
Sukta 3.4
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.4)
Agni (as Hotṛ and inviter of the gods)
Triṣṭubh
ಋಗ್ವೇದ 3.4 ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೋತೃನಾಗಿ—ಯಜ್ಞದ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ವಾಣಿಯಾಗಿ—ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಿಧಾರೋಪಣೆಯೊಡನೆ ಅವನು ಜಾಗೃತನಾಗಿ ಹವಿಸ್ಸಿಗೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆತರುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಉಷಸ್ಸಿನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೆಯ್ದು, ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಸಮನ್ವಿತ ಆವಾಹನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಯಜ್ಞವು ಆಶೀರ್ವಾದ, ಸಮ್ಯಕ್ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದೈವಶಕ್ತಿಗಳ ಏಕೈಕ, ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 1
समित्समित्सुमना बोध्यस्मे शुचाशुचा सुमतिं रासि वस्वः । आ देव देवान्यजथाय वक्षि सखा सखीन्त्सुमना यक्ष्यग्ने ॥
ಪ್ರತಿ ಸಮಿಧೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸು; ಹರ್ಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಜಾಗೃತನಾಗು. ಹೇ ಶುದ್ಧನೇ, ಶುದ್ಧಸ್ವರೂಪನೇ, ನಮಗೆ ಸುಮತಿ—ಉತ್ತಮ ಚಿಂತನೆ—ನೀಡು; ಹೇ ವಸುಗಳ ನಿವಾಸೀ. ಹೇ ದೇವ, ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರು; ಸ್ನೇಹಿತರ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನ ಮನದಿಂದ, ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಯಜನ ಮಾಡು.
Mantra 2
यं देवासस्त्रिरहन्नायजन्ते दिवेदिवे वरुणो मित्रो अग्निः । सेमं यज्ञं मधुमन्तं कृधी नस्तनूनपाद्घृतयोनिं विधन्तम् ॥
ಯಾರನ್ನು ದೇವರುಗಳು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರ್ನೆ ಬಾರಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ದಿವೇದಿವೇ ವರುಣ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ—ಅವನು ನಮ್ಮ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಧುಮಯವಾಗಿಸಲಿ. ಹೇ ತನೂನಪಾತ, ಘೃತಯೋನಿ (ತುಪ್ಪದ ಗರ್ಭ)ಯಾದ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು.
Mantra 3
प्र दीधितिर्विश्ववारा जिगाति होतारमिळः प्रथमं यजध्यै । अच्छा नमोभिर्वृषभं वन्दध्यै स देवान्यक्षदिषितो यजीयान् ॥
ವಿಶ್ವವಾರ (ಎಲ್ಲ ವರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ) ದೀಧಿತಿ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಪ್ರೇರಣೆ—ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಯಜನಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಪುರೋಹಿತನಾದ ಹೋತೃನ ಬಳಿಗೆ. ನಮಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಅದು ವೃಷಭ (ಬಲಿಷ್ಠ)ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಸೇರುತ್ತದೆ; ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಯಜ್ಞಾರ್ಹರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ದೇವರಿಗೆ ಯಜನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 4
ऊर्ध्वो वां गातुरध्वरे अकार्यूर्ध्वा शोचींषि प्रस्थिता रजांसि । दिवो वा नाभा न्यसादि होता स्तृणीमहि देवव्यचा वि बर्हिः ॥
ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ)ದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪಥವು ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿದೆ; ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ರಜಾಂಸಿ (ಆಕಾಶೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು) ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ದಿವ್ಯದ ನಾಭಿಯಿಂದ ಹೋತೃ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದನು; ದೇವವ್ಯಚಾ—ದೇವರಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ—ವಿಸ್ತೃತ ಬರ್ಹಿ (ಪವಿತ್ರ ಕುಶಾಸನ)ವನ್ನು ನಾವು ಹಾಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 5
सप्त होत्राणि मनसा वृणाना इन्वन्तो विश्वं प्रति यन्नृतेन । नृपेशसो विदथेषु प्र जाता अभीमं यज्ञं वि चरन्त पूर्वीः ॥
ಏಳು ಹೋತೃಶಕ್ತಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು, ಋತ (ಸತ್ಯ-ಕ್ರಮ)ದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನೃಪೇಶಸರು (ಮಾನವ-ನಾಯಕ/ರಕ್ಷಕರು) ಆಗಿ, ಅವರು ಈ ಯಜ್ಞದ ಸುತ್ತ ಪೂರ್ವೀಃ (ಬಹು ವಿಧವಾಗಿ) ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 6
आ भन्दमाने उषसा उपाके उत स्मयेते तन्वा विरूपे । यथा नो मित्रो वरुणो जुजोषदिन्द्रो मरुत्वाँ उत वा महोभिः ॥
ಭಂದಮಾನ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ) ಎರಡು ಉಷಸಗಳು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ; ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನಗುತ್ತವೆ. ಮಿತ್ರ-ವರುಣರು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹೋಭಿಃ (ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ) ಮರುತ್ವಾನ್ ಇಂದ್ರನೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಲಿ.
