Mandala 2
मण्डल 2
The Family Book of Gritsamada
ಋಗ್ವೇದದ ೨ನೇ ಮಂಡಲವು ಗೃತ್ಸಮದ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ‘ಕುಟುಂಬ ಗ್ರಂಥ’ವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ (ವಾಚ್) ಋತದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಯಜಮಾನರಿಗೂ “ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವ”ಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಯಜ್ಞಲೋಕವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಇಂದ್ರನ ವಿಜಯಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮರುತಗಳ ಬಿರುಗಾಳಿ-ಸಹಾಯವು ಯಾಗದ ಮೂಲಕ ಸಂಪತ್ತು, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಂಡಲವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರುದ್ರಸ್ತುತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ: ಭಯಂಕರ ಧನುರ್ಧರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಭರಿತ ಸಂಯಮದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಅವನ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Suktas in Mandala 2
Sukta 1
Sukta 2.1
ಋಗ್ವೇದ 2.1ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸರ್ವಜನ್ಯ, ಸದಾ ಶುದ್ಧನಾದ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ಆವಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ದಿವ್ಯದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಜಲಗಳಿಂದಲೂ, ಕಲ್ಲು, ಮರ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಉದ್ಭವಿಸುವವನು; ಮಾನವನ ಗೃಹದಲ್ಲಿಯೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲ್ಪಡುವವನು. ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿಯ ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧರೂಪಗಳನ್ನು—ತಂದೆ, ಸಹೋದರ, ಪುತ್ರ, ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ—ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಆರಾಧಕರನ್ನೂ ಯಜಮಾನರನ್ನೂ ಸಮೃದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ “ವಿಶಾಲ” (ಬೃಹತ್) ವಾಕ್ಯಪ್ರಕಟನೆಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Sukta 2
Sukta 2.2
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಜಾತವೇದಸ್ವರೂಪನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಯಜ್ಞದಿಂದ ಅವನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ, ಅರ್ಪಣೆ, ದೇಹಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹೋತೃ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅವನು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ “ದ್ವಾರಗಳನ್ನು” ತೆರೆಯುವವನು, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವವನು, ಹಾಗೂ ಯಜಮಾನರನ್ನೂ ಗಾಯಕ-ಸ್ತೋತ್ರಕರ್ತರನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಹಿತದತ್ತ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಬೃಹತ್ತ್ತತ್ತ ನಡೆಸುವವನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3
Sukta 2.3
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಹೋತೃನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹವಿಯನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಘೃತವನ್ನು—ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ವಿಧಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ.
Sukta 4
Sukta 2.4
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿ ಜಾತವೇದಸನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ “ಕುಲಗಳ ಅತಿಥಿ”ಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಮಿತ್ರನಂತೆ ಸ್ಥಿರ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹನಾಗಿ, ಮಾನವರ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಾದ ದಿವ್ಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಬಹುವರ್ಣದ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯೌವನವನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ನವೀಕರಿಸುವ ಅವನ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಗೃತ್ಸಮದರು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಏಳಲಿ; ವೀರಬಲ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 5
Sukta 2.5
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೋತೃ (ಯಜ್ಞಪೂಜಾರಿ) ಎಂಬ ಯಾಜಕೀಯ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅವನ ಸುತ್ತ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ವಿಧಿವಿಧಾನದ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಯಜ್ಞವು ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದು ಫಲಪ್ರದವಾಗಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತನಾದ, ಪಿತೃತ್ವಭಾವದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ—ಪೂರ್ವಜಪಂಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವವನಾಗಿ—ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನೇ ಹವಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ವಿಧಿಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ, ಯಮ (ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ/ನಿಯಮ) ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕೌಶಲ್ಯದ ಮೂಲಕ “ಉದಾತ್ತ ಸಂಪತ್ತು”ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sukta 6
Sukta 2.6
ಗೃತ್ಸಮದನ ಈ ಗಾಯತ್ರೀ ಸ್ತೋತ್ರವು, ದೀಪನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅಂತರಂಗ ದೈವಸನ್ನಿಧಿಯಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಋಷಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹವಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ದಿವ್ಯ ‘ವೃಷ್ಟಿ’ಯಂತೆ (ಶಕ್ತಿಯ ಅವತರಣ), ವಿಜಯಕರ ವಾಜ (ಜಯಶಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಚೇತನನೂ ಆದ ಅಗ್ನಿ ಬಂದು, ವಿಧಿಯನ್ನು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬರ್ಹಿಸ್ (ಯಜ್ಞಾಸನ) ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಲೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 7
Sukta 2.7
