Samba Purana in Kannada

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೂತ ಮುನಿಗಳ ಮಂಗಳಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಭಾನುದೇವನ (ಸೂರ್ಯ) ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ। ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ ಪರಿಚಯ, ಸಾಂಬನ ಶಾಪ, ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಮಗ ಪುರೋಹಿತರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಸೌರ ಧರ್ಮದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಇಲ್ಲಿದೆ।

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಬೃಹದ್ಬಲನು ಸೂರ್ಯಾರಾಧನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಗಳು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಬಪುರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಬನ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ನಾರದರ ಅವಮಾನದ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಆದಿದೇವನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಏಕೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನೆಂದು ಬೃಹದ್ಬಲ ರಾಜನು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಸಿಷ್ಠರು ಮಿತ್ರವನದಲ್ಲಿ ನಾರದ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾನು ಅವ್ಯಕ್ತ, ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಮಿತ್ರನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಬನು ಸೂರ್ಯನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರದರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಗಮ, ವರಾಹ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳ ವರ್ಣನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರದರು ಸಾಂಬನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಆಧಿಪತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಿತ್ಯ, ಸವಿತೃ, ಭಾಸ್ಕರ, ರವಿ ಮತ್ತು ಮಿಹಿರ ಮುಂತಾದ ಸೂರ್ಯನ ವಿವಿಧ ನಾಮಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಾರದರು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಸಂಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ಛಾಯಾ ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ। ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಸಂಜ್ಞಾ ತನ್ನ ನೆರಳು ಛಾಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತಂದೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ। ಛಾಯಾ ಯಮನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ।

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಹಾಡಿದ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂಬನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಾರದನು ಸೂರ್ಯ ದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೆ.

14ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಬನು ಸೂರ್ಯನ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ತಾಂಡನ ಅಸಹನೀಯ ಶಾಖದಿಂದ ಜಗತ್ತು ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಮೊರೆ ಹೋದನೆಂದು ನಾರದರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.