Mantra 7
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः ॥
ದೈವ್ಯ ಹೋತೃಗಳು—ಮೊದಲಾಗಿ—ಆಸನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವಧಾ (ಸ್ವಸ್ವರೂಪದ ನಿಯಮ)ಯಲ್ಲಿ ಮದಿಸಿದ ಏಳು ಬಲಿಷ್ಠರು (ಪೃಕ್ಷಾಸ) ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಋತವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಋತವನ್ನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವ್ರತಪಾಲಕರಾಗಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತ, ವ್ರತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ದೀಧಿಮಾನ (ತಪೋತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ) ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 8
आ भारती भारतीभिः सजोषा इळा देवैर्मनुष्येभिरग्निः । सरस्वती सारस्वतेभिरर्वाक्तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं सदन्तु ॥
ಭಾರತೀ, ಭಾರತೀಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕಸುರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಾ; ಇಳಾ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ದೇವರೂ ಮನುಷ್ಯರೂ ಜೊತೆಗೆ ಬಾ. ಸರಸ್ವತೀ, ಸಾರಸ್ವತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಾ; ಈ ಮೂರು ದೇವಿಯರು ಈ ಬರ್ಹಿಸ್ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ)ದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಲಿ.
Mantra 9
तन्नस्तुरीपमध पोषयित्नु देव त्वष्टर्वि रराणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तग्रावा जायते देवकामः ॥
ನಮಗಾಗಿ ಆ ತೂರೀಪ (ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರೇರಿಸುವ) ವೃದ್ಧಿ—ಹೇ ಪೋಷಕನೇ—ಪೋಷಿತವಾಗಲಿ; ಹೇ ದೈವ ತ್ವಷ್ಟೃ, ವಿಶಾಲಾನಂದದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿ ನಮಗಾಗಿ ಇರು. ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯಯೋಗ್ಯ, ಸುಧಕ್ಷ, ಯುಕ್ತಗ್ರಾವಾ (ಪೀಡನೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಕಲ್ಲುಗಳಿರುವ) ದೇವಕಾಮ (ದೇವರನ್ನು ಬಯಸುವ) ವೀರನು ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 10
वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥
ಹೇ ವನಸ್ಪತಿ (ಪವಿತ್ರ ಕಾಷ್ಠ) — ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿ; ದೇವರನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆ. ಹವಿಷ್ಯದ ಶಮಿತಾ ಆಗಿರುವ ಅಗ್ನಿ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಯತರ ಹೋತೃ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ದೇವರ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು (ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಯಥಾವಿಧಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು) ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 11
आ याह्यग्ने समिधानो अर्वाङिन्द्रेण देवैः सरथं तुरेभिः । बर्हिर्न आस्तामदितिः सुपुत्रा स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಸಮಿಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಬಾ; ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ, ತ್ವರಿತ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ. ನಮ್ಮ ಬರ್ಹಿಃ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ) ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿ; ಸುಪುತ್ರೆಯಾದ ಅದಿತಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಲಿ. ಸ್ವಾಹಾ—ಅಮೃತ ದೇವರು (ಅರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ ವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ) ಆನಂದಿಸಲಿ.
It establishes Agni as the active priest of the sacrifice (Hotṛ), asking him to awaken when kindled, bring the gods to the ritual, and grant clear, auspicious thought and well-being.
Agni is the one who gathers the gods to the offering. The hymn names dawn (Uṣas), cosmic order (Mitra–Varuṇa), and victorious force (Indra with the Maruts) to make the sacrifice complete and balanced.
“Svāhā” is the ritual exclamation that seals an oblation. Here it also expresses the wish that the immortal gods accept the offering and rejoice, confirming the rite’s success.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.