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಗಾಯತ್ರೀ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭರತರಿಗೆ ಸ್ವಂತವಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು—ಕಿರಿಯನಾದರೂ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ—ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಬಹುಆಕಾಂಕ್ಷಿತವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಡಲೆಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ದೀಪ್ತಿಮಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಘೃತಾಹುತಿಗಳಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪುರಾತನನೂ ವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೋತೃನಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವವನೆಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Sukta 8
Sukta 2.8
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅವನ ವೇಗಶಾಲಿ “ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ರಥಗಳು” — ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವನ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು — ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆರಾಧಕನನ್ನು ನಾಶರಹಿತ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆವರಿಸುವ, ಸ್ವರ್ಗಸಮಾನವಾದ ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯು ಇಂದ್ರ, ಸೋಮ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೀಡುವ ಸಹಾಯದ ಮೂಲಕ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ಕೋರುವ ಸಮುದಾಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 9
Sukta 2.9
ಆರು ಋಚೆಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವಾದ ಈ ಸೂಕ್ತವು, ಯಜ್ಞಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಸನಾರೂಢನಾಗಿ ಯಜಮಾನರೊಳಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಹೋತೃನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿ, ವಿಧಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞಕರ್ತನಾಗಿ, ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 10
Sukta 2.10
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿಯೂ ತಂದೆಯಂತಿರುವ ಸನ್ನಿಧಿಯಾಗಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಇಳಾ ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ವಿವೇಕವೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು—ಲೋಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವವನೆಂದು—ಇದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಅವನನ್ನು ‘ಉಜ್ವಲವಾಗಿ ಘರ್ಷಿಸಿ’ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವ, ತುಪ್ಪದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲ್ಪಡುವ ಶುದ್ಧಿಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟ ಹವಿರ್ಭಾಗವನ್ನು ಬೇಡಿ, ಮಾತಿನ ಸ್ರುವದಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಮಾಣುವಿನ ಪರಂಪರೆಯ ದೂತನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಿಹಿತನ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sukta 11
Sukta 2.11
ಗೃತ್ಸಮದನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಇಂದ್ರಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬರಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲು ದೇವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೀರ ದಾತನೂ ರಕ್ಷകനೂ ಆದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಜಯ ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಜ್ವಲಿತ (ಅದಹಿತ) ಪಾಲನ್ನು ಬೇಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆರಾಧಕರು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ “ವಿಶಾಲ”ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯವಿದೆ.
Sukta 12
Sukta 2.12
ಋಗ್ವೇದ 2.12 ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತುತಿಗೀತ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ಥಿರತೆ, ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಯ, ಹಾಗೂ ಧನ ಮತ್ತು ಬಲದ ಲಾಭ—ಇವೆಲ್ಲದರ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನೇ ಪುನಃಪುನಃ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಿಕಾಲದ ಅವನ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ—ಸ್ವರ್ಗಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವನೆಂದು ಹೇಳಿ—ಯುದ್ಧಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪಾಳೆಯರೂ ಆವಾಹಿಸುವ ದೇವನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಸೋಮಪೀಡಕನಿಗೂ ಯಜಮಾನನಿಗೂ ಅವನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆರವಾಗುವನೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 13
Sukta 2.13
ಋಗ್ವೇದ 2.13 ಗೃತ್ಸಮದ ಋಷಿಯ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸ್ತುತಿ; ಋತ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಜೀವದಾಯಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿ, ಆಕಾಶದ ಗರ್ಜನಾಮಯ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೀರುಗಳು, ಋತುಚಕ್ರ, ಹಾಗೂ ಸೋಮಸಮಾನ ‘ಮೊದಲ ಅಮೃತ’ ಎಂಬ ಜನನಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರಮಬದ್ಧ ದಾನಶೀಲತೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಮತ್ತು ವೀರಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Sukta 14
Sukta 2.14
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸೋಮ-ಆಹ್ವಾನವಾಗಿದೆ; ಅಧ್ವರ್ಯು ಯಾಜಕರು ವೃಷಭನಾದ ಇಂದ್ರನು ಆನಂದಿಸುವ ಉಲ್ಲಾಸಕರ ಸೋಮವನ್ನು ತಂದು ಸುರಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಂದ್ರನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯಗಳನ್ನೂ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ವೀರರನ್ನು ಅವನು ರಕ್ಷಿಸಿದುದನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನರಿಗೆ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರುವ ಸಮೃದ್ಧ ಧನಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 15
Sukta 2.15
