Rig Veda Sukta 56
Mandala 3Sukta 568 Mantras

Sukta 56

Sukta 3.56

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (family attribution for Maṇḍala 3)

Devata

Dharmic/Ṛta-order of the gods (cosmic law) rather than a single personalized deity

Chandas

Triṣṭubh

ಈ ಸೂಕ್ತವು ದೇವರುಗಳು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಅಚಲ ಋತವನ್ನು—ಮೊದಲನೆಯ, ದೃಢವಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು (ವ್ರತಗಳನ್ನು)—ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಎಷ್ಟೋ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಲೋಕಗಳೂ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ ವಾಲುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮರುಮರು ಕಾಣುವ ತ್ರಯಗಳ ಮೂಲಕ (ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳು, ಮೂರು ಜಲಗಳು) ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾದರಿಯುತ, ಲಯಬದ್ಧ ಆಡಳಿತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಯಜ್ಞಸತ್ರಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಕ್ತದ ಉದ್ದೇಶ ಯಜಮಾನನ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ಚಿಂತೆಯನ್ನೂ ಆ ಮೇಲಿನ, ಭಂಗರಹಿತ ಧರ್ಮನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ, ದೇವರುಗಳು “ಬಂದು” ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.

Mantras

Mantra 1

न ता मिनन्ति मायिनो न धीरा व्रता देवानां प्रथमा ध्रुवाणि । न रोदसी अद्रुहा वेद्याभिर्न पर्वता निनमे तस्थिवांसः ॥

ಮಾಯಿನಃ ಆಗಿದ್ದರೂ ಧೀರರು ದೇವರ ಮೊದಲನೆಯ, ಧ್ರುವ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಅದ್ರುಹಾ ಆದ ಎರಡು ರೋದಸೀಗಳು ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ಥಿತಿವಂತ ಪರ್ವತಗಳೂ ನಮನಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

Mantra 2

षड्भाराँ एको अचरन्बिभर्त्यृतं वर्षिष्ठमुप गाव आगुः । तिस्रो महीरुपरास्तस्थुरत्या गुहा द्वे निहिते दर्श्येका ॥

ಒಬ್ಬನೇ (ಏಕ) ಚಲಿಸುವವನು ಆರು ಭಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅತ್ಯಧಿಕವಾದ ಋತವನ್ನು (ಸತ್ಯ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು) ಹೊರುತ್ತಾನೆ; ಗೋವುಗಳು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಮಹತ್ತರ ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ; ಎರಡು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿಹಿತವಾಗಿವೆ, ಒಂದು ಮಾತ್ರ ದೃಶ್ಯ (ಪ್ರಕಟ)ವಾಗಿದೆ.

Mantra 3

त्रिपाजस्यो वृषभो विश्वरूप उत त्र्युधा पुरुध प्रजावान् । त्र्यनीकः पत्यते माहिनावान्त्स रेतोधा वृषभः शश्वतीनाम् ॥

ತ್ರಿಪಾಜಸ (ತ್ರಿ-ತೇಜಸ್ಸು) ಹೊಂದಿದ, ವಿಶ್ವರೂಪವಾದ ವೃಷಭನು; ಮತ್ತು ತ್ರಿಧಾ, ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜೆಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನು. ತ್ರ್ಯನೀಕ (ತ್ರಿ-ಮುಖ/ತ್ರಿ-ಆಕಾರ)ನಾಗಿ ಮಹಿಮಾವಂತನಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ರೇತೋಧಾ (ಬೀಜ-ಧಾರಕ) ವೃಷಭನು ಶಾಶ್ವತಗಳ ಅಧಿಪತಿ.

Mantra 4

अभीक आसां पदवीरबोध्यादित्यानामह्वे चारु नाम । आपश्चिदस्मा अरमन्त देवीः पृथग्व्रजन्तीः परि षीमवृञ्जन् ॥

ಅವರ ಪಥವು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಜಾಗೃತವಾಯಿತು; ಆದಿತ್ಯರ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ‘ಚಾರು ನಾಮ’ (ಮನೋಹರ ನಾಮ) ಉದಯವಾಯಿತು. ದೇವಿಯರಾದ ಆಪಃ (ದಿವ್ಯ ಜಲಗಳು) ಸಹ ಅವನಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದವು; ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹರಿದು, ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸಿತು.