ನಾರದರು ಸಾಂಬನಿಗೆ ಡಿಂಡಿ (ಶಿವ) ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರರ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರದ ಮುನಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಚನೆ, ಭೂಮಿಯ ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು, ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳು, ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ಪಾತಾಳಗಳ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತ ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾರದ ಮುನಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ರಥದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ರಥವು ಸಂವತ್ಸರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಗಗಳು ಕಾಲದ ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅರುಣನು ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ಏಳು ಕುದುರೆಗಳು ಏಳು ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಬನು ಚಂದ್ರನ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರದ ಮುನಿಗಳು ಅನುಮತಿ, ರಾಕಾ, ಸಿನೀವಾಲಿ, ಕುಹೂ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂತಹ ತಿಥಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳು ಹೇಗೆ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಬನು ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿತ್ರವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಂಬನು ಪುನಃ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆದೇಶ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಸಾಂಬನು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ದಿವ್ಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಡು ಮಿತ್ರವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರದರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಸಾಂಬನು ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಶಾಕದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸೂರ್ಯಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದ ಹದಿನೆಂಟು ಮಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೌರ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಶರೀರದ ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ದಯೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಧಾರಣಾ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ (ಪ್ರತಿಮಾ ವಿಧಿ) ವಿವರವಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಏಳು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು (ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ, ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು, ಮರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ) ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೂರ್ಯ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹದ ಅಧಿವಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ವಿವರವಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ನೀರು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಎಂಟು ಕಲಶಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿಷೇಕ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲರ ಆಹ್ವಾನ, ಮಂಡಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಮಿತ್ರವನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಸಾಂಬನು ನಾರದರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೂಜೆಯ (ಸಂವತ್ಸರಿ ಪೂಜೆ) ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರದರು ರಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 36ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹೋಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಗ್ನಿ ಜನನ, ಸಮಿಧೆಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಫಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ಬಲ ರಾಜನು ಸಾಂಬನು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಪಡೆದ ದೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಸಿಷ್ಠರು ಸೌರ ದೀಕ್ಷೆಯ ವಿವರವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಆಯ್ಕೆ, ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರ ಅರ್ಹತೆಗಳು, ಮಂಡಲ ರಚನೆ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಭಸ್ಮ ದೀಕ್ಷೆಯ ವಿವರಗಳಿವೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಿವಾರ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಠ ಠ' ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಟ, ಅಘೋರ, ಸೂರ್ಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಯೋಗೇಶ್ವರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಪಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಬನು ಮಗ ಪುರೋಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಲವಣ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾರದನು ಸಾಂಬನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನು ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಸದಾಚಾರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಬನು ಸದಾಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾರದರು ದಿನಚರಿ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಬನು ಸಪ್ತಮಿ ವ್ರತದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾರದರು ಏಳು ವಿಧದ ಸಪ್ತಮಿ ವ್ರತಗಳನ್ನು (ಅರ್ಕಸಂಪುಟ, ಮರೀಚ, ನಿಂಬಪತ್ರ, ಫಲಸಪ್ತಮಿ, ಅನೌದನಿ, ವಿಜಯಸಪ್ತಮಿ ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕಾ) ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ರತಗಳಿಂದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ನಿವಾರಣೆ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಲೋಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಿವಿಧ ಮುದ್ರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾರದರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ದೇವನು ರಥ, ವಾಜಿ, ಅರುಣ, ಕವಚ, ನೇತ್ರ, ಖಡ್ಗ, ಅಂಕುಶ, ದಂಡ ಮತ್ತು ವ್ಯೋಮಶಿಖಾ ಮುದ್ರೆಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 50 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೂರ್ಯ ಆರಾಧನೆಯ ಗೂಢ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆಗಳ ಸಮನ್ವಯದೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವರಣೆ, ಅಂದರೆ ಮೂಲ ಮಂತ್ರದ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಶರೀರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 52 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೌರ ಮಂಡಲದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ (ಸೌರ ದೀಕ್ಷೆ) ನೀಡುವ ರಹಸ್ಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಶುದ್ಧಿ, ಅಷ್ಟದಳ ಕಮಲದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನ್ಯಾಸದ ವಿವರಗಳಿವೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಅಷ್ಟಪುಷ್ಪಿಕಾ ವಿಧಿಯ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. 'ಓಂ ಖಖೋಲ್ಕಾಯ ಸ್ವಾಹಾ' ಮಂತ್ರದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆವಾಹನೆ, ಸನ್ನಿಧ್ಯ, ಸ್ಥಾಪನೆ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 56 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸೌರ ಆರಾಧನೆಯ ಗೂಢ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಸೂರ್ಯನ ಹೃದಯ-ಕಮಲದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಧ್ಯಾನದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೀಜ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಯೋನಿಯಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ದಳಗಳ ಕಮಲ, ಹದಿನಾರು ಕೇಸರಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ಧಾರೆಗಳ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ನಲವತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಸ್ವರಗಳ ರಹಸ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ವರಗಳು, ವ್ಯಂಜನಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಂದುಗಳ ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಕಾಲಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಸೌರ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಮಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ವ್ಯೋಮವ್ಯಾಪಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಚಕ್ರವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಾಭಿಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಆರೆಗಳು ಮತ್ತು 360 ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳಿವೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 62 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಹ ದೋಷಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಪೊಟ್ಟಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಚರು (ಯಜ್ಞದ ಅನ್ನ) ಬೇಯಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಸಾಧಕನ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಅವನು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 64 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ರೋಗಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಬೀಜ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳ ಧ್ಯಾನದ ವಿಧಾನವಿದೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 66 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮಂತ್ರ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ರತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಗಳ ಸತ್ವ, ರಜ ಮತ್ತು ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಟ್ವಾಂಗ, ಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಧಾರಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಶಿವಲೋಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಯೋಗ ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾತಕರ್ಮ, ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೋಗಿಯು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಂಡು, ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 70 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಬೀಜ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಸದ ಗೂಢ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 'ಅ', 'ತ', 'ಚ', 'ಪ' ಮತ್ತು 'ಯ' ನಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ ನ್ಯಾಸ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಪ್ರಣವ ಮತ್ತು ಯೋನಿಬೀಜದ ಬಳಕೆ, ಹಾಗೂ ಐದು, ಎಂಟು, ಹದಿನೈದು ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರಗಳ ನ್ಯಾಸ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಧಕನ ದೇಹವನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೌರ ಧರ್ಮದ ಚತುರ್ವಿಧ ದೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾಸ್ಕರ ಪೂಜೆ, ಶಿಷ್ಯನ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 76 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಶಿಷ್ಯನ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ-ಛೇದದ (ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬಂಧನಗಳ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ) ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಮಂಡಲಗಳ ರಚನೆ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಸದಂತಹ ಗೂಢ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಬ ಪುರಾಣವು ಸನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಸ-ನಿವರ್ತನದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧಕನು ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸಂಹಾರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾರಾಧನೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಿಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿನ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಓಂಕಾರ ಮತ್ತು ವಷಟ್ಕಾರ ಮಂತ್ರಗಳ ರಚನೆ, ಕ್ಷುರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕರ್ತರಿ ಅಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ, ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾಟನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದ 82 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಯೋಗ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಸಮನ್ವಯದ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದಂತಹ ಸದ್ಗುಣಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.