Kaumarika Khanda
Kaumarika Khanda
This section is framed around southern coastal sacred geography (dakṣiṇa-sāgara / southern ocean littoral) and a cluster of five tīrthas presented as potent yet perilous due to aquatic guardians (grāha). The narrative treats the shoreline as a liminal ritual zone where pilgrimage merit, danger, and release (śāpa-mokṣa) converge, and where Kaumāra/Kumāreśa associations mark the region as a site of Skanda-linked sanctity.
Adhyayas in Kaumarika Khanda
66 chapters to explore.
Adhyaya 1
Pañca-Tīrtha Prabhāva and the Grāha-Śāpa Liberation (पञ्चतीर्थप्रभावः ग्राहशापमोचनं च)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះឥសីសួរអំពីទីរហ្សៈបរិសុទ្ធ៥ នៅឆ្នេរសមុទ្រខាងត្បូង និងផលបុណ្យធំទូលាយនៃការធ្វើទស្សនកិច្ច។ ឧគ្រśravas បើករឿងបរិសុទ្ធដែលផ្តោតលើកុមារ (ស្កន្ទ/កាត្តិកេយ្យ) ហើយបង្ហាញថាទីរហ្សៈទាំងនេះមានអานุភាពពិសេស។ វីរបុរសរាជ (អរជុន/ផាល់គុន) ទៅដល់ទីទាំង៥ ហើយបានឮពីអ្នកតាបសថា មនុស្សជៀសវាងព្រោះមាន “ក្រាហ” ចាប់អ្នកងូតទឹក។ អរជុនថ្លែងថាការស្វែងរកធម៌មិនគួរត្រូវរារាំងដោយភ័យ ហើយចូលទឹក (ពិសេសនៅសៅភទ្រ) ត្រូវក្រាហចាប់ ប៉ុន្តែគាត់លើកវាចេញដោយកម្លាំង។ ក្រាហនោះបម្លែងជាស្ត្រីទេវីតុបតែង (អប្សរា) ហើយប្រាប់ថានាង និងមិត្តរួមបានរំខានតាបសរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ដូច្នេះត្រូវបណ្តាសាឲ្យក្លាយជាក្រាហក្នុងទឹករយៈពេលកំណត់ ហើយនឹងរួចផុតតែពេលត្រូវ “មហាបុរស” ទាញចេញពីទឹក។ ព្រះព្រាហ្មណ៍បន្តបង្រៀនអំពីការគ្រប់គ្រងកាម, របៀបគ្រួសារ, និងវាចាសុចរិត/អាកប្បកិរិយាដែលមានវិន័យ ដោយប្រៀបធៀបចរិតខ្ពស់និងទាបតាមរូបភាពសីលធម៌ច្បាស់លាស់។ នារ៉ទៈលេចមកជាគ្រូណែនាំ បញ្ជូនអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសាទៅកាន់បញ្ចទីរហ្សៈខាងត្បូង ហើយការងូតទឹកជាបន្តបន្ទាប់របស់អរជុនធ្វើឲ្យពួកគេបានស្ដារឡើងវិញ។ ចុងក្រោយ អរជុនសួរពិចារណាថា ហេតុអ្វីបានអនុញ្ញាតឲ្យមានឧបសគ្គបែបនេះ និងហេតុអ្វីអ្នកការពារដ៏មានអំណាចមិនទប់ស្កាត់ នាំទៅកាន់ការពន្យល់បន្ត។
Adhyaya 2
Nārada–Arjuna संवादः: तीर्थयात्रा-नीतिः, स्थाणु-भक्ति, दानधर्मस्य प्रशंसा
ជំពូកទី២ បង្ហាញសន្ទនាធម្មវិជ្ជាដ៏ជ្រាលជ្រៅអំពីនីតិធម៌នៃការធ្វើធម្មយាត្រា និងធម៌ទាន។ សូត្រា ពោលពីអរជុនដែលទៅជួបនារ៉ដា អ្នកត្រូវទេវតាគោរព; នារ៉ដាសរសើរបញ្ញាដែលផ្អែកលើធម៌ ហើយសួរថា ការធ្វើធម្មយាត្រា១២ឆ្នាំ បានបង្កើតភាពនឿយហត់ ឬកំហឹងដែរឬទេ—ដើម្បីបង្ហាញថា ផលនៃទីរថៈ ពឹងលើវិន័យនៃដៃ ជើង និងចិត្ត មិនមែនលើការធ្វើដំណើរតែប៉ុណ្ណោះ។ អរជុនទទួលស្គាល់អត្ថប្រយោជន៍នៃការប៉ះពាល់ទីរថៈដោយផ្ទាល់ ហើយសុំឲ្យពន្យល់គុណលក្ខណៈនៃទីកន្លែងបរិសុទ្ធបច្ចុប្បន្ន។ នារ៉ដាឆ្លើយដោយបញ្ចូលរបាយការណ៍អំពីលោកព្រហ្ម: ព្រហ្មសួរអ្នកនាំសារ អំពីហេតុការណ៍អស្ចារ្យដែលការស្តាប់ក៏បង្កើតបុណ្យ។ សុស្រាវស៍ រាយការណ៍ពីសំណួររបស់កាត្យាយនៈ នៅច្រាំងទន្លេសរស្វតី ដែលសារស្វតៈ បង្រៀនអំពីភាពមិនថេរនៃលោក និងណែនាំឲ្យស្វែងរកជម្រកនៅក្នុង «ស្ថាណុ» (ព្រះសិវៈ) ដោយភក្តិ និងជាពិសេសដោយទាន។ បន្ទាប់មកមានការអធិប្បាយយូរ៖ ទានត្រូវបានគេថា ជាវិន័យពិបាកបំផុត និងអាចឲ្យសង្គមឃើញពិត ព្រោះត្រូវលះបង់ទ្រព្យដែលរកបានដោយលំបាក; វាមិនបាត់បង់ទេ តែជាការលូតលាស់ ជាទូកឆ្លងសំសារ និងត្រូវគ្រប់គ្រងដោយទីកន្លែង ពេលវេលា ភាពសមរម្យរបស់អ្នកទទួល និងភាពបរិសុទ្ធនៃចិត្ត។ គំរូអ្នកឧបត្ថម្ភល្បីៗ ត្រូវបានលើកឡើង ហើយចុងក្រោយ នារ៉ដាបារម្ភពីភាពក្រីក្ររបស់ខ្លួន និងបញ្ហាអនុវត្តទាន ដើម្បីបញ្ជាក់ថា ចេតនា និងការវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ ជាស្នូលនៃធម៌នេះ។
Adhyaya 3
Reva-Śuklatīrtha and Stambha-tīrtha: Pilgrimage Purification and Ancestral Rites (Revā–Mahī–Sāgara Saṅgama Narrative)
អធ្យាយនេះបង្ហាញដំណើរ និងសន្ទនារបស់ព្រះនារ៉ដៈ ខណៈដែលទ្រង់ធ្វើធម្មយាត្រាតាមទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធ។ ទ្រង់មកដល់អាស្រាមរបស់ឥសីភ្រឹគុជិតទន្លេរេវា ដែលត្រូវបានសរសើរថា ជាទន្លេបរិសុទ្ធអស្ចារ្យ “រួមបញ្ចូលទីរថទាំងអស់” ហើយមានអានុភាពដោយការសរសើរ ជាពិសេសដោយការមើលឃើញ និងការងូតទឹក។ នៅលើរេវាមានស៊ុក្លទីរថ (Śuklatīrtha) ដែលគេថា ការងូតទឹកនៅទីនោះអាចបំផ្លាញបាប និងលុបបំបាត់មលិនភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ បន្ទាប់មក ភ្រឹគុពន្យល់រឿងទីរថមួយទាក់ទងនឹងសង្គម (saṅgama) មហី–សាគរ និងស្តម្ភទីរថ (Stambha-tīrtha) ដ៏ល្បី។ គេថា អ្នកប្រាជ្ញដែលងូតទឹកនៅទីនោះ នឹងរួចផុតពីអំពើខុស និងមិនធ្លាក់ចូលដែនយម (Yama)។ រឿងភាគបន្តនិយាយអំពីឥសីទេវសរមា ដែលស្មោះត្រង់ក្នុងការធ្វើតರ್ಪណ/ស្រាទ្ធ (tarpaṇa/śrāddha) នៅគង្គា–សាគរ ប៉ុន្តែបានឮថា ការធ្វើតర్పណរបស់សុភទ្រា នៅសង្គមមហី–សាគរ ផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់បុព្វបុរសបានពេញលេញជាង។ ទេវសរមាសោកស្តាយពីវាសនាខ្លួន និងជម្លោះក្នុងគ្រួសារ ព្រោះភរិយាមិនព្រមធ្វើដំណើរ។ សុភទ្រាប្រាប់វិធីដោះស្រាយ៖ គាត់នឹងធ្វើស្រាទ្ធ/តರ್ಪណជំនួសទេវសរមា នៅសង្គមនោះ ហើយទេវសរមាសន្យាចែកភាគមួយនៃបុណ្យតបស្យា (ascetic merit) ដែលខ្លួនបានសន្សំ។ ចុងអធ្យាយ ភ្រឹគុសន្និដ្ឋានថា សង្គមនេះអស្ចារ្យលើសគេ ហើយព្រះនារ៉ដៈក៏កើតសេចក្តីប្តេជ្ញាថ្មី ដើម្បីទៅឃើញដោយផ្ទាល់ និងបង្កើនការទទួលស្គាល់នៃទីបរិសុទ្ធនេះ។
Adhyaya 4
दानतत्त्व-व्याख्या (Doctrine of Dāna: Intent, Means, and Outcomes) / “Nārada Explains the Taxonomy of Giving”
ជំពូកនេះបង្ហាញជាវិវេកធម៌-សីលធម៌ ដោយព្រះនារទមានសំណួរអំពីការទទួលទ្រព្យ ឬដីធ្លីឲ្យមានសុវត្ថិភាព ដោយមិនធ្លាក់ក្នុងការទទួលយកដែលប៉ះពាល់សីលធម៌ (pratigraha)។ ដំបូងមានការបែងចែកទ្រព្យតាមគុណធម៌ជា សុក្ល (សុទ្ធ), សបល (លាយ), និង ក្រឹṣṇa (ងងឹត) ហើយពន្យល់ផលកម្មពេលយកទៅប្រើក្នុងធម៌៖ នាំទៅកាន់ស្ថានភាពទេវតា មនុស្ស ឬសត្វ។ បន្ទាប់មក ព្រះនារទរៀបរាប់ព្រឹត្តិការណ៍សាធារណៈនៅសោរាស្ត្រា៖ ព្រះរាជា ធម្មវរ្មា ទទួលបានកាព្យអាថ៌កំបាំងអំពីទាន—មានមូលហេតុ២ មូលដ្ឋាន៦ អង្គ៦ “ការទុំ”២ ប្រភេទ៤ ការបែងចែក៣ និងអ្វីបំផ្លាញ៣—ហើយសន្យាផ្តល់រង្វាន់ធំសម្រាប់អ្នកអាចបកស្រាយបានត្រឹមត្រូវ។ ព្រះនារទបំលែងជាព្រាហ្មណ៍ចាស់ បកស្រាយយ៉ាងប្រព័ន្ធ៖ មូលហេតុ២ គឺ សទ្ធា និងសមត្ថភាព; មូលដ្ឋាន៦ គឺ ធម៌ អត្ថ កាម លះអៀន (vrīḍā) សេចក្តីរីករាយ (harṣa) និងភ័យ (bhaya); អង្គ៦ រួមមានអ្នកឲ្យ អ្នកទទួល ភាពសុទ្ធ វត្ថុទាន ចេតនាធម៌ និងទីកាលសមរម្យ។ “ការទុំ”២ បែងចែកផលនៅលោកក្រោយ និងលោកនេះ តាមគុណភាពអ្នកទទួល; ប្រភេទ៤ គឺ dhruva, trika, kāmya, naimittika; ការបែងចែក៣ ជាល្អបំផុត មធ្យម តិច; និងអ្វីបំផ្លាញទាន៣ គឺសោកស្តាយក្រោយឲ្យ ឲ្យដោយគ្មានសទ្ធា និងឲ្យដោយប្រមាថ។ ចុងក្រោយ ព្រះរាជាសរសើរ និងព្រះនារទបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ ធ្វើឲ្យព្រះរាជាត្រៀមប្រគល់ដី និងទ្រព្យតាមបំណងធម៌របស់ព្រះនារទ។
Adhyaya 5
Adhyāya 5: Nārada’s Search for Worthy Recipients and Sutanu’s Doctrinal Replies (Mātṛkā–Gṛha–Lobha–Brāhmaṇa-bheda–Kāla)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះនារ៉ដា ធ្វើដំណើរទៅភ្នំរៃវត និងគិតពិចារណាធ្វើការងារមួយ “ដើម្បីប្រយោជន៍ព្រះព្រាហ្មណ៍” ដោយបើកប្រធានបទសីលធម៌អំពីទាន (ការផ្តល់) និងភាពសមស្របរបស់អ្នកទទួល (pātratā)។ ពាក្យបង្រៀនជាបន្តបន្ទាប់រិះគន់ការផ្តល់ដល់អ្នកមិនសម និងព្រមានថា ព្រាហ្មណ៍គ្មានវិន័យ ឬគ្មានចំណេះដឹង មិនអាចជួយឲ្យអ្នកដទៃ “ឆ្លងកាត់” បាន ដូចទូកគ្មានចង្កូត។ អត្ថបទកំណត់ធម៌ក្នុងការផ្តល់ថា ត្រូវមានទីកន្លែង ពេលវេលា មធ្យោបាយ វត្ថុ និងសទ្ធាដែលសមរម្យ ហើយភាពសមស្របមិនមែនផ្អែកលើការសិក្សាតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវរួមទាំងការប្រព្រឹត្តល្អផងដែរ។ ព្រះនារ៉ដាសួរសំណួរលំបាក ១២ ដើម្បីសាកល្បងចំណេះដឹង ហើយទៅដល់កាលាបគ្រាម ជាសហគមន៍ធំមានអាស្រាមជាច្រើន និងព្រាហ្មណ៍សិក្សាស្រុតិច្រើនកំពុងជជែកវេទិកា។ ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះចាត់ទុកសំណួរថាងាយៗ ប៉ុន្តែកុមារម្នាក់ឈ្មោះ សុតនុ ឆ្លើយដោយរបៀបប្រព័ន្ធ។ សុតនុរាយបញ្ជីមាត្រកា (អក្សរសំឡេង) រួមទាំងអោំការ ហើយបកស្រាយ “អោំ” ជាផែនទីទេវវិទ្យា៖ A–U–M និងកន្លះមាត្រាដែលលើសលប់ជាសដាសិវៈ។ គាត់បកស្រាយ “ផ្ទះអស្ចារ្យប្រាំដងប្រាំ” ជាគ្រោងតត្តវៈបញ្ចប់នៅសដាសិវៈ បកស្រាយ “ស្ត្រីមានរូបរាងច្រើន” ជាពុទ្ធិ និង “សត្វសមុទ្រធំ” ជាលោភៈ (ភាពលោភ) ព្រមទាំងផលវិបាកសីលធម៌។ បន្ទាប់មក សុតនុបង្ហាញលំដាប់ព្រាហ្មណ៍ ៨ ប្រភេទតាមការសិក្សា និងវិន័យ ហើយរាយសញ្ញាប្រតិទិន (yugādi និង manvantarādi) ដែលនាំឲ្យមានបុណ្យមិនរលាយ។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយណែនាំការរៀបចំជីវិតតាមការពិចារណា ការប្រព្រឹត្តដោយស្មារតី និងបង្ហាញផ្លូវពីរ (arcis និង dhūma) តាមវេដាន្ត។ វាក៏បដិសេធផ្លូវគំនិតដែលបដិសេធទេវតា និងធម៌ ដោយឈរលើបទដ្ឋានស្រុតិ–ស្ម្រឹតិ។
Adhyaya 6
Brahmaṇa-parīkṣā, ‘Caurāḥ’ as Inner Vices, and Cira-kārī Upākhyāna (Testing of Brahmins; inner ‘thieves’; the parable of deliberate action)
ជំពូកនេះជាសន្ទនាដ៏គោរពរវាងព្រះនារទ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ដឹកនាំដោយ Śātātapa។ បន្ទាប់ពីការសួរសុខទុក្ខ និងការសួរឆ្លើយ ព្រះនារទបង្ហាញបំណងបង្កើតទីស្នាក់ព្រាហ្មណ៍ដ៏មង្គលនៅជិតមហាទីរថៈកន្លែងប្រសព្វដីនិងសមុទ្រ ហើយសាកល្បងសមត្ថភាពព្រាហ្មណ៍។ មានការព្រួយអំពី “ចោរ” នៅទីនោះ តែត្រូវបកស្រាយថា ជាចោរខាងក្នុងដូចជា កាមៈ កោធៈ ជាដើម ដែលអាចលួច “ទ្រព្យ” គឺតបស្យា តាមរយៈការធ្វេសប្រហែស។ បន្ទាប់មកមានផ្នែកណែនាំដំណើរផ្លូវពី Kedāra ទៅ Kalāpa/Kalāpaka និងវិធីចូលរូងភ្នំ (bila) ដោយបូជាព្រះ Guha/Skanda ទទួលព្រះបន្ទូលតាមសុបិន ហើយប្រើដីបរិសុទ្ធនិងទឹកបរិសុទ្ធធ្វើជាថ្នាំលាបភ្នែក និងលាបកាយ ដើម្បីឃើញផ្លូវ និងឆ្លងកាត់ច្រក។ ត្រឡប់មកកន្លែងប្រសព្វ មានការងូតទឹករួម កិច្ច tarpaṇa, japa និងសមាធិ ហើយពិពណ៌នាព្រះសភាទេវតា។ បន្ទាប់មានរឿងភ្ញៀវ៖ Kapila សុំព្រាហ្មណ៍សម្រាប់ការរៀបចំទានដី បញ្ជាក់អធិការកិច្ច atithi-dharma និងផលវិបាកនៃការមិនគោរពភ្ញៀវ។ ការឈ្លោះ និងការពិចារណាអំពីកំហឹង/ប្រញាប់ នាំទៅកាន់ឧទាហរណ៍ Cira-kārī៖ កូនប្រុសពន្យារពេលអនុវត្តពាក្យបញ្ជាដ៏ប្រញាប់របស់ឪពុក ដើម្បីជៀសវាងបាបធ្ងន់ ហើយសាសនាបង្រៀនឲ្យពិចារណាឲ្យម៉ត់ចត់ក្នុងកិច្ចការលំបាក។ ចុងក្រោយព្រមានអំពីអំណាចសាបព្រោះក្នុងកលិយុគ កិច្ចបុណ្យបរិសុទ្ធ និងការអនុម័តរបស់ទេវតាចំពោះទីសក្ការៈដែលបានបង្កើត។