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ‘ಸತ್ಯನಾದ’ ಇಂದ್ರನ ‘ಸತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು’ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ: ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಸರ್ಪವಾದ ಅಹಿ/ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದ ಜೀವಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು—ನೀರು, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ವಿಜಯಕರ ಚಲನೆಯನ್ನು—ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸ್ತುತಿಯೂ ಆಹ್ವಾನವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಯಜಮಾನರಿಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಲೋಕಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ; ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ, ಲೂಟಿ/ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವೀರಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Sukta 16
Sukta 2.16
ಋಗ್ವೇದ 2.16 ಏಳು ಪದ್ಯಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಗೃತ್ಸಮದನು ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹವಿರಂತೆ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ “ಹೊತ್ತು ತಂದ” ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪುರಾತನನಾಗಿಯೂ ಸದಾ ಯೌವನವಂತನಾಗಿರುವ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸೋಮಪೀಡನಗಳಿಗೆ ಆಗಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ವೃಷಭನೆಂದು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಿ, ಜನರ ಸಂಕಲ್ಪ (ಕ್ರತು)ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ, ಆಗ ಅವನು ಆರಾಧಕರ ಮೇಲೆ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 17
Sukta 2.17
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತುತಿ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅವನ ಮಹಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅವನ ವಿಜಯಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ “ಅಗ್ನಿಶಕ್ತಿ” (ಅಗ್ನಿ/ವಹ್ನಿ) ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಅದು ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಹರಿದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು “ಹೊಲೆಯುತ್ತದೆ”. ನಂತರ ಕವಿ ಗಾಯಕರಿಗಾಗಿ ವಾಜ (ವಿಜಯಬಲ), ರಕ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.
Sukta 18
Sukta 2.18
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಉಷಸ್ಸಿಗೆ ಜೂತುಗೊಂಡ ‘ಹೊಸ ರಥ’ವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ; ಅನೇಕ ಜೂಗಳು, ಲಗಾಮುಗಳು, ಮತ್ತು ಚಪ್ಪುಗಳಂತೆ ರೂಪಕಭರಿತ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಕವಿಗಳ ಅರ್ಪಣೆಗಳೂ ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆಯೂ ಅದನ್ನು ವೇಗವಂತಾಗಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಸೋಮಪಾನಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬಲದಲ್ಲೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನ ಆಗಮನವು ಜಯ, ರಕ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಯಜಮಾನರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಾಲು (ಭಗ)ವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣೆ (ಯಾಜಕ ದಾನ) ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ: ದಾನಧಾರೆ ಹರಿಯಲಿ, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿ ‘ವಿಶಾಲ’ವಾಗಿರಲಿ, ಜನರು ವೀರ ಸಂತಾನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 19
Sukta 2.19
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಸೋಮದಿಂದ ಬಲಪಡೆದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು “ಉನ್ನತ ಸ್ವರ್ಗ”ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯಜಮಾನನ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ಬೆಳಕು, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ. ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ತುತಿ (ಬ್ರಹ್ಮನ್) ಮತ್ತು ಸೋಮಪೀಡನವನ್ನು ಇಂದ್ರನ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ—ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶ, ಗುಪ್ತ ನಿಧಿಗಳು, ಮತ್ತು ಗಾಯಕರು/ಸ್ತೋತೃಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಪಾಲು (ಭಗ). ಅಂತಿಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾಜಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಉದಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು “ಹಾಲುಹರಿಯುವಂತೆ” ಹೊರತೆಗೆಯಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅವರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ (ವಿಶಾಲ) ವಾಣಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು, ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ವೀರಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 20
Sukta 2.20
ಋಗ್ವೇದ 2.20 ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತುತಿಗೀತ. ಕವಿ ತನ್ನ ಪ್ರೇರಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೂತುಗಟ್ಟಿದ ರಥದಂತೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಇಂದ್ರನ ರಕ್ಷಣೆ, ಜಯ ಮತ್ತು ಉದಾರ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂಗಿರಸರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಂದ್ರನ ಪುರಾತನ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ—ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆದು, ಶಿಲೆ/ದುರ್ಗಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಬೆಳಕನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು. ಬಳಿಕ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಯಜ್ಞಾರ್ಥ ವಿನಂತಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ: ಗಾಯಕನಿಗೂ ಸಭೆಯಿಗೂ ಸಮೃದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ‘ಹಾಲೆಳೆದಂತೆ’ ದೊರಕಿಸಲಿ; ಮತ್ತು ವಿದಥದಲ್ಲಿ ವೀರ ಸಂತಾನ ಹಾಗೂ ಮಹಾ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.
