
Sukta 3.33
Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)
Jagatī
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಜೋಡಿ ನದಿದೇವಿಯರಾದ ವಿಪಾಟ್ ಮತ್ತು ಶುತುದ್ರಿಯನ್ನು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ, ಜೀವದಾಯಕ, ವೇಗವಂತ ಮತ್ತು ಮಾತೃತ್ವಭರಿತ ಜಲಗಳೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಸುರಕ್ಷಿತ ದಾಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವುಗಳಿಂದ ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಸರ್ಪ/ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಹೊಡೆದು ಜಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಆದರ್ಶ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನದಿಗಳ ಮುಕ್ತ ಹರಿವನ್ನು ಬಂಧನದ ಮೇಲಿನ ದೈವಿಕ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಡೆತಡೆಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗಲಿ ಮತ್ತು “ದೋಷರಹಿತ ಇಬ್ಬರೂ” ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಲುಪಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ, ಕರುಣಾಮಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantra 1
प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥
ಪರ್ವತಗಳ ಮನೋಹರ ಮಡಿಲಿನಿಂದ ಆ ಎರಡು ಆಸೆಯುಳ್ಳ ನದಿಗಳು ಉಕ್ಕಿ ಹೊರಟು ಬರುತ್ತವೆ—ಕಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಮಾದೆಗಳಂತೆ ನಗುನಗುತ್ತ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ತಾಯಿಗಳಂತೆ, ಕರುವನ್ನು ನಕ್ಕುವ ಹಸುವಿನಂತೆ, ವಿಪಾಟ್ ಮತ್ತು ಶುತುದ್ರೀ ಪೋಷಕ ಹಾಲಿನಂತ ಜಲದೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 2
इन्द्रेषिते प्रसवं भिक्षमाणे अच्छा समुद्रं रथ्येव याथः । समाराणे ऊर्मिभिः पिन्वमाने अन्या वामन्यामप्येति शुभ्रे ॥
ಇಂದ್ರನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಪ್ರವಾಹದ ಮುಂದೂಡುವ ಪ್ರಸರವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ರಥಗಳಂತೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತೀರಿ. ಅಲೆಗಳಿಂದ ಉಬ್ಬಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಧಾವಿಸುವಾಗ, ಹೇ ಶುಭ್ರೆಯೇ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಧಾರೆ ಮತ್ತೊಂದರ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ—ಒಂದೇ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಏಕವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತ.
Mantra 3
अच्छा सिन्धुं मातृतमामयासं विपाशमुर्वीं सुभगामगन्म । वत्समिव मातरा संरिहाणे समानं योनिमनु संचरन्ती ॥
ನಾವು ಸಿಂಧುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದೆವು—ಅತ್ಯಂತ ಮಾತೃತ್ವಮಯ, ಅಶ್ರಾಂತ; ಮತ್ತು ವಿಪಾಶದ ಬಳಿಗೆ—ವಿಶಾಲ, ಸುಭಾಗ್ಯವಂತಿ. ಕರುವನ್ನು ನಕ್ಕುವ ಎರಡು ತಾಯಿಗಳಂತೆ, ಅವು ಒಂದೇ ತಾಳದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ—ಒಂದೇ ಯೋನಿ, ಒಂದೇ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ.