Mantra 5

त्री षधस्था सिन्धवस्त्रिः कवीनामुत त्रिमाता विदथेषु सम्राट् । ऋतावरीर्योषणास्तिस्रो अप्यास्त्रिरा दिवो विदथे पत्यमानाः ॥

ಷಡಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೂರು ಸಿಂಧು-ನದಿಗಳು ಇವೆ; ಕವಿಗಳ ಕಾರ್ಯವೂ ತ್ರಿಗುಣವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಮಾತಾ ಸಮ್ರಾಟ್‌ (ಸರ್ವಾಧಿಪತಿ)ಯಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾಳೆ. ಋತವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಮೂರು ಕನ್ಯೆಗಳು ಇವೆ; ಗಹನದ ಮೂರು ಅಪ್ಯಃ (ಜಲಗಳು) ಇವೆ; ಮತ್ತು ಅವು ದಿವದಿಂದ ತ್ರಿವಾರ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ—ಯಜ್ಞಸತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತ್ಯ ವಹಿಸಿ.

Mantra 6

त्रिरा दिवः सवितर्वार्याणि दिवेदिव आ सुव त्रिर्नो अह्नः । त्रिधातु राय आ सुवा वसूनि भग त्रातर्धिषणे सातये धाः ॥

ಹೇ ಸವಿತೃ, ದಿವದಿಂದ ತ್ರಿವಾರ ಇಷ್ಟವಾದ ವರಗಳನ್ನು ಹೊರತರು; ದಿನೇದಿನೇ ಅವನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡು—ನಮಗಾಗಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಾರ. ತ್ರಿಧಾತು ಲೋಕದಿಂದ ಧನ ಮತ್ತು ಶುಭ ವಸುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸು; ಹೇ ಭಗ, ರಕ್ಷಕ, ಜಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಧಿಷಣಾ (ಬುದ್ಧಿ)ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Mantra 7

त्रिरा दिवः सविता सोषवीति राजाना मित्रावरुणा सुपाणी । आपश्चिदस्य रोदसी चिदुर्वी रत्नं भिक्षन्त सवितुः सवाय ॥

ದಿವದಿಂದ ತ್ರಿವಾರ ಸವಿತೃ ತನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಸುಪಾಣಿ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಜರು—ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣ—ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಜಲಗಳೂ, ವಿಶಾಲ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯೂ ಸಹ, ಸವಿತೃನ ಸವ (ಸೃಜನಪ್ರೇರಣೆ)ಗಾಗಿ ರತ್ನ (ಧನ)ವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತವೆ.

Mantra 8

त्रिरुत्तमा दूणशा रोचनानि त्रयो राजन्त्यसुरस्य वीराः । ऋतावान इषिरा दूळभासस्त्रिरा दिवो विदथे सन्तु देवाः ॥

ಮೂರು ಬಾರಿ ಪರಮೋನ್ನತ, ದುರ್ಗಮವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅಸುರನ ಮೂರು ವೀರರು ಆಳುತ್ತಾರೆ. ಋತವಂತರು, ವೇಗಶಾಲಿಗಳು, ದುರ್ಜಯರು—ಈ ದೇವರುಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞಸಭೆಗೆ ಬರಲಿ.

Frequently Asked Questions

It is mainly about Ṛta—the firm cosmic order and the gods’ unbreakable ordinances. The hymn says this order cannot be bent, and it asks the divine powers to preside over the sacrifice.

The repeated triads (three realms, three waters/rivers, three ruling powers) present the universe as patterned and governed. The hymn uses this structure to show that Ṛta is an ordered, rhythmic principle that also guides the ritual.

Not strictly. Its focus is the dharmic/Ṛta-order upheld by the gods, though some verses can be read alongside Savitṛ-like ordering and impulsion; the emphasis remains on the governing law rather than a single personalized deity.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App