Sukta 21
Sukta 2.21
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಇಂದ್ರಸ್ತೋತ್ರವು ಸರ್ವವಿಜಯಿಯಾದ ದೇವನಿಗೆ ಸೋಮವನ್ನು ತಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿದೆ—ಅವನು ಜಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಗೆಲ್ಲುವವನು: ಸಂಪತ್ತು, ಸ್ವರ್ಗ, ಬಲ, ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜಲಗಳು. ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅಪ್ರತಿಹತ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕಶಕ್ತಿಯವನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಉಷಸ್ಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇದೆ: ಸ್ಪಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮಧುರ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದಿನಗಳು.
Sukta 22
Sukta 2.22
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರವು, ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಪಿಷ್ಠಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಿಸಿದ ಬಳಿಕ ದೇವನ ಶಕ್ತಿಯ ಉಕ್ಕೇರಿಕೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೋಮವನ್ನು ‘ಸತ್ಯ’ ದೈವಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ‘ಸತ್ಯ’ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸಹಗಮಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನ ಬಲವೃದ್ಧಿ, ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಅವನ ಉದಾರ ದಾನ, ಹಾಗೂ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಜಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಜೀವವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೈವಿಕ ಋತವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದ ಮಹಾಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 23
Sukta 2.23
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ/ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರು ಒಳಗಿನ “ಗಣಗಳನ್ನು” (ಗಣಾಃ) ಸಮೂಹಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರೇರಿತ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೂ ವಿಜಯಕ್ಕೂ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವವರು. ಭಕ್ತನ ಅಂತರಾಸನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಸೀನರಾಗಲಿ, ವೈರಿ ಅಥವಾ ದುರ್ವಾಕ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ಕುಲವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ “ವಿಶಾಲ” (ಬೃಹತ್) ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲೆಂದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನೇ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 24
Sukta 2.24
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ/ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರು ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ (ಮತಿ)ಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿಸುವವರು. ಸಲಹೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೆಂದು ಅವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಹವಿಸ್ಸನ್ನೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಚಲನೆಗೆ ತಂದು, ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ (ವಾಜ)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಉಪಾಸಕರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಶಾಲ’ (ಬೃಹತ್)ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬಲ್ಲಂತೆ, ವೀರಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ದೇವರು “ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿತ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲಿ” ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 25
Sukta 2.25
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸೂಕ್ತವು ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕೌಶಲ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಜ್ವಲನ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಅವನು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ‘ಯುಗ್ಮಗೊಳಿಸಿ’ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ. ವಕ್ರವಾದ ವಿರೋಧದ ಎದುರು ಅವನು ಅಪ್ರತಿಹತನು; ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತೆರೆದು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಪುನಃಪುನಃ ಬರುವ ಧ್ರುವಪದವು ಮಿತ್ರರೂ ಒಳಗಿನ ಇಂದ್ರಿಯ-ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ, ವಿಜಯಶಾಲಿ ತಂಡವಾಗಿ ಏಕೀಕರಿಸುವ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.
Sukta 26
Sukta 2.26
ಋಗ್ವೇದ 2.26 ಸೂಕ್ತವು ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ)ಯನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸರಳ, ವಿಜಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು “ದೇವರಹಿತ” (ಅರ್ಪಣೆಯಿಲ್ಲದ) ಪ್ರೇರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ತುತಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಹವಿರರ್ಪಿಸುವವನಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಬಲವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನೂ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
Sukta 27
Sukta 2.27
ಋಗ್ವೇದ 2.27 ಗೃತ್ಸಮದನ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಆದಿತ್ಯರನ್ನು (ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅರ್ಯಮನ್, ಭಗ, ದಕ್ಷ, ಅಂಶ) ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜರಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ—ಅವರು ಋತ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸರಳಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಾನವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು. ಸ್ತೋತ್ರವು ‘ಸ್ಪಷ್ಟೀಕೃತ ಘೃತದಂತೆ’ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಧರ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೋಷರಹಿತ ಪಥವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವರುಣನಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ: ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ತಪ್ಪಿಬೀಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡಿ, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ‘ಬೃಹತ್’ (ವಿಶಾಲ/ಮಹತ್) ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.
