Matsya Purana Agni genealogyGārhapatya Āhavanīya Dakṣiṇāgni
Matsya Purana - Marks of Karma-yoga and the Five Great Daily Sacrifices

Adhyaya 52: Marks of Karma-yoga and the Five Great Daily Sacrifices

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ವಿಷ್ಣು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಿದ ಧರ್ಮ‑ಅಧರ್ಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು. ಸೂತನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಮತ್ಸ್ಯರೂಪ ಜನಾರ್ದನನು ಮನುವಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ‑ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಕರ್ಮಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

Matsya Purana Chapter 52Matsya Purana Karma YogaPancha Mahayajna
Matsya Purana - Catalogue of the Eighteen Puranas

Adhyaya 53: Catalogue of the Eighteen Puranas

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ/ವರ್ಗೀಕರಣದ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ದಾನಧರ್ಮದ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 53Matsya Purana Puranas list18 Puranas names and verses
Matsya Purana - The Nakṣatra-Puruṣa Vrata: Worship of Viṣṇu’s Cosmic Body through the Lunar M...

Adhyaya 54: The Nakṣatra-Puruṣa Vrata: Worship of Viṣṇu’s Cosmic Body through the Lunar M...

ಸೂತನು ದಾನಧರ್ಮವನ್ನು ವ್ರತ-ಉಪವಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮಹಾದೇವ–ನಾರದ ಸಂವಾದದ ಯಥಾರ್ಥ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಇದರಿಂದ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 54Nakshatra Purusha VrataVishnu Nakshatra worship
Matsya Purana - The Ravi-Śayana

Adhyaya 55: The Ravi-Śayana

ಉಪವಾಸ ಮಾಡಲಾರದವರಿಗೆ ಉಪವಾಸಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವೇನು ಎಂದು ನಾರದರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈಶ್ವರನು ಆದಿತ್ಯಶಯನ/ರವಿಶಯನ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ‘ನಕ್ತ’—ರಾತ್ರಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ—ಅನುಮತಿಸಿ ಅದರ ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 55Ravishayana VrataAditya Shayana
Matsya Purana - Kṛṣṇāṣṭamī Vrata: Monthly Śiva-Names

Adhyaya 56: Kṛṣṇāṣṭamī Vrata: Monthly Śiva-Names

ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿ ವ್ರತವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪಾವನ ಆಚರಣೆಯೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಿಂಗಳವಾರು ಶಿವನ ವಿಶೇಷ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿವಭಕ್ತರ ಪೋಷಣಾರ್ಥ ದಾನ ಮಾಡುವ ವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪಂಚಗವ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಿ, ರಾತ್ರಿಪೂಜೆಯ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂಜಾದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿವರ ಬರುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 56Krishnashtami vrat Matsya PuranaShiva worship monthly names
Matsya Purana - The Rohiṇī-Candraśayana Vow

Adhyaya 57: The Rohiṇī-Candraśayana Vow

ನಾರದನು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆಯುಸ್ಸು, ಆರೋಗ್ಯ, ಕುಲವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪುನಃಪುನಃ ಸತ್ಪುರುಷ/ರಾಜಸಂಗತಿ ನೀಡುವ ವ್ರತವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಭು ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ರೋಹಿಣೀ–ಚಂದ್ರಶಯನ ವ್ರತವನ್ನು (ಇಂದು-ಕೀರ್ತನ ಸಹಿತ) ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲನಿಯಮ: ಸೋಮವಾರ ಪೌರ್ಣಿಮೆ, ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮ-ನಕ್ಷತ್ರಯುಕ್ತ ಪೌರ್ಣಿಮೆ.

Matsya Purana Chapter 57Rohini Chandrashayana VratIndu Kirtana
Matsya Purana - Rite and Layout for Consecrating Ponds

Adhyaya 58: Rite and Layout for Consecrating Ponds

ಸೂತನು ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿವಾಸವಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಶ್ನಕನು ದೇವಾಲಯ/ದೇವತಾ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನ—ಯಾರು ಆಚಾರ್ಯ/ಋತ್ವಿಜರು, ಯಾವ ರೀತಿಯ ವೇದಿ, ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲ-ದೇಶ, ಆಚಾರ್ಯದ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯಗಳು—ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 58Matsya Purana taḍāga vidhiMatsya Purana Vastu
Matsya Purana - Rites for Consecrating and Celebrating Trees

Adhyaya 59: Rites for Consecrating and Celebrating Trees

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ವೃಕ್ಷಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ವಿವರವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ವೃಕ್ಷ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ/ಉದ್ಯಾಪನ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣಾನಂತರ ಫಲಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 59pādapa udyāpanavṛkṣotsava vidhi
Matsya Purana - Saubhagya-Śayana Vow: Lalitā/Gaurī-Śiva Worship

Adhyaya 60: Saubhagya-Śayana Vow: Lalitā/Gaurī-Śiva Worship

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯನು ‘ಸೌಭಾಗ್ಯ-ಶಯನ’ ಎಂಬ ವ್ರತವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಕಾರಣಕಥೆ—ಮಹಾದಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೌಭಾಗ್ಯವು ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕೆಂದ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಬ್ರಹ್ಮ–ವಿಷ್ಣು ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಲಿಂಗಾಗ್ನಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸೌಭಾಗ್ಯದಾಯಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 60Saubhagya Shayana VratSaubhagya Ashtaka
Matsya Purana - Agastya’s Origin

Adhyaya 61: Agastya’s Origin

ನಾರದನು ಮೊದಲು ಏಳು ದಿವ್ಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಗಣಿಸಿ, ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು—ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಶುಭಸಮೃದ್ಧಿ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?—ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 61Agastya birth from potAgastya arghya vidhi
Matsya Purana - The Observance of Ananta-Tritiya

Adhyaya 62: The Observance of Ananta-Tritiya

ಮನು ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ—ಒಂದೇ ವ್ರತದಿಂದ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಭುಕ್ತಿ–ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕಲಿ.

Matsya Purana Chapter 62Ananta Tritiya VrataGauri Lalita worship
Matsya Purana - Rasakalyāṇinī Vrata: Magha-based Goddess Worship

Adhyaya 63: Rasakalyāṇinī Vrata: Magha-based Goddess Worship

ಈಶ್ವರನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವ್ರತಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದಾಗಿ “ರಸಕಲ್ಯಾಣಿನೀ” ವ್ರತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆಯ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನದ ನಿಯಮಗಳು, ದೇವಿಯ ಅಭಿಷೇಕ, ಹಾಗೂ ಬಲದಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಅಂಗಪೂಜೆ—ದೇವಿಯ ವಿಶೇಷ ನಾಮಗಳನ್ನು ದೇಹಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿ—ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Adhyaya 63Rasakalyanini VrataKumuda Devi puja
Matsya Purana - The Ārdrānandakarī Tṛtīyā Vrata: Ritual Procedure

Adhyaya 64: The Ārdrānandakarī Tṛtīyā Vrata: Ritual Procedure

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಆರ್ದ್ರಾನಂದಕರೀ’ ತೃತೀಯಾ ವ್ರತದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 64Ardranandakari Tritiya VratGauri Parvati Shiva puja
Matsya Purana - Description of the Akṣaya Tṛtīyā Observance

Adhyaya 65: Description of the Akṣaya Tṛtīyā Observance

ಭಗವಾನ್ ಉಪದೇಶಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ವ್ರತವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಸರ್ವಕಾಮದಾ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದಾನ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಜಪ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Adhyaya 65Akshaya Tritiya Matsya PuranaVaishakha Shukla Tritiya vrata
Matsya Purana - The Sarasvata Vrata: Vow for Sweet Speech

Adhyaya 66: The Sarasvata Vrata: Vow for Sweet Speech

ಮನು ಮಧುಸೂದನ/ಮಾಧವನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಮಧುರ ವಾಣಿ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ಅಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯೆ, ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದ, ದೀರ್ಘಾಯು ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

Matsya Purana Chapter 66Sarasvata VrataGayatri worship
Matsya Purana - Eclipse-Time Planetary Bath

Adhyaya 67: Eclipse-Time Planetary Bath

ಸಂವಾದಕನು ಗ್ರಹಣಕಾಲದ ಸ್ನಾನವಿಧಾನವನ್ನು—ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳು, ಕ್ರಮ ಸಹಿತ—ತಿಳಿಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ಸ್ಯಭಗವಾನ್ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ‘ಗ್ರಹಣ-ಸಂಪ್ಲವ’ದಂತೆ ರಾಶಿಗೆ ಗ್ರಹಪೀಡೆ ತರುವುದೆಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ‘ಗ್ರಹ-ಸ್ನಾನ’ವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 67graha snanaeclipse bath ritual
Matsya Purana - Saptamī Sacred Bath and the Mṛtavatsābhiṣeka Rite for Pacifying Misfortune an...

Adhyaya 68: Saptamī Sacred Bath and the Mṛtavatsābhiṣeka Rite for Pacifying Misfortune an...

ನಾರದರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಭಯ, ಮನೋವ್ಯಾಕುಲತೆ, ಅಪಶಕುನ ಸೂಚನೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಶಾಂತಿಕರ್ಮಗಳು ಫಲಪ್ರದ? ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಮೃತವತ್ಸಾಭಿಷೇಕ’ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾಶ ಹೇಗೆ? ಭಗವಾನ್ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಪೂರ್ವಪಾಪಫಲ; ಸರ್ವಹಿತಕರ ಶಾಂತಿರೂಪ ‘ಸಪ್ತಮೀ-ಸ್ನಪನ’ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣವಿಧಿ.

Matsya Purana Adhyaya 68Saptami SnanaSaptami Snapana Vidhi
Matsya Purana - Bhīma-Dvādaśī

Adhyaya 69: Bhīma-Dvādaśī

ಮತ್ಸ್ಯನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶಿವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: ಅಲ್ಪ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ? ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನು ಭೀಮನಿಗೆ ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವನು.

Matsya Purana Chapter 69Bhima Dwadashi vratKalyanini Dvadashi
Matsya Purana - Code of Conduct and Vow-Procedure for Courtesans

Adhyaya 70: Code of Conduct and Vow-Procedure for Courtesans

ಬ್ರಹ್ಮನು ಪಣ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರ/ವೇಶ್ಯೆಯರ ಸ್ಥಿರಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಾನ್ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಾಸುದೇವನ ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ; ಶಾಪದಿಂದ ದೋಚುಗಾರರು ಅವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 70Matsya Purana courtesan dharmapaṇya-strī sadācāra
Matsya Purana - The Aśūnyaśayana Vrata

Adhyaya 71: The Aśūnyaśayana Vrata

ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ—(1) ಮೋಹ ಅಥವಾ ಮದ್ಯಮತ್ತಿನಿಂದ ಪರಸ್ತ್ರೀಗಮನ ಮಾಡಿದ ಪುರುಷನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೇನು? (2) ಸ್ತ್ರೀ–ಪುರುಷರ ವಿಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶೋಕದುಃಖವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಾನ ಯಾವುದು?

Matsya Purana Chapter 71Ashunya Shayana VrataShravana Krishna Dvitiya
Matsya Purana - The Greatness and Procedure of the Aṅgāra

Adhyaya 72: The Greatness and Procedure of the Aṅgāra

ಈಶ್ವರನು ದ್ವಾಪರಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಪಿಪ್ಪಲಾದನನ್ನು—ಆರೋಗ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಧರ್ಮನಿಶ್ಚಯ, ದೇಹಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಶಿವ/ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ?—ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 72Angaraka VrataMangal Graha Shanti
Matsya Purana - Pratiśukra Rite and the Worship of Śukra

Adhyaya 73: Pratiśukra Rite and the Worship of Śukra

ಪಿಪ್ಪಲಾದನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ‘ಪ್ರತಿಶುಕ್ರ’ ಎಂಬ ಶಾಂತಿಕರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆರಂಭ‑ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಶುಕ್ರೋದಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Adhyaya 73Matsya Purana Chapter 73Śukra puja vidhi
Matsya Purana - The Kalyāṇa-Saptamī

Adhyaya 74: The Kalyāṇa-Saptamī

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭಗವಂತನನ್ನು—ಜೀವಿಗಳು ಸಂಸಾರವನ್ನು ದಾಟಿ ಸ್ವರ್ಗ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸುಖ ಪಡೆಯುವ ವ್ರತವನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಸಪ್ತಮಿ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ-ಸಪ್ತಮಿ/ವಿಶೋಕ-ಸಪ್ತಮಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶುಭಯೋಗ—ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರ.

Matsya Purana Chapter 74Kalyana SaptamiVishoka Saptami
Matsya Purana - The Viśokā-Saptamī Vow

Adhyaya 75: The Viśokā-Saptamī Vow

ಋಷಿಯ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಪುರಾಣಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಕನಾಶಕ ‘ವಿಶೋಕಾ-ಸಪ್ತಮಿ’ ವ್ರತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 75Viśokā Saptamī vratArka Āditya worship
Matsya Purana - Phala-Saptamī Vow

Adhyaya 76: Phala-Saptamī Vow

ಈಶ್ವರನು ‘ಫಲ-ಸಪ್ತಮಿ’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಪ್ತಮಿ ವ್ರತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆರಂಭ, ಉಪವಾಸಕ್ರಮ, ಮೊದಲು ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಣಫಲ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ, ವಸ್ತ್ರ, ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸ್ವರ್ಣ ರವಿ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ದಾನವೇ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ಮ.

Matsya Purana Chapter 76Phala Saptami VratUbhaya Saptami
Matsya Purana - Śarkarā-Saptamī Vrata: The Sugar Offering Rite to Savitṛ

Adhyaya 77: Śarkarā-Saptamī Vrata: The Sugar Offering Rite to Savitṛ

ಭಗವಾನ್ ಶರ್ಕರಾ-ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಪಾಪಹರ, ದೀರ್ಘಾಯು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿದಾಯಕ. ಮಾಧವ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ತಿಲ, ಮಾಲೆ, ಅನುಲೇಪನ ಮೊದಲಾದ ಶುದ್ಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಕಮಲಮಂಡಲ ರಚಿಸಿ ಸವಿತೃ (ಸೂರ್ಯ) ದೇವರಿಗೆ ಗಂಧ-ಧೂಪಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Matsya Purana Chapter 77Sharkara SaptamiSaptami vrata Savitr
Matsya Purana - Kamalā-Saptamī Vow: Lotus Rite for Sūrya

Adhyaya 78: Kamalā-Saptamī Vow: Lotus Rite for Sūrya

ಈಶ್ವರನು ಕಮಲಾ-ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಕೇವಲ ಜಪ‑ಸ್ತುತಿಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ದಿವಾಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 78Kamalā Saptamī vratSurya worship in Matsya Purana
Matsya Purana - Mandāra-Saptamī Vrata

Adhyaya 79: Mandāra-Saptamī Vrata

ಭಗವಾನ್ ಮಂದಾರ-ಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಪನಾಶಕವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ಲಘು ಆಹಾರ, ಷಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಹಾಗೂ ದಂತಕಾಷ್ಠ ವಿಧಿ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸತ್ಕಾರ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಂದಾರದ ಉಪಯೋಗ, ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನ.

Matsya Purana Chapter 79Mandara Saptami VrataSurya worship Matsya Purana
Matsya Purana - The Procedure and Merit of the Śubha-Saptamī Vrata

Adhyaya 80: The Procedure and Merit of the Śubha-Saptamī Vrata

ಭಗವಾನ್ ‘ಮತ್ತೊಂದು ವ್ರತ’ವೆಂದು ಶುಭಸಪ್ತಮೀ ವ್ರತವಿಧಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಫಲ—ರೋಗ, ಶೋಕ, ದುಃಖ ನಿವೃತ್ತಿ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಜಪ, ಶುದ್ಧಾಚಾರ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ-ಪಾಠದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ವ್ರತ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು.

Matsya Purana Chapter 80Shubha Saptami VrataAśvayuja vrata
Matsya Purana - The Observance of Viśoka-Dvādaśī: A Lakṣmī-Viṣṇu Vow for Sorrow-Removal and P...

Adhyaya 81: The Observance of Viśoka-Dvādaśī: A Lakṣmī-Viṣṇu Vow for Sorrow-Removal and P...

ಮನು ಮತ್ಸ್ಯನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಇಷ್ಟವಸ್ತುಗಳ ವಿಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರ ಶೋಕವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ನೀಡಿಸಿ, ಸಂಸಾರಭಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉಪವಾಸ/ವ್ರತ ಯಾವುದು? ಮತ್ಸ್ಯನು—ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ದುರ್ಲಭವೂ; ಆದರೂ ಮನುವಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಶ್ವಯುಜದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಬೇಕಾದ ‘ವಿಶೋಕ-ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತ’ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 81Vishoka Dwadashi VrataEkadashi Dwadashi Lakshmi Vishnu puja
Matsya Purana - The Rite of the Jaggery-Cow

Adhyaya 82: The Rite of the Jaggery-Cow

ಮನು ಗುಡಧೇನು ದಾನದ ನಿಖರ ವಿಧಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಾನ್ ಮತ್ಸ್ಯನು ಯಾಗಭೂಮಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ದಿಕ್ಕುಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ಹಸು–ಕರುವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು, ಅವುಗಳ ಮೂರ್ತಿಲಕ್ಷಣ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 82Guḍa Dhenujaggery cow donation
Matsya Purana - The Rite and Glory of Meru-Dāna: The Tenfold ‘Gift of Meru’ and Mountain-Offe...

Adhyaya 83: The Rite and Glory of Meru-Dāna: The Tenfold ‘Gift of Meru’ and Mountain-Offe...