Adhyaya 7
Indradyumna-Kīrti-Punaruddhāraḥ (Recovery of Indradyumna’s Fame) and Nāḍījaṅgha’s Account of Ghṛtakambala-Śiva Worship
អរជុនសួរណារទ បន្ទាប់ពីបានឮការសរសើរពីមុន ហើយសុំឲ្យពន្យល់បន្ថែមអំពីវិបត្តិដែលធ្វើឲ្យផែនដីរងទុក្ខ និងដើមកំណើតដ៏ជ្រាលជ្រៅ។ ណារទនាំរឿងមកកាន់ព្រះមហាក្សត្រ ឥន្ទ្រទ្យុម្នៈ ដែលល្បីដោយទានធម៌ ចំណេះដឹងធម៌ ការសាងសង់សាធារណៈ និងការផ្តល់អំណោយយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ទោះមានបុណ្យធំក៏ដោយ ព្រះព្រហ្មាប្រាប់ឲ្យគាត់ត្រឡប់មកលោក ព្រោះបុណ្យតែមួយមិនអាចរក្សាស្ថានសួគ៌បាន ប្រសិនបើគ្មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះសុទ្ធសាធ និងរីករាលដាលក្នុងលោកទាំងបី (និស្កល្មសា កីរតិ) ព្រោះកាលៈបំបាត់ការចងចាំ។ ឥន្ទ្រទ្យុម្នៈចុះមកឃើញឈ្មោះខ្លួនត្រូវភ្លេច ហើយស្វែងរកសាក្សីអាយុកាលយូរ ត្រូវណែនាំទៅរកមារកណ្ឌេយ្យ នៅណៃមិសារណ្យ។ មារកណ្ឌេយ្យក៏មិនចាំបានដែរ ប៉ុន្តែបង្ហាញផ្លូវទៅកាន់មិត្តបុរាណ នាឌីជង្គៈ។ នាឌីជង្គៈក៏មិនចាំឥន្ទ្រទ្យុម្នៈ ហើយបកស្រាយអំពីអាយុកាលអស្ចារ្យរបស់ខ្លួន៖ កាលក្មេងធ្លាប់ប្រព្រឹត្តខុសចំពោះលិង្គព្រះសិវៈដែលដាក់ក្នុងភាជន៍ខ្លាញ់ (ឃ្រឹត) បន្ទាប់មកបាននឹកឃើញ និងបូជាឡើងវិញដោយគ្របលិង្គដោយឃ្រឹត ទទួលព្រះគុណពីព្រះសិវៈឲ្យមានស្ថានៈគណៈ។ ប៉ុន្តែដោយអហង្គារ និងកាមៈ គាត់ធ្លាក់ចុះវិញ ហើយព្យាយាមលួចយកភរិយារបស់ឧបាសកកាលវៈ ទទួលបណ្តាសាឲ្យក្លាយជាសត្វក្រៀល (បក) ហើយត្រូវបន្ថយទោសថា នឹងជួយស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែលលាក់បាំង និងចូលរួមក្នុងការរំដោះរបស់ឥន្ទ្រទ្យុម្នៈ។ ជំពូកនេះបង្រៀនធម៌ស្តេច កម្លាំងកាលៈលើកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងការរួមបញ្ចូលភក្តិជាមួយសីលធម៌។
Adhyaya 8
अखण्डबिल्वपत्रार्चन-दीर्घायुः शापकथा च (Unbroken Bilva-Leaf Worship, Longevity, and the Curse Narrative)
ជំពូកនេះបន្តសន្ទនាធម្មវិជ្ជាច្រើនសំឡេងអំពីកាតព្វកិច្ចសីលធម៌ និងអានុភាពនៃភក្តិ។ នារ៉ដៈពិពណ៌នាថា ព្រះមហាក្សត្រ (យកឥន្ទ្រទ្យុម្នៈជាគោលយោង) មានទុក្ខក្រោយស្តាប់ពាក្យធ្ងន់ធ្ងរដែលគេយកទៅជាពាក្យរបស់មារកណ្ឌេយៈ។ សន្ទនានេះលើកស្ទួយ “សត្យ” (ការពិត) និងមិត្តធម៌៖ ពាក្យសន្យាដែលបានឲ្យហើយ ត្រូវចាត់ទុកថាចងក្រងសីលធម៌ ទោះបីប៉ះពាល់ខ្លួនឯងក៏ដោយ។ ក្រុមបានបោះបង់គំនិតដុតខ្លួនឯង ហើយបែរទៅធ្វើធម្មយាត្រាទៅដែនព្រះសិវៈ ដល់កៃលាស ហើយពិគ្រោះជាមួយសត្វអ៊ូលមួយឈ្មោះ ប្រាការករណៈ។ អ៊ូលនោះ (អតីតព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ ឃណ្ដៈ) ប្រាប់ថា អាយុកាលវែងអស្ចារ្យរបស់ខ្លួនកើតពីការបូជាព្រះសិវៈដោយថ្វាយស្លឹកបិល្វៈ “មិនដាច់” និងភក្តិបីកាល។ ព្រះសិវៈបានបង្ហាញព្រះអង្គ ប្រទានពរ ហើយរឿងបន្តទៅកាន់ការបំពានសង្គម-សីលធម៌៖ អាពាហ៍ពិពាហ៍បែបគន្ធរពដោយបង្ខំ នាំឲ្យមានបណ្តាសាបម្លែងគាត់ជាអ៊ូល (“អ្នកដើរពេលយប់” ត្រូវបកស្រាយឡើងវិញ)។ បណ្តាសាមានលក្ខខណ្ឌដោះស្រាយ៖ ការជួយសម្គាល់ឥន្ទ្រទ្យុម្នៈ គឺជាគន្លឹះឲ្យបានត្រឡប់រូបដើមវិញ។ ជំពូកនេះចងភ្ជាប់ការណែនាំពិធីបូជាលិង្គដោយស្លឹកបិល្វៈ កម្មផល (ពរ/បណ្តាសា) និងសីលធម៌នៃការរក្សាពាក្យសន្យា និងបទដ្ឋានអាពាហ៍ពិពាហ៍។
Adhyaya 9
इंद्रद्युम्नपरिज्ञानोपाख्यानम् (The Inquiry into King Indradyumna: Friendship, Vow, and the Gṛdhra’s Past)
ជំពូកទី៩ បន្តជាសន្ទនាដែលដាក់ជាគំរូសិក្សាអំពីសីលធម៌ និងទស្សនៈធម៌។ បន្ទាប់ពីបានពន្យល់អំពីហេតុផលពីជាតិមុនៗ Nāḍījaṅgha សោកស្តាយថាការងាររបស់ក្រុម—ស្គាល់ឬស្វែងរកព្រះបាទ Indradyumna—មិនទាន់សម្រេច ហើយស្នើអំពើធ្ងន់ធ្ងរ៖ចូលភ្លើងជាមួយមិត្តរួម ដោយយកជាមូលហេតុថា ជាការស្មោះត្រង់ចំពោះមិត្ត និងបំពេញពាក្យសន្យា។ Ulūka ទប់ស្កាត់ ហើយណែនាំថានៅលើភ្នំ Gandhamādana មានសត្វត្មាតវ័យយូរ (gṛdhra) ជាមិត្តជិតស្និទ្ធ ដែលអាចដឹងអំពីអត្តសញ្ញាណដែលកំពុងស្វែងរក។ ក្រុមទៅជួបត្មាត នោះវាសារភាពថា តាមរយៈកល្បជាច្រើន វាមិនដែលឃើញឬឮអំពី Indradyumna ទេ បណ្ដាលឲ្យក្រុមសោកស្តាយ និងសួរបន្ថែម។ បន្ទាប់មក ត្មាតនិទានជាតិមុនរបស់ខ្លួន៖មុននេះជាស្វាខ្លាចលោតលេង បានចូលរួមដោយចៃដន្យក្នុងពិធី dāmanaka របស់ព្រះសិវៈ ដែលមានអង្រឹងមាស និងលិង្គ; ត្រូវអ្នកសក្ការៈវាយ ហើយស្លាប់នៅទីសក្ការៈ កើតជាអ្នកឈ្មោះ Kuśadhvaja កូនរបស់ព្រះអម្ចាស់កាសី បន្ទាប់មកទទួល dīkṣā និងអនុវត្តយោគៈដោយស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះសិវៈ។ ក្រោយមកដោយក្តីប្រាថ្នា បានចាប់យកកូនស្រីរបស់ Agniveśya បណ្ដាលឲ្យត្រូវព្រះឥសីដាក់បណ្តាសា ក្លាយជាត្មាត; ហើយបានកំណត់ថា នឹងរួចផុតនៅពេលជួយឲ្យស្គាល់ព្រះបាទ Indradyumna។ ជំពូកនេះចងក្រងសីលធម៌មិត្តភាព តក្កវិជ្ជានៃពាក្យសន្យា បុណ្យពីពិធីបូជា និងយន្តការនៃបណ្តាសា-ការលោះលែង។
Adhyaya 10
Indradyumna–Mantharaka-saṃvādaḥ (Dialogue of Indradyumna and the Tortoise Mantharaka)
តាមរយៈការរាយការណ៍របស់នារ៉ដៈ ព្រះបាទឥន្ទ្រទ្យុម្នៈមានទុក្ខ និងភ្ញាក់ផ្អើល បានសួរពីពាក្យរបស់សត្វអក្សរ (អក្សរ/អក្សរ) ហើយស្វែងរកមូលហេតុនៃមរណភាពដែលជិតមកដល់។ ព្រះអង្គ និងពួកគេធ្វើដំណើរទៅកាន់មាណស-សរ៉ស (mānasa-saras) ដ៏ល្បី ដើម្បីសួរអណ្តើកមន្តហារៈក (Mantharaka) ដែលគេជឿថាដឹងរឿងលាក់កំបាំង។ ពេលឃើញពួកគេមកដល់ អណ្តើកបានលាក់ខ្លួនចូលទឹក; ឥសីកៅសិកៈបានបន្ទោសថា នេះជាការរំលោភធម៌ទទួលភ្ញៀវ (ātithya-dharma) ដោយលើកឡើងពីលំដាប់គុណធម៌នៃការគោរពភ្ញៀវ និងថាការរើសអើងភ្ញៀវជាបាប។ មន្តហារៈកឆ្លើយថា គាត់យល់ធម៌ទទួលភ្ញៀវល្អ ប៉ុន្តែខ្លាចព្រះបាទឥន្ទ្រទ្យុម្នៈ ព្រោះក្នុងយជ្ញៈមុននៅរោចកបុរៈ (Raucaka-pura) ខ្នងអណ្តើកត្រូវភ្លើងយជ្ញៈដុត ហើយស្នាមរបួសនៅតែមាន ដូច្នេះខ្លាចត្រូវដុតម្ដងទៀត។ ខណៈពេលនោះ ផ្កាធ្លាក់ពីមេឃ និងតន្ត្រីទេវតាសូរ បង្ហាញជាសាធារណៈថាកិត្តិយសរបស់ព្រះបាទត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ។ រថទេវតាបង្ហាញ ហើយទេវទូតប្រកាសអញ្ជើញព្រះបាទទៅព្រហ្មលោក ដោយបកស្រាយថាមនុស្សនៅសួគ៌បានត្រឹមតែពេលកិត្តិយសនៅលើផែនដីនៅតែមាន និងភ្ជាប់បុណ្យជាមួយការងារពូរតៈ (pūrta) ដូចជា អាងទឹក អណ្ដូង និងសួនច្បារ។ ព្រះបាទឥន្ទ្រទ្យុម្នៈគោរពភាពស្មោះត្រង់ និងមិត្តភាព សូមឲ្យដៃគូររួមដំណើរទៅផង; ទេវទូតប្រាប់ថាពួកគេជាគណៈសិវៈដែលធ្លាក់ចុះ កំពុងរង់ចាំបញ្ចប់សាប និងមិនប្រាថ្នាសួគ៌ក្រៅពីព្រះមហាទេវៈ។ ព្រះបាទបដិសេធសួគ៌ដែលមានការភ័យខ្លាចនៃការធ្លាក់ចុះម្ដងទៀត ហើយជ្រើសរើសស្ថិតជាមួយក្រុមរបស់សិវៈ។ បន្ទាប់មកព្រះអង្គសួរអណ្តើកអំពីមូលហេតុនៃអាយុកាលយូរ; មន្តហារៈកណែនាំរឿងរ៉ាវសិវមហាត្ម្យៈ “ទេវីយៈ បំផ្លាញបាប” និងផលស្រដីថា ការស្តាប់ដោយសទ្ធានាំឲ្យបរិសុទ្ធ និងអាយុកាលយូរ និងរូបអណ្តើករបស់គាត់កើតពីព្រះគុណរបស់សាំភូ (Śambhu)។
Adhyaya 11
Kūrma’s Past-Life Account: Śiva-Temple Merit, Ethical Lapse, and the Curse into Tortoisehood
ជំពូកនេះជាការរំលឹកអតីតកាលបែបធម្មវិជ្ជា និងសីលធម៌ ដែលកូរមា (Kūrma) ប្រាប់ព្រះបាទឥន្ទ្រទ្យុម្ន (Indradyumna)។ គាត់រំលឹកពីកុមារភាពនៅពេលជាព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ សាណ្ឌិល្យ (Śāṇḍilya) បានសង់សាលាព្រះសិវៈពីខ្សាច់និងដីឥដ្ឋក្នុងរដូវភ្លៀង ដោយរៀបចំបញ្ចាយតន (pañcāyatana) ហើយបូជាផ្កា ច្រៀង និងរាំមុខលិង្គ (liṅga) ដោយសទ្ធា។ បន្ទាប់មករឿងរំកិលតាមជាតិជាច្រើន៖ ការគោរពព្រះសិវៈ ការទទួលទិក្សា (dīkṣā) និងការសង់ប្រាសាទត្រូវបានលើកឡើងថាជាកុសលធំ ហើយមានពាក្យបញ្ជាក់ផល (phala) អំពីរង្វាន់នៃការសង់អាសនៈព្រះសិវៈដោយសម្ភារៈនានា។ តែបន្ទាប់ពីទទួលពរអស្ចារ្យ (មិនចាស់) អ្នកសទ្ធាប្រែជាស្តេច ជ័យទត្ត (Jayadatta) ក្លាយជាអសីល ដោយល្មើសព្រំដែនធម៌ តាមប្រពន្ធអ្នកដទៃ ដែលជាមូលហេតុនាំឲ្យអាយុ តបស្យា កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងសម្បត្តិរលាយ។ យម (Yama) ទូលព្រះសិវៈអំពីការរំខានធម៌ ហើយព្រះសិវៈដាក់បណ្តាសាឲ្យក្លាយជាអណ្តើក (kūrma) តែបញ្ជាក់ការដោះលែងនៅកល្បៈក្រោយ។ ជំពូកនេះភ្ជាប់ការចងចាំកោស្មូស (ស្នាមឆេះពីយជ្ញាលើខ្នងអណ្តើក) និងអត្ថន័យសម្អាតដូចទីរថ (tīrtha) ហើយបញ្ចប់ដោយព្រះបាទឥន្ទ្រទ្យុម្នសម្រេចចិត្តទៅរកវិវេក និងវៃរាគ្យ (renunciation) ដោយស្វែងរកការណែនាំពីឥសីលោមស (Lomaśa) បង្ហាញថា សត្សង្គ (satsanga) លើសទីរថ។
Adhyaya 12
कूर्माख्यानम् (Kūrmākhyāna) — The Discourse on Kūrma and the Teaching of Lomaśa
ជំពូកនេះរៀបរាប់ជាសន្ទនាធម្មវិជ្ជាច្រើនសំឡេង តាមការនិទានរបស់ នារ៉ដៈ។ ក្រុមមនុស្សរួមមានព្រះបាទ ឥន្ទ្រទ្យុម្នៈ បានជួបអស្ចារ្យមហាតាបសម្នាក់ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថាស្ថិតក្នុងផ្លូវ “មៃត្រ” គឺអហിംសា និងពាក្យសមរម្យ ដល់ថ្នាក់សត្វព្រៃក៏គោរព។ កូរមៈបានណែនាំឥន្ទ្រទ្យុម្នៈថាជាស្តេចស្វែងរកការស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងផលធម៌ មិនមែនស្វែងរកសួគ៌ ហើយសុំឲ្យលោក លោមសៈ ណែនាំជាគ្រូដល់សិស្ស។ លោមសៈបានបង្ហាញទស្សនៈអំពីមរណភាព ដោយរិះគន់ការចងចិត្តលើផ្ទះ សុខស្រួល យុវវ័យ និងទ្រព្យសម្បត្តិ ព្រោះអនិច្ចភាពធ្វើឲ្យគម្រោងលោកិយទាំងនេះមិនមានមូលដ្ឋាន។ ព្រះបាទឥន្ទ្រទ្យុម្នៈសួរអំពីអាយុវែងអស្ចារ្យរបស់លោមសៈ។ លោកបាននិទានថា ក្នុងជាតិមុនខ្លួនក្រីក្រ តែបានធ្វើកិច្ចស្មោះត្រង់ម្តងគត់ គឺងូតសិវលិង្គ និងបូជាផ្កាឈូក ដោយហេតុនេះបានកើតឡើងវិញជាមួយស្មារតីចងចាំ និងដំណើរតាបសធម៌។ ព្រះសិវៈបានប្រទានពរ មិនមែនអមតៈពេញលេញទេ ប៉ុន្តែអាយុកាលវែងកំណត់តាមវដ្តកាលកូស्मिक ហើយសក់រាងកាយធ្លាក់ជារយៈពេលជាសញ្ញានៃពេលវេលាខិតជិត។ ចុងក្រោយ ជំពូកនេះបញ្ជាក់ថា ការបូជាព្រះសិវៈអាចធ្វើបានងាយ និងមានអានុភាពខ្លាំង—បូជាផ្កាឈូក ជបៈប្រាណវៈ និងភក្តិ—អាចសម្អាតបាបធ្ងន់។ ក៏រាយ “អ្វីកម្ររក” ដូចជា កំណើតមនុស្សនៅភារត និងភក្តិចំពោះសិវៈ ដើម្បីជំរុញឲ្យប្រញាប់ប្រញាល់ក្នុងធម៌។ រាហស្យបិទបញ្ចប់ថា សិវបូជាគឺជាការអនុវត្តសំខាន់បំផុត និងជាជម្រកសុវត្ថិភាពក្នុងលោកអនិច្ច។
Adhyaya 13
Mahī–Sāgara-saṅgama Māhātmya and the Indradyumneśvara Liṅga (महीसागर-संगम-माहात्म्य एवं इन्द्रद्युम्नेश्वर-लिङ्ग)