Mantra 4
एना वयं पयसा पिन्वमाना अनु योनिं देवकृतं चरन्तीः । न वर्तवे प्रसवः सर्गतक्तः किंयुर्विप्रो नद्यो जोहवीति ॥
ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನಾವು ಪಯಸ್ಸೆಂಬ ಪೋಷಕ ಹಾಲಿನಿಂದ ಉಬ್ಬಿ, ದೇವರುಗಳು ರೂಪಿಸಿದ ಯೋನಿಯನ್ನನುಸರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತೇವೆ. ಹರಿವಿಗಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಪ್ರಸವ (ಪ್ರೇರಣೆ) ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಗುಪ್ತ ಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಉತ್ಸುಕನಾದ ವಿಪ್ರ ಋಷಿ ನದಿಗಳನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 5
रमध्वं मे वचसे सोम्याय ऋतावरीरुप मुहूर्तमेवैः । प्र सिन्धुमच्छा बृहती मनीषावस्युरह्वे कुशिकस्य सूनुः ॥
ಹೇ ಋತಾವರಿಯರೇ, ಸೋಮಜನ್ಯವಾದ ನನ್ನ ವಚನದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿರಿ; ನಿಮ್ಮ ವೇಗವಾದ ಗತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸಮೀಪಿಸಿರಿ. ಸಿಂಧುವಿನ ಕಡೆಗೆ ನನ್ನ ವಿಶಾಲ ಮಣೀಷೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ; ಅಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೂಗುವ ನಾನು—ಕುಶಿಕನ ಪುತ್ರ—ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 6
इन्द्रो अस्माँ अरदद्वज्रबाहुरपाहन्वृत्रं परिधिं नदीनाम् । देवोऽनयत्सविता सुपाणिस्तस्य वयं प्रसवे याम उर्वीः ॥
ವಜ್ರಬಾಹು ಇಂದ್ರನು ನಮಗಾಗಿ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆದನು; ನದಿಗಳ ಪರಿಧಿಯಂತೆ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದ ವೃತ್ರನನ್ನು ಹೊಡೆದು ದೂರಮಾಡಿದನು. ಸುಪಾಣಿಯಾದ ದೇವ ಸವಿತೃ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸಿದನು; ಆ ದೈವ ಪ್ರಸವ-ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಾವು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 7
प्रवाच्यं शश्वधा वीर्यं तदिन्द्रस्य कर्म यदहिं विवृश्चत् । वि वज्रेण परिषदो जघानायन्नापोऽयनमिच्छमानाः ॥
ಯಾವಾಗ ಇಂದ್ರನು ಅಹಿ (ವೃತ್ರ)ಯನ್ನು ಚೀರಿಹಾಕಿದನೋ—ಅದೇ ಅವನ ವೀರ್ಯ, ಸದಾ ಘೋಷಿಸಬೇಕಾದ ಅವನ ಕರ್ಮ. ವಜ್ರದಿಂದ ಅವನು ತಡೆಗೋಡೆಯಂತೆ ನಿಂತ ಪರಿಷದಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದನು; ಆಗ ನೀರುಗಳು ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ, ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿದವು.
Mantra 8
एतद्वचो जरितर्मापि मृष्ठा आ यत्ते घोषानुत्तरा युगानि । उक्थेषु कारो प्रति नो जुषस्व मा नो नि कः पुरुषत्रा नमस्ते ॥
ಹೇ ಜರಿತರೇ (ಗಾಯಕನೇ), ಈ ವಚನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಡ; ನಿನ್ನ ದೂರವರೆಗೆ ಮೊಳಗುವ ಘೋಷವು ಮುಂದಿನ ಯುಗಗಳವರೆಗೂ ಉಳಿಯಲಿ. ನಮ್ಮ ಉಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರವನ್ನು (ಆಹ್ವಾನಧ್ವನಿಯನ್ನು) ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಮ್ಮತ್ತ ತಿರುಗು; ಹೇ ಪುರುಷತ್ರಾ (ಮಾನವಹಿತಕರ ಶಕ್ತಿ), ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಬೇಡ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Mantra 9
ओ षु स्वसारः कारवे शृणोत ययौ वो दूरादनसा रथेन । नि षू नमध्वं भवता सुपारा अधोअक्षाः सिन्धवः स्रोत्याभिः ॥
ಓ ಸ್ವಸಾರಃ (ಸಹೋದರಿಯರೇ), ಕಾರವ (ಗಾಯಕ)ನ ಕರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಅವನು ದೂರದಿಂದ ಅನಸಾ (ಗಾಡಿ) ಮತ್ತು ರಥದೊಂದಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಕೃಪೆಯಿಂದ ತಗ್ಗಿ, ಸುಪಾರಾ (ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದಾದ) ಆಗಿರಿ; ಹೇ ಸಿಂಧವಃ (ನದಿಪ್ರವಾಹಗಳೇ), ಅಕ್ಷ (ಅಚ್ಚು/ಧುರಿ)ಯ ಕೆಳಮಟ್ಟದಷ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಧಾರೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹರಿಯಲಿ.
Mantra 10
आ ते कारो शृणवामा वचांसि ययाथ दूरादनसा रथेन । नि ते नंसै पीप्यानेव योषा मर्यायेव कन्या शश्वचै ते ॥
ಓ (ನದಿ), ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿನಾದವನ್ನೂ ನಿನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನೂ ನಾವು ಕೇಳುವೆವು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ದೂರದಿಂದ ಗಾಡಿಯೂ ರಥವೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬಂದಿರುವೆ. ಪ್ರಾಣಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ವಾಲುತ್ತಾಳೋ, ಕನ್ಯೆ ವರನ ಕಡೆಗೆ ಹೇಗೆ ವಾಲುತ್ತಾಳೋ—ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ವಾಲು; ಸದಾ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೇ ಇರು.