ನಾರದನು ಅಕ್ಷಯ ಪರಲೋಕಪುಣ್ಯ ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾನದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಉಮಾಪತಿ ‘ಮೇರು-ದಾನ’ವನ್ನು ಪರ್ವತಾಕಾರದ ದಶವಿಧ ದಾನಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಆ ದಶ ‘ಪರ್ವತ’ಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಶುಭ ತಿಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಧಿಕಾಲಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Adhyaya 83Meru DanaDhana Shaila
Matsya Purana - The Rite of Donating the ‘Mountain of Salt’

Adhyaya 84: The Rite of Donating the ‘Mountain of Salt’

ಈಶ್ವರನು ಪೂರ್ವಸ್ಥಾಪಿತ ದಾನವಿಧಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಈಗ ಪರಮ ‘ಲವಣಾಚಲ-ದಾನ’ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದ್ರೋಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಡಿಮೆಯವರಿಗೆ ಕಡಿತವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಅಗಲ ಮತ್ತು ಹೊರಚಾಚುವ ಪರ್ವತಸಮಾನ ಭಾಗಗಳ ಅಳತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಪಾತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 84Lavanachala danasalt mountain donation
Matsya Purana - Rite of Donating the ‘Mountain of Jaggery’

Adhyaya 85: Rite of Donating the ‘Mountain of Jaggery’

ಸಂವಾದಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪುಣ್ಯದಾನಗಳ ನಿರಂತರ ಉಪದೇಶಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ತಮ’ ಗುಡಪರ್ವತದಾನದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 85Guḍa Parvata Dānajaggery mountain donation
Matsya Purana - The Rite of Donating the Golden Mountain

Adhyaya 86: The Rite of Donating the Golden Mountain

ಸಂವಾದಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಧರ್ಮ-ಕರ್ಮವಿಧಿಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಪಾಪನಾಶಕ ‘ಕನಕಪರ್ವತ’ (ಸುವರ್ಣಾಚಲ) ದಾನವನ್ನು ಹೊಸ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ತೂಕದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಂತೆ ದಾನದ ಹಂತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ನಂತರ ಸಮಾವೇಶಕ ನೀತಿಯಿಂದ ನಿಯಮವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Matsya Purana Chapter 86Kanaka Parvata DanaSuvarnachala Daan
Matsya Purana - Rite and Merits of the Sesame-Mountain

Adhyaya 87: Rite and Merits of the Sesame-Mountain

ಭಗವಾನ್ ವಿಧಿ-ಉಪದೇಶಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಿಲಾಶೈಲ/ತಿಲಾಚಲ ದಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಅದರ ರಕ್ಷಕ ಫಲವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದ್ರೋಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ವಿಷ್ಕಂಭಾದಿ ಆಧಾರ-ರಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ದಾನಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 87Tilashaila danaTilachala gift
Matsya Purana - The Greatness of Mount Kārpāsa and the Rite of the ‘Kārpāsa-Śailendra’

Adhyaya 88: The Greatness of Mount Kārpāsa and the Rite of the ‘Kārpāsa-Śailendra’

ಈಶ್ವರನು ಕಾರ್ಪಾಸ ಪರ್ವತದ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ‘ಶೈಲೆಂದ್ರ-ದಾನ’ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಾರಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ, ಅಧಮ ಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಬಡವರಿಗೆ ಕಡಿತ ದಾನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 88Karpasa Shailendra danaDana Dharma Matsya Purana
Matsya Purana - The Rite of Donating the ‘Mountain of Ghee’

Adhyaya 89: The Rite of Donating the ‘Mountain of Ghee’

ಭಗವಾನ್ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—‘ಅತುಲ’ ಘೃತಾಚಲದಾನವು ಪಾಪನಾಶಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಮ. ತುಪ್ಪದ ಕುಂಭಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮೂರು ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಪಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ವಿಷ್ಕಂಭ/ಪರ್ವತ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅನುಪಾತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಸುಲಭ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Adhyaya 89Ghritachala danaMatsya Purana Shaiva ritual
Matsya Purana - Ritual Procedure and Merit of Donating the Ratnācala

Adhyaya 90: Ritual Procedure and Merit of Donating the Ratnācala

ದಾನೋಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಭಗವಾನ್ ರಾಜನಿಗೆ ರತ್ನಾಚಲದಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರತೀಕ ಪರ್ವತ, ಅದರ ಗಾತ್ರವರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಶ್ವಪರ್ವತಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗಂಧಮಾದನವನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿಕ್ಕಿಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ರತ್ನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

Matsya Purana Chapter 90Ratnācala dānagem mountain donation
Matsya Purana - The Rite of Gifting the ‘Silver Mountain’

Adhyaya 91: The Rite of Gifting the ‘Silver Mountain’

ದಾನಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಭಗವಾನ್ ಸೋಮಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುವ ‘ರೌಪ್ಯಾಚಲ’ ದಾನವಿಧಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವೆನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಜತಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತೂಕದ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅನುಪಾತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮಾಡುವ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 91Raupyachala DanaRajatacala silver mountain gift
Matsya Purana - Rite of Donating the ‘Sugar Mountain’

Adhyaya 92: Rite of Donating the ‘Sugar Mountain’

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನು ಶರ್ಕರಾಶೈಲ (ಶರ್ಕರಾಚಲ) ದಾನದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಧಾನ್ಯಪರ್ವತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಭಾರ-ತೂಕದ ಆಧಾರದಿಂದ ಶೈಲದ ದರ್ಜೆ ನಿರ್ಣಯ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇರುವಿನ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಪವಿತ್ರ ವೃಕ್ಷಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಿ ವನಗಳ ರೋಪಣ, ಹಾಗೂ ನಿಗದಿತ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿಸಿ ವಿಶೇಷ…

Matsya Purana Chapter 92Śarkarā-śaila dānaPuranic dāna vidhi
Matsya Purana - Navagraha Sacrifice for Planetary Pacification and Prosperity

Adhyaya 93: Navagraha Sacrifice for Planetary Pacification and Prosperity

ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಹಿಂದಿನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶೌನಕನು ವೈಶಂಪಾಯನನನ್ನು—ನಿತ್ಯ ಇಚ್ಛಾಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ವೈಶಂಪಾಯನನು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ವೃದ್ಧಿ, ಆಯುಷ್ಯ, ಬಲ, ಪೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅನಿಷ್ಟ-ನಿವಾರಣಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಯಜ್ಞವೇ ಪ್ರಧಾನ ಪರಿಹಾರ.

Matsya Purana Chapter 93Matsya Purana Navagraha yajnagraha shanti vidhi
Matsya Purana - Iconographic Standards for the Navagrahas

Adhyaya 94: Iconographic Standards for the Navagrahas

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಉಪದೇಶರೂಪದಲ್ಲಿ ನವಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರತಿಮಾ-ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಮತ್ತು ಶಶಿ (ಚಂದ್ರ)ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಂಗಳ, ಬುಧ; ನಂತರ ಗ್ರಹಗುರುಗಳು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ; ಆಮೇಲೆ ಶನಿ, ರಾಹು ಮತ್ತು ಸಮಷ್ಟಿ ಕೇತುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Matsya Purana Chapter 94Navagraha iconographyMatsya Purana Vastu
Matsya Purana - The Maheshvara Vow: Śiva-Caturdaśī Vrata

Adhyaya 95: The Maheshvara Vow: Śiva-Caturdaśī Vrata

ನಾರದನು ಲೋಕಫಲವೂ ಮೋಕ್ಷಫಲವೂ ನೀಡುವ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪುನಃ ಹೇಳುವಂತೆ ಶಿವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ನಂದಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ ಹಾಗೂ ಪುರಾಣವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ವೃಷಭರೂಪದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಮಾಹೇಶ್ವರಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 95Shiva Chaturdashi VratMaheshvara Vrata
Matsya Purana - The Greatness and Procedure of the Sarva-Phala-Tyaga Vrata

Adhyaya 96: The Greatness and Procedure of the Sarva-Phala-Tyaga Vrata

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ನಾರದನಿಗೆ, ಕರ್ಮಫಲತ್ಯಾಗದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪರಮ, ಅವಿನಾಶಿ ಫಲವನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ (ಅಥವಾ ದ್ವಾದಶಿ/ಅಷ್ಟಮಿ/ಚತುರ್ದಶಿ) ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಠಣದೊಂದಿಗೆ ವ್ರತಾರಂಭ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 96Sarva Phala Tyaga VrataShiva Dharma vow
Matsya Purana - The Sun-Vow

Adhyaya 97: The Sun-Vow

ನಾರದನು ಆರೋಗ್ಯ, ಅನಂತ ಫಲ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ನೀಡುವ ವ್ರತವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ಸೂರ್ಯ‑ಅಗ್ನಿ‑ಚಂದ್ರ ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಭಾನುವಾರ ನಕ್ತಾಶನ ನಿಯಮವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು; ಭಾನುವಾರ ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದರೆ ಶನಿವಾರ ಏಕಭಕ್ತ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮವಿದೆ.