អធ្យាយនេះបង្ហាញជាវេទិកាធម្មវិជ្ជាច្រើនសំឡេង ពីភក្តីភាពផ្ទាល់ខ្លួនទៅកាន់ការធ្វើឲ្យទីតាំងភូមិសាស្ត្រក្លាយជាទីសក្ការៈ និងការកំណត់ពិធីបូជា។ ព្រះមហាក្សត្រមានសេចក្តីសម្រេចនៅជិតឥសី លោមសៈ (Loṃaśa) និងទទួល Śiva-dīkṣā ដើម្បីបូជាលិង្គ; អធ្យាយសរសើរ sat-saṅga (សង្គមអ្នកបរិសុទ្ធ) ថាលើសសូម្បីតែ tīrtha។ សត្វ/បក្សីមួយក្រុមដែលរងបណ្តាសា សុំវិធីរួចផុត និងសុំទីកន្លែងដែលផ្តល់ផលដូចទាំងអស់ tīrtha។ នារទ (Nārada) ណែនាំឲ្យពួកគេទៅសួរយោគី សំវរត (Saṃvarta) នៅវារាណសី ហើយប្រាប់សញ្ញាពិសេសសម្រាប់ស្គាល់គាត់តាមផ្លូវពេលយប់។ សំវរតបង្រៀនអំពីអធិភាពនៃ Mahī–Sāgara-saṅgama ពណ៌នាព្រះនទិ Mahī ថាសក្ការៈ និងថាការងូតទឹក និងពិធីពាក់ព័ន្ធនៅទីនោះ ស្មើ ឬលើសផលបុណ្យនៃ Prayāga និង Gayā។ អធ្យាយក៏ផ្តល់កំណត់ពេលវេលា និងបច្ចេកទេសពិធី (amāvāsyā ជាមួយ Śani, យោគៈដូច vyatīpāta; ការថ្វាយដល់ Śani និង Sūrya; អរឃ្យ-មន្ត្រ; និងពិធីសាកល្បងសច្ចៈដោយលើកដៃស្តាំចេញពីទឹក)។ មានវគ្គបង្រៀនវែងតាមការសន្ទនា Yājñavalkya–Nakula អំពីពាក្យរឹងមាំ និងសីលធម៌ បញ្ជាក់ថាចំណេះដឹងគ្មានវិន័យមិនគ្រប់គ្រាន់។ ចុងក្រោយ មានការតាំងលិង្គ និងដាក់នាមថា Indradyumneśvara (ភ្ជាប់នឹង Mahākāla) ហើយព្រះសិវៈប្រទានពរ ដល់អ្នកមានភក្តីភាពឲ្យទទួលផលដូច sāyujya/sārūpya និងបញ្ជាក់ថាកន្លែងសង្គមនៃទន្លេនិងសមុទ្រនេះមានអំណាចសង្គ្រោះលើសលប់។
Adhyaya 14
कुमारेश्वर-माहात्म्यप्रश्नः तथा वज्राङ्गोपाख्यान-प्रस्तावः (Inquiry into the Glory of Kumāreśvara and Prelude to the Vajrāṅga Narrative)
ជំពូកទី១៤ បើកឡើងដោយសំណួររបស់អរជុន ដែលសូមឲ្យពន្យល់យ៉ាងទូលំទូលាយ និងត្រឹមត្រូវអំពីមហាត្ម្យៈ (សិរីល្អ) នៃគុមារេශ්វរ/គុមារនាថ និងប្រភពកំណើតនៃតួអង្គពាក់ព័ន្ធ។ នារទៈឆ្លើយដោយបញ្ជាក់ថា ការចូលរួមជាមួយគុមារេශ්វរ តាមរយៈទស្សនៈ (darśana) ការស្តាប់ (śravaṇa) ការធ្វើសមាធិ (dhyāna) ការបូជា (pūjā) និងការគោរពតាមរបៀបវេដៈ មានអានុភាពបរិសុទ្ធកម្មខ្លាំង ហើយជំពូកនេះក្លាយជាការណែនាំទាំងទ្រឹស្តីធម៌ និងសីលធម៌ពិធីការ។ បន្ទាប់មក ការនិទានពង្រីកទៅកាន់បញ្ជីវង្សាវតារ-កោស្មូស៖ កូនស្រីរបស់ទក្សៈ និងការផ្តល់ឲ្យធម្មៈ កശ്യបៈ សោមៈ និងអ្នកដទៃ បង្កើតជាវង្សទេវ និងអរទេវជាច្រើន។ ពីទីនោះ ក៏បង្កើតជាគ្រោងសម្រាប់ខ្សែអសុរ៖ ទិតិ បាត់បង់កូនប្រុស ធ្វើតបស្យា ហើយឥន្ទ្រៈចូលរំខាន បង្កើតមារុត។ ទិតិ សុំកូនប្រុសដ៏ខ្លាំងម្តងទៀត កശ്യបៈប្រទានពរ នាំឲ្យកើតវជ្រាង្គៈ ដែលមានរាងកាយដូចវជ្រៈ មិនអាចបំផ្លាញបាន។ វជ្រាង្គៈប្រឈមជាមួយឥន្ទ្រៈ ប៉ុន្តែព្រះព្រហ្មណ៍ណែនាំសីលធម៌នៃការគ្រប់គ្រងខ្លួន៖ វីរភាពពិត គឺដោះលែងសត្រូវដែលសុំសង្រ្គោះ ហើយបង្វែរគាត់ទៅរកតបស្យា ជំនួសការស្វែងអធិបតេយ្យ។ ព្រះព្រហ្មណ៍ផ្តល់ភរិយា វរាង្គី ហើយពិពណ៌នាការអធិស្ឋានយូរអង្វែង និងការអត់ធ្មត់របស់នាង ទោះឥន្ទ្រៈព្យាយាមរំខានព្រហ្មចរិយវត។ ប្រធានបទក្សមា (ការអត់ឱន) ការតាំងចិត្ត និងការទទួលស្គាល់តបស្យា ជាទ្រព្យដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ត្រូវបានលេចធ្លោ។ ចុងក្រោយ វជ្រាង្គៈលួងលោមភរិយាដែលកំពុងទុក្ខសោក បង្ហាញសីលធម៌គ្រួសារជាមួយឧត្តមគតិអស្កេតិច ខណៈដែលរក្សាទិសដៅទៅកាន់ផលប៉ះពាល់ពាក់ព័ន្ធគុមារេශ්វរ តាមសំណួរដើមរបស់អរជុន។
Adhyaya 15
Tārakotpattiḥ, Tapasā Vara-prāptiś ca (Birth of Tāraka and the Boon Earned through Austerity)
ជំពូកទី១៥ បង្ហាញខ្សែសង្វាក់ហេតុផលសំខាន់ក្នុងរឿងព្រះកុមារៈ៖ ទុក្ខវេទនាបណ្ដាលឲ្យអង្វរ អង្វរបង្កើតការពិចារណាធម៌ ហើយការពិចារណានោះជំរុញឲ្យធ្វើតបស្យា ដែលអាចបម្លែងអំណាចលោកធាតុ។ វរាង្គីសោកស្តាយពីការត្រូវបោះបង់ និងការរងទុក្ខ ដោយសុំកូនប្រុសម្នាក់ដើម្បីបញ្ចប់ការភ័យខ្លាច និងការអាម៉ាស់របស់នាង។ មេដៃត្យៈ ទោះត្រូវគេរាប់ថាជាអសុរ ក៏បាននិយាយការពារតាមធម៌អំពីការការពារភរិយា ដោយពណ៌នានាងតាមតួនាទីជាយា ភារយា គ្រឹហិណី កលត្រ និងព្រមានថាការមិនអើពើភរិយាដែលរងទុក្ខ គឺគ្រោះថ្នាក់ខាងសីលធម៌។ ព្រះព្រហ្មចូលមកទប់ស្កាត់ចេតនាតបស្យាខ្លាំងពេក ហើយប្រទានការធានាថានឹងមានកូនប្រុសមានអំណាចឈ្មោះ តារាកៈ។ វរាង្គីពោះកូនរយៈពេលមួយពាន់ឆ្នាំ; កំណើតតារាកៈបង្កឲ្យមានការរំខានលោកធាតុ បង្ហាញផលប៉ះពាល់កម្រិតពិភពលោក។ តារាកៈត្រូវបានតាំងជាស្តេចអសុរ ហើយរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ៖ ដំបូងធ្វើតបស្យាខ្លាំងជាងមុន បន្ទាប់មកច្បាំងឈ្នះទេវតា។ នៅភារីយាត្រៈ គាត់ទទួលបាសុបតទិក្សា សូត្រមន្តប្រាំ ធ្វើតបស្យាយូរ រួមទាំងការបូជាដោយកាត់បំបែកខ្លួនឯង ហើយធ្វើឲ្យទេវតាភ័យដោយពន្លឺតបស្យា។ ព្រះព្រហ្មពេញចិត្ត ប៉ុន្តែដោយគោលធម៌អំពីមរណភាព មិនអាចប្រទានអមរភាពពេញលេញបានទេ។ តារាកៈចរចារទទួលពរមានលក្ខខណ្ឌ៖ គាត់នឹងត្រូវសម្លាប់បានតែដោយកុមារដែលលើសពីប្រាំពីរថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយរូបភាពនៃរាជសម្បត្តិ និងសាលារាជវាំងរុងរឿងរបស់តារាកៈ និងការរឹងមាំនៃអំណាចរបស់គាត់។
Adhyaya 16
Tāraka’s Mobilization and Bṛhaspati’s Nīti: The Deva–Asura War Preparations (तारक-सेनासंयोजनं बृहस्पति-नीतिविचारश्च)
អធ្យាយនេះបង្ហាញការកើនឡើងពីរភាគី មុនសង្គ្រាមធំរវាងទេវ និងអសុរ។ តារាកៈរិះគន់ការធ្លាក់ចុះនៃសីលធម៌មនុស្ស ដោយប្រៀបអធិបតេយ្យដូចពពុះមិនថេរ ហើយព្រមានថាការមមាញឹកក្នុងសុខកាម (ស្ត្រី ល្បែងស៊ីសង ស្រា) ធ្វើឲ្យបាត់ «បោរុសៈ» គឺកម្លាំងចិត្ត និងសមត្ថភាពដឹកនាំ។ បន្ទាប់មកគាត់បញ្ជាឲ្យរៀបចំកងទ័ពឲ្យរហ័ស ដើម្បីយកសម្បត្តិបីលោកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងទេវ ដោយកំណត់រទេះធំ និងសញ្ញាអភិរម្យ។ នារទៈរាយការណ៍ថា មេបញ្ជាការអសុរ ក្រាសនៈ ប្រមូលកងទ័ព រៀបចំរទេះ សេះ និងមេដឹកនាំជាច្រើន ដោយមានទង់ និងកេតុគួរឲ្យខ្លាច មានរូបសត្វ រាក្សស និងពិសាច។ អត្ថបទរៀបរាប់ទំហំ ក្បួនយុទ្ធ យានយន្ត និងសញ្ញាអាវុធ ដូចជាបញ្ជីអំណាចសម្រាប់បង្កការភ័យខ្លាច។ បន្ទាប់មក វាយុជាអ្នកសារនាំដំណឹងទៅឥន្ទ្រៈអំពីកម្លាំងអសុរ។ ឥន្ទ្រៈពិគ្រោះបૃហស្បតិ ដែលបង្ហាញនីតិ ៤ វិធី—សាមៈ ដានៈ ភេទៈ និងទណ្ឌៈ—ហើយថា ចំពោះសត្រូវមិនអាចកែប្រែដោយធម៌ ការសម្របសម្រួលមិនមានប្រសិទ្ធិទេ ត្រូវប្រើទណ្ឌៈជាវិធីសម្រេច។ ឥន្ទ្រៈទទួលយក ហើយបញ្ជាឲ្យចល័តកងទ័ព គោរពអាវុធ តែងតាំងយមៈជាសេនាបតី និងប្រមូលទេវជាមួយមិត្តរួម (គន្ធರ್ವ យក្ស រាក្សស ពិសាច គិន្នរ) ជាមួយទង់ និងយាន។ ចុងក្រោយ ឥន្ទ្រៈបង្ហាញព្រះរាជសម្បត្តិលើអៃរាវតៈ បង្ហាញសង្គ្រាមជាការពាររបៀបលោក ដោយយុទ្ធសាស្ត្រដែលមានសីលធម៌ជាគោល។
Adhyaya 17
Grasana–Yama Saṅgrāmaḥ (The Battle of Grasana and Yama) / ग्रसन–यमसंग्रामः
ជំពូកនេះ នារទៈ (Nārada) រៀបរាប់សង្គ្រាមធំមួយរវាងទេវ និងអសុរ ដែលមានសូរស័ព្ទស័ង្ខ ស្គរ ដំរី សេះ និងរទេះ ប៉ះទង្គិចដូចសមុទ្រចុងកាលកំពុងរលករំភើប។ បន្ទាប់មកមានការបាញ់អាវុធយ៉ាងក្រាស់—លំពែង កន្ទុយដែក ពូថៅ śakti tomara កន្ទោង និងព្រួញ—រហូតបាំងទិសដៅដូចភាពងងឹត ធ្វើឲ្យអ្នកប្រយុទ្ធវាយគ្នាដោយមិនឃើញគ្នា។ វាលសង្គ្រាមពោរពេញដោយរទេះបាក់ ដំរីដួល និងទន្លេឈាម ដែលទាក់ទាញសត្វស៊ីសាច់ និងធ្វើឲ្យសត្វអាថ៌កំបាំងខ្លះរីករាយ។ បន្ទាប់មករឿងតឹងទៅជាការប្រយុទ្ធមួយទល់មួយ៖ មេអសុរ ក្រាសនៈ (Grasana) ប្រឈមមុខយមៈ (Yama/ក្រឹតាន្ត) ប្តូរព្រួញដូចព្យុះ វាយដោយគុណដែក និងដណ្ឌៈ (daṇḍa) ហើយចូលចាប់ក្បាច់ប្រដាល់។ ក្រាសនៈបង្ក្រាបកិង្គរៈ (kiṅkara) របស់យមៈ ហើយវាយយមៈដួលដូចគ្មានជីវិត រួចគាត់គ្រហឹមជ័យជម្នះ និងរៀបចំកងឡើងវិញ។ ជំពូកនេះបង្ហាញអធិបតេយ្យនៃកាលៈ (kāla) និងដណ្ឌៈ ជាសញ្ញានៃច្បាប់សកល ហើយបង្ហាញភាពងាយបែកបាក់នៃ “បោរុស” (pauruṣa) ពេលប្រឈមអំណាចគ្រប់គ្រងកោស्मिक។ ទេវទាំងឡាយរងការភ្ញាក់ផ្អើល ហើយវាលសង្គ្រាមដូចកំពុងញ័រ។
Adhyaya 18
Kubera–Daitya Saṅgrāma: Kujambha, Nirṛti, Varuṇa, Candra, and Divākara in Cosmic Conflict
នារ៉ដៈពោលរៀបរាប់សង្គ្រាមយូរអង្វែង ដែលគុបេរៈ (ធនាធិប/ធនេឝ) ប្រឈមមុខកងទ័ពដៃត្យ ដឹកនាំដោយ ជម្ភៈ ហើយបន្តទៅ គុជម្ភៈ។ គុបេរៈប្រើគដាដ៏ល្បី បំផ្លាញជម្ភៈ ទោះមានភ្លៀងអាវុធក្រាស់ក៏ដោយ។ បន្ទាប់មក គុជម្ភៈបង្កើនការវាយប្រហារ ដោយសំណាញ់ព្រួញ និងអាវុធធ្ងន់ៗ ធ្វើឲ្យគុបេររងសម្ពាធមួយភ្លែត ហើយក៏លួចយកទ្រព្យសម្បត្តិ កំណប់ និងយានជំនិះ។ ពេលសង្គ្រាមពង្រីក និរឋ្តិចូលមកបំបែកកងដៃត្យ។ ដៃត្យប្រើ តាមាសីមាយា ធ្វើឲ្យទ័ពជាប់គាំងក្នុងភាពងងឹត ប៉ុន្តែ សាវិត្រអស្ត្រា បំបាត់អន្ធការ។ វរុណៈចងគុជម្ភៈដោយបាសៈ ហើយវាយប្រហារ តែ មហីសៈគំរាមវរុណៈ និងនិរឋ្តិ ឲ្យថយទៅសុំការការពារពីឥន្ទ្រៈ។ ចន្ទ្រៈបញ្ចេញអស្ត្រត្រជាក់ខ្លាំង ធ្វើឲ្យកងដៃត្យកកស្ទះ និងខ្សោយចិត្ត; កាលនេមិទន្ទេញ ហើយប្រើមាយារូបមនុស្ស និងភ្លើងដូចការកើនពង្រីក ដើម្បីបំបែកត្រជាក់។ ចុងក្រោយ ទិវាករៈ (ព្រះអាទិត្យ) ចូលអន្តរាគមន៍ បញ្ជាអរុណៈឲ្យបើករទេះទៅកាលនេមិ ហើយបញ្ចេញការវាយប្រហារដោយមាយា និងអាវុធ (មានឥទ្ធិពលសម្បរ និងឥន្ទ្រជាល) បង្កឲ្យច្រឡំស្គាល់ ដៃត្យយល់ច្រឡំថាទេវាជាដៃត្យ ហើយការសម្លាប់កើតឡើងវិញ។ មេរៀនគឺ អំណាចគ្មានវិវេក នាំទៅភាពរំញ័រនៃលោក; អស្ត្រា មាយា និងការការពាររបស់ទេវតា ជាឧបករណ៍ស្តារតុល្យភាពធម្មៈ។
Adhyaya 19
कालनेमिवधप्रसङ्गः — The Episode of Kālanemi’s Defeat and the Devas’ Appeal to Viṣṇu
អធ្យាយនេះពិពណ៌នាសង្គ្រាមកម្រិតសកលដ៏តានតឹង។ កាលនេមិ ដោយកំហឹង និងការយល់ច្រឡំ ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារដោយគិតថារូបនិមិជាសត្រូវ។ តាមការបញ្ចុះបញ្ចូលរបស់និមិ គាត់បាញ់ព្រហ្មាស្ត្រ បង្កការភ័យស្លន់ស្លោក្នុងកងទេវតា ប៉ុន្តែមានវិធានប្រឆាំងធ្វើឲ្យអាវុធនោះស្ងប់។ បន្ទាប់មក ភាស្ករ (ព្រះអាទិត្យ) បង្ហាញរូបដ៏គួរឱ្យខ្លាច បញ្ចេញកម្តៅធ្វើឲ្យអសុរាច្រើនរងវិនាស កើតស្រេកទឹក និងរញ្ជួយរញ្ជាយ។ កាលនេមិ ប្រែជារូបដូចពពក បញ្ចេញភ្លៀងត្រជាក់បម្លែងស្ថានភាព ដើម្បីស្ដារកម្លាំងអសុរា ហើយបាញ់ព្យុះអាវុធសម្លាប់ទេវតា និងសម្ព័ន្ធមិត្តជាច្រើន។ អស្វិនទាំងពីរ ព្យាយាមវាយតបដោយព្រួញកកិត និងអានុភាពវជ្រាស្ត្រ បំផ្លាញយានសង្គ្រាមរបស់កាលនេមិ; កាលនេមិវិញ ប្រើចក្រ និងគដា ហើយបង្ហាញសញ្ញានារាយណាស្ត្រ។ ពេលឥន្ទ្រៈស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់ និងសញ្ញាសកលកាន់តែខ្លាំង ទេវតាទាំងឡាយសូមជ្រកកោនវាសុទេវ ដោយសរសើរយ៉ាងគោរព។ ព្រះវិṣṇុ ភ្ញាក់ពីយោគនិទ្រា មកជាមួយគរុឌ ទទួលទ្រាំការវាយប្រហារអសុរា ហើយប្រយុទ្ធជាមួយកាលនេមិដោយផ្ទាល់។ បន្ទាប់ពីប្តូរអាវុធ និងប្រយុទ្ធជិត ព្រះអម្ចាស់វាយប៉ះពាល់ធ្ងន់ បង្ក្រាបកាលនេមិ ប៉ុន្តែប្រទានការលើកលែងបណ្តោះអាសន្ន ដោយទាយថានឹងមានចុងក្រោយនៅពេលក្រោយ។ អ្នកបើករទេះរបស់កាលនេមិ ដកគាត់ចេញដោយភ័យខ្លាចចំពោះព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងឡាយ។
Adhyaya 20
Viṣṇu–Dānava Saṅgrāma: Astrayuddha and the Fall of Grasana