Sukta 28
Sukta 2.28
ಋಗ್ವೇದ 2.28 ಗೃತ್ಸಮದನಿಂದ ವರುಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ವರುಣನನ್ನು ಋತ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಪರಮಾಧಿಕಾರಿ ಆದಿತ್ಯನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕವಿ ರಕ್ಷಣೆ, ಸತ್ಕೀರ್ತಿ, ಭಯ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ; ಪಾಪ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು “ಕರುವನ್ನು ಕಯಿಯಿಂದ ಬಿಡಿಸುವಂತೆ” ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ವರುಣನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪೂಜಕನನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಸುಸೂಚಿತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Sukta 29
Sukta 2.29
ಈ ಏಳು ಋಚಿಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೃತ್ಸಮದನು ಆದಿತ್ಯರನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರನ್ನು—ಋತ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಕ್ರಮ)ದ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಆವಾಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗುಪ್ತ ದೋಷವೂ ಅಂತರಂಗದ ವಿಚಲನವೂ ದೂರವಾಗಿರಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕವಿ ಕರುಣೆ, ಸತ್ಯದ “ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗ”ದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಹಾಗೂ ಒಳಗಿನ ವೀರಬಲದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ “ಬೃಹತ್” (ವಿಶಾಲ)ವಾದ ಸಮುದಾಯದ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sukta 30
Sukta 2.30
ಈ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತುತಿ-ಗೀತೆ ಆಪಃ (ಜಲಗಳನ್ನು) ಕ್ರಮಬದ್ಧ, ಜೀವಧಾರಕ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅವು ಋತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿದು ಸಾಗುತ್ತವೆ; ವಿಶ್ವಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸವಿತೃನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ತುತಿ ಮುಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಆಮಂತ್ರಣಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ (ಮತ್ತು ಸೋಮನಿಗೂ), ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮರುತ್-ಗಣಕ್ಕೆ—ಭಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಆಕಾಶ/ಸ್ಥಳ, ಹಾಗೂ ವೀರಬಲ ಮತ್ತು ಸಂತಾನಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Sukta 31
Sukta 2.31
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರನ್ನು ಋತದ ಸ್ಥಿರೀಕರಣಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿಯೂ ಸರಿಯಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವರಾಗಿಯೂ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯಜಮಾನನ ಯಾತ್ರೆಯ “ರಥ”ವನ್ನು ಧಾರಣೆಮಾಡಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವಂತೆ, ಆದಿತ್ಯರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ವಿಶ್ವದೇವರ ವಿಸ್ತೃತ ಆವಾಹನವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ—ತ್ವಷ್ಟೃ, ಇಳಾ, ಭಗ, ದ್ಯಾವಾ-ರೋದಸೀ, ಪೂಷನ್, ಪುರಂಧಿ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನರು—ಎಂಬ ಎಲ್ಲ ಸಹಾಯಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಸನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕವಿ ತನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ಸ್ತುತಿರಥದಂತೆ “ರೂಪಿಸಿ”, ಶ್ರವಸ್ (ಕೀರ್ತಿ/ಪ್ರೇರಿತ ಶ್ರವಣ), ವಾಜ (ವೀರ್ಯ/ಬಲ) ಮತ್ತು ಧೀತಿ (ಪ್ರಕಾಶಿತ ಚಿಂತನೆ)ಗಳನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.