Matsya Purana Chapter 97SuryavrataSun worship vrata
Matsya Purana - Ravi-Saṅkrānti Vow: Udyāpana

Adhyaya 98: Ravi-Saṅkrānti Vow: Udyāpana

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ನಾರದನಿಗೆ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವ್ರತದ ಉದ್ಯಾಪನದ ಫಲಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 98Ravi Sankranti VrataSurya Upasana
Matsya Purana - The Rite of the Vibhūti-Dvādaśī Vow

Adhyaya 99: The Rite of the Vibhūti-Dvādaśī Vow

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ನಾರದನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ವ್ರತವಾದ ‘ವಿಭೂತಿ-ದ್ವಾದಶೀ’ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಯ್ದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ದಶಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭ, ಸಾಯಂಸಂಧ್ಯೆಯ ನಂತರ ನಿಯಮಗಳು, ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನ ಪೂಜೆ ಜೊತೆಗೆ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Matsya Purana Chapter 99Vibhuti DwadashiEkadashi Dwadashi vrata
Matsya Purana - The Greatness of the Vibhūti-Dvādaśī Vow: Pushkara

Adhyaya 100: The Greatness of the Vibhūti-Dvādaśī Vow: Pushkara

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ನಾರದನಿಗೆ ಪುಷ್ಪವಾಹನ ರಾಜನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತವಾದ ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮದಿಂದ ಅವನು ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬಲ್ಲನು; ಅವನ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವಂಶವೂ ವಿಶಿಷ್ಟ. ರಾಜನು ಪ್ರಾಚೇತಸನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಇಂತಹ ಭಾಗ್ಯ ಹೇಗೆ, ಪುನರ್ಜನ್ಮ ತಪ್ಪಿಸಲು ಯಾವ ಧರ್ಮ ಆಚರಿಸಬೇಕು?

Matsya Purana Chapter 100Vibhuti Dwadashi VratPushkara Mahatmya
Matsya Purana - Vrata-Ṣaṣṭhī: The Sixty Sacred Vows

Adhyaya 101: Vrata-Ṣaṣṭhī: The Sixty Sacred Vows

ನಾರದನು ಪುಣ್ಯಕರ ವ್ರತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ‘ವ್ರತ-ಷಷ್ಠೀ’ಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ।

Matsya Purana Chapter 101Vrata ShashtiSixty Vratas Matsya Purana
Matsya Purana - Ritual Bathing

Adhyaya 102: Ritual Bathing

ಸಂವಾದಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ನಿತ್ಯ ಶುದ್ಧಿಕ್ರಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮೊದಲು ಸ್ನಾನದಿಂದ ಶೌಚ ಮತ್ತು ಭಾವಶುದ್ಧಿ ಪಡೆಯಬೇಕು. “ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ” ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಸ್ನಾನತೀರ್ಥವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಚತುರಸ್ರ ಮಂಡಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಅವಳ ನಾಮಗಳಿಂದ ಆವಾಹನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Adhyaya 102Matsya Purana snana vidhitarpaṇa procedure
Matsya Purana - Prayaga Mahatmya Begins: Yudhishthira’s Remorse

Adhyaya 103: Prayaga Mahatmya Begins: Yudhishthira’s Remorse

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹಿಂದೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಯಾಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಾರತಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮಹಾಸಂಹಾರದ ಕಾರಣ ಶೋಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಭೀತಿಯಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿ, ಮಹಾಪಾಪಗಳ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೊಳೆದು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Adhyaya 103Prayaga MahatmyaRajadharma and Kshatriya Dharma
Matsya Purana - The Glory of Prayaga: Pilgrimage

Adhyaya 104: The Glory of Prayaga: Pilgrimage

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದ ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಂತರ ಪ್ರಯಾಗದ ಕುರಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ವಿಧಾನ, ಯೋಗ್ಯ ಆಚರಣೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರ ಪರಲೋಕಗತಿ, ಸ್ನಾನದ ಫಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಪುಣ್ಯಪ್ರತಿಫಲ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 104Prayaga MahatmyaTriveni Sangam
Matsya Purana - The Greatness of Prayaga and the Supremacy of Cow-Donation

Adhyaya 105: The Greatness of Prayaga and the Supremacy of Cow-Donation

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ರಾಜನಿಗೆ ಪಾಪಹರವಾದ ಪ್ರಯಾಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಗುಹ್ಯೋಪದೇಶವೂ ದುಃಖಿತರ ಆಶ್ರಯವೂ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 105Prayaga MahatmyaGo Dana Matsya Purana
Matsya Purana - Procedure for Going to Prayaga and the Greatness of the Ganga

Adhyaya 106: Procedure for Going to Prayaga and the Greatness of the Ganga

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಮರುಮರು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿ, ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯವರು ಪ್ರಯಾಗಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಖರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 106Prayaga MahatmyaGanga Mahatmya
Matsya Purana - The Greatness of Prayaga: Manasa Tirtha

Adhyaya 107: The Greatness of Prayaga: Manasa Tirtha

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮಾನಸಾ-ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ—ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಉಪವಾಸ, ತೀರ್ಥಸ್ಮರಣೆಯ ಶಕ್ತಿ, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಮುಕ್ತಿ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 107Prayaga MahatmyaMagha Snan Prayagraj
Matsya Purana - Glory of Prayaga: The Fruit of the Anashaka Fast and the Merit of the Yamuna

Adhyaya 108: Glory of Prayaga: The Fruit of the Anashaka Fast and the Merit of the Yamuna

ಪ್ರಯಾಗದ ಪೂರ್ವಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅನಾಶಕ ವ್ರತದ ಸ್ವರೂಪ, ಅದರ ಫಲ ಮತ್ತು ಪಾಪಶುದ್ಧಿಯ ನಂತರ ದೊರೆಯುವ ಲೋಕದ ಕುರಿತು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 108Prayaga MahatmyaAnashaka vrata phala
Matsya Purana - The Greatness of Prayāga

Adhyaya 109: The Greatness of Prayāga

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ—ಅಸಂಖ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಸೋಮತೀರ್ಥ ಪಾಪನಾಶಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 109Prayaga MahatmyaTirtharaja
Matsya Purana - The Greatness of Prayaga and Allied Tirthas

Adhyaya 110: The Greatness of Prayaga and Allied Tirthas

ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಪ್ರಯಾಗದ ಪರಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪವಿತ್ರ ಭೂವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಕುಂಡಗಳು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಜಾಹ್ನವಿ, ಮತ್ತು ಯಮುನೆ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಸಂಗಮವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 110Prayaga MahatmyaGanga Yamuna Sangam
Matsya Purana - Prayaga Mahatmya: Trimurti Presence

Adhyaya 111: Prayaga Mahatmya: Trimurti Presence

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮೋಕ್ಷೋಪಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಗದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ—ಬ್ರಹ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾಲನೆ, ರುದ್ರನ ಸಂಹಾರ—ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯಾಗ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 111Prayaga MahatmyaVeṇī-Mādhava
Matsya Purana - Conclusion of the Prayaga Mahatmya: Kingship Restored

Adhyaya 112: Conclusion of the Prayaga Mahatmya: Kingship Restored

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗುರುಗಳು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಆಗಮಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿತ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಸ್ವಸ್ತಿವಚನ ಮಾಡಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ; ರಾಜನು ಮಹಾದಾನ ನೀಡಿ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 112Prayaga Mahatmyatirtha phala
Matsya Purana - Cosmography of Jambūdvīpa: Varṣas

Adhyaya 113: Cosmography of Jambūdvīpa: Varṣas

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ದ್ವೀಪ, ಸಮುದ್ರ, ಪರ್ವತ, ವರ್ಷ, ನದಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವವಿನ್ಯಾಸ, ಲೋಕಾಲೋಕ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಗತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿರಿ ಎಂದು. ಸೂತನು ವಿಷಯದ ಅಪಾರತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಿತಿವರೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಜ್ಞೇಯ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಆಚೆ ಅಚಿಂತ್ಯ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 113Jambudvipa varsha descriptionMount Meru dimensions
Matsya Purana - Division of Bhārata-varṣa

Adhyaya 114: Division of Bhārata-varṣa

ಋಷಿಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಭಾರತವರ್ಷದ ಪುನರ್ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಚಿಂತಿಸಿ—ಭಾರತವು ಕರ್ಮವಿಧಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಧ್ಯಭೂಮಿ; ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡೂ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 114Bhārata-varṣa descriptionPuranic geography
Matsya Purana - The Karmic Cause of Purūravas’ Beauty and Fortune

Adhyaya 115: The Karmic Cause of Purūravas’ Beauty and Fortune

ಮನುವು ಜನಾರ್ದನನಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾದಾನಫಲಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಉರ್ವಶೀ ದೇವರನ್ನು ಸಹ ಬಿಟ್ಟು ಪುರೂರವನನ್ನೇ ಆರಿಸುವಷ್ಟು ಅವನಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಅತಿಶಯ ರೂಪ‑ಸೌಭಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪೂರ್ವಕರ್ಮವೇನು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 115Pururavas beauty causekarma vipaka Matsya Purana
Matsya Purana - Purūravas Beholds the Divine Himalayan River

Adhyaya 116: Purūravas Beholds the Divine Himalayan River

ಸೂತನ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರೂರವನು ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ನದಿ-ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅದನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ತೀರಗಳು ಸದಾ ಮಂಗಳಕರ—ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಶೀತಲ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ; ಹಂಸ-ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕಮಲಗಳು, ಸುತ್ತುಹೊಳೆಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಶ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಶೋಭಿತ.

