
Sukta 3.9
Vasiṣṭha (traditional for RV 3.9)
Gāyatrī (probable for opening of RV 3.9; requires metrical verification)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಪಾಂ ನಪಾತನನ್ನು—ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರುವ ಅಗ್ನಿಯ ರೂಪವನ್ನು—ಮಾನವರ ದಿವ್ಯ ಮಿತ್ರನಾಗಿಯೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ ಆರಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತರಿಶ್ವನ್ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅನೇಕ ದೈವಶಕ್ತಿಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೋತೃನಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿಸುವ ಮಹಾದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantra 1
सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये । अपां नपातं सुभगं सुदीदितिं सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥
ಹೇ ಸಖಿಗಳೇ, ನಾವು ಮರಣಶೀಲರು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು—ದೇವನನ್ನು—ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ: ಅಪಾಂ ನಪಾತನನ್ನು, ಸುಭಗನನ್ನು, ಸುದೀದಿತ (ಸುಪ್ರಜ್ವಲಿತ)ನನ್ನು, ಸುಪ್ರತೂರ್ತಿ (ಸುವಿಜಯಿ)ಯನ್ನು, ಅನೇಹಸ (ಅಥಕವಿಲ್ಲದ)ನನ್ನು.
Mantra 2
कायमानो वना त्वं यन्मातॄरजगन्नपः । न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभवः ॥
ನೀನು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೀಯ; ಮತ್ತು ನೀನು ಮಾತೃಗಳಾದ—ನೀರುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಾಗಲೂ—ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಅದು ನಿನಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆ ಅಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೂಡುವ ವೇಗದ ಕ್ಷಯವೂ ಅಲ್ಲ: ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗುತ್ತೀಯ.
Mantra 3
अति तृष्टं ववक्षिथाथैव सुमना असि । प्रप्रान्ये यन्ति पर्यन्य आसते येषां सख्ये असि श्रितः ॥
ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಿಹಿಡಿದ ಕಠಿಣ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ದೆ; ಆದಕಾರಣ ನೀನು ಒಳಗೇ ನಿರ್ಮಲ ಹರ್ಷರೂಪವಾದ ಸುಮನಸ್ಸಾಗಿರುವೆ. ಕೆಲವರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ಸುತ್ತುವರಿದು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ—ಯಾರ ಸಖ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಆಶ್ರಿತನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿರುವೆಯೋ ಅವರಲ್ಲಿ.
Mantra 4
ईयिवांसमति स्रिधः शश्वतीरति सश्चतः । अन्वीमविन्दन्निचिरासो अद्रुहोऽप्सु सिंहमिव श्रितम् ॥
ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಅವರು ಭಂಗಗಳನ್ನೂ ದೀರ್ಘ ನಿರಂತರತೆಗಳನ್ನೂ ದಾಟಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳೂ ಅದ್ರುಹರು—ವಂಚನೆರಹಿತರು—ಅವನನ್ನು ಕಂಡರು: ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಸಿಂಹದಂತೆ, ಆಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿ.
Mantra 5
ससृवांसमिव त्मनाग्निमित्था तिरोहितम् । ऐनं नयन्मातरिश्वा परावतो देवेभ्यो मथितं परि ॥
ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಹರಿಯುವವನಂತೆ—ಅಗ್ನಿ ಹೀಗೆಯೇ ಅಡಗಿಹೋಗಿದ್ದನು. ಮಾತರಿಶ್ವನು ಅವನನ್ನು ಪರಾವತ—ದೂರದ ಪಾರದಿಂದ—ದೇವರಿಗಾಗಿ ಮಥಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆದು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತಂದನು.