Mantra 11
यदङ्ग त्वा भरताः संतरेयुर्गव्यन्ग्राम इषित इन्द्रजूतः । अर्षादह प्रसवः सर्गतक्त आ वो वृणे सुमतिं यज्ञियानाम् ॥
ಯಾವಾಗ, ಓ (ನದಿ), ಭರತರು ನಿನ್ನನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸಿದರು—ಗವ್ಯಃ (ಗೋಸಂಪತ್ತು/ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಗೋಗಳು) ಹುಡುಕುತ್ತ—ಇಂದ್ರಜೂತವಾದ ಚಲಿಸುವ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ, ಆಗ ಪ್ರಸವಃ (ಪ್ರೇರಣೆ) ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲಿ. ಯಜ್ಞಿಯರ ಸುಮತಿಯನ್ನು (ಶುಭಬುದ್ಧಿಯ ಕೃಪೆ) ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಾನು ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 12
अतारिषुर्भरता गव्यवः समभक्त विप्रः सुमतिं नदीनाम् । प्र पिन्वध्वमिषयन्तीः सुराधा आ वक्षणाः पृणध्वं यात शीभम् ॥
ಗವ್ಯವಃ (ಕಿರಣ-ಶೋಧಕರು) ಭರತರು ದಾಟಿಹೋದರು; ವಿಪ್ರಃ (ಋಷಿ) ನದಿಗಳ ಸುಮತಿಯನ್ನು (ಕೃಪಾಮಯ ಸಮ್ಮತಿ) ಪಡೆದನು. ಓ ಸುರಾಧಾಃ (ಸುಸಾಧಕ) ಪ್ರವಾಹಗಳೇ, ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಉಬ್ಬಿ ಹರಿಯಿರಿ; ನಿಮ್ಮ ವಕ್ಷಣಾಃ (ಉರ/ತೀರ) ತುಂಬಿಸಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಾಗಿರಿ.
Mantra 13
उद्व ऊर्मिः शम्या हन्त्वापो योक्त्राणि मुञ्चत । मादुष्कृतौ व्येनसाघ्न्यौ शूनमारताम् ॥
ಏಳುತ್ತಿರುವ ಊರ್ಮಿ (ಅಲೆ) ಶಮ್ಯಾ (ಮರದ ಕಂಬಗಳನ್ನು) ಹೊಡೆದು ದೂರಮಾಡಲಿ; ಹೇ ಆಪಃ (ಜಲಗಳೇ), ಯೋಕ್ತ್ರಾಣಿ (ಜೂಗ/ಬಂಧನಗಳನ್ನು) ಬಿಡಿಸಿರಿ. ದುಷ್ಕೃತ್ಯದಿಂದಲೋ ಎನಸ್ (ದೋಷ)ದಿಂದಲೋ ಅಘ್ನ್ಯೌ—ಆ ಇಬ್ಬರು ನಿರ್ದೋಷ (ಅಹಿಂಸ್ಯ) ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಿರಲಿ; ಅವರು ಶೂನಂ (ಮಂಗಳ) ಮತ್ತು ಆರತಿ (ರಕ್ಷಣೆ)ಯ ಕಡೆಗೆ ತಲುಪಲಿ.
A vivid, poetic emergence: the two rivers surge from the mountains, radiant and maternal, rushing with nourishing ‘milk.’
Praise becomes petition: the rivers are asked to grant a safe course, while the hymn widens into the cosmic myth of Indra breaking the serpent/closures so the waters may seek their path.
Indra’s celebrated act of cutting the serpent and smashing the encircling resistances—after which the waters advance, desiring their way (ayanam).
A concrete closing prayer: may waves strike away stakes, may yokes be loosened, and may the guiltless be unharmed—arriving at safety and well-being.
प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥प्रवाच्यं शश्वधा वीर्यं तदिन्द्रस्य कर्म यदहिं विवृश्चत् । वि वज्रेण परिषदो जघानायन्नापोऽयनमिच्छमानाः ॥उद्व ऊर्मिः शम्या हन्त्वापो योक्त्राणि मुञ्चत । मादुष्कृतौ व्येनसाघ्न्यौ शूनमारताम् ॥They are paired river-goddesses praised as swift, bright, nourishing waters. The hymn treats them as living divine powers who can grant a safe path and protection.
It recalls the Vedic myth where Indra breaks the obstruction that held back the waters. This frames the rivers’ flowing as a cosmic act of liberation—opening pathways and restoring abundance.
Traditionally it suits prayers near water—especially before crossing a river—asking the waters to remove obstacles and bring travelers to safety. More broadly, it is recited for clearing blockages and restoring ‘flow’ in life and mind.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.