Matsya Purana Chapter 116Pururavas Matsya PuranaHimalayan holy river Matsya Purana
Matsya Purana - Description of Himavat

Adhyaya 117: Description of Himavat

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪವಿತ್ರ ನದಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಶೀತಲ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಾಜಾತನ ಪಡೆದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಹಿಮವಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Matsya Purana Chapter 117Himavat descriptionHimalaya in Puranas
Matsya Purana - Description of Atri’s Hermitage: Sacred Grove Planning

Adhyaya 118: Description of Atri’s Hermitage: Sacred Grove Planning

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುವುದು—ದೈವಯೋಗದಿಂದಲೂ ದೇವಾಧಿದೇವನ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೂ ಪುರೂರವನು ಐರಾವತೀ ನದಿಯ ಉಗಮದ ಸಮೀಪದ ದುರ್ಗಮ, ಮನೋಹರ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 118Atri Ashram descriptionMatsya Purana Vastu
Matsya Purana - The Cave-Sanctuary: Jewel-Lake

Adhyaya 119: The Cave-Sanctuary: Jewel-Lake

ಸೂತನು ಒಂದು ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಗುಪ್ತ ಸರೋವರವಿದೆ. ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ವಲಯದಿಂದ ಆವರಿತ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕಂಡು ಒಳನುಗ್ಗಿ, ಘನ ಅಂಧಕಾರದ ಭಯಾನಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಭೂಗರ್ಭ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Adhyaya 119Matsya Purana VastuVishnu Ananta Shayana iconography
Matsya Purana - Purūravas Witnesses the Sports of Apsarases and Gandharvas; Attains the Grace...

Adhyaya 120: Purūravas Witnesses the Sports of Apsarases and Gandharvas; Attains the Grace...

ಪುರೂರವಸ ಉಪಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ರಾಜನು ವೈರಾಗ್ಯ ಹಾಗೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರ ಪುಷ್ಪ-ಜಲಕ್ರೀಡೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನ ನೃತ್ಯ-ಪೂಜೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಿವ್ಯಗಣಗಳು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಬಂದಾಗಲೂ, ರಾಜನು ಮಧುಸೂದನನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 120Pururavas storyJanardana worship
Matsya Purana - Kailasa

Adhyaya 121: Kailasa

ಸೂತನ ವೃತ್ತಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಹಿಮವತ್–ಕೈಲಾಸಗಳ ಉತ್ತರದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಶಿಖರಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು, ಸರೋವರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಅಲಕಾನಗರದಲ್ಲಿ ಗುಹ್ಯಕರೊಂದಿಗೆ ಕುಬೇರನ ನಿವಾಸವನ್ನೂ, ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾದ ಯಕ್ಷರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 121Kailasa ManasarovarGanga seven streams
Matsya Purana - Cosmography of Śākadvīpa and Successive Dvīpas: Mountains

Adhyaya 122: Cosmography of Śākadvīpa and Successive Dvīpas: Mountains

ಸೂತರು ದ್ವಿಜಸಮೂಹವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭುವನಕೋಶ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 122Shakadvipa descriptionKushadvipa mountains rivers
Matsya Purana - Description of Gomedaka and Puṣkara Dvīpas; the Lokāloka Boundary; Ocean Tide...

Adhyaya 123: Description of Gomedaka and Puṣkara Dvīpas; the Lokāloka Boundary; Ocean Tide...

ಋಷಿಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ-ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಸೂತನು ಆರನೆಯ ದ್ವೀಪವಾದ ಗೋಮೇದಕದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಸುರೋದಕ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಧಾತಕೀಖಂಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕುಮುದ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 123Sapta Dvipa Sapta SamudraGomedaka Dvipa
Matsya Purana - Solar-Lunar Motions

Adhyaya 124: Solar-Lunar Motions

ಸೂತನು ಉಪದೇಶರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ‑ಚಂದ್ರರ ಗತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಂಡಲ‑ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ‑ಆಕಾಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಸೂರ್ಯ‑ಚಂದ್ರರ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 124Matsya Purana cosmographySun and Moon movement
Matsya Purana - Dhruva as Cosmic Pivot: Motions of Sun-Moon-Planets

Adhyaya 125: Dhruva as Cosmic Pivot: Motions of Sun-Moon-Planets

ಹಿಂದಿನ ದಿವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಸೂರ್ಯ‑ಚಂದ್ರ‑ಗ್ರಹ‑ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಘರ್ಷ ಏಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ?

Matsya Purana Chapter 125Dhruva Pole Star cosmologySun chariot description
Matsya Purana - The Attendant Hosts of the Sun and Moon: Monthly Gaṇas

Adhyaya 126: The Attendant Hosts of the Sun and Moon: Monthly Gaṇas

ಸೂತನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳು-ಋತುಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಹಚರಗಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು/ಆದಿತ್ಯರು, ಋಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಯಾತುಧಾನರು.

Matsya Purana Chapter 126Sun chariot Matsya PuranaSoma waxing waning Purana
Matsya Purana - Planetary Chariots

Adhyaya 127: Planetary Chariots

ಸೂತನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಗ್ರಹಗಳ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಶ್ವಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 127Matsya Purana JyotishaDhruva Pole Star Purana
Matsya Purana - Cosmic Architecture of Sun-Moon and the ‘Houses of the Gods’

Adhyaya 128: Cosmic Architecture of Sun-Moon and the ‘Houses of the Gods’

ಹಿಂದಿನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮುನಿಗಳು, ದೇವಗೃಹಗಳು (ದೇವಾಲಯಗಳು) ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರಾದಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಗಳ ಸಂನಿವೇಶ ಏನು ಎಂದು ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 128Matsya Purana VastuMatsya Purana Jyotisha
Matsya Purana - The Burning of Tripura: Maya’s Triple Fortresses and the Boon that Leads to S...

Adhyaya 129: The Burning of Tripura: Maya’s Triple Fortresses and the Boon that Leads to S...

ಋಷಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುನಃಪುನಃ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಮಹೇಶ್ವರನು ‘ಪುರಾರಿ’ ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು? ತ್ರಿಪುರವು ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಹೇಗೆ ದಗ್ಧವಾಯಿತು?

Matsya Purana Chapter 129Tripura DahanamShiva Purari
Matsya Purana - Design and Splendour of Tripura: Maya’s Threefold Moving Fortress

Adhyaya 130: Design and Splendour of Tripura: Maya’s Threefold Moving Fortress

ಸೂತನು ಪೌರಾಣಿಕ-ಶಿಲ್ಪಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ದೈತ್ಯನು ದಿವ್ಯೋಪಾಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಕೋಟೆ-ನಗರ ‘ತ್ರಿಪುರ’ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು; ಮಾಯನು ಅದನ್ನು ತ್ರಿವಿಧ ನಗರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 130Tripura fortressMaya architect
Matsya Purana - Tripura’s Prosperity

Adhyaya 131: Tripura’s Prosperity

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುವುದು—ಮಯನು ತ್ರಿಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ದೈತ್ಯ‑ದಾನವರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನಗರವು ಭೋಗವಿಲಾಸ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ದೇವಶತ್ರುಗಳಾದರೂ ಕೆಲಕಾಲ ಧರ್ಮಮುಖ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ ತ್ರಿಪುರದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರು.

Matsya Purana Chapter 131Tripura storyMaya Danava
Matsya Purana - The Terror of Tripura and the Gods’ Hymn to Śiva

Adhyaya 132: The Terror of Tripura and the Gods’ Hymn to Śiva

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ತ್ರಿಪುರದ ದಾನವರು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಕಾಡಿ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಭಯ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮರುತರು ಸ್ವರ್ಣಕಮಲಾಸೀನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 132Tripura Matsya PuranaTripuradahana prelude
Matsya Purana - The Gods Seek Śiva’s Refuge: The Cosmic Chariot Prepared for the Burning of T...

Adhyaya 133: The Gods Seek Śiva’s Refuge: The Cosmic Chariot Prepared for the Burning of T...

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮಾಯೆಯ ತ್ರಿಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದಾನವರ ಪೀಡೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಹಾದೇವನ ಶರಣಾದರು. ಶಿವನು ಅವರನ್ನು ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಾಗ್ದಾನಮಾಡಿ, ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ದಹಿಸುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿ ಯಥಾವಿಧಿ ರಥ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.