នារ៉ដៈរៀបរាប់សង្គ្រាមដ៏ធំមួយ ដែលដានវៈជាច្រើនជិះសត្វ និងយានដ៏គួរឱ្យខ្លាច មកប្រមូលផ្តុំវាយលុកព្រះនារាយណៈ (វិស្ណុ)។ អ្នកប្រយុទ្ធដែលមានឈ្មោះរួមមាន និមិ មថនៈ សុម្ពៈ ជម្ពៈ ក្រាសនៈ (ជាមេបញ្ជាការ) និង មហិសៈ។ ការប្រយុទ្ធកើនឡើងពីការបាញ់អាវុធមុតស្រួច ទៅដល់ការប្រើអាស្ត្រាទេវៈធំៗ; ព្រះវិស្ណុទប់ទល់ការវាយប្រហារយ៉ាងតឹងរឹង ប្តូរពីធ្នូទៅកាន់គោទណ្ឌ (មេស) ហើយប្រឈមមុខអាស្ត្រជាន់ៗ។ ក្រាសនៈបំបាត់រោទ្រាស្ត្រ ដោយប្រើព្រហ្មាស្ត្រ; បន្ទាប់មកព្រះវិស្ណុបញ្ចេញកាលទណ្ឌាស្ត្រ ដែលបង្កភ័យខ្លាច និងបំផ្លាញកងដានវៈ រហូតត្រូវអាស្ត្រប្រឆាំងទប់ស្កាត់។ ព្រះវិស្ណុប្រើចក្រ សម្លាប់ក្រាសនៈយ៉ាងដាច់ខាត។ បន្ទាប់មានការប្រយុទ្ធជិតស្និទ្ធ ដោយអសុរៈខ្លះកាន់ជាប់លើគរុឌ និងលើព្រះវិស្ណុ តែព្រះអង្គញ័រចោល ហើយបន្តប្រយុទ្ធដោយអាវុធ។ មថនៈត្រូវសម្លាប់ដោយគោទណ្ឌរបស់ព្រះវិស្ណុ បន្ទាប់ពីប៉ះទង្គិចអាវុធធ្ងន់ខ្លីៗ។ មហិសៈវាយប្រហារយ៉ាងសាហាវ ប៉ុន្តែត្រូវបានលើកលែង ព្រោះវាសនាកំណត់ថាគាត់ត្រូវស្លាប់ដោយស្ត្រី (តាមព្រះព្រហ្មកើតពីផ្កាឈូក) ដូច្នេះព្រះវិស្ណុមិនសម្លាប់ភ្លាម។ សុម្ពៈថយក្រោយក្រោយការដាស់តឿន ខណៈជម្ពៈអួតអាង វាយធំៗធ្វើឱ្យគរុឌ និងព្រះវិស្ណុសន្លប់បណ្តោះអាសន្ន ហើយរត់គេចពេលព្រះវិស្ណុស្ដារខ្លួនឡើងវិញ។ ជំពូកនេះបង្ហាញលំដាប់អាស្ត្រ ក្រមសីលធម៌នៃវាសនា និងការស្តារតុល្យភាពក្រោយការបរាជ័យរបស់មេបញ្ជាការ។
Adhyaya 21
Jambha–Tāraka Saṅgrāma, Nārāyaṇāstra, and Kāla-Upadeśa (जंभतारकसंग्रामः कालोपदेशश्च)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះនារ៉ដាឃើញព្រះឥន្ទ្រាស្ទាក់ស្ទើរ ខណៈពួកដៃត្យរៀបចំកម្លាំងឡើងវិញ។ ព្រះឥន្ទ្រាចូលទៅសុំជំនួយពីព្រះវិṣṇុ; ព្រះវិṣṇុបញ្ជាក់ថាអាចបំផ្លាញសត្រូវបាន ប៉ុន្តែដោយសារពរ និងលក្ខខណ្ឌដែលបានផ្តល់មុនៗ ទើបណែនាំឲ្យព្រះឥន្ទ្រាចំគោលដៅត្រឹមត្រូវគឺ ជម្ពៈ និងវិធីសាស្ត្រដែលសមរម្យ។ ព្រះវិṣṇុរៀបចំក្បួនទ័ពទេវតា ដោយលើកតម្កើងអវតាររុទ្រា ១១ ជាអង្គអគ្គសេនាដើម (វង់ហ្គាត)។ ការចូលរួមរបស់ពួកគេមានទាំងការបង្ក្រាបសត្រូវរូបដំរី (គជាសុរ) និងមោទនភាពនៃការប្រែស្បែកជាសញ្ញានៃអំណាច។ សង្គ្រាមកើនឡើងទៅជាការប្រយុទ្ធអាស្រ្តយ៉ាងយូរ ដោយអាវុធទេវ និងអាសុរ—មៅសល, សៃល, វជ្រ, អាគ្នេយ, វារុណ, វាយវ្យ, នារាសിംហ, ការុឌ និងចុងក្រោយការសម្របសម្រួលបាសុបត/អឃោរមន្ត្រ—ត្រូវបានប្រើ និងតបស្នងតាមច្បាប់នៃអាស្រ្ត។ ជម្ពៈត្រូវបានបាញ់ដួលដោយព្រួញដែលបានបង្កើនអានុភាពជាបន្តបន្ទាប់; ដៃត្យរត់ទៅរកតារាកៈ។ តារាកៈបង្ក្រាបទេវតារហូតព្រះវិṣṇុយករូបបោកបញ្ឆោតជា “ស្វា” ដើម្បីចូលទៅក្នុងរាជសភារបស់តារាកៈ។ ក្នុងសន្ទនានោះ ព្រះវិṣṇុប្រទានឧបদেশអំពីកាល (ពេលវេលា) និងកម្ម៖ អំណាចមិនថេរ ការយល់ច្រឡំថាខ្លួនជាអ្នកធ្វើ និងការចាំបាច់នៃធម៌។ តារាកៈទទួលស្គាល់ព្រះធម៌ ប្រោសសុវត្ថិភាព និងផ្តល់តួនាទីគ្រប់គ្រងដល់ទេវតាជាកាលកំណត់ ហើយបញ្ចប់ដោយការចែកចាយមុខងារកោស्मिकឡើងវិញក្រោមអធិបតីភាពនៃកាល។
Adhyaya 22
Virāṭ-stuti, Tāraka-vadha-upāya, and Rātri’s Commission for the Goddess’s Rebirth (विराट्स्तुति–तारकवधोपाय–रात्र्यादेशः)
អធ្យាយ ២២ បង្ហាញលំដាប់ «វិបត្តិ និងវិធីដោះស្រាយ» តាមទ្រឹស្តីធម៌។ នារទៈនិទានថា ព្រះទេវតាទាំងឡាយរងទុក្ខដោយអំណាចតារាកៈ បានទៅជួបស្វយម្ភូ (ព្រះព្រហ្មា) ដោយលាក់ខ្លួនក្នុងរូបរាងបម្លែង។ ព្រះព្រហ្មាប្រោសលើកទឹកចិត្ត ហើយទទួលស្តូត្រដែលពិពណ៌នារូបវិរាដ (រូបសកល) ដោយភ្ជាប់លោកក្រោម និងស្ថានសួគ៌ជាមួយអវយវៈទេវៈ រួមទាំងព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ ទិសទាំងឡាយ និងរន្ធជីវិតក្នុងកាយវិភាគសកល។ បន្ទាប់មក ទេវតារាយការណ៍អំពីការបំផ្លាញទីរថៈ/ឆ្នេរសក្ការៈ ការលួចយកអំណាចទេវៈ និងការប្រែប្រួលសេចក្តីស្មោះត្រង់ក្នុងសកលលោក។ ព្រះព្រហ្មាពន្យល់អំពីកម្រិតនៃពរ ដែលធ្វើឲ្យតារាកៈស្ទើរមិនអាចឈ្នះបាន ហើយបង្ហាញដំណោះស្រាយត្រឹមត្រូវតាមធម៌៖ កុមារទេវៈអាយុ៧ថ្ងៃនឹងក្លាយជាអ្នកសម្លាប់គាត់ ហើយព្រះនាង (អតីតសតី) នឹងកើតឡើងវិញជាកូនស្រីហិមាចល ដើម្បីរួមជាមួយសង្គរៈវិញ; តបស្យា ត្រូវបានដាក់ជាមធ្យោបាយចាំបាច់សម្រាប់សិទ្ធិ។ ព្រះព្រហ្មាបញ្ជារឱ្យរាត្រី (វិភាវរី) ចូលទៅក្នុងផ្ទៃមេណា និងធ្វើឲ្យពណ៌សម្បុរព្រះនាងងងឹត ជាសញ្ញាបង្ហាញអត្តសញ្ញាណកាលី/ចាមុណ្ឌា និងការសម្លាប់អសុរានាពេលក្រោយ។ ចុងអធ្យាយបញ្ចប់ដោយទិដ្ឋភាពកំណើតដ៏មង្គល៖ សកលលោកសមស្រប ធម៌កើនឡើង ធម្មជាតិសម្បូរបែប ហើយទេវតា ឥសី ភ្នំ ទន្លេ និងសមុទ្រចូលរួមអបអរសាទរ។
Adhyaya 23
Nārada–Himavat-saṃvāda: Pārvatyāḥ Pati-nirdeśa (Narada’s Dialogue with Himavat on Pārvatī’s Destined Spouse)
អធ្យាយនេះបង្ហាញជាសន្ទនារវាង នារទ និង ហិមវត ក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋ និងធម៌គ្រួសារ។ នារទពិពណ៌នាព្រះនាង សៃលជា (បារវតី) លេងសប្បាយជាមួយកញ្ញាទេវ និងអព្សរា ហើយបន្ទាប់មកឥន្ទ្រ (សក្រក) រំលឹកនារទនៅលើភ្នំមេរុ ហៅមកស្នើឲ្យជួយលើកទឹកចិត្តឲ្យសៃលជា រួមព្រះពរាជាមួយ ហរ (ព្រះសិវៈ) ដោយថា នេះជាជម្រើសត្រឹមត្រូវតែមួយ។ នារទធ្វើដំណើរទៅហិមាល័យ ត្រូវហិមវតទទួលដោយកិត្តិយស ហើយសរសើរភ្នំថាជាអ្នកគាំទ្រសត្វលោកដោយជម្រក ទឹក និងធនធានសម្រាប់តបស្យា ដោយភ្ជាប់ភូមិសាស្ត្រជាមួយធម៌។ មេនា មកដល់ដោយភាពសុភាពរាបសារ និងសទ្ធា ហើយបារវតីត្រូវណែនាំជាក្មេងស្រីខ្មាស់អៀន។ នារទប្រទានពរដល់មេនាឲ្យមានគុណធម៌គ្រួសារល្អ និងកូនចៅវីរភាព។ ពេលមេនាសួរអំពីប្តីអនាគតរបស់បារវតី នារទពិពណ៌នាប្តីនោះដោយសញ្ញាផ្ទុយគ្នា—មិនកើត, “អាក្រាត”, ក្រីក្រ, កាច—ធ្វើឲ្យហិមវតព្រួយ និងនាំទៅកាន់ការពិចារណាអំពីភាពកម្រនៃកំណើតមនុស្ស ជីវិតគ្រួសារ និងភាពលំបាកនៃធម៌។ ចុងក្រោយ នារទដោះស្រាយភាពផ្ទុយដោយបញ្ជាក់ថា បារវតីជាមាតាកោស्मिक ហើយប្តីដែលបានកំណត់គឺ សង្គរៈអនន្ត—មិនកើតតែមានគ្រប់ទី, “ក្រីក្រ” តែជាអ្នកប្រទានអ្វីៗទាំងអស់—បញ្ចប់ដោយការបំភ្លឺទេវវិទ្យាអំពីភាពលើសលប់ និងការស្ថិតនៅក្នុងលោករបស់ព្រះសិវៈ។
Adhyaya 24
Kāma’s Mission, Śiva’s Yoga, and the Burning of Manmatha (कामदहनप्रसङ्गः)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះនារ៉ទរាយការណ៍អំពីការសន្ទនាជាមួយហិមាល័យ៖ ដៃស្តាំដែលលើកឡើងរបស់ទេវីអនាគត ត្រូវបានបកស្រាយថាជាមុទ្រា «អភ័យ» ផ្តល់ភាពមិនភ័យខ្លាចដល់សត្វលោកជានិច្ច។ នារ៉ទបញ្ជាក់ថាកិច្ចការទេវតាសំខាន់មួយនៅសល់ គឺការរួមជួបជុំវិញវិញរវាងព្រះសិវៈ និងទេវីកើតពីភ្នំហិមាល័យ (បារវតី) ដើម្បីគោលបំណងសកល។ ព្រះឥន្ទ្រា តាមការជំរុញរបស់នារ៉ទ បានអញ្ជើញកាម (មន្មថ) មកបំពេញភារកិច្ច។ កាមលើកឡើងការបារម្ភធម៌៖ ក្តីប្រាថ្នាត្រូវបានស្តីបន្ទោសជាញឹកញាប់ក្នុងវេដាន្ត និងវិន័យតាបស្យា ថាជាអ័ព្ទបាំងចំណេះដឹង និងជាសត្រូវរបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ ឥន្ទ្រាវិញពន្យល់អំពីតួនាទីនៃកាម ដោយបែងចែកជាបីលក្ខណៈ (តាមស, រាជស, សាត្វវិក) ហើយថា «កាមនា» ឬចេតនាប្រាថ្នា ជាមូលដ្ឋាននៃសកម្មភាពលោកីយ៍ ខណៈក្តីប្រាថ្នាដែលបានគ្រប់គ្រងអាចបម្រើគោលដៅខ្ពស់។ កាមទៅកាន់អាស្រាមព្រះសិវៈជាមួយវសន្ត និងរតី ឃើញព្រះសិវៈស្ថិតក្នុងសមាធិជ្រាលជ្រៅ ហើយព្យាយាមរំខានដោយល្បិចសម្លេងឃ្មុំ។ ព្រះសិវៈដឹងខ្លួន បង្វិលមើល ហើយបញ្ចេញភ្លើងពីភ្នែកទីបី ដុតកាមឲ្យក្លាយជាផេះ។ ភ្លើងនោះស្ទើរតែឆេះសកលលោក តែព្រះសិវៈបានចែកចាយវាទៅកន្លែងនានា (ព្រះច័ន្ទ ផ្កា តន្ត្រី ឃ្មុំ កុកូ និងសុខស្រួល) ដើម្បីបង្ហាញថា «ភ្លើង» នៃការចង់បាននៅតែមានក្នុងសត្វលោក។ រតីសោកសៅ; ព្រះសិវៈលួងលោម ដោយបញ្ជាក់ថាកាមនៅតែមានប្រសិទ្ធិភាពក្នុងជីវិតមានរាងកាយ ហើយទស្សន៍ទាយថា ពេលព្រះវិស្ណុចុះកំណើតជាកូនវាសុទេវៈ កាមនឹងកើតជាកូនរបស់ព្រះអង្គ (ព្រទ្យុម្ន) ហើយរតីនឹងបានស្ថានភាពគូស្វាមីភរិយាវិញ។
Adhyaya 25
पार्वतीतपः–ब्रह्मचारिवेषधरीश्वरीक्षण–स्वयंवरप्रसंगः | Pārvatī’s Austerity, Śiva’s Brahmacārin Test, and the Svayaṃvara Episode
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយ អរជុន សូមឲ្យ នារ៉ដា ពន្យល់ឡើងវិញអំពីរឿងដ៏ “ដូចទឹកអម្រឹត” នៃព្រះសិវៈ បន្ទាប់ពីការបែកចេញពី សតី និងការដុតបំផ្លាញ ស្មរ (កាម)។ នារ៉ដា បង្ហាញថា តបស្យា (ការធ្វើតាបៈ/អាស្កេស៊ីស) ជាមូលហេតុនៃសមិទ្ធផលធំៗ៖ ភាពបរិសុទ្ធ និងសិទ្ធិចូលរួមសហជីវិតមិនកើតឡើងដោយគ្មានវិន័យតាបៈ ហើយការងារធំៗមិនសម្រេចសម្រាប់អ្នកមិនបានតបស្យា។ បន្ទាប់មក ពារវតី មានទុក្ខ និងសេចក្តីសម្រេចចិត្ត៖ នាងបដិសេធទស្សនៈជឿតែវាសនា ដោយថាលទ្ធផលកើតពីវាសនា ការខិតខំ និងសភាពចិត្តរួមគ្នា ហើយតបស្យា ជាវិធីដែលបានបញ្ជាក់ថាអាចសម្រេចបាន។ ដោយការយល់ព្រមដោយស្ទាក់ស្ទើរពីឪពុកម្តាយ នាងធ្វើតបស្យាលើភ្នំ ហិមវត ដោយបន្ថយអាហារជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់រស់ដោយដង្ហើម និងស្ទើរតែអត់អាហារទាំងស្រុង ព្រមទាំងអនុវត្ត ប្រាណវ (អូម) និងផ្តោតចិត្តលើ ឥស្វរ។ ព្រះសិវៈ មកក្នុងរូបព្រះសង្ឃព្រាហ្មចារីន ដើម្បីសាកល្បងធម៌ និងសេចក្តីស្មោះត្រង់ (មានទាំងឧប្បត្តិហេតុលង់ទឹកដែលរៀបចំឡើង) ហើយនាងបង្ហាញការដាក់ធម៌ជាមុន និងពាក្យស្បថមិនរអាក់រអួល។ ព្រះសិវៈ បន្តរិះគន់លក្ខណៈអាស្កេស៊ីសរបស់ព្រះសិវៈ ដើម្បីសាកការយល់ឃើញ; ពារវតី ឆ្លើយតបដោយការពារទ្រឹស្តី ដោយបកស្រាយទីបូជាសព ពស់ ត្រីសូល និងគោ ជានិមិត្តរូបនៃគោលការណ៍សកល។ ព្រះសិវៈ បង្ហាញរូបពិត ទទួលយកនាង ហើយបញ្ជាឲ្យ ហិមវត រៀបចំ ស្វយំវរ។ ក្នុងស្វយំវរ ទេវតា និងសត្វជាច្រើនមកប្រមូលផ្តុំ; ព្រះសិវៈ លេងល្បែងទេវីយៈ ដោយបង្ហាញជាទារក ធ្វើឲ្យអាវុធទេវតាឈប់ដំណើរ និងបង្ហាញអធិបតេយ្យ។ ព្រះព្រហ្មា ស្គាល់លីឡាទេវីយៈ នាំការសរសើរ ហើយទេវតាទទួល “ទិដ្ឋិ” ខ្ពស់ដើម្បីឃើញព្រះសិវៈ។ ពារវតី ដាក់មាលាលើព្រះសិវៈ សភាសរសើរជ័យជំនះ បញ្ចប់ជាការបញ្ជាក់អំពីតបស្យា ការប្រាជ្ញាវិនិច្ឆ័យ និងព្រះគុណ។
Adhyaya 26
शिवपार्वतीविवाहः (Śiva–Pārvatī Vivāha: The Cosmic Wedding and Ritual Protocol)
ជំពូក ២៦ ពិពណ៌នាពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ព្រះសិវៈជាមួយព្រះបារវតី ដែលត្រូវបានរៀបចំយ៉ាងមានរបៀបរៀបរយតាមពិធីវេដ និងមានលក្ខណៈជាពិធីសាសនាចក្រកម្រិតសកល។ ព្រះព្រហ្មសូមអង្វរព្រះមហាទេវឲ្យចាប់ផ្តើមពិធី; ទីក្រុងពិធីដ៏ធំសម្បើម និងវិវាហមណ្ឌបត្រូវបានតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការរលោង។ សកលលោកត្រូវបានអញ្ជើញមកចូលរួម លើកលែងតែពួកដៃត្យាដែលមានចិត្តប្រឆាំង ដើម្បីឲ្យពិធីនេះក្លាយជាលីទួរហ្ស៊ីសកល។ ទេវតាជាច្រើននាំយកគ្រឿងតុបតែង និងសញ្ញាអធិការកិច្ចមកប្រគេនព្រះសិវៈ ដូចជា ចន្ទ្រក្រវ៉ាត់លើក្បាល ការរៀបចំកបរដា ខ្សែព្រ័ត្រឆ្អឹងក្បាល សម្លៀកបំពាក់ និងអាវុធ។ ពួកគណៈ និងតន្ត្រីករនៅស្ថានសួគ៌ប្រមូលផ្តុំជាច្រើនមហាសាល; ក្បួនដង្ហែដំណើរទៅមុខជាមួយស្គរ បទចម្រៀង អប្សរា និងការប្រតិបត្តិពិធីវេដ។ នៅរាជវាំងហិមាល័យ មានបញ្ហាពិធីការ៖ ខ្វះបងប្រុសរបស់កូនក្រមុំសម្រាប់ពិធីលាជាហោម និងសំណួរអំពីគូល/គោត្ររបស់កូនក្រមុំ-កូនកំលោះ។ ព្រះវិស្ណុដោះស្រាយទាំងពីរ ដោយទទួលតួនាទីជាបងប្រុសរបស់ឧមា និងពន្យល់តក្កវិជ្ជាខាងសាច់ញាតិ ដើម្បីរក្សាឲ្យពិធីត្រឹមត្រូវ។ ព្រះព្រហ្មធ្វើជាហោត្រ; ការបូជា និងទក្ខិណាត្រូវបានចែកជូនព្រះព្រហ្ម ព្រះអគ្គិ និងព្រះឥសី។ ចុងក្រោយមានផលស្រដីថា ការស្តាប់ ឬសូត្ររឿងអាពាហ៍ពិពាហ៍នេះ នាំឲ្យមានមង្គលវឌ្ឍន៍យូរអង្វែង។
Adhyaya 27
