
Sukta 3.3
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3)
Agni Vaiśvānara
Triṣṭubh (probable for RV 3.3)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವೈಶ್ವಾನರನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಮಾನವ ಪ್ರಗತಿಗೆ ದೃಢವಾದ ಆಧಾರಗಳನ್ನು (ಧರುಣ) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ಯಜ್ಞಾರಾಧನೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅಮರ ಯಾಜಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದೇವರುಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವವನು, ಋತ (ಶಾಶ್ವತ ನಿಯಮ)ವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು, ತನ್ನದೇ ಕೌಶಲದಿಂದ ಮಹಾನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿ, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸುವವನು.
Mantra 1
वैश्वानराय पृथुपाजसे विपो रत्ना विधन्त धरुणेषु गातवे । अग्निर्हि देवाँ अमृतो दुवस्यत्यथा धर्माणि सनता न दूदुषत् ॥
ವೈಶ್ವಾನರನಿಗೆ—ವಿಶಾಲ ಪ್ರಕಾಶವಂತನಿಗೆ—ಋಷಿಗಳು ರತ್ನಗಳನ್ನು (ವರದಾನ-ಧನವನ್ನು) ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಗಮನೆಗಾಗಿ ದೃಢ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಮೃತನಾದ ಅಗ್ನಿ ದೇವರನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯದ ಸನಾತನ ಧರ್ಮಗಳು ಎಂದಿಗೂ ವಿಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 2
अन्तर्दूतो रोदसी दस्म ईयते होता निषत्तो मनुषः पुरोहितः । क्षयं बृहन्तं परि भूषति द्युभिर्देवेभिरग्निरिषितो धियावसुः ॥
ಎರಡು ಲೋಕಗಳ (ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿ) ಮಧ್ಯದ ಆಂತರಿಕ ದೂತನಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ಅಗ್ನಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಾನವನೊಳಗೆ ಆಸೀನನಾದ ಹೋತಾರನು, ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ಮುಂಚೆ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅವನು ಮಹತ್ತಾದ ನಿವಾಸವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಅಗ್ನಿ, ಧಿಯಾ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ)ಯ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನು.
Mantra 3
केतुं यज्ञानां विदथस्य साधनं विप्रासो अग्निं महयन्त चित्तिभिः । अपांसि यस्मिन्नधि संदधुर्गिरस्तस्मिन्त्सुम्नानि यजमान आ चके ॥
ಯಜ್ಞಗಳ ಕೇತು (ಪ್ರಕಾಶ-ಚಿಹ್ನ), ವಿದಥ (ಪವಿತ್ರ ಸಭೆ)ಯ ಸಾಧನ—ಅಂಥ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಿಪ್ರರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ತಿಗಳಿಂದ (ಜಾಗೃತ ಚಿಂತನಾ-ಪ್ರೇರಣೆಗಳಿಂದ) ಮಹಿಮಾಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಗೀರುಗಳನ್ನು (ಸ್ತುತಿ-ವಾಣಿಗಳನ್ನು) ಸೇರಿಸಿ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾರೆ—ಅವನಲ್ಲೇ ಯಜಮಾನನು ಸುಮ್ನ (ಕಲ್ಯಾಣಕೃಪೆ) ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದ-ಸಮ್ಮಿಲನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
पिता यज्ञानामसुरो विपश्चितां विमानमग्निर्वयुनं च वाघताम् । आ विवेश रोदसी भूरिवर्पसा पुरुप्रियो भन्दते धामभिः कविः ॥
ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಪಿತಾ; ವಿಪಶ್ಚಿತ (ದೃಷ್ಟಿವಂತ) ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಅಸುರ (ಪ್ರಭು-ಶಕ್ತಿಮಾನ್); ಮತ್ತು ವಾಘತರಿಗೆ (ಸ್ತುತಿಕಾರರಿಗೆ) ವಿಮಾನ (ಮಾಪ-ಮಿತಿ) ಹಾಗೂ ವಯುನ (ವಿವೇಕಮಾರ್ಗ, ವಿಧಾನ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಬಹುಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಅವನು ರೋದಸೀ—ಎರಡು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ—ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅನೇಕರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಕವಿ ತನ್ನ ಅನೇಕ ಧಾಮಗಳಿಂದ (ಪ್ರಕಾಶ-ನಿವಾಸಗಳಿಂದ) ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 5
चन्द्रमग्निं चन्द्ररथं हरिव्रतं वैश्वानरमप्सुषदं स्वर्विदम् । विगाहं तूर्णिं तविषीभिरावृतं भूर्णिं देवास इह सुश्रियं दधुः ॥
ಚಂದ್ರ (ದೀಪ್ತ) ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರರಥ (ದೀಪ್ತ ರಥವಂತ), ಹರಿವ್ರತ (ಹರಿ-ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ), ವೈಶ್ವಾನರ—ಅಪ್ಸುಷದ (ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೀನ), ಸ್ವರ್ವಿದ (ಸ್ವರ್-ಲೋಕವನ್ನು ಅರಿತವ). ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ, ತೂರ್ಣಿ (ಅತಿವೇಗ), ತನ್ನ ತವಿಷೀಗಳಿಂದ ಆವೃತ—ಆ ಭೂರ್ಣಿ (ಸುತ್ತುವ ಶಕ್ತಿ)ಯನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸುಶ್ರಿಯ (ಸುಂದರ ಕాంతಿ)ಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 6
अग्निर्देवेभिर्मनुषश्च जन्तुभिस्तन्वानो यज्ञं पुरुपेशसं धिया । रथीरन्तरीयते साधदिष्टिभिर्जीरो दमूना अभिशस्तिचातनः ॥
ಅಗ್ನಿಯು ದೇವರೊಡನೆ, ಮನುಷ್ಯರೊಡನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಡನೆ, ಧೀ (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ)ಯಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಬಹುರೂಪವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಥಿಯಂತೆ ಅವನು ಒಳಗೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸಾಧನಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ; ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವೇಗಿಯಾದ ದಮೂನಾ, ಶತ್ರುವಿನ ಅಭಿಶಸ್ತಿ (ದುಷ್ಟ ಆರೋಪ/ಆಕ್ರಮಣ)ವನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Mantra 7
अग्ने जरस्व स्वपत्य आयुन्यूर्जा पिन्वस्व समिषो दिदीहि नः । वयांसि जिन्व बृहतश्च जागृव उशिग्देवानामसि सुक्रतुर्विपाम् ॥
ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸುಪತ್ಯ (ಸುಶಾಸನ/ಉತ್ತಮ ಅಧಿಪತ್ಯ) ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗು; ಊರ್ಜಾ (ಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪೋಷಿಸು, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಮಿಷಃ (ಯಜ್ಞೀಯ ಸಮ್ಮಿಲನ/ಸ್ತುತಿಗಳು)ಗಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸು. ನಮ್ಮ ವಯಾಂಸಿ (ಹಾರಾಟದಂತೆ ಶಕ್ತಿಗಳು)ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು; ಬೃಹತ್ (ವಿಶಾಲ)ದತ್ತ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸು. ನೀನು ದೇವರ ಉಶಿಗ್ (ಉತ್ಸುಕ ಜ್ವಾಲೆ); ವಿಪಾಮ್ (ಋಷಿಗಳ) ಸುಕ್ರತು (ಸುಇಚ್ಛೆಯ ಬುದ್ಧಿ)ಯಾಗಿರುವೆ.