Mantra 6
तं त्वा मर्ता अगृभ्णत देवेभ्यो हव्यवाहन । विश्वान्यद्यज्ञाँ अभिपासि मानुष तव क्रत्वा यविष्ठ्य ॥
ಹೇ ಹವ್ಯವಾಹನ (ಅಗ್ನಿ), ಮನುಷ್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ದೇವರಿಗಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಹೇ ಮಾನವಮುಖ ಅಗ್ನಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಕ್ರತು (ಪ್ರಭಾವಿ ಜ್ಞಾನ-ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ) ಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತೀ; ಹೇ ಯವಿಷ್ಠ (ಅತಿನವ/ಯುವ) ಬಲವಂತನೇ.
Mantra 7
तद्भद्रं तव दंसना पाकाय चिच्छदयति । त्वां यदग्ने पशवः समासते समिद्धमपिशर्वरे ॥
ಇದು ನಿನ್ನ ದಂಸನಾ (ಶಕ್ತಿ-ಕೌಶಲ್ಯ) ಯ ಭದ್ರತೆ: ಅದು ಅಪಕ್ವ ಬುದ್ಧಿಯವರನ್ನೂ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಪಶವಃ (ಶಕ್ತಿಗಳ/ಸಂಪತ್ತಿನ ಗುಂಪುಗಳು) ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಸೇರಿಬರುವಾಗ, ನೀನು—ಸಮಿದ್ಧ—ಅಪಿಶರ್ವರ (ಮಂದ/ಮಸುಕಾದ ಆವರಣ)ದಲ್ಲಿಯೂ ಆಶ್ರಯವಾಗುತ್ತೀ.
Mantra 8
आ जुहोता स्वध्वरं शीरं पावकशोचिषम् । आशुं दूतमजिरं प्रत्नमीड्यं श्रुष्टी देवं सपर्यत ॥
ಸ್ವಧ್ವರ (ಸ್ವಯಂ-ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ) ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಶೀರ (ಶ್ರೇಷ್ಠ/ಪವಿತ್ರ) ಪಾವಕಶೋಚಿಷ (ಶುದ್ಧ ಜ್ವಾಲೆಯ)ವನಿಗೆ ಆಜುಹೋತ (ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಿರಿ). ಆಶು, ದೂತ, ಅಜಿರ (ಅಥಕ), ಪ್ರತ್ನ, ಈಡ್ಯ (ಸ್ತುತ್ಯ) ದೇವನನ್ನು—ಶ್ರುಷ್ಟಿ (ಆಜ್ಞಾಪಾಲಕ ಶ್ರವಣ) ಯಿಂದ—ಸಪರ್ಯತ (ಸೇವೆ ಮಾಡಿರಿ).
Mantra 9
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥
ಮೂರು ನೂರು, ಮೂರು ಸಾವಿರ—ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಹಾಗೂ ಒಂಬತ್ತು—ಎಂಬ ದೇವಶಕ್ತಿಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದವು. ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಘೃತದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು, ಅವನಿಗಾಗಿ ಬರ್ಹಿಸ್ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ) ಹಾಸಿದರು; ನಂತರ ಹೋತೃನನ್ನು ಅವನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದರು.
The poets ‘as comrades’ choose Apām Napāt as their divine helper—bright, fortunate, and undefeated.
Agni’s paradox is unfolded: though hidden, he flows forth by nature; the mythic agent Mātariśvan brings him from the far realm, produced for the gods.
A sweeping enthronement scene: vast numbers of divine powers serve Agni, anoint him with ghee, and spread the ritual seat.
Agni is firmly installed as Hotṛ in his place, securing the rite’s success and the worshippers’ protection through a properly established sacred fire.
apāṃ napātaṃ
mātariśvā
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥Apām Napāt means “Descendant of the Waters.” In RV 3.9 he is the hidden form of Agni—radiant fire present within the waters—invoked as a powerful helper.
Mātariśvan is the mythic bringer of fire. The hymn recalls how he led Agni from the distant realm and made him available for the gods and for sacrifice.
Establish the sacred fire correctly: kindle and honor Agni with ghee, prepare the ritual seat (barhis), and install him as Hotṛ so the offerings and prayers can reach the gods.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.