विघ्नपतिप्रादुर्भावः, गणेशमर्यादा-प्रतिपादनं, तथा उमा-शंकरनर्मसंवादः (Manifestation of Vighnapati, Norms of Merit, and the Uma–Śaṅkara Dialogue)
ជំពូកនេះបង្ហាញជាបីផ្នែកជាប់គ្នា។ (១) នារទៈពិពណ៌នាព្រះសិវៈ និងព្រះទេវីស្នាក់នៅលើភ្នំមន្ទរៈ ខណៈទេវតាទាំងឡាយរងទុក្ខដោយតារាកៈ មកសូមជំនួយដោយសរសើរព្រះសិវៈ។ ជិតពេលនោះ កាកសំណល់លាបរាងកាយរបស់ទេវីក្លាយជាមូលដ្ឋានបង្កើត “គជានន” វិឃ្នបតិ ដែលទេវីទទួលស្គាល់ជាកូន ហើយព្រះសិវៈពោលថាមានវីរភាព និងមេត្តាករុណាស្មើគ្នា។ បន្ទាប់មកមានទ្រឹស្តីអំពីឧបសគ្គ៖ អ្នកអធម៌ដែលបដិសេធវេដធម៌ បដិសេធព្រះសិវៈ/វិស្ណុ ឬធ្វើបញ្ច្រាសពិធីសង្គម នឹងជួបឧបសគ្គជាប់ជានិច្ច និងភាពមិនសុខសាន្តក្នុងគ្រួសារ; អ្នកគោរពស្រុតិធម៌ គោរពគ្រូ និងមានសម្រិតសម្រួល នឹងត្រូវដកឧបសគ្គចេញ។ (២) ទេវីដាក់ “មર્યាទា” នៃសីលធម៌សាធារណៈដោយគណនាបុណ្យ៖ ការសង់អណ្តូង ស្រះ និងអាងទឹកមានបុណ្យ ប៉ុន្តែការដាំ និងថែរក្សាដើមឈើមានបុណ្យលើសគេ; ការជួសជុលអ្វីដែលចាស់ខូច (ជីរណោទ្ធារ) ទទួលផលទ្វេដង។ (៣) មានបញ្ជីពិពណ៌នាអំពីគណៈរបស់ព្រះសិវៈ មានរូបរាង ទីលំនៅ និងអាកប្បកិរិយាចម្រុះ។ ទេវីចាប់អារម្មណ៍លើអ្នកបម្រើម្នាក់ឈ្មោះ វីរកៈ ហើយទទួលយកជាកូនដោយពិធីស្និទ្ធស្នាល។ ចុងក្រោយ ជំពូកបិទដោយសន្ទនាកំប្លែងតានតឹងរវាងអុមា និងព្រះសិវៈ មានការលេងពាក្យ រូបភាពពណ៌សម្បុរ និងការស្តីបន្ទោសគ្នា ដើម្បីបង្ហាញមេរៀនអំពីការបកស្រាយ ការប្រមាថ និងសីលធម៌ទំនាក់ទំនង។
Adhyaya 28
गिरिजातपः-नियमनम् — Pārvatī’s Austerity and Protective Boundary near Śiva
ជំពូកនេះបើកដោយនារ៉ដៈពោលរឿងថា គិរិជា (បារវតី) នៅពេលចាកចេញ បានជួបអាទិទេវតានៃភ្នំមួយមានពន្លឺរុងរឿង ឈ្មោះ កុសុម៉ាមោទិនី ដែលស្មោះស្រឡាញ់ព្រះអម្ចាស់នៃកំពូលភ្នំ។ នាងសួរដោយក្តីស្និទ្ធស្នាលអំពីការធ្វើដំណើររបស់បារវតី ហើយបានដឹងមូលហេតុថា មានវិវាទកើតឡើងដោយសារសង្គរ (ព្រះសិវៈ)។ បារវតីទទួលស្គាល់ការថែរក្សាដូចម្តាយរបស់ទេវតាភ្នំនោះ ហើយផ្តល់បញ្ជាដ៏មានសីលធម៌និងប្រយោជន៍ភ្លាមៗថា ប្រសិនបើស្ត្រីផ្សេងណាមកជិតពិនាគិន (ព្រះសិវៈ) អ្នកអម/កូនត្រូវរាយការណ៍ ហើយនឹងមានវិធានកែតម្រូវ។ បន្ទាប់មក នាងឡើងទៅកំពូលខ្ពស់ស្រស់ស្អាត ដោះគ្រឿងអលង្ការ ពាក់សម្លៀកបំពាក់សំបកឈើ ហើយចាប់ផ្តើមតបៈ—ទ្រាំភ្លើងប្រាំក្នុងរដូវក្តៅ និងវិន័យទឹកក្នុងរដូវភ្លៀង—ដោយមានការការពារពីកូន/អ្នកអម វីរាកៈ។ អ្នកយាមត្រូវបានផ្ដល់ភារកិច្ចឲ្យអនុវត្តព្រំដែនការពារនៅជិតព្រះសិវៈ; គាត់យល់ព្រម ហើយទៅជិត (ត្រូវហៅថា កជវក្ត្រ) ដោយសំណូមពរដ៏ស្រណោះស្រណោក ឲ្យបារវតីយកគាត់ទៅជាមួយ ដោយលើកឡើងពីវាសនារួម និងកាតព្វកិច្ចធម៌ក្នុងការឈ្នះអ្នកប្រឆាំងល្បិចកល។
Adhyaya 29
आर्बुदाख्यानम् (Arbuda-ākhyāna) and Kaumāra Narrative Cycle: Pārvatī’s Tapas, Māyā-Discernment, and Skanda’s Investiture
អធ្យាយទី២៩ ត្រូវបាននារទៈរៀបរាប់ជាច្រើនវគ្គ។ គិរិជា (បារវតី) ជួបអាទិទេវីអ្នកអភិបាលភ្នំ គុសុម៉ាមោទិនី ហើយឡើងទៅកំពូលខ្ពស់ធ្វើតបស្យា ដោយអនុវត្តអាសេតិកតាមរដូវ បង្ហាញអំណាចតបស្យាដ៏ខ្លាំង។ ពេលដូចគ្នា អសុរ អាឌី (ពាក់ព័ន្ធវង្សអន្ធក) ទទួលពរមានលក្ខខណ្ឌពីព្រហ្មា—នឹងស្លាប់តែពេលបម្លែងរូប—ហើយប្រើមាយា ចូលជិតព្រះសិវៈ បម្លែងជារូបដូចអុម៉ា ដើម្បីបង្កគ្រោះ។ ព្រះសិវៈស្គាល់ការក្លែងបន្លំតាមសញ្ញារូបកាយ ហើយបំបាត់គ្រោះនោះ បង្ហាញវិវេក (ការប្រាជ្ញាចែកចេញពីមាយា)។ គិរិជាត្រូវបានបំភាន់ ហើយសាបព្រាបអ្នកយាមដូចកូន វីរាកៈ ដោយកំហឹង។ ប៉ុន្តែរឿងបកស្រាយថា សាបព្រាបនោះជាផ្លូវព្រះប្រទាន៖ វីរាកៈត្រូវកើតជាមនុស្សពីថ្ម (សិលា) ហើយនឹងបម្រើព្រះនៅពេលក្រោយ។ អធ្យាយនេះសរសើរ អរពុដ/អរពុដារ៉ញ្ញ និងលិង្គ អចលេស្វរៈ ថាមានអានុភាពសង្គ្រោះ។ ព្រហ្មាប្រទានការបម្លែងដល់គិរិជា ឲ្យកើតរូបទេវី កៅសិកី មានសត្វសិង្ហជាវាហនៈ និងភារកិច្ចការពារពិភពលោក ព្រមទាំងឈ្នះកម្លាំងអសុរ។ បន្ទាប់មក ប្រែទៅវដ្តកៅមារៈ៖ វគ្គអគ្គនី និងស្វាហា (ដែលយករូបភរិយារបស់ឥសី៦ អត់រួមអរុន្ធតី) ពន្យល់ការផ្ទេរតេជៈរុទ្រៈ ការដាក់បញ្ចូល និងកំណើត-លូតលាស់របស់ស្កន្ទ/គុហៈ។ វិស្វាមិត្រៈបង្ហាញស្តូត្រ ១០៨+ នាម ដែលផ្តល់ការការពារ និងសម្អាតបាប។ កម្លាំងយុទ្ធដំបូងរបស់ស្កន្ទធ្វើឲ្យទេវតាភ្ញាក់ផ្អើល; វជ្រៈរបស់ឥន្ទ្រៈបង្កអេមាណេស្យុង (សាខា, នៃគមេយ) និងក្រុមមាតា-គណៈ។ ចុងក្រោយ ស្កន្ទទទួលតួនាទីសេនាបតិ ខណៈបញ្ជាក់អធិរាជភាពឥន្ទ្រៈ។ ពិធីអបអរសាទរនៅស្វេតបរវត និងការជួបជុំរបស់ព្រះមាតាបិតាជាមួយព្រះបុត្រា បញ្ចូលសីលធម៌ (ផលវិបាកកំហឹង) ទ្រឹស្តីពិធី (ស្តូត្រ, ចំណែកយជ្ញ) និងភូមិសាស្ត្រព្រះ (អរពុដ) ជាមេរៀនតែមួយ។
Adhyaya 30
Skanda’s Senāpati-Abhiṣeka at the Mahī–Ocean Confluence (महीसमुद्रसंगमे स्कन्दाभिषेकः)
អធ្យាយ ៣០ ចាប់ផ្តើមដោយ នារទ មើលឃើញ ស្កន្ទ ធ្វើដំណើរទៅទិសខាងត្បូងពី ភ្នំស្វេតបរវត ដើម្បីប្រឈមមុខ តារក។ បញ្ជីសត្វ និងអំណាចរំខានដូចជា គ្រាហៈ អុបគ្រាហៈ វេតាលៈ សាកិនី អុនមាទៈ អបស្មារៈ ពិសាចៈ ត្រូវបានលើកឡើង ដើម្បីបង្ហាញអំពីការការពារ តាមរយៈវិន័យ ការប្រព្រឹត្តល្អ និងភក្តីភាពចំពោះព្រះ។ បន្ទាប់មក រឿងរ៉ាវផ្លាស់ទៅកាន់ច្រាំងទន្លេ មហី ដែលទេវតាសរសើរ មហី-មាហាត្ម្យ និងជាពិសេស កន្លែងប្រសព្វ មហី–សមុទ្រ ថាជាការប្រមូលផ្តុំទីរថទាំងអស់។ ការងូតទឹក និងការធ្វើ តර්បណៈ ដល់បុព្វបុរស នៅទីនោះ ត្រូវបានប្រកាសថាមានផលសកល ទោះទឹកមានរសជាតិប្រៃក៏ដោយ ដោយពន្យល់តាមអនុគមន៍អំពីអំណាចបម្លែង។ ទេវតា និងឥសី ចាប់ផ្តើម អភិសេក ស្កន្ទ ជា សេនាបតិ ដោយប្រមូលវត្ថុសក្ការៈ និងធ្វើ ហោមៈ ដែលបានសម្អាតដោយមន្ត្រ ដឹកនាំដោយ ឫត្វិកសំខាន់ៗ (មាន ព្រះព្រហ្ម និង កបិល)។ ព្រះមហាទេវ បង្ហាញលិង្គរូបក្នុងអគ្គិកុណ្ឌ ជាសញ្ញាព្រះបង្ហាញ ដើម្បីបញ្ជាក់ពិធី។ ចុងក្រោយ មានការរាយនាមទេវតា ក្រុមសកល និងសត្វជាច្រើនដែលចូលរួម បន្ទាប់មកមានការផ្តល់អំណោយ អាវុធ អ្នកបម្រើ (បារិសទៈ) និងបញ្ជីមាត្រគណយ៉ាងទូលំទូលាយ បង្ហាញថាអំណាចបញ្ជាការរបស់ស្កន្ទ មានទាំងសកល និងបានអនុម័តដោយពិធី។ ស្កន្ទថ្វាយនមស្ការ ដោយគោរព ហើយទេវតាត្រៀមផ្តល់ពរ បង្រួបបង្រួមប្រធានបទ៖ ភូមិសាស្ត្រសក្ការៈ ពិធីអភិសេក សីលធម៌ការពារ និងការអនុម័តដ៏ទេវី។
Adhyaya 31
Guha’s March to Tārakapura and the Deva-Host: Oath, Mobilization, and Stuti (गुहस्य तारकपुराभियानम्)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយ នារទៈ រៀបរាប់ថា ពួកទេវតា សូមពរពី គុហា/ស្កន្ទៈ ឲ្យសម្លាប់ តារាកៈ អ្នកមានបាប។ គុហា ទទួលពរ ឡើងលើក្ងោក ហើយចេញដំណើរដោយសព្វសាស្ត្រ ប៉ុន្តែប្រកាសលក្ខខណ្ឌធម៌យ៉ាងតឹងរ៉ឹងថា លោកមិនអត់ឱនចំពោះអ្នកដែលបង្អាប់គោ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីបង្ហាញថាសង្គ្រាមនេះគឺការការពារធម៌ មិនមែនការឈ្នះដើម្បីអំណាចទេ។ បន្ទាប់មកមានទិដ្ឋភាពប្រមូលកងទ័ពដ៏អស្ចារ្យ៖ ព្រះសិវៈជាមួយព្រះបារវតី ឡើងរទេះភ្លឺរលោងដែលត្រូវដោយសត្វសិង្ហ; ព្រះប្រាហ្មា កាន់ខ្សែរទេះ; គុបេរៈ ឥន្ទ្រៈ មារុត វាសុ រុទ្រ យម វរុណ និងអាវុធនានាដែលមានរូបកាយ តាមដង្ហែជាកងទ័ពកម្រិតសកល។ ព្រះវិស្ណុ បង្ហាញខ្លួនពីខាងក្រោយ ដើម្បីការពារក្បួនទាំងមូល។ កងទ័ពទៅដល់ច្រាំងខាងជើង ហើយឈប់ជិតជញ្ជាំងពណ៌ដូចស្ពាន់ ខណៈស្កន្ទៈ សង្កេតទីក្រុងតារាកៈ និងភាពរុងរឿងរបស់វា។ បន្ទាប់មករឿងប្ដូរទៅការទូត៖ ឥន្ទ្រៈ ស្នើផ្ញើទូត; ទូតនាំពាក្យព្រមានដាច់ខាតឲ្យ តារាកៈ ចេញមុខ បើមិនដូច្នោះទីក្រុងនឹងត្រូវបំផ្លាញ។ តារាកៈ តក់ស្លុតដោយសញ្ញាអាក្រក់ មើលឃើញកងទេវតាដ៏លើសលប់ ហើយឮសូរសរសើរ និងបទស្តូត្រដល់ ស្កន្ទៈ ជា មហាសេនា សុំឲ្យព្រះអង្គបំផ្លាញសត្រូវរបស់ទេវតា។
Adhyaya 32
Tārakāsura–Vadhasya Prastāvaḥ (Prelude to the Slaying of Tāraka) / The Battle with Tāraka and the Release of Śakti
អធ្យាយ ៣២ បង្ហាញរឿងរ៉ាវសង្គ្រាម និងធម៌យ៉ាងតឹងរឹង។ បន្ទាប់ពី នារទៈ រាយការណ៍ ព្រះអសុរ តារាកៈ រៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ ហៅមន្ត្រី វាយស្គរសង្គ្រាម ប្រមូលកងទ័ព ហើយលើកទ័ពទៅប្រឆាំងទេវតា។ សង្គ្រាមធំកើតឡើង មានការប្រែប្រួលជោគវាសនា ទេវតាត្រូវរត់ថយបណ្តោះអាសន្ន ហើយឥន្ទ្រ ត្រូវ កាលនេមិ វាយដួល។ ព្រះឥន្ទ្រ ព្រះសង្ករ ព្រះវិષ્ણុ និងទេវតាផ្សេងៗ ចូលរួមប្រយុទ្ធនឹងមេអសុរផ្សេងៗ។ បន្ទាប់មក ការពិភាក្សាផ្លាស់ទៅកាន់ធម៌និងសីលធម៌៖ ស្កន្ទៈ ស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការវាយតារាកៈ ព្រោះគេហៅថា «អ្នកស្រឡាញ់រុទ្រ» (Rudra-bhakta) ខណៈព្រះវិષ્ણុបញ្ជាក់ថា ការធ្វើបាបសត្វ និងការប្រឆាំងធម៌ មិនអាចរាប់ជាភក្តិពិតបានទេ។ តារាកៈកាន់តែឆ្កួត ដល់ថ្នាក់វាយលើរថរបស់រុទ្រ; ព្រះសិវៈថយចេញដោយយុទ្ធសាស្ត្រ បណ្តាលឲ្យមានការវាយតបរបស់ទេវតាទាំងមូល និងភាពរំខានកម្រិតសកល។ កំហឹងព្រះវិષ્ણុត្រូវបានទប់ដោយពាក្យណែនាំ ហើយស្កន្ទៈត្រូវរំលឹកពីបេសកកម្ម៖ ការពារអ្នកសុចរិត និងបំបាត់អ្នកបង្កគ្រោះ។ ចំណុចកំពូល គឺ «សក្តិ» ដែលមានរូបកាយ បង្ហាញខ្លួនចេញពីក្បាលតារាកៈ ប្រាប់ថា នាងបានមកពីតបស្យា របស់គេ ប៉ុន្តែចាកចេញនៅពេលបុណ្យសមត្ថភាពរបស់គេដល់ដែនកំណត់។ ភ្លាមៗ ស្កន្ទៈបញ្ចេញអាវុធសក្តិ បាញ់ចូលបេះដូងតារាកៈ ស្តារសណ្តាប់ធ្នាប់សកលវិញ។ ចុងបញ្ចប់ មានខ្យល់មង្គល ទិសទាំងឡាយស្ងប់ស្ងាត់ ទេវតាសរសើរ ហើយមានព្រះបន្ទូលបន្តឲ្យទៅប្រឈម បាណ នៅភ្នំ ក្រោញចៈ ដើម្បីភ្ជាប់ជ័យជម្នះនេះទៅនឹងយុទ្ធនាការ កៅមារ បន្តទៅមុខ។
Adhyaya 33
Tārakavadhānantara-śoka, Dharmopadeśa, and Tri-liṅga-pratiṣṭhā (प्रतिज्ञेश्वर–कपालेश्वर-स्थापनम्)
ជំពូក ៣៣ ចាប់ផ្តើមដោយ នារ៉ដា ពិពណ៌នាសាកសពរលំរលាយរបស់ តារាកា និងការភ្ញាក់ផ្អើលរបស់ទេវតាទាំងឡាយ។ ស្កន្ទ (គុហា) ទោះបានជ័យជម្នះ ក៏មានទុក្ខសោក និងសង្ស័យផ្លូវធម៌ មិនអនុញ្ញាតឲ្យមានការសរសើរអបអរ ហើយសុំការណែនាំអំពី ប្រាយច្ឆិត្ត (ការសងបាប) ពិសេសព្រោះសត្រូវដែលត្រូវសម្លាប់ត្រូវបានពិពណ៌នាថាមានទំនាក់ទំនងនឹង ភក្តិរុទ្រ។ វាសុទេវ ឆ្លើយដោយយោងទៅ ស្រុតិ ស្ម្រឹតិ អិតិហាស និង ពុរាណ ថា ការសម្លាប់អ្នកអាក្រក់ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ មិនជាបាបទេ ព្រោះការរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមត្រូវការការទប់ស្កាត់អំពើហិង្សា។ បន្ទាប់មក គាត់បង្ហាញវិធីសងបាបខ្ពស់ជាងគេគឺ ការអារាធនារុទ្រ ជាពិសេសការបូជាលិង្គ ដោយសរសើរអធិរាជភាពរបស់ ព្រះសិវៈ តាមឧទាហរណ៍ហាលាហាល កង្គាលើក្បាល សង្គ្រាមត្រីបុរ និងពិធីយជ្ញដក្សជាការព្រមាន។ មានការពិពណ៌នាពិធីបូជាលិង្គលម្អិត៖ ស្នានទឹក និង បញ្ចាម្រឹត បូជាផ្កា នៃវេទ្យ និងការបង្ហាញថា ការបង្កើត/ដំឡើងលិង្គមានបុណ្យអស្ចារ្យ ឡើងលើវង្ស និងឈានទៅ រុទ្រលោក។ ព្រះសិវៈបញ្ជាក់អភេទរវាងខ្លួន និង ហរិ ដើម្បីសម្របសម្រួលសាសនិក។ ស្កន្ទស្បថដំឡើងលិង្គបី ដោយ វិស្វកម្ម បង្កើត ហើយមានការដាក់ឈ្មោះ (ពិសេស ប្រាតិជ្ញេស្វរ និង កបាលេស្វរ) កំណត់ថ្ងៃអष्टមី និង ក្រឹṣṇa-ចតុរទសី ការបូជាសក្តិជិតខាង ទីតាំង ‘សក្តិច្ឆិទ្រ’ និងទីរថដ៏ល្បី ដែលស្នាន និងជបា នាំឲ្យបរិសុទ្ធ និងឡើងទៅក្រោយស្លាប់។