Matsya Purana Chapter 133Tripura DahanaShiva cosmic chariot
Matsya Purana - Omens in Tripura and the Nārada-Maya Dialogue on Dharma

Adhyaya 134: Omens in Tripura and the Nārada-Maya Dialogue on Dharma

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ: ದೈವಶಕ್ತಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ನಾರದನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತ್ರಿಪುರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಾನವರು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಆತಿಥ್ಯ-ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರವನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಪೂರ್ವ ಅಪಶಕುನಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮಯನು ನಾರದನಿಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 134Tripura portentsNārada Maya dialogue
Matsya Purana - The Battle at Tripura: Shiva’s Strategy

Adhyaya 135: The Battle at Tripura: Shiva’s Strategy

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ನಾರದನು ತ್ರಿಪುರದಿಂದ ಮರಳಿ ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದೃಶ್ಯ ಇಳಾವೃತದಲ್ಲಿ; ಅದು ದೇವರ ಜನ್ಮಭೂಮಿ, ಯಜ್ಞ‑ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ದೇಶ.

Matsya Purana Chapter 135Tripura battleTripura-daha
Matsya Purana - Maya’s Nectar-Reservoir in Tripura and the Revival of the Slain in the Tripur...

Adhyaya 136: Maya’s Nectar-Reservoir in Tripura and the Revival of the Slain in the Tripur...

ಸೂತನು ತ್ರಿಪುರ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಯನು ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿ ತ್ರಿಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ—ಕೋಟೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾರವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 136Tripura war Matsya PuranaMaya Danava architect
Matsya Purana - Tripura Takes Refuge in the Ocean; Maya’s Hidden Nectar-Reservoir and the God...

Adhyaya 137: Tripura Takes Refuge in the Ocean; Maya’s Hidden Nectar-Reservoir and the God...

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ—ಪ್ರಮಥರ ದಾಳಿಯಿಂದ ದೈತ್ಯರು ಸೋತು ಭಯದಿಂದ ತ್ರಿಪುರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಮಯ ದಾನವ ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಂಡ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳಿ, ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯು ಕಾಲಬಲದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಾಪೀ-ರಕ್ಷಕರು ತಿಳಿಸುವುದು: ಅವನ ಗುಪ್ತವಾದ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಪದ್ಮಸரோವರವನ್ನು ವೃಷಭರೂಪದ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 137Tripura in oceanMaya Danava
Matsya Purana - The Battle for Tripura: Portents

Adhyaya 138: The Battle for Tripura: Portents

ಸೂತನು ತ್ರಿಪುರ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಮೇತಗೊಳಿಸಿ ಯುದ್ಧವಾದ್ಯಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶಿವನ ಆಗಮನದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಅಸುರರು ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 138Tripura battleTāraka vadha
Matsya Purana - Maya’s War-Counsel to the Danavas and the Moonlit Revels in Tripura

Adhyaya 139: Maya’s War-Counsel to the Danavas and the Moonlit Revels in Tripura

ಸೂತನು ತ್ರಿಪುರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾರಕನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ ಮಯ ದಾನವನು ಪ್ರಮಥರನ್ನು ಓಡಿಸಿ ಭಯಗೊಂಡ ದಾನವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರನು ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಆ ನಿಯತ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ನಗರರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Adhyaya 139Tripura Matsya PuranaMayasura counsel
Matsya Purana - The Burning of Tripura and Rudra’s Victory

Adhyaya 140: The Burning of Tripura and Rudra’s Victory

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಗಣಗಳು ಘೋರ ಗರ್ಜನೆ, ಅಪಶಕುನಗಳು ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರವೃಷ್ಟಿಯ ನಡುವೆ ತ್ರಿಪುರದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆದರು. ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು; ಬಾಣಗಳ ಅಡ್ಡಹೊಡೆತದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಜೀವಿಗಳೂ ನಾಶವಾದರು.

Matsya Purana Chapter 140Tripura DahanaRudra Vijaya
Matsya Purana - Soma

Adhyaya 141: Soma

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪುರೂರವ (ಐಲ) ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಮರುಮರು ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ? ಅವನ ಪಿತೃ-ತರ್ಪಣ ಹೇಗೆ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ?

Matsya Purana Chapter 141Matsya Purana Śrāddha TarpaṇaAmavasya Pitru tarpan Matsya Purana
Matsya Purana - Measures of Time: Caturyuga Computation

Adhyaya 142: Measures of Time: Caturyuga Computation

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 142Matsya Purana time calculationcaturyuga sandhya sandhyamsha
Matsya Purana - The Origin of Yajña in Tretā Yuga and the Debate on Animal Sacrifice vs. Non-...

Adhyaya 143: The Origin of Yajña in Tretā Yuga and the Debate on Animal Sacrifice vs. Non-...

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಂತೆ ಯಜ್ಞವು ಮೊದಲಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಯಿತು ಎಂದು ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಕೃತಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಜಗತ್ತು‑ಸಮಾಜ ಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಔಷಧಿಗಳ ವೃದ್ಧಿ, ಮಳೆ, ವಾರ್ತಾ, ವರ್ಣ‑ಆಶ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂಹಿತೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ.

Matsya Purana Chapter 143Matsya Purana yajna originAshvamedha in Matsya Purana
Matsya Purana - Characteristics of Dvāpara and Kali Yugas

Adhyaya 144: Characteristics of Dvāpara and Kali Yugas

ಸೂತನು ತ್ರೇತೆಯ ನಂತರ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಧರ್ಮ‑ವಿಶ್ವವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಹ್ರಾಸ, ವರ್ಣ‑ಆಶ್ರಮಗಳ ಮಿಶ್ರಣ, ಶ್ರುತಿ‑ಸ್ಮೃತಿಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.

Matsya Purana Chapter 144Dvapara Yuga characteristicsKali Yuga description
Matsya Purana - Manvantaras

Adhyaya 145: Manvantaras

ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ಸಮವేత ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮೊದಲು ಮನ್ವಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಹಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು (ಶ್ರುತಿ–ಸ್ಮೃತಿ) ಮತ್ತು ಅದರ ಎರಡು ಆಚರಣಾಮಾರ್ಗಗಳು—ಶ್ರೌತ ಯಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರ್ತ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಚಾರ—ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 145Matsya Purana ManvantaraYuga Dharma lifespan
Matsya Purana - Inquiry into Taraka’s Slaying and the Prelude to Guha

Adhyaya 146: Inquiry into Taraka’s Slaying and the Prelude to Guha

ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಮತ್ಸ್ಯನು ಮಹಾತಾರಕವಧದ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದನು ಎಂದು. ಸೂತನು ಇದನ್ನು ಮನುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಶರವಣದಲ್ಲಿ ಷಣ್ಮುಖ ದೇವ (ಗುಹ/ಸ್ಕಂದ) ಜನನ ಹೇಗೆ ಆಯಿತೆಂದು.

Matsya Purana Chapter 146Taraka VadhaGuha Skanda birth
Matsya Purana - The Birth of Tāraka: Varāṅgī’s Lament

Adhyaya 147: The Birth of Tāraka: Varāṅgī’s Lament

ವರಾಂಗೀ ಇಂದ್ರನ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ನೆನೆದು ಅಳುತ್ತಾ, ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮಗನು ದೊರಕದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವೆನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಂಯಮದಿಂದ ವಜ್ರಾಂಗನು ಮತ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಾರಸನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 147Tāraka birth Matsya PuranaVajrāṅga Varāṅgī story
Matsya Purana - Tārakāsura’s Austerity and Boon; Mobilization for War; Bṛhaspati’s Fourfold P...

Adhyaya 148: Tārakāsura’s Austerity and Boon; Mobilization for War; Bṛhaspati’s Fourfold P...

ತಾರಕನು ಸೇರಿದ್ದ ಅಸುರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ವೈರವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮೊದಲು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದು ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಜಯಿಸೋಣ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಪರ್ವತದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 148Tarakasura boon from BrahmaRajadharma niti Matsya Purana
Matsya Purana - The Devasura War: Tumult

Adhyaya 149: The Devasura War: Tumult

ಯುದ್ಧವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ದೇವರು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು ಡಿಕ್ಕಿಯಾದಾಗ ಮಹಾಶಬ್ದವೂ ಉಗ್ರಕ್ರೋಧವೂ ಉಕ್ಕಿಬಂದವು. ಸೇನೆಗಳು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಪಾದಾತಿ, ತುರಗ, ರಥ, ಗಜ ದಳಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯಕ ಜೋಡಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮರಪ್ರವೇಶದ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 149Devasura war descriptionMatsya Purana weapons list
Matsya Purana - War of Devas and Dānavas: Yama and Kubera Defeated; Kālanemi’s Māyā and the A...

Adhyaya 150: War of Devas and Dānavas: Yama and Kubera Defeated; Kālanemi’s Māyā and the A...

ಸೂತನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಘಟನಾಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. (೧) ಯಮ (ಅಂತಕ/ಕೃತಾಂತ) ಗ್ರಾಸನನೊಂದಿಗೆ ಬಾಣ, ಗದೆ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಮ ನಿರ್ಜೀವನಂತೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ, ಗ್ರಾಸನನು ಯಮದ ಕಿಂಕರರ ಮೇಲೆ ಉಗ್ರವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 150Kalanemi vs VishnuKubera defeated
Matsya Purana - Vishnu’s Battle with the Daityas: Astra-Combat

Adhyaya 151: Vishnu’s Battle with the Daityas: Astra-Combat

ಸೂತನು ಯುದ್ಧವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಥನ, ಜಂಭಕ, ಶುಂಭ, ಮಹಿಷ, ಜಂಭ, ಗ್ರಸನ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 151Matsya Purana Vishnu battleRaudra Astra Brahmastra
Matsya Purana - Vishnu’s Battle with Mathana

Adhyaya 152: Vishnu’s Battle with Mathana

ಗ್ರಸನನು ಸತ್ತ ನಂತರ ದಾನವರು ಅಸ್ತ್ರವರ್ಷೆ ಸುರಿಸಿದರು; ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರತ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣು ಗರುಡನಿಗೆ ಮಥನನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿ, ದಣಿವಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣು ಮಥನನೊಂದಿಗೆ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಗದೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು.

Matsya Purana Chapter 152Matsya Purana Adhyaya 152 summaryVishnu vs Danavas
Matsya Purana - The Slaying of Jambha and the Rise of Tāraka: Divine Battle Formations

Adhyaya 153: The Slaying of Jambha and the Rise of Tāraka: Divine Battle Formations

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹರಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದುದನ್ನು ಕಂಡ ಇಂದ್ರನು ಸೋಲು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಲಹೆ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 153Jambha VadhaTaraka battle Matsya Purana
Matsya Purana - The Strategy to Defeat Tāraka: Pārvatī’s Birth

Adhyaya 154: The Strategy to Defeat Tāraka: Pārvatī’s Birth

ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—(1) ದೈತ್ಯಬಲದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸೋತು ಅವಮಾನಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಶ್ವ-ತತ್ತ್ವಮಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. (2) ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ—ತಾರಕನು ವರದಿಂದ ಅವಧ್ಯ; ಶಿವಸಂಬಂಧಿತ ಏಳು ದಿನದ ಶಿಶುವೇ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ ಶಿವನು ಆಗ ಪತ್ನೀವಿಹೀನ.

Matsya Purana Chapter 154Matsya Purana TārakaKāma Dahana
Matsya Purana - Śiva-Pārvatī Quarrel and Pārvatī’s Resolve for Austerity to Attain Gaurī-hood

Adhyaya 155: Śiva-Pārvatī Quarrel and Pārvatī’s Resolve for Austerity to Attain Gaurī-hood

ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ, ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಶ್ವೇತ ಸುಗಂಧ ಪ್ರಕಾಶವು ಚಂದನಲೇಪದಂತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವಳ ಸನ್ನಿಧಿ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ‘ದೋಷ’ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 155Śiva Pārvatī quarrelGaurī tapas
Matsya Purana - Uma’s Austerities and the Slaying of the Deceiver Asura ĀḌi

Adhyaya 156: Uma’s Austerities and the Slaying of the Deceiver Asura ĀḌi

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಕುಸುಮಮೋದಿನಿ ಗಿರಿಜೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ‘ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತೀಯೆ?’ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ.

Matsya Purana Chapter 156Uma tapasya Matsya PuranaAndhaka son Adi demon
Matsya Purana - Manifestation of Kauśikī

Adhyaya 157: Manifestation of Kauśikī

ಪುರಾಣಿಕ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಗದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಪಫಲದ ಪ್ರಸಂಗದ ಬಳಿಕ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಸಿಂಹರೂಪದ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಅರಿತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅತಿತಪಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 157Kauśikī manifestationArdhanārīśvara theme
Matsya Purana - Mahāgaurī’s Entry

Adhyaya 158: Mahāgaurī’s Entry

ಸೂತನು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ವೀರಕನು ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿ ಒಳಗೇ ‘ಸ್ತ್ರೀ ಅಲ್ಲ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾತಿನ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಕೋಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Matsya Purana Chapter 158MahagauriSkanda birth story
Matsya Purana - Skanda’s Consecration

Adhyaya 159: Skanda’s Consecration

ಸೂತನು ಸ್ಕಂದ (ಗುಹ)ನ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಕೃತ್ತಿಕಾಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆರು ಮುಖಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶಾಖ, ಷಣ್ಮುಖ, ಷಡ್ವಕ್ತ್ರ, ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ ಎಂಬ ನಾಮಗಳು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 159Skanda AbhishekaShanmukha Stotra
Matsya Purana - The Slaying of Tāraka: Skanda’s Śakti and the Victory of the Devas

Adhyaya 160: The Slaying of Tāraka: Skanda’s Śakti and the Victory of the Devas

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—‘ನನ್ನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕನೇ ಸಂಹರಿಸುವನು’ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನೆನೆದು ತಾರಕನು ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲನೇಮಿ ಹಾಗೂ ದೈತ್ಯರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 160Tarakasura VadhaSkanda Karthikeya
Matsya Purana - Hiranyakashipu’s Boons

Adhyaya 161: Hiranyakashipu’s Boons

ಋಷಿಗಳು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಮರಣ, ನರಸಿಂಹನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 161Hiranyakashipu boon from BrahmaNarasimha Mahatmya Matsya Purana
Matsya Purana - The Advent of Narasiṃha and Hiraṇyakaśipu’s Weapon-Assault

Adhyaya 162: The Advent of Narasiṃha and Hiraṇyakaśipu’s Weapon-Assault

ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ನರಸಿಂಹನು ಕಾಲಸ್ವರೂಪದಂತೆ ಮಾನವ-ಸಿಂಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸ್ತಂಭಗೊಳಿಸಿದನು.

Matsya Purana Chapter 162Narasimha in Matsya PuranaHiranyakashipu astras
Matsya Purana - Narasimha’s Victory over Hiraṇyakaśipu and the Catalogue of Apocalyptic Omens

Adhyaya 163: Narasimha’s Victory over Hiraṇyakaśipu and the Catalogue of Apocalyptic Omens

ಸೂತರು ದೈತ್ಯ-ದಾನವ ಸೇನೆಗಳು ಭಯಾನಕ ಪ್ರಾಣಿಮುಖಗಳಿಂದ ಸಿಂಹಮೂರ್ತಿಯ ಶ್ರೀನರಸಿಂಹನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ವಿವರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಕ್ರಗಳು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ; ಭಗವಂತನು ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ, ಘರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜ್ವಲಂತ ಭಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 163Narasimha vs Hiranyakashipuyuganta omens in Puranas
Matsya Purana - Questions on Padmanabha’s Lotus-Creation in the Padma Mahakalpa; Prelude to N...

Adhyaya 164: Questions on Padmanabha’s Lotus-Creation in the Padma Mahakalpa; Prelude to N...

ನರಸಿಂಹನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಅದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಈಗ ಪದ್ಮಮಹಾಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭನ ಕಮಲ-ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲೋಕದ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಸ್ವಭಾವ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂತನು ಕೇಶವನಿಗೆ ಮರುಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 164Padmanabha lotus creationPadma Mahakalpa
Matsya Purana - Yuga Durations

Adhyaya 165: Yuga Durations

ಮತ್ಸ್ಯನು ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಉಪದೇಶಾತ್ಮಕ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾ–ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳೊಡನೆ ಯುಗಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 165Matsya Purana yuga durationdharma in four yugas
Matsya Purana - Description of Pralaya: Drying

Adhyaya 166: Description of Pralaya: Drying

ಮತ್ಸ್ಯನು ಯುಗಾಂತದ ಲಯಕ್ರಮವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ: ನಾರಾಯಣನ ಸೌರ ತೇಜಸ್ಸು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ, ಭೂಗರ್ಭದ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ತೇವವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲ ನೀರನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಹರಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ವಾಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಾಣ-ಅಪಾನ-ಸಮಾನಾದಿ ಅಂತರ್ವಾಯುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 166Matsya Purana PralayaEkarnava
Matsya Purana - Nārāyaṇa as Haṃsa in the Cosmic Ocean: Vedic Yajña-Puruṣa and Mārkaṇḍeya’s Vi...

Adhyaya 167: Nārāyaṇa as Haṃsa in the Cosmic Ocean: Vedic Yajña-Puruṣa and Mārkaṇḍeya’s Vi...