Mantra 8
विश्पतिं यह्वमतिथिं नरः सदा यन्तारं धीनामुशिजं च वाघताम् । अध्वराणां चेतनं जातवेदसं प्र शंसन्ति नमसा जूतिभिर्वृधे ॥
ನರರು ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಜೂತಿ (ವೇಗದ ಅರ್ಪಣೆಗಳು)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾತವೇದಸನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ವಿಶ್ಪತಿ (ಕುಲಪತಿ), ಯಹ್ವ (ಬಲಿಷ್ಠ) ಅತಿಥಿ, ಧೀನಾಂ ಯಂತಾರ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆಗಳ ಚಾಲಕ), ಮತ್ತು ವಾಘತಗಳ ಉಶಿಜ್ (ಉತ್ಸುಕ ಜ್ವಾಲೆ). ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ) ಮಾರ್ಗಗಳ ಚೇತನಕಾರನಾದ ಅವನನ್ನು, ಅವನ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 9
विभावा देवः सुरणः परि क्षितीरग्निर्बभूव शवसा सुमद्रथः । तस्य व्रतानि भूरिपोषिणो वयमुप भूषेम दम आ सुवृक्तिभिः ॥
ವಿಭಾವಾನನಾದ ದೇವ, ಸುರಣನಾದ ಅಗ್ನಿಯು ತನ್ನ ಶವಸಾ (ಬಲ)ದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷಿತಿಗಳನ್ನೂ/ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸುತ್ತುವರಿದನು; ಸುಮದ್ರಥ—ಸುಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾರ್ಗಗತಿಯ ರಥಸ್ವರೂಪ. ಭೂರಿಪೋಷಿಣ (ಬಹುಪೋಷಕ) ಅವನ ವ್ರತಗಳನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಸುವೃಕ್ತಿಭಿಃ—ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತುತಿವಚನಗಳಿಂದ—ಅಲಂಕರಿಸೋಣ.
Mantra 10
वैश्वानर तव धामान्या चके येभिः स्वर्विदभवो विचक्षण । जात आपृणो भुवनानि रोदसी अग्ने ता विश्वा परिभूरसि त्मना ॥
ಹೇ ವೈಶ್ವಾನರ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಧಾಮಾನಿ—ಶಕ್ತಿಯ ಆಸನಗಳನ್ನು—ಅಂಥದಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ನೀನು ಸ್ವರ್ವಿತ್, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ವರ್ಗದ ಜ್ಞಾತ, ವಿಚಕ್ಷಣ (ವಿಶಾಲದೃಷ್ಟಿ)ನಾದೆ. ಜನಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನೀನು ಭುವನಾನಿ ಮತ್ತು ರೋದಸಿ—ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ—ಯನ್ನು ತುಂಬಿದೆ; ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ತ್ಮನಾ—ಸ್ವಸ್ವರೂಪದಿಂದ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ಮೀರಿರುವೆ.
Mantra 11
वैश्वानरस्य दंसनाभ्यो बृहदरिणादेकः स्वपस्यया कविः । उभा पितरा महयन्नजायताग्निर्द्यावापृथिवी भूरिरेतसा ॥
ವೈಶ್ವಾನರಸ್ಯ ದಂಸನಾಭ್ಯಃ—ಮಹಾ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ—ಒಬ್ಬನೇ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ಸ್ವಪಸ್ಯಯಾ—ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕೌಶಲದಿಂದ—ಕವಿಯಾದ ದ್ರಷ್ಟಾ. ಉಭಾ ಪಿತರಾ—ಎರಡು ಪಿತೃಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು—ಮಹಿಮಾಪಡಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಜನ್ಮವಾಯಿತು: ಅಗ್ನಿ, ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ—ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ—ಭೂರಿರೇತಸಾ, ಸಮೃದ್ಧ ಬೀಜ/ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವು.
Vaiśvānara is Agni understood as the universal fire—present for all people and beings—who carries offerings, gives stability to the rite, and supports the order of truth (ṛta).
Agni is the intelligent, protective power that builds and expands the sacrifice, keeps the eternal law from breaking down, and connects Heaven and Earth to bring well-being and abundance.
It can be recited during fire worship (homa/agnihotra-style) as an invocation to kindle clarity and right order, offering ghee or simple oblations while reflecting on Agni as the inner guide.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.