Adhyaya 34
कुमारेश्वर-लिङ्गप्रतिष्ठा, तीर्थमाहात्म्य, स्तव-फलश्रुति (Kumarēśvara Liṅga Installation, Tīrtha-Greatness, and Hymn’s Fruits)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយ នារ៉ដា ពិពណ៌នាអំពីព្រះព្រហ្មមានបំណងបង្កើតលិង្គទីបី ដោយបង្កើតរូបលិង្គដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដែលគួរឲ្យរីករាយទាំងភ្នែក ចិត្ត និងផ្លែផល។ ព្រះទេវតាបង្កើតបឹងដ៏អស្ចារ្យ ហើយប្រមូលទីរថធំៗ ដូចជា ទឹកគង្គា និងទីរថផ្សេងៗ ទៅក្នុងអាងនោះ ដើម្បីឲ្យព្រះស្កន្ទៈរីករាយ។ នៅថ្ងៃវិសាខៈដ៏មង្គល ព្រះព្រហ្ម និងព្រះសង្ឃធ្វើពិធីប្រតិស្ឋាលិង្គដោយមន្តរុទ្រ និងបូជាផ្សេងៗ ខណៈតន្ត្រីសេឡេស្ទ្យលអបអរសាទរ។ ព្រះស្កន្ទៈងូតទឹក ប្រោសលិង្គដោយ “ទឹកទីរថទាំងអស់” ហើយបូជាដោយមន្តប្រាំ; ព្រះសិវៈត្រូវបានពិពណ៌នាថាទទួលបូជាពីក្នុងលិង្គ។ បន្ទាប់មក ព្រះស្កន្ទៈសួរអំពីផ្លែផលនៃការបូជាប្រភេទផ្សេងៗ។ ព្រះសិវៈឆ្លើយជាបញ្ជីលម្អិតទាំងពិធី និងសីលធម៌៖ ការបង្កើតលិង្គ និងសាងសង់វិហារនាំឲ្យស្នាក់នៅយូរនៅលោកព្រះសិវៈ; អំណោយដូចជា ទង់ ក្លិនក្រអូប ចង្កៀង ធូប អាហារបូជា ផ្កា ស្លឹកបិល្វៈ ឆ័ត្រ តន្ត្រី កណ្តឹង ជាដើម នាំទៅកាន់សុខភាព សម្បត្តិ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ប្រាជ្ញា និងការលុបបាប។ អត្ថបទក៏បញ្ជាក់ការស្ថិតនៅរបស់ព្រះសិវៈនៅកុមារេស្វរ ក្នុង “វាលលាក់” ដូចជាវិស្វនាថនៅវារាណសី។ ព្រះស្កន្ទៈសូត្រស្តូត្រសៃវៈវែង ហើយព្រះសិវៈប្រទានពរដល់អ្នកសូត្រព្រឹកល្ងាច។ ជំពូកនេះបន្តទៅកាន់វិន័យទីរថ៖ ការងូតទឹក និងបូជានៅសង្គមមហិសាគរ ក្នុងឱកាសចន្ទ-ព្រះអាទិត្យសំខាន់ៗ នាំមកនូវបុណ្យធំ។ មានពិធីសុំភ្លៀងពេលរាំងស្ងួត៖ អភិសេកច្រើនយប់ដោយទឹកក្រអូប បូជា បំបៅព្រះព្រាហ្មណ៍ ហោម ទាន និងជបរុទ្រ ដោយសន្យាភ្លៀង និងសុខសាន្តសង្គម។ ក៏មានការអះអាងអំពីជាតិ-ស្ម្រឹតិ (ចងចាំជាតិមុន) សម្រាប់អ្នកបូជាទៀងទាត់; អ្នកស្លាប់នៅទីរថបានទៅរុទ្រលោក; និងការដកឧបសគ្គដោយកបារទិន (គណេស)។ ចុងក្រោយលើកឧទាហរណ៍អ្នកសទ្ធាដូចជា ជាមដគ្ន្យ/បរាសុរាម និងបញ្ជាថា ការសូត្រ ឬស្តាប់មាហាត្ម្យ នាំឲ្យបានផលប្រាថ្នា រួមទាំងអត្ថប្រយោជន៍ដល់បុព្វបុរសពេលស្រាទ្ធ និងកូនល្អពេលអានឲ្យស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។
Adhyaya 35
जयस्तम्भ-स्थापनम् तथा स्तम्भेश्वर-लिङ्गप्रतिष्ठा (Installation of the Victory Pillar and the Stambheśvara Liṅga)
ជំពូកនេះបង្ហាញព្រឹត្តិការណ៍ពិធី-ទេវវិទ្យា ដែលចាប់ផ្តើមពីសំណួររបស់នារទៈ។ ព្រះទេវតាទាំងឡាយចូលទៅសុំស្កន្ទ (គុហា) ដោយបត់ដៃគោរព ហើយលើកឡើងទំនៀមរបស់អ្នកឈ្នះសង្គ្រាមថា ត្រូវតាំងសសរជ័យជំនះ (ស្តម្ភ) ជាសញ្ញានៃជ័យជំនះ។ ដើម្បីរំលឹកជ័យជំនះរបស់ស្កន្ទ ពួកគេណែនាំសសរល្អឥតខ្ចោះ ដែលវិශ්វកರ್ಮន៍បានបង្កើត និងភ្ជាប់នឹងប្រពៃណីលិង្គដ៏ឧត្តម។ ស្កន្ទយល់ព្រម ហើយទេវតាដឹកនាំដោយឥន្ទ្រា តាំងសសរពន្លឺដូចមាសជាំបូនដៈលើទីសមរភូមិ; ទីធ្លាពិធីត្រូវបានតុបតែងដូចគ្រឿងអលង្ការ។ អប្សរា និងក្រុមទេវតាច្រៀងរាំ; វិស្ណុត្រូវបានពិពណ៌នាថាជួយភ្លេង ហើយផ្កាធ្លាក់ពីមេឃជាសញ្ញានៃការអនុមោទនាព្រះ។ បន្ទាប់មករឿងរ៉ាវផ្លាស់ពីសសរទៅកាន់ទេវតា៖ ស្កន្ទ (ព្រះបុត្ររបស់ព្រះអម្ចាស់មានភ្នែកបី) តាំងស្តម្ភេស្វរ—លិង្គរូបនៃព្រះសិវៈ។ នៅជិតនោះ ស្កន្ទបង្កើតអណ្ដូង (កូប) ហើយគេនិយាយថាទន្លេគង្គាឡើងពីជម្រៅរបស់វា ដើម្បីភ្ជាប់ភាពបរិសុទ្ធនៃទឹកជាមួយភាពបរិសុទ្ធនៃលិង្គ។ ជំពូកនេះកំណត់ពិធីបុព្វបុរស៖ នៅថ្ងៃទី១៤ នៃខែម៉ាឃ (ពាក់កណ្តាលងងឹត) អ្នកងូតទឹកក្នុងអណ្ដូង ហើយធ្វើបិត្ដ្រតរពណៈ នឹងទទួលបុណ្យស្មើនឹងគយា-ស្រាទ្ធ។ ការថ្វាយបូជាស្តម្ភេស្វរដោយក្លិនក្រអូប និងផ្កា នាំឲ្យបានបុណ្យធំដូចវាជពេយៈ; ហើយស្រាទ្ធថ្ងៃអមាវាស្យា/ពេញចន្ទ—ជាពិសេសនៅទីដែលរូបភាពដីនិងសមុទ្រជួបគ្នា—រួមជាមួយការថ្វាយបូជាស្តម្ភេស្វរ នឹងពេញចិត្តបុព្វបុរស បំផ្លាញបាប និងនាំទៅកាន់លោករុទ្រៈ។ ចុងក្រោយ ជំពូកនេះថា ព្រះរុទ្រៈបានបង្រៀនដើម្បីអំណររបស់ស្កន្ទ ហើយការតាំងស្ថាបនាបានជោគជ័យ ត្រូវបានទេវតាទាំងអស់សរសើរ។
Adhyaya 36
सिद्धेश्वरलिङ्ग-स्थापनम् तथा सिद्धकूप-माहात्म्यम् (Establishment of Siddheśvara Liṅga and the Glory of Siddhakūpa)
អធ្យាយនេះបង្ហាញលំដាប់ព្រឹត្តិការណ៍នៃការបង្កើតក្សេត្រ។ ព្រះទេវតាច្រើន ដឹកនាំដោយ ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ និងព្រះឥន្ទ្រា បានឃើញលិង្គជាច្រើនដែលស្កន្ទៈបានដំឡើងនៅកន្លែងជួបគ្នារវាងដីនិងសមុទ្រ ហើយពិចារណាថាការគោរពបូជាបែកបាក់ពិបាក។ ដូច្នេះដោយការអនុញ្ញាតពីព្រះមហេស្វរ ពួកគេបានដំឡើងលិង្គមួយដែលព្រះព្រហ្មបានបង្កើត ហើយគុហា (ស្កន្ទៈ) ដាក់នាមថា «សិទ្ធេស្វរ»។ បន្ទាប់មកបានជីកស្រះបរិសុទ្ធមួយ ហើយបំពេញដោយទឹកទីរថៈពីកន្លែងបរិសុទ្ធនានា។ បន្ទាប់មករឿងប្ដូរទៅវិបត្តិនៅបាតាលៈ។ ពួកនាគរាយការណ៍អំពីអសុរ ប្រាលម្បៈ ដែលកំពុងបំផ្លាញ បន្ទាប់ពីពួកគេរត់គេចពីសង្គ្រាមតារកៈ។ ស្កន្ទៈបញ្ជូនសក្តិរបស់ព្រះអង្គទៅបាតាលៈ នាងចាក់បំបែកផែនដី សម្លាប់ប្រាលម្បៈ ហើយរន្ធដែលកើតឡើងត្រូវបានបំពេញដោយទឹកបាតាល-គង្គា ដែលបរិសុទ្ធ។ ស្កន្ទៈដាក់នាមទីនោះថា «សិទ្ធកូប» និងកំណត់វិន័យបូជា ជាពិសេសនៅថ្ងៃក្រឹෂ್ಣाष्टमी និងចតុર્દશី៖ ងូតទឹក បូជាសិទ្ធេស្វរ និងធ្វើស្រាទ្ធៈ ដោយសន្យាថាបាបនឹងរលាយ និងផលពិធីនឹងនៅយូរ។ អធ្យាយនេះក៏បង្កើតរបបក្សេត្រដោយដំឡើង «សិទ្ធាម្បិកា» តែងតាំងក្សេត្របាល (រួមទាំងមហេស្វរ ៦៤) និងដំឡើង «សិទ្ធិវិណាយក» ដើម្បីជោគជ័យក្នុងការចាប់ផ្តើម។ ផលស្រដៀងចុងក្រោយសរសើរអំពីការអាន ឬស្តាប់ថានាំមកនូវសម្បត្តិ ការពារ និងចុងក្រោយនាំឲ្យជិតស្និទ្ធនឹងលោករបស់សណ្មុខ។
Adhyaya 37
बर्बरीतीर्थमाहात्म्य-प्रस्तावना तथा सृष्टि-भूगोलवर्णनम् (Barbarī Tīrtha Prologue and Cosmography of Creation)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះនារ៉ដា សន្យាប្រាប់អរជុនអំពីមហាត្ម្យៈនៃទីរថៈ បារបរី/បារបារី ដោយណែនាំទេវី បារបរិកា ដែលហៅថា កុមារី ហើយបង្ហាញថា កៅមារិកាខណ្ឌ ផ្តល់ផលនៃគោលបំណង៤នៃជីវិត។ អរជុនសុំឲ្យពន្យល់លម្អិតអំពីរឿងរ៉ាវកុមារី និងអំពីរបៀបកំណើតលោកធាតុ ការបែងចែកកម្ម និងការរៀបចំភារតខណ្ឌ។ ព្រះនារ៉ដា ប្រាប់កោស្មូហ្គូនីយ៉ាងបច្ចេកទេស៖ ពីអវ្យក្ត (អមើលឃើញ) និងគោលការណ៍គូ ព្រហធាន និងបុរុស កើតមាន មហត់ អហង្គារ ក្នុងបីគុណៈ បន្តទៅតាន់មាត្រ ភូត និងឥន្ទ្រីយៈ១១ រួមទាំងមនស ហើយបំពេញសរុបតត្តវៈ២៤។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាភូមិសាស្ត្រពិភពលោក៖ ព្រហ្មាណ្ឌដូចពពុះ/ស៊ុតលោកធាតុ មានទីលំនៅបីជាន់—ទេវតាខាងលើ មនុស្សកណ្ដាល និងនាគ/ដៃត្យខាងក្រោម—និងទ្វីប៧ ជាមួយសមុទ្រព័ទ្ធជុំវិញដែលមានសារធាតុខុសៗគ្នា។ ជំពូកនេះលម្អិតអំពីមេរុ ទំហំ ភ្នំទិសទាំងបួន ព្រៃ និងបឹងពាក់ព័ន្ធ ជួរភ្នំជាប្រមាណព្រំដែន និងការបែងចែកវర్షៈនៃជម្ពូទ្វីប រួមទាំងការដាក់ឈ្មោះ ភារត ពីព្រះបរត (ចៅសន្តានរបស់ឥសភៈ ព្រះបុត្រនាប្ហិ)។ ក៏ពិពណ៌នាទ្វីបផ្សេងៗ—សាក កុស ក្រោញច សាល្មលី គោមេដ និងបុស្ករ—អំពីស្តេចគ្រប់គ្រង ការបែងចែកតំបន់ និងទម្រង់ភក្តិពិសេស (ជប/ស្តុតិ) ចំពោះវាយុ អគ្គិ (ជាតវេទស) អាបៈ សោម សូរ្យ និងការសមាធិលើព្រហ្មន៍ ហើយបញ្ចប់ដោយបើកផ្លូវទៅការរៀបចំពិភពខាងលើ។
Adhyaya 38
रथ-मण्डल-लोकविन्यासः (Cosmography of Chariots, Spheres, and Lokas)
ជំពូកនេះជាការពិភាក្សាផ្នែកកោស្មវិទ្យាដ៏លម្អិត ដែលនារ៉ទៈ (Nārada) ជាអ្នកបកស្រាយ។ វាពណ៌នាវង់សូរ្យ (ស្វេរ) និងរទេះព្រះអាទិត្យ—អ័ក្ស កង់ និងមាត្រដ្ឋាន—ហើយភ្ជាប់សេះ៧ក្បាលនៃព្រះអាទិត្យជាមួយឆន្ទៈវេទិក (Vedic metres) គឺ Gāyatrī, Bṛhatī, Uṣṇik, Jagatī, Triṣṭubh, Anuṣṭubh, Paṅkti។ វាបកស្រាយថា “ថ្ងៃរះ/ថ្ងៃលិច” គ្រាន់តែជាការមើលឃើញនៃការបង្ហាញ និងការលាក់បាត់ មិនមែនការផុតបាត់ពិតប្រាកដនៃព្រះអាទិត្យឡើយ។ បន្ទាប់មក វាសង្ខេបដំណើរខាងជើង និងខាងត្បូង (uttarāyaṇa/dakṣiṇāyana) តាមរាសី និងពន្យល់ល្បឿនដែលមើលទៅខុសគ្នា ដោយប្រៀបធៀបនឹងកង់អ្នកធ្វើផើង។ វានាំមកនូវរឿងជម្លោះពេលសន្ធ្យា ដែលសត្វខ្លះចង់បំផ្លាញព្រះអាទិត្យ ហើយបង្ហាញអនុសាសន៍អំពីការអនុវត្តសន្ធ្យា (sandhyā) ដោយការបូជាទឹកដែលបានបរិសុទ្ធដោយគាយត្រី (Gāyatrī) ជាការការពារផ្លូវធម៌។ ជំពូកនេះក៏គូសផែនទីវង់ព្រះចន្ទ វង់នក្ខត្រ ទីតាំងភព និងរទេះរបស់ពួកវា រហូតដល់ Saptarṣi-maṇḍala និង Dhruva ដែលជាចំណុចអ័ក្ស/ចំណុចបង្វិលនៃ jyotiṣ-cakra។ វារាយនាមលោក៧ (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ, mahaḥ, janaḥ, tapaḥ, satyaḥ) ជាមួយចម្ងាយប្រៀបធៀប និងកំណត់សម្គាល់អន្តរភាព (kṛtaka/akṛtaka)។ ចុងក្រោយ វាបញ្ជាក់ទីតាំងកោស्मिकនៃគង្គា (Gaṅgā) និង vāyu-skandha ៧ ដែលចងភ្ជាប់ និងបង្វិលប្រព័ន្ធមេឃទាំងមូល ហើយបើកផ្លូវទៅកាន់ការផ្លាស់ប្តូរទៅបាតាល (pātāla)។
Adhyaya 39
Pātāla–Naraka Cosmography and the Barkareśvara–Stambhatīrtha Māhātmya (कालमान-वर्णन सहित)
អធ្យាយ ៣៩ បើកដោយព្រះនារទពណ៌នាពីបាតាលទាំង៧ ចាប់ពី អតល ដល់ បាតាល ដែលស្រស់ស្អាតរុងរឿង មានដាណវ ដៃត្យ និងនាគរស់នៅ ហើយណែនាំលិង្គដ៏អស្ចារ្យមួយឈ្មោះ «ស្រីហាដាកេឝ្វរ» ដែលព្រះព្រហ្មបានដំឡើង។ បន្ទាប់មក វារាយនាមនរកជាច្រើននៅក្រោមអាណាចក្រទាំងនេះ ដោយភ្ជាប់អំពើខុសធម៌ដូចជា សក្ខីក្លែងក្លាយ អំពើហិង្សា ការប្រើស្រវឹងខុស ការរំលោភកិត្តិយសគ្រូ និងភ្ញៀវ និងការប្រព្រឹត្តប្រឆាំងធម៌ ជាមួយនរកនីមួយៗ ដើម្បីបង្ហាញហេតុផលកម្មជាគោលបង្រៀនសីលធម៌។ បន្ទាប់មក អត្ថបទពង្រីកទៅកាន់របៀបដំណើរការពិភពលោក៖ កាលាគ្និ អនន្ត ដំរីទិសទាំងឡាយ និងសំបកពិភព «កដាហ» ហើយបន្តដោយការវាស់ពេលពី និមេស ដល់ យុគ មន្វន្តរ និង កល្ប រួមទាំងឈ្មោះកល្បមួយចំនួន។ បន្ទាប់មក វាប្រែទៅរឿងព្រេងតីរថៈ៖ កុមារីកា ក្បាលដូចសត្វបាករេ (ក្បាលឆ្កែ) រំលឹកកម្មជាតិមុននៅចំណុចជួបសមុទ្រ និងដីជិត ស្តម្ភតីរថៈ; ដោយពិធីនៅតីរថៈ និងតបស្យា នាងបានស្ដាររូបវិញ ហើយបង្កើត បាករេឝ្វរ ជាមួយអណ្តូង «ស្វាស្តិកកូប» និងពណ៌នាបុណ្យសព—ការដុតសព និងបញ្ចូលឆ្អឹង—ដែលនាំទៅកាន់គតិសុភមង្គលយូរអង្វែង។ ចុងក្រោយ វាផ្តល់ផែនទីធំ៖ ការបែងចែកភារតខណ្ឌតាមពូជពង្ស បញ្ជីភ្នំធំៗ និងប្រភពទន្លេ និងការរាយនាមតំបន់ជាច្រើនជាមួយចំនួនភូមិ និងកំពង់ផែ ដូចជាសៀវភៅភូមិសាស្ត្រពុរាណភ្ជាប់នឹងភូមិសាស្ត្រសក្ការៈ។
Adhyaya 40
Mahākāla-prādurbhāva and the Discourse on Tarpaṇa, Śrāddha, and Yuga-Dharma (महाकालप्रादुर्भावः)