Sukta 32
Sukta 2.32
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ (ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ) ಯನ್ನು ಕವಿಯ ವಾಕ್ಯದ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಋತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣರಾಗಿರುವವರಾಗಿ, ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲ ಪೋಷಕರಾಗಿ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ—ಅವರು ವಿಸ್ತಾರ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವರು. ನಂತರ ಇದು ಶುಭಕರ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಕಾ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ದೇವಿಯರನ್ನು—ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಧನಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಬೇಡುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಸ್ತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಸಮಾವೇಶಕವಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
Sukta 33
Sukta 2.33
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭಯಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದೂ ಉಪಕಾರಿಯೂ ಆದ ರುದ್ರನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ, ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನಯುತ ಆಮಂತ್ರಣವಾಗಿದೆ; ಅವನ ಕೋಪವಲ್ಲ, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹವೇ ದೊರಕಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗೃತ್ಸಮದನು “ಸೂರ್ಯನ ದರ್ಶನ”ದಿಂದ ತಾನು ವಂಚಿತನಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ವೃದ್ಧಿಸುವ ಬಲ, ಸಂತಾನ, ಮತ್ತು ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ; ರುದ್ರನ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಉಗ್ರ ದೇವನನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sukta 34
Sukta 2.34
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಮರುತ್ಗಳನ್ನು ಉಗ್ರ, ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ವಾದ ಬಿರುಗಾಳಿ-ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅವರು ಕಾಡುಜೀವಿಗಳಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿ, ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಬೆಳಕಿನ “ಕಿರಣಗಳು/ಗೋವುಗಳು”ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹವಿರರ್ಪಿಸುವ ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸನ್ಮತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅವರು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಲೆಂದು ಇದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಜೀವಂತ ವಿಶೇಷಣಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಧ್ವನಿ, ನಂತರ ಸಂಕಟ ಮತ್ತು ಅಪವಾದವನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಕಾಪಾಡುವ ಅವರ ರಕ್ಷಣಾಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನೇರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 35
Sukta 2.35
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಪಾಂ ನಪಾತನನ್ನು—ಜಲಗಳೊಳಗಿನ ರಹಸ್ಯಮಯ “ಜಲಪುತ್ರ”ನನ್ನು—ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಜಲಗಳೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಸೃಜನಶೀಲ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು. ಗೃತ್ಸಮದನು ಅವನನ್ನು ಕವಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ, ಆನಂದವನ್ನೂ ಯಥಾರೂಪವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಲಿ, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಋತಾನುಸಾರವಾದ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಆವಾಹನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತುತಿ ಆಶೀರ್ವಾದರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ, ಅಪಾಂ ನಪಾತನ ಕಿರಣಮಯತೆಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಯ ಮಂಗಳಕರ ರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ಯಜ್ಞಸಭೆಯಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 36
Sukta 2.36
ಋಗ್ವೇದ 2.36 ಸೋಮಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ: ಇಂದ್ರನನ್ನೂ (ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜದೇವತೆಗಳನ್ನೂ) ಬರಲು, ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಲು, ಮತ್ತು ಯಾಜಕಪದವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧುರ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತುತಿ ಒತ್ತುವಿಕೆಯ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು—ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೂಲಕ ‘ಹಾಲುಹರಿಯುವ’ ಗೋವುಗಳು/ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಗಳು—ಹೋಟೃ, ಆಗ್ನೀಧ್ರ, ಪ್ರಶಾಸ್ತೃ ಎಂಬ ನಿಖರ ವಿಧಿಕ ಸೂಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಶಕ್ತಿ, ಅಧಿಪತ್ಯ, ಮತ್ತು ಯುಕ್ತ ಆಜ್ಞಾಪನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 37
Sukta 2.37
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸೂಕ್ತವು ದ್ರವಿಣೋದಾಃ—“ಸಂಪತ್ತು/ವರಗಳ ದಾತ”—ಎಂಬ ದೇವತೆಯನ್ನು ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆರವೇರುವ ಯಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಋತು (ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲ)ದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೋತೃ, ಪೋತೃ, ನೇಷ್ಟೃ, ಅಧ್ವರ್ಯು ಎಂಬ ಋತ್ವಿಜರ ಮೂಲಕ ಸೋಮಯಾಗದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೇವತೆ “ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾತ್ರೆ”ಯನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿ, ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಬಲ ಮತ್ತು ಯಾಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತದೆ.