ಮತ್ಸ್ಯನು ಪ್ರಳಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ: ಜಗತ್ತು ಏಕಾರ್ಣವವಾಗಿ, ನಾರಾಯಣನು ಹಂಸರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅರಿಯಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ‘ಗುಹ್ಯ’ ಉಪದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 167Markandeya in Vishnu's bellyEkarnava pralaya
Matsya Purana - Cosmic Creation: Emergence of the Great Elements and the Navel-Lotus

Adhyaya 168: Cosmic Creation: Emergence of the Great Elements and the Navel-Lotus

ಮತ್ಸ್ಯಭಗವಾನ್ ಸೃಷ್ಟಿವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಜಲಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಲೀನಗೊಂಡು ಒಳಮುಖ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೂರ್ವವಿದಾರ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ ಶಬ್ದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ವಾಯು ಉದ್ಭವಿಸಿ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

Matsya Purana Chapter 168Matsya Purana creationmahābhūta origin
Matsya Purana - Emergence of Brahmā from the Golden Lotus and the Lotus-Form Earth

Adhyaya 169: Emergence of Brahmā from the Golden Lotus and the Lotus-Form Earth

ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯನು ನರಾಧಿಪನಿಗೆ ಆದಿಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರಾಯಣನು ವಿಶಾಲ ಸ್ವರ್ಣಪದ್ಮದೊಳಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 169Matsya Purana creationHiranyagarbha lotus Brahma
Matsya Purana - The Episode of Madhu and Kaiṭabha: Gunas

Adhyaya 170: The Episode of Madhu and Kaiṭabha: Gunas

ಮತ್ಸ್ಯನು ಹೇಳುವಂತೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭದಿಂದ ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಬಲ ಅಸುರರು ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಏಕಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕದಡಿದರು.

Matsya Purana Chapter 170Madhu and KaitabhaMatsya Purana creation story
Matsya Purana - The Pushkara Manifestation

Adhyaya 171: The Pushkara Manifestation

ಮತ್ಸ್ಯನು ವರ್ಣಿಸುವುದು—ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ನಾರಾಯಣನು ಶಂಭು-ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಋತದ ಸ್ಮರಣೆಯೇ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 171Matsya Purana creation narrativePuranic genealogy
Matsya Purana - Vishnu’s Names Across Yugas and the Gods’ Refuge During the Tārakāmaya War

Adhyaya 172: Vishnu’s Names Across Yugas and the Gods’ Refuge During the Tārakāmaya War

ಮತ್ಸ್ಯನು ರಾಜನಿಗೆ—ಯುಗ ಹಾಗೂ ಲೋಕಭೇದದಂತೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಸರು/ಪರಿಚಯಗಳು (ಹರಿ, ವೈಕುಂಠ, ಕೃಷ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ) ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಮೊದಲು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಂತನ ಕರ್ಮಗಳ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿ, ನಾರಾಯಣನು ಅವ್ಯಕ್ತ ಆದಿಕಾರಣನಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವನೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Matsya Purana Chapter 172Vishnu Narayana stutiTarakamaya war
Matsya Purana - Description of the Daitya-Dānava War Preparations and Maya’s Divine Chariots

Adhyaya 173: Description of the Daitya-Dānava War Preparations and Maya’s Divine Chariots

ಮತ್ಸ್ಯನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಶ್ವಾಸಕ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ದೈತ್ಯ-ದಾನವರು ಯುದ್ಧವಿಜಯದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Chapter 173Matsya Purana war preparationsMaya architect chariot
Matsya Purana - The Array of the Gods: Description of the Vaiṣṇava Host and the Lokapālas

Adhyaya 174: The Array of the Gods: Description of the Vaiṣṇava Host and the Lokapālas

ಮತ್ಸ್ಯನು ಯುದ್ಧವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೈತ್ಯಸೈನ್ಯವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ವೈಷ್ಣವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಣನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವಗಣಗಳು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಇಂದ್ರನು ದಿವ್ಯ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಶಕುನಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Matsya Purana Adhyaya 174Vaiṣṇava host descriptionDeva army vs Daityas
Matsya Purana - War of Devas and Asuras; Birth of Aurva Fire; Countering Tamasī Māyā through ...

Adhyaya 175: War of Devas and Asuras; Birth of Aurva Fire; Countering Tamasī Māyā through ...

ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ದೇವ–ಅಸುರರ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ದಾನವಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಬಾಣಜಾಲಗಳಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಾಗ, ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರದಿಂದ ದಾರಿಯನ್ನು ಚಿದ್ರಿಸಿ ತಾಮಸ ಅಸ್ತ್ರಜಾಲವನ್ನು ಎಸೆದು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಂಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವರುಗಳು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Matsya Purana Adhyaya 175Aurva fire Matsya PuranaVaḍavā submarine fire Purana
Matsya Purana - Indra Sends Soma to Battle: Frost-Weapon

Adhyaya 176: Indra Sends Soma to Battle: Frost-Weapon

ಮತ್ಸ್ಯನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹರ್ಷಿತ ಇಂದ್ರನು ಸೋಮನನ್ನು ಮೊದಲು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಶಿಶಿರಾಯುಧದಿಂದ ದೈತ್ಯರ ಮಾಯೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.

Matsya Purana Chapter 176Soma stotra Matsya PuranaDeva Asura war Soma

Key episodes

  1. Manu and the Fish (Matsya Purana)

    Adhyayas 1-2

    With Manu, Brahma, the fish and Suta

Frequently Asked Questions

Adhyaya 1 teaches dharmic preservation during cosmic crisis: Manu embodies the ideal protector-king who responds with compassion (saving the small fish) and obedience to divine instruction (gathering beings into the boat). The chapter frames Pralaya not as mere catastrophe but as a cyclical transition where righteous leadership, guided by Viṣṇu (Matsya), safeguards life and enables renewal at the start of Kṛtayuga.

This chapter primarily covers Creation-cycle theology (Pralaya and yuga transition) and Rajadharma in archetypal form (the king as guardian of beings). It also establishes Purāṇic transmission (Sūta narrating to the Naimiṣāraṇya sages). Vastu-śāstra and detailed genealogies are not yet developed here; they are foreshadowed by the sages’ broader questions about cosmic origins and divine forms.

Matsya first tests Manu’s compassion through the ever-growing fish that cannot be contained in smaller waters. After revealing Himself, Matsya warns of imminent flooding, provides a boat made by the gods, instructs Manu to place all classes of beings inside, and tells him to fasten the boat to Matsya’s horn when yuga-end winds strike—thus ensuring survival through Pralaya and Manu’s role as future progenitor (Prajāpati).

The chapter teaches how dharma and knowledge are preserved through cosmic collapse: Matsya instructs Manu to safeguard the Veda (as the ‘Veda-boat’) and the seed-forms of beings during antarakṣaya pralaya, emphasizing divine guidance, disciplined yoga, and continuity of creation after dissolution.

This adhyāya is primarily Sṛṣṭi–Pralaya (creation and dissolution) and the Matsya-Avatāra rescue narrative. It also functions as an index of forthcoming Dharma material—dāna, śrāddha, varṇa-āśrama, iṣṭa-pūrta, and devatā-pratiṣṭhā—while genealogy/manvantara themes are named as part of the Purāṇa’s scope rather than detailed here. Vāstu is not taught in this chapter, but the ‘world-structure’ cosmogony provides the cosmographic base later used by Vāstu and temple-planning sections.

Matsya orders Manu to board a boat identified with the Veda, gather life-seeds, and fasten the boat to Matsya’s horn using a serpent as a rope. When the deluge turns the worlds into a single ocean, horned Matsya appears at the foretold time and tows/protects the boat until the flood passes.

Saṃvarta, Bhīmanāda, Droṇa, Caṇḍa, Balāhaka, Vidyutpatāka, and Śoṇa—described as laya-vārida, the rain-bearing agents of dissolution.

It links creation to both revelation and metaphysics: Brahmā’s tapas precipitates the manifestation of the Vedas and śāstric disciplines, and creation proceeds through an enumerated Sāṅkhya sequence (Prakṛti/Pradhāna → Mahat → Ahaṅkāra → indriyas/mind → tanmātras → five elements). The chapter also teaches that cosmic origins and human genealogy (Svāyaṃbhuva Manu) are grounded in these principles, while the chaturmukha episode functions as a theological narrative explaining Brahmā’s multiple faces and the dynamics of desire, shame, and creative impetus.

This chapter is primarily Sṛṣṭi (creation philosophy) and Puranic genealogy. Dharma appears as a principle/personification arising from Brahmā, alongside Kāma, krodha, lobha, and moha—showing a dharma-psychology bridge. Genealogy is explicit in the list of ten mind-born sages and the birth of Svāyaṃbhuva Manu (Virāṭ/Adhipuruṣa) and the broader Manu succession. Vāstu/architecture is not a focus in Adhyāya 3; it serves instead as a cosmological foundation that later Vāstu and rājadharma sections can presuppose.

The chapter teaches that primordial creation (ādi-sṛṣṭi) operates on a divine, suprasensory plane and should not be over-analyzed using ordinary human ethical categories. It also establishes a Vedic-theological principle: Brahmā is Veda-personified, and Gāyatrī/Sāvitrī is his inseparable presiding śakti—hence Sāvitrī recitation/approach is presented as intrinsically faultless, even while the narrative acknowledges Brahmā’s shame and the karmic consequence enacted through Kāma’s curse.

Ask anything about Matsya Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Matsya Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play

Vedapath Gold

Reading stays free, with or without Gold. It is for when you would rather listen: Sanskrit recitation and a spoken translation in 10 languages across the library, on this site and in the app, plus weekly Mudras for your questions and every comic and video episode open.

See what Gold opens