អរជុនសួរនារទៈអំពីអត្តសញ្ញាណ និងវិធីឈានដល់ព្រះមហាកាលនៅទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធមួយ។ នារទៈប្រាប់ប្រវត្តិកំណើត៖ នៅវារាណសី អស្កេតិក ម៉ាណ្ឌី ធ្វើរុទ្រ-ជបៈយូរអង្វែង ដើម្បីសុំកូនប្រុស; ព្រះសិវៈប្រទានកូនមានអំណាច។ កូននៅក្នុងផ្ទៃពោះជាច្រើនឆ្នាំ ដោយភ័យ “ផ្លូវកាល” (kāla-mārga) ដែលនាំទៅកាន់កម្រិតកម្ម ផ្ទុយពីផ្លូវ “អរចិស” (arcis) នៃការលោះលែង។ ដោយព្រះសិវៈ និង “វិភូតិ” ដែលជាគុណធម៌/អំណាចបុគ្គលិក កូនកើតចេញ ហៅថា កាលភីតិ (Kālabhīti)។ កាលភីតិ ជាអ្នកបូជាបាសុបតៈ ធ្វើទៀរថយាត្រា ហើយជបៈក្រោមដើមបិល្វៈ ដល់សុខានុភាពជ្រាលជ្រៅ យល់ថាទីនោះបរិសុទ្ធ និងមានប្រសិទ្ធិភាពខ្លាំង។ ក្នុងវ្រតៈមួយរយឆ្នាំ មានបុរសអាថ៌កំបាំងយកទឹកមក; មានការជជែកអំពីភាពបរិសុទ្ធ ចំណេះដឹងវង្សត្រកូល និងសីលធម៌នៃការទទួលទាន ដល់មានអ чуд្ឆរិយៈ—រណ្តៅពេញទឹកក្លាយជាបឹង។ បុរសនោះបាត់ ហើយលិង្គដ៏មហិមា បង្ហាញខ្លួនជាមួយពិធីសួគ៌។ កាលភីតិថ្វាយស្តូត្រព្រះសិវៈមុខច្រើន; ព្រះសិវៈបង្ហាញខ្លួន សរសើរធម៌ និងប្រទានពរ៖ ស្ថិតនៅលិង្គស្វយំបូជានោះជានិច្ច ផលបុណ្យមិនអស់សម្រាប់បូជានិងទាននៅទីនោះ និងបុណ្យស្មើទៀរថទាំងអស់សម្រាប់ងូត និងតർបណៈជូនបុព្វបុរសនៅអណ្ដូងជិតខាង ព្រមទាំងកាលវិភាគពិធីពិសេស។ ក្រោយមក ព្រះរាជា ករ៉ន្ធមៈ មកសួរអំពីរបៀបទឹកបូជាដល់បុព្វបុរស និងអត្ថន័យស្រាដ្ធៈ។ ព្រះមហាកាលពន្យល់ការទទួល “តត្តវៈ” យ៉ាងលាក់លៀមតាមសារធាតុអារម្មណ៍ ការចាំបាច់នៃមន្ត្រដើម្បីបញ្ជូនទាន ហេតុផលប្រើដರ್ಭៈ តិលៈ អក្សតៈ ដើម្បីការពារពីអន្តរាយ និងពន្យល់យុគទាំងបួន៖ ធម៌ដ៏លេចធ្លោក្នុងសត្យយុគគឺធ្យាន, ត្រេតាយុគគឺយជ្ញ, ទ្វាបរយុគគឺវ្រត/អនុសាសន៍, កលិយុគគឺទាន; ព្រមទាំងពិពណ៌នាស្ថានភាពកលិយុគ និងសញ្ញានៃការស្ដារឡើងវិញ។
Adhyaya 41
Adhyāya 41 — Deva-tāratamya-vicāra, Pāpa-vibhāga, Śiva-pūjā-vidhi, and Ācāra-saṅgraha (Mahākāla’s Instruction)
ជំពូកនេះបង្ហាញការប្រៀនប្រដៅមានរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ព្រះមហាកាល ដើម្បីឆ្លើយសំណួររបស់ ករណ្ឌហម។ ដំបូង ព្រះអង្គពិចារណា «ភាពខុសគ្នានៃទេវតា»៖ មនុស្សខ្លះសរសើរ ព្រះសិវៈ ខ្លះសរសើរ ព្រះវិෂ្ណុ ឬ ព្រះព្រហ្ម ជាផ្លូវទៅមោក្ខៈ។ ព្រះមហាកាលព្រមានកុំឲ្យប្រកាន់លំដាប់ខ្ពស់ទាបដោយសាមញ្ញ ហើយរំលឹករឿងមុននៅ នៃមិសារ៉ណ្យ ដែលព្រះឥសីស្វែងរកសេចក្តីសម្រេច ហើយបានឮការអះអាងដែលគោរពទម្រង់ទេវភាពជាច្រើន។ បន្ទាប់មក មានការបែងចែកបាបយ៉ាងលម្អិត៖ កំហុសដោយចិត្ត ពាក្យ និងកាយ; ការស្អប់ឬប្រឆាំងព្រះសិវៈត្រូវបានចាត់ថាធ្ងន់ធ្ងរ។ មានការរៀបរាប់ពីមហាបាតកៈ ដល់អុបបាតកៈ និងការរំលោភសីលធម៌សង្គម ដូចជា ក្បត់ បំពានមេត្តា កេងប្រវ័ញ្ច បង្ខូចកេរ្តិ៍។ បន្ទាប់មកអត្ថបទបង្រៀនវិធីបូជាព្រះសិវៈយ៉ាងបច្ចេកទេស៖ ពេលវេលាបូជា ការសម្អាត និងលាបភស្មៈ ការចូលស្ថានបូជា ការលាងសម្អាត ក្រឡុកទឹក (gaḍuka) ការថ្វាយបង្គំ ធ្យាន មន្ត្រ (រួមទាំងមូលមន្ត្រ) អរឃ្យ ធូប-ទៀន-នៃវេឌ្យ នីរាជន និងស្តូត្រ/សុំអភ័យទោសចុងក្រោយ។ ចុងក្រោយ ជំពូកនេះប្រមូល «អាចារៈ» សម្រាប់គ្រួសារអ្នកស្រឡាញ់ធម៌៖ ការអនុវត្តសន្ធ្យា ការគ្រប់គ្រងពាក្យ ការរក្សាសុចរិតកាយ ការគោរពចាស់ទុំ និងអង្គសក្ការៈ និងច្បាប់ប្រតិបត្តិដើម្បីការពារធម៌ និងការរីកចម្រើនវិញ្ញាណ។ នៅបញ្ចប់ មានសភាទេវតាគោរពព្រះមហាកាល បញ្ជាក់កេរ្តិ៍ឈ្មោះលិង្គ និងទីរថៈពាក់ព័ន្ធ ហើយប្រកាសផលបុណ្យសម្រាប់អ្នកស្តាប់ អាន ឬបូជាតាមនេះ។
Adhyaya 42
Aitareya-Māhātmya and Ekādaśī-Jāgara: Vāsudeva Installation, Bhāva-Śuddhi, and Liberation Theology
ជំពូក ៤២ បង្ហាញចលនាបីដែលភ្ជាប់គ្នា។ (១) នារ៉ដា ប្រាប់ទស្សនៈអំពីទីរថៈថា ទីសក្ការៈមិនពេញលេញ បើគ្មាន វាសុទេវៈ។ គាត់ធ្វើបូជាយោគៈយូរអង្វែង ដោយជបៈអഷ്ടាក្សរ ហើយសូមឲ្យ “កលា” មួយនៃ វិષ્ણុ ត្រូវបានដំឡើងសម្រាប់សុខសាន្តសកល; ព្រះវិષ્ણុយល់ព្រម ហើយត្រូវបានដំឡើង បង្កើតនាមកិត្តិយសក្នុងតំបន់ និងអំណាចពិធីការណ៍។ (២) ជំពូកនេះកំណត់វិន័យឯកាទសី (ខែការត្តិក សុក្លបក្ស)៖ ងូតទឹកនៅទឹកកំណត់ បូជាបញ្ចោបចារ តមអាហារ យាមយប់ជាមួយតន្ត្រី/អានសូត្រ ជៀសវាងកំហឹង និងអំនួត និងធ្វើទាន។ វារាយបញ្ជីគុណធម៌សាសនាដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ហើយប្រកាសថា អ្នកយាមយប់បានពេញលេញ “មិនកើតឡើងវិញ” (punar na jāyate)។ (៣) មានឧទាហរណ៍បង្រៀន៖ អរជុន សួរអំពី អៃតរេយៈ; នារ៉ដា រៀបរាប់វង្សត្រកូល និងការដូចជាស្ងៀមស្ងាត់ដោយជបៈមន្ត្រជានិច្ច បង្កភាពតានតឹងក្នុងគ្រួសារ។ អៃតរេយៈ បង្រៀនអំពីទុក្ខនៃជីវិតមានរាងកាយ និងថា ការសម្អាតខាងក្រៅមិនគ្រប់គ្រាន់ បើគ្មាន ភាវ-សុទ្ធិ; ដំណាក់កាល និរវេទ → វៃរាគ្យ → ជ្ញាន → ការយល់ដឹងព្រះវិષ્ણុ → មោក្ស។ ព្រះវិષ્ણុបង្ហាញខ្លួន ទទួលស្តូត្រ ប្រទានពរ ដាក់ឈ្មោះស្តូត្រថា “អឃា-នាសន” ហើយណែនាំទៅ កោតិតីរថៈ និងបរិបទពិធី Harimedhas; ចុងក្រោយ អៃតរេយៈ សម្រេចមោក្ស ដោយការចងចាំវាសុទេវៈជានិច្ច។
Adhyaya 43
Bhattāditya-pratiṣṭhā, Sūrya-stuti (aṣṭottara-śata-nāma), and Arghya-vidhi at Kāmarūpa
ជំពូកនេះរៀបរាប់ជាសន្ទនារវាង នារទ និង អរជុន។ នារទពន្យល់អំពីកម្មវិធីបូជាព្រះសូរ្យ (Sūrya-bhakti) ដើម្បីសុខុមាលភាពសាធារណៈ ដោយសរសើរព្រះអាទិត្យថាជាអ្នកគាំទ្រពិភពលោក និងថាការចងចាំ ការសរសើរ និងការបូជាប្រចាំថ្ងៃ នាំមកទាំងផលលោកិយ និងការការពារ។ បន្ទាប់ពីការតបស្យាអស់កាលយូរ ព្រះសូរ្យបានបង្ហាញព្រះអង្គ និងប្រទានពរ ឲ្យ “កាមរូប-កលា” របស់ព្រះអង្គស្ថិតនៅកាមរូបជានិច្ច។ នារទបានដំឡើងព្រះអង្គក្រោមនាម “ភត្តាទិត្យ” ហើយថ្វាយស្តូត្រយ៉ាងវែងជារបៀបអష్టોત્તរ-សត (១០៨ នាម) បង្ហាញព្រះអាទិត្យជាអធិបតីសកល ជាអ្នកព្យាបាល ជាអ្នកគាំទ្រធម៌ និងជាអ្នកបំបាត់ទុក្ខវេទនា។ បន្ទាប់មក អរជុនសួរអំពីវិធីថ្វាយអរឃ្យ (arghya)។ នារទបង្ហាញពិធីព្រឹក៖ ការសម្អាតខ្លួន ការរៀបចំមណ្ឌល ការរៀបចំភាជន៍អរឃ្យ និងការធ្យានាព្រះសូរ្យទ្រង់ទម្រង់ដប់ពីរ ព្រមទាំងមន្តអញ្ជើញ និងការថ្វាយបង្គំជាច្រើន (pādya, snāna, vastra, yajñopavīta, គ្រឿងអលង្ការ, គ្រឿងលាប, ផ្កា, ធូប, នៃវេឌ្យ) បញ្ចប់ដោយពាក្យសុំអភ័យទោស និងវិសರ್ಜន។ ចុងក្រោយ ជំពូកនេះពិពណ៌នាទីសក្ការៈ៖ គុណ្ឌក្នុងព្រៃដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកាមរូប-កលា ការងូតទឹកមង្គលនៅថ្ងៃ Māgha-śukla-saptamī ការបូជារថ និងរថយាត្រា ហើយសន្យាផលដូចទៅនឹងទីរថធំៗ ដោយបញ្ជាក់ថា ភត្តាទិត្យស្ថិតនៅទីនោះជានិច្ច បំបាត់បាប និងបង្កើនធម៌ភ្លាមៗ។
Adhyaya 44
दिव्य-शपथ-प्रकरणम् (Divya Ordeals and Oath-Procedure Discourse)
អរជុនសូមឲ្យពន្យល់ច្បាស់អំពី «divya» ឬពិធីសាកល្បងសេចក្តីពិត ដែលប្រើនៅពេលគ្មានភស្តុតាង ហើយជម្លោះនៅតែបន្ត។ នារ៉ដាបញ្ជាក់បញ្ជី «divyāni» ដែលទទួលស្គាល់ និងដាក់វានៅក្នុងសីលធម៌នៃការគ្រប់គ្រង៖ ស្បថត្រូវប្រើដើម្បីបង្កើតសេចក្តីពិតក្នុងរឿងជម្លោះ ការចោទប្រកាន់ និងបទល្មើសធ្ងន់ៗ។ ជំពូកនេះរំលឹកជាញឹកញាប់ថា ស្បថក្លែងក្លាយមិនអាចលាក់ពីសាក្សីទេវៈបានឡើយ—ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ ខ្យល់ ភ្លើង ផែនដី ទឹក បេះដូង/មនសិការ យមរាជ ថ្ងៃ/យប់ ពេលព្រលប់ និងធម្មៈ—ហើយការស្បថដោយលេងសើច ឬបោកបញ្ឆោត នាំទៅកាន់វិនាស។ បន្ទាប់មកមានការពិពណ៌នាបច្ចេកទេសជាដំណាក់កាលនៃការសាកល្បងជាច្រើន៖ តុលា/ត្រាស (សម្ភារៈ វាស់វែង មន្ត្រី និងលក្ខខណ្ឌឈ្នះចាញ់), ពិសពុល, ភ្លើង (ដែកក្តៅ), គ្រាប់សណ្តែក/មាសក្តៅ, កាំបិតចម្ការ/តេស្តអណ្តាត, អង្ករ (ពាក់ព័ន្ធករណីលួច), និងទឹក (រយៈពេលលិចទឹក)។ សារសំខាន់គឺ ពិធីទាំងនេះជាឧបករណ៍មានវិន័យសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ និងមន្ត្រី ត្រូវការអ្នកដឹកនាំមានសមត្ថភាព យុត្តិធម៌ និងការការពារកុំឲ្យមានការលួចលាក់បន្លំ។
Adhyaya 45
बहूदकतīर्थे नन्दभद्र-सत्यव्रतसंवादः (Nandabhadra–Satyavrata Dialogue at Bahūdaka Tīrtha)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយ នារ៉ដៈ កំណត់ទីតាំងធម្មកថានៅ បហូទក ទីរថៈ ក្នុងកាមរូបា ហើយពន្យល់អំពីនាម និងភាពបរិសុទ្ធរបស់ទីកន្លែង ដោយរំលឹកការតបស្យារបស់ កពិល និងការតាំងលិង្គ កពិលេស្វរ។ បន្ទាប់មកបង្ហាញ នន្ទភទ្រៈ ជាគំរូនៃសីលធម៌ មានវិន័យក្នុងគំនិត ពាក្យ និងអំពើ ស្មោះត្រង់ក្នុងជីវិតពាណិជ្ជកម្ម មិនបោកប្រាស់ និងគោរពបូជា ព្រះសិវៈ។ នន្ទភទ្រៈ បដិសេធការសរសើរងាយៗចំពោះ យជ្ញៈ សន្យាស កសិកម្ម អំណាចលោកិយ និងសូម្បីតែការធ្វើធម្មយាត្រា ប្រសិនបើខ្វះភាពបរិសុទ្ធ និងអហിംសា។ គាត់បកស្រាយថា “យជ្ញៈពិត” គឺភក្តិដ៏ស្មោះ ដែលធ្វើឲ្យទេវតាពេញចិត្ត ហើយអាត្មាអាចស្អាតដោយបញ្ឈប់អំពើបាប។ ជម្លោះកើតឡើងពេល សត្យវ្រតៈ អ្នកសង្ស័យជិតខាង ស្វែងរកកំហុស និងយកទុក្ខវេទនា (បាត់បង់កូន និងភរិយា) មកបដិសេធធម៌ និងការបូជាលិង្គ។ គាត់ពន្យល់លម្អិតអំពីគុណលក្ខណៈ និងទោសនៃពាក្យសម្តី ហើយលើកទស្សនៈ “ស្វភាវៈ” ថាពិភពលោកដំណើរការតាមធម្មជាតិ មិនមានហេតុដ៏ទេវភាព។ នន្ទភទ្រៈ ឆ្លើយថា ទុក្ខក៏កើតមានលើអ្នកអសីលដែរ ហើយការបូជាលិង្គមានគំរូពីទេវតា និងវីរបុរសដែលបានតាំងលិង្គ។ គាត់ព្រមានអំពីពាក្យលម្អិតតែខ្វះសមហេតុផល ហើយចុងក្រោយចាកទៅកាន់ បហូទកកុណ្ឌៈ ដោយបញ្ជាក់ថា ធម៌មានអំណាចពេលផ្អែកលើប្រមាណដែលទុកចិត្តបាន (វេដៈ ស្ម្រឹតិ និងហេតុផលសមស្របតាមធម៌)។
Adhyaya 46
Bahūdaka-kuṇḍa Māhātmya and the Instruction on Guṇas, Karma, and Detachment (बाहूदककुण्डमाहात्म्यं तथा गुणकर्मवैराग्योपदेशः)
អធ្យាយនេះពិពណ៌នាអំពីមហិមារបស់ បាហូដកកុណ្ឌ និងការប្រៀនប្រដៅអំពី គុណៈ កម្ម និងវៃរាគ្យ។ នន្ទភទ្រា បន្ទាប់ពីបូជាលិង្គ កបិលេស្វរ នៅច្រាំងបាហូដកកុណ្ឌ បានលើកសំណួរដ៏ជ្រាលជ្រៅអំពីភាពមិនស្មើ និងទុក្ខវេទនានៅក្នុងសំសារៈ៖ ហេតុអ្វីព្រះអម្ចាស់ដ៏បរិសុទ្ធ មិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ ទើបបង្កើតលោកដែលមានការបែកបាក់ និងវាសនាខុសគ្នា (ស្វគ៌/នរក)។ កុមារអាយុ៧ឆ្នាំដែលមានជំងឺមកដល់ ហើយបកស្រាយថា ទុក្ខរាងកាយ និងទុក្ខចិត្តមានមូលហេតុច្បាស់; មូលហេតុធំបំផុតនៃទុក្ខចិត្តគឺ “ស្នេហា/ការចងភ្ជាប់” ដែលបង្កើត រាគៈ កាមៈ ក្រិធៈ និងត្រឹស្ណា។ គាត់បង្ហាញទស្សនៈប្រក្រឹតិ–បុរុសៈ កំណើតគុណៈ អហង្គារ តន្មាត្រ និងឥន្ទ្រីយៈ ហើយណែនាំឲ្យបំលែង រាជស និង តមស តាមរយៈ សត្តវៈ ដើម្បីដើរតាមធម៌ដោយគ្មានអហង្គារ។ បន្ទាប់មកមានសំណួរថា ហេតុអ្វីអ្នកបូជាព្រះនៅតែទទួលទុក្ខ។ កុមារពន្យល់អំពីភាពបរិសុទ្ធ/មិនបរិសុទ្ធក្នុងការបូជា ការចាំបាច់នៃផលកម្ម និងព្រះគុណដែលអាចធ្វើឲ្យផលកម្មត្រូវបានរីករាយ ឬសម្រាលឲ្យអស់លឿនតាមជាតិ។ ចុងក្រោយគាត់បង្ហាញប្រវត្តិជាតិមុន (អ្នកធម្មទេសនាក្លែងក្លាយ ទទួលទណ្ឌកម្មក្នុងនរក កើតឡើងវិញជាច្រើនយោនី និងបានជួយដោយវ្យាសៈតាមមន្តសារស្វត) ហើយកំណត់ពិធី៖អត់អាហារ៧ថ្ងៃ ជបព្រះអាទិត្យ បូជាសពនៅទីរហស្សនាម ដាក់ឆ្អឹងចូលទឹក និងដំឡើងរូបភាស្ករ នៅបាហូដក។ ផលបុណ្យនិយាយពីអានិសង្សនៃការងូតទឹក បូជា ទាន ការផ្តល់អាហារ ការស្វាគមន៍ស្ត្រី យោគៈ និងការស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដល់ការសន្យាដឹកនាំទៅមុខសេរីភាព។