Sukta 38
Sukta 2.38
ಈ ಸೂಕ್ತವು ದಿವ್ಯ ಪ್ರೇರಕನಾದ ಸವಿತೃನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತಮಿಸಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಋತ (ವಿಶ್ವಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೃತಿಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಜಯಶೀಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವ ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಇದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ ದಿವ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ “ಶಾಶ್ವತ ಜಲಗಳು” ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ರಷ್ಟಾ, ಗಾಯಕರು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದಲೂ ಜಲಗಳಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಯಿಂದಲೂ ಇಷ್ಟವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸವಿತೃನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Sukta 39
Sukta 2.39
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ, ಯುಗ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳಾದ ಅಶ್ವಿನೌಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ—ಅವರು ಮಾನವರ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬಂದು ಆರೋಗ್ಯ, ರಕ್ಷಣೆ, ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಹಾಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವರು. ಕವಿ ಕಲ್ಲುಗಳು, ದೂತರು, ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಉಪಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಲಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಲಿ, ದೇಹವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ಆರಾಧಕನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿತದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚಿತ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಅಶ್ವಿನೌಗಳಿಗೆ ‘ವೃದ್ಧಿ’ಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ, ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದ ವಾಕ್ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 40
Sukta 2.40
ಈ ಆರು ಋಚಿಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವು ದ್ವಂದ್ವ ದೇವತೆಗಳಾದ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಪೂಷಣರನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಜನಕರಾಗಿಯೂ, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಜಮಾನನೊಳಗೂ ಅಮೃತತ್ವ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದ “ನಾಭಿ”ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರಕ್ಷಕರಾಗಿಯೂ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೃದ್ಧಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಮೂಲವನ್ನು—ಧನ, ಪೋಷಣ, ಫಲಪ್ರದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು—ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೆಂದು, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದಿತಿಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಶೀರ್ವಾದದಲ್ಲಿ ಸಮಾಪ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 41
Sukta 2.41
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಾದ ವಾಯುವನ್ನು, ತನ್ನ ಸಾವಿರಶಕ್ತಿಯ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಆರಾಧಕರ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಉತ್ಸಾಹಿತವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞಕ್ರಮ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕ್ಕಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ—ಇಂದ್ರನ ಕೃಪೆಯನ್ನೂ, ಯಜ್ಞಾರ್ಹ (ಯಜ್ಞೀಯ) ದೇವಸಮೂಹವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಭೋಗಿಸುವಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
Sukta 42
Sukta 2.42
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಪೋತ್ರೋಪೈಕ ಸ್ತೋತ್ರವು ಶಕುನಿ (ಶಕುನಪಕ್ಷಿ) ಯನ್ನು ಶುಭವಾಗಿ ಕೂಗಿ, ಗೃಹಸ್ಥರನ್ನೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕನನ್ನೂ ವೈರಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಬೇಟೆಗಾರ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿ ದಾಳಿಕೋರ, ಕಳ್ಳ ಅಥವಾ ದುಷ್ಟಸ್ವರದ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪಡೆಯದಿರಲಿ ಎಂದು ಕವಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪವಿತ್ರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯವು “ಬೃಹತ್” (ವಿಶಾಲ, ಉನ್ನತಿಗೊಳಿಸುವ ವಾಕ್ಯ)ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಪಕ್ಷಿಯ ಕೂಗು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕು ಎಂಬ ಪ್ರಕೃತಿಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸತ್ಯವಾಣಿ/ಶುಭವಾಣಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪಯಣಕ್ಕೆ ವಿಧಿವತ್ಕೃತ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 43
Sukta 2.43
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೂಕ್ತವು ಶಕುನಿ/ಶಕುಂತ (ಶಕುನಪಕ್ಷಿ) ಯನ್ನು ಋತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯವಕ್ತೆಯಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಕೂಗುಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿಯೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸೂಚನೆಗಳೆಂದು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಆ ಪಕ್ಷಿಯ “ಎರಡುಮುಖ ಧ್ವನಿ”ಯನ್ನು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸ್ತೋತ್ರಪಾಠಕನಂತೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಶುಭಕರವೂ ಶುದ್ಧಿಕರವಾದ ಮಾತನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಮರುಮರು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಶಕುನಶ್ರವಣವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ: ಪ್ರಕೃತಿಯ ಧ್ವನಿ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಸಮ್ಯಕ್ಬುದ್ಧಿ (ಸುಮತಿ), ಮತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಾಗುವ ವಾಹಿನಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Frequently Asked Questions
Mandala 2 belongs to the Family Books (Mandalas 2–7), each associated with a particular seer-lineage. It is traditionally attributed to the Gṛtsamada family, with Gṛtsamada as the principal ṛṣi.
Mandala 2 repeatedly links effective sacred speech (vāc) with ṛta (cosmic order): when utterance and ritual are rightly aligned, they ‘open the path’ for divine presence, protection, and the bestowal of wealth.
The mandala contains the celebrated Rudra hymn (RV 2.33), a classic model of propitiation: Rudra’s fierce power is respectfully restrained through praise and supplication, asking him to avert harm and grant healing and well-being.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.