Adhyaya 47
Śakti-vyāpti, Digdevī-sthāpana, Navadurgā-pratiṣṭhā, and Tīrtha-phalapradāna (Chapter 47)
អធ្យាយ ៤៧ បង្ហាញវេទនាសាស្ត្រយ៉ាងមានរចនាសម្ព័ន្ធអំពី «Śakti» ជា Prakṛti អស់កល្បជានិច្ច និងសព្វវ្យాప్త ដូចព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ។ Śakti អាចក្លាយជាមូលហេតុនៃចំណងពាក់ព័ន្ធ ឬជាមធ្យោបាយនាំទៅសេរីភាព អាស្រ័យលើទិសដៅចិត្ត និងការគោរពបូជា។ អធ្យាយនេះព្រមានថា អ្នកមើលរំលង Śakti នឹងធ្លាក់ចុះផ្លូវវិញ្ញាណ ដោយមានគំរូរឿងនៅវារាណសីអំពីយោគីដែលបាត់បង់សិទ្ធិធម៌។ បន្ទាប់មក វាបង្កើតភូមិសាស្ត្រពិធីបូជាតាមទិស៖ ដំឡើងមហាសក្តិ ៤ នៅចតុទិស—Siddhāmbikā (កើត), Tārā (ត្បូង; ភ្ជាប់នឹងរឿង Kūrma និងការពាររបៀបវេដ), Bhāskarā (លិច; ផ្តល់ថាមពលដល់ព្រះអាទិត្យ និងតារា), និង Yoganandinī (ជើង; ទាក់ទងនឹងភាពបរិសុទ្ធយោគ និង Sanaka)។ រួចណែនាំនវទុರ್ಗា ៩ នៅទីរថៈ ដូចជា Tripurā, Kolambā (អណ្ដូងពាក់ព័ន្ធ Rudrāṇī; ងូតពិសេសថ្ងៃ Māgha Aṣṭamī; អះអាងលើសទីរថៈធំៗ), Kapāleśī, Suvarṇākṣī, Mahādurgā/Carcitā (ផ្តល់វីរភាព; គំរូអនាគតសង្គ្រោះវីរបុរសដែលត្រូវចង), Trailokyavijayā, Ekavīrā, Harasiddhi (កើតពីរាងកាយ Rudra; ការពារពីការរំខាន ḍākinī), និង Caṇḍikā/Navamī នៅមុំ Īśāna ជាមួយរឿងប្រយុទ្ធ Caṇḍa–Muṇḍa, Andhaka, Raktabīja។ អធ្យាយកំណត់ការបូជា Navarātra ជាមួយ bali, pūpa, naivedya, dhūpa, gandha និងលទ្ធផលការពារនៅផ្លូវ និងចំណុចប្រសព្វ។ វាក៏និយាយពី Bhūtamātā/Guhāśakti ដែលកំណត់ព្រំដែនលើសត្វរំខាន និងប្រទានពរ ដល់អ្នកបូជានៅថ្ងៃ Vaiśākha darśa ដោយគ្រឿងបូជាកំណត់។ ចុងក្រោយបង្ហាញថា ទីរថៈនេះមានទេវីជាច្រើនតាមស្ថានីយ៍ជាច្រើន ហើយការចូលរួមពិធីជាមេកានិចនៃសេចក្តីសុចរិត ការពារ និងសម្រេចបំណង។
Adhyaya 48
स्तम्भतीर्थमाहात्म्ये सोमनाथवृत्तान्तवर्णनम् (Somanātha Account within the Glory of Stambha-tīrtha)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះនារទៈប្រកាសថានឹងពន្យល់យ៉ាងច្បាស់អំពីមហាត្ម្យៈនៃសោមនាថ (Somanātha) ដោយលើកឡើងថា ការស្តាប់ និងការអាន/សូត្រ ជាមធ្យោបាយដោះស្រាយបាប (pāpa-mokṣa)។ ព្រះព្រាហ្មណ៍មានពន្លឺរុងរឿងពីររូប ឈ្មោះ ឧរជយន្ត (Ūrjayanta) និង ប្រាលេយ (Prāleya) បានជួបកាព្យសរសើរ ព្រភាស (Prabhāsa) និងទីរថៈរបស់វា ហើយកើតសេចក្តីប្តេជ្ញាចិត្តធ្វើដំណើរទៅងូតទឹកបូជាកម្ម។ ពួកគេឆ្លងកាត់ព្រៃ និងទន្លេជាច្រើន រួមទាំងទន្លេ នរមទា (Narmadā) ហើយទៅដល់តំបន់បរិសុទ្ធដែលពិពណ៌នាដូចជាកន្លែងជួបគ្នារវាងដី និងសមុទ្រ។ ការអស់កម្លាំង ឃ្លាន និងស្រេក ក្លាយជាការសាកល្បងវិន័យនៃយាត្រា; ពួកគេដួលជិត សិទ្ធលិង្គ (Siddhaliṅga) ហើយគោរព សិទ្ធនាថ (Siddhanātha)។ នៅស្ថានភាពដូចជាចន្លោះព្រំដែននេះ មានការពោលថា លិង្គមួយបានកើតឡើង ព្រមទាំងសំឡេងពីស្ថានសួគ៌ និងភ្លៀងផ្កា ដោយប្រទានផលដល់ប្រាលេយ ស្មើនឹងសោមនាថ និងបង្ហាញថាមានលិង្គមួយតាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រ។ បន្ទាប់មករឿងត្រឡប់ទៅព្រភាស និងបញ្ជាក់គំនិត “សោមនាថពីរ” ដែលភ្ជាប់នឹងអ្នកធ្វើដំណើរទាំងពីរ។ ជំពូកនេះក៏ណែនាំ ហាដាកេស្វរ (Hāṭakeśvara) ដោយពិពណ៌នាថា ព្រះព្រហ្មា (Brahmā) បានបង្កើតលិង្គមួយ ហើយមានស្តូត្ររៀបរាប់រូបកាយសកលរបស់ព្រះសិវៈ តាមរូបអष्टមূর্তি (aṣṭamūrti) ដូចជា ព្រះអាទិត្យ/ភ្លើង ដី ខ្យល់ មេឃ/សំឡេង ជាដើម។ ផលស្រទុតិ (phalaśruti) បញ្ចប់ថា ការសូត្រ ឬស្តាប់ស្តូត្ររបស់ព្រះព្រហ្មា និងការចងចាំហាដាកេស្វរ នាំឲ្យបានសាយុជ្យ (sāyujya) ជាមួយព្រះសិវៈអष्टមূर्ति ហើយបញ្ជាក់ថាកន្លែងបុណ្យមានច្រើននៅចំណុចជួបដី-សមុទ្រ។
Adhyaya 49
Jayāditya-Māhātmya and the Discourse on Karma, Rebirth, and the ‘Twofold Food’
អរជុនសូមឲ្យពណ៌នាអំពីទីរថៈសំខាន់ៗដែលបានបង្កើតនៅមហីនគរក។ នារទៈណែនាំទីកន្លែង និងលើកសរសើរ «ជយាទិត្យ» (រូបសូរិយៈ) ថា ការចងចាំនាមអាចបំបាត់ជំងឺ បំពេញបំណងក្នុងចិត្ត ហើយការមើលឃើញត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសុភមង្គល។ បន្ទាប់មក នារទៈរំលឹកហេតុការណ៍មុន៖ គាត់ធ្វើដំណើរទៅលោកសូរិយៈ ដែលភាស្ករ សួរអំពីព្រាហ្មណ៍នៅទីកន្លែងដែលនារទៈបានបង្កើត។ នារទៈមិនព្រមសរសើរឬបន្ទោស ដោយយល់ថាទាំងពីរមានគ្រោះថ្នាក់ផ្លូវធម៌ និងពាក្យសម្តី ហើយស្នើឲ្យទេវតាពិនិត្យដោយខ្លួនឯង។ ភាស្ករប្រែជាព្រាហ្មណ៍ចាស់ មកដល់ឆ្នេរជិតស្ថានទីនោះ ហើយព្រាហ្មណ៍មូលដ្ឋានដឹកនាំដោយហារីតៈទទួលជាអតិថិ។ ភ្ញៀវសុំ «បរម-ភោជន» ហើយកាមឋៈ កូនហារីតៈ បកស្រាយថា អាហារមានពីរប្រភេទ៖ អាហារធម្មតាដែលបំពេញរាងកាយ និងអាហារបរមដែលជាការស្តាប់ និងបង្រៀនធម៌ បំប៉នអាត្មា/អ្នកដឹងវាល (ក្សេត្រជ្ញ)។ ភ្ញៀវសួរអំពីកំណើត ការលាយលង់ និងទីទៅក្រោយពេលក្លាយជាផេះ; កាមឋៈឆ្លើយដោយចាត់ប្រភេទកម្ម (សាត្វវិក តាមសិក និងលាយ) និងផ្លូវកំណើតឡើងវិញទៅសួគ៌ នរក សត្វ និងមនុស្ស។ ចុងក្រោយ ពិពណ៌នាអំពីការកើតក្នុងផ្ទៃ និងទុក្ខក្នុងមាតា ហើយបង្ហាញរាងកាយដូច «ផ្ទះ» ដែលអ្នកដឹងវាលស្នាក់នៅ ដោយសេចក្តីរួចផុត សួគ៌ និងនរក ត្រូវស្វែងរកតាមកម្ម និងការយល់ដឹង។
Adhyaya 50
Śarīra–Brahmāṇḍa-sāmya, Dhātu–Nāḍī-vyavasthā, and Karma–Preta-yātrā (Body–Cosmos Correspondence and Post-mortem Ethics)
ជំពូកនេះបង្ហាញជាវិវាទធម្មវិជ្ជាបែបបច្ចេកទេសក្នុងទម្រង់សន្ទនា។ អាទិថិ សួរអំពីលក្ខណៈរាងកាយ ហើយ កមឋៈ ឆ្លើយថា រាងកាយជាមីក្រូកូសម៍ស្មើនឹងមហាកូសម៍៖ ផ្នែកនានានៃរាងកាយត្រូវបានផ្គូផ្គងទៅនឹងស្រទាប់លោកចាប់ពី បាតាល ដល់ សត្យលោក ដូចជាផែនទីកោសល្យវិទ្យា។ បន្ទាប់មក វារាយនាមធាតុ៧ (ស្បែក ឈាម សាច់ ខ្លាញ់ ឆ្អឹង ខួរឆ្អឹង និងទឹកកាម) ចំនួនឆ្អឹង និងណាឌី ព្រមទាំងអវយវៈសំខាន់ៗ និងអង្គធាតុខាងក្នុង។ បន្ទាប់ វាពន្យល់សរីរវិទ្យាដោយលម្អិត៖ ណាឌីមេ (សុសុម្នា អិដា ពិង្គលា) វាយុ៥ (ប្រាណ អបាណ សមាន ឧដាន វ្យាន) និងមុខងារកម្មរបស់វា; ភ្លើងរំលាយអាហារ៥ (បាចក រ៉ញ្ជក សាធក អាលោចក ភ្រាជក) និងទម្រង់សោម/កផៈ (ក្លេដក បោធក តរពណ ស្លេស្មក អាលម្បក)។ វាពិពណ៌នាការបំលែងអាហារ៖ អាហារក្លាយជា រសៈ បន្តទៅឈាម និងធាតុបន្ទាប់ៗ ខណៈកាកសំណល់ចេញតាមទីជម្រកមលៈ១២។ ចុងក្រោយ ជំពូកបង្រៀនសីលធម៌ និងផ្លូវក្រោយស្លាប់៖ រាងកាយត្រូវថែរក្សាជាឧបករណ៍សម្រាប់បុណ្យ ហើយផលកម្មកើតតាមកាលៈ ទេសៈ និងសមត្ថភាព។ ពេលស្លាប់ ជីវៈចាកចេញតាមរន្ធផ្សេងៗតាមកម្ម ទទួលរូបអន្តរកាល (អតិវាហិក) ត្រូវនាំទៅដែនយមៈ ជួបនិមិត្តរូបទន្លេ វៃតរ៉ណី និងស្ថានភាពព្រេតលោក។ វាលើកសារៈសំខាន់នៃការបូជាអំណោយ និងស្រាទ្ធ (រួមទាំងការបំពេញប្រចាំឆ្នាំ និងសបិណ្ឌីករណ) ដើម្បីបន្ធូរភាពព្រេត ហើយសន្និដ្ឋានថា កម្មលាយបង្កើតគោលដៅលាយ (ស្វರ್ಗ/នរក) តាមសមាមាត្រនៃអំពើ។
Adhyaya 51
Jayāditya-pratiṣṭhā, Karma-phala Lakṣaṇa, and Sūrya-stuti (जयादित्यप्रतिष्ठा—कर्मफललक्षण—सूर्यस्तुति)
ជំពូកនេះបង្ហាញបីផ្នែកជាប់គ្នា។ (១) កមថៈឆ្លើយសំណួរអំពីជីវិតក្រោយស្លាប់ និងការសង្ស័យ ដោយរៀបរាប់ “លក្ខណៈផលកម្ម” ជាបញ្ជីបង្រៀន៖ សភាពរាងកាយដែលអាចមើលឃើញ ដូចជា ជំងឺ ពិការភាព និងការរើសអើងសង្គម ត្រូវបានភ្ជាប់នឹងអំពើល្មើសជាក់លាក់ ដូចជា អំពើហិង្សា លួច បោកបញ្ឆោត អំពើផ្លូវភេទខុសធម៌ មិនគោរពគ្រូ និងការធ្វើបាបគោ ឬបុគ្គលបរិសុទ្ធ។ (២) បន្ទាប់មកមានការបញ្ចប់បែបធម៌៖ សុខសាន្តទាំងលោកនេះ និងលោកក្រោយកើតពីធម៌ ខណៈអធម៌នាំទុក្ខ; ជីវិតខ្លីដែលមានអំពើ “ស” (បរិសុទ្ធ) ប្រសើរជាងជីវិតវែងដែលផ្ទុយទាំងពីរលោក។ (៣) រឿងរ៉ាវបន្តទៅការបង្កើតស្ថាបនាបរិសុទ្ធ៖ នារ៉ទ និងព្រះព្រាហ្មណ៍សរសើរកមថៈ; ព្រះអាទិត្យ (សូរ្យ) បង្ហាញខ្លួន អនុមោទនា និងប្រទានពរ។ ព្រះព្រាហ្មណ៍សុំឲ្យស្ថិតនៅជានិច្ច; សូរ្យយល់ព្រម ក្លាយជាព្រះ “ជយាទិត្យ” សន្យាបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងជំងឺដល់អ្នកគោរព។ កមថៈសូត្រស្តូត្រ (រចនាប័ទ្ម Jayādityāṣṭaka) ហើយសូរ្យកំណត់ពេលវេលាពិធី (ពិសេសថ្ងៃអាទិត្យ និងខែអាស្វិន) វត្ថុបូជា ការងូតនៅ Koṭitīrtha និងផលគឺការបរិសុទ្ធ និងទៅដល់ Sūryaloka; ចុងក្រោយប្រៀបធៀបផលបុណ្យស្មើនឹងទីរមណីយដ្ឋានទឹកបរិសុទ្ធល្បីៗ។
Adhyaya 52
कोटितीर्थमाहात्म्यवर्णनम् (Koti-tīrtha Māhātmya: The Glory and Ritual Efficacy of Koti Tirtha)
ជំពូកនេះជាសន្ទនារវាងអរជុន និងនារទៈ។ អរជុនសួរអំពីកំណើត និងការបង្កើត «កោតិតីរថ» ហើយហេតុអ្វីបានជាផលបុណ្យរបស់វាត្រូវបានសរសើរ។ នារទៈពន្យល់ថា ព្រះព្រហ្មត្រូវបាននាំមកពីព្រហ្មលោក ហើយដោយការចងចាំបានហៅទាំងអស់នៃទីរថជាច្រើនអស្ចារ្យពីស្វರ್ಗ ពិភពលោក និងបាតាល មកជាមួយលិង្គរបស់ពួកវា។ បន្ទាប់ពីស្នាន និងបូជា ព្រះព្រហ្មបានបង្កើតស្រះមួយដោយចិត្ត ហើយប្រកាសឱ្យទីរថទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងស្រះនោះ និងការបូជាលិង្គតែមួយនៅទីនោះស្មើនឹងបូជាលិង្គទាំងអស់។ ផលស្រទិថា ស្នាននៅកោតិតីរថទទួលបានផលដូចបានទៅទីរថ និងទន្លេទាំងអស់ រួមទាំងគង្គា; ការធ្វើស្រាដ្ធ និងបិណ្ឌទានផ្តល់ការពេញចិត្តមិនអស់ដល់បុព្វបុរស; ការបូជាកោតីឥស្វរ ទទួលបានបុណ្យស្មើនឹងបូជាលិង្គកោតិ។ រឿងរ៉ាវបន្តដោយឧទាហរណ៍របស់ឥសី៖ អត្រីបង្កើតអត្រីឥស្វរ ខាងត្បូងកោតិតីរថ និងស្រះមួយ; ភារទ្វាជដំឡើងភារទ្វាជេឥស្វរ និងធ្វើតបស្យា-យជ្ញ; គោតមធ្វើតបស្យាខ្លាំង ដើម្បីបានជួបអហល្យា ហើយអហល្យាបង្កើតអហល្យាសរៈ—ស្នាន និងពិធីនៅទីនោះជាមួយការបូជាគោតមេឥស្វរ នាំទៅព្រហ្មលោក។ ជំពូកនេះក៏បញ្ជាក់ធម៌ទាន៖ បំបៅព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ដោយសទ្ធា ស្មើនឹងបំពេញ «កោតិ»; ទាននៅទីនោះបង្កើនបុណ្យយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែសន្យាទានហើយមិនអនុវត្ត ត្រូវបានទោសយ៉ាងធ្ងន់។ វាកំណត់ពេលវេលាដែលបុណ្យកើនឡើង—ខែមាឃ, មករាសង្ក្រាន្តិ, កញ្ញាសង្ក្រាន្តិ និងខែកាតិក—រហូតដល់ស្មើកោតិយជ្ញ។ ចុងក្រោយ វាលើកតម្លៃការស្លាប់ ការដុតសព និងការលាយឆ្អឹងនៅទីនោះថា លើសពីពាក្យអាចពិពណ៌នា បង្ហាញកោតិតីរថជាទីសក្ការៈពិសេស។
Adhyaya 53
त्रिपुरुषशालामाहात्म्य–नारदीयसरोमाहात्म्य–द्वारदेवीपूजाफलवर्णनम् (Chapter 53: Glory of the Trīpuruṣa Śālā, Nārādīya Pond, and Gate-Goddess Worship Results)
ជំពូក ៥៣ ជាសេចក្តីពិពណ៌នាអំពីទីរម្យ (tīrtha) និងពិធីបូជាចម្រុះ តាមសំឡេងព្រះឥសី នារ៉ដ (Nārada)។ ដំបូង នារ៉ដព្រួយបារម្ភអំពីការការពារទីសក្ការៈ ហើយបូជាព្រះត្រីមూర్తិ (ព្រះប្រហ្មា ព្រះវិស្ណុ ព្រះមហេស្វរ) សុំពរឲ្យទីនោះមិនរលាយបាត់ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះយូរអង្វែង។ ព្រះត្រីមూర్తិប្រទានការការពារ ដោយស្ថិតនៅទីនោះជាផ្នែកអំណាច (aṃśa)។ បន្ទាប់មក អត្ថបទកំណត់វិធីការពារដោយពិធី និងច្បាប់ធម៌៖ ព្រះព្រាហ្មណ៍ប្រាជ្ញា អានវេដៈតាមពេលកំណត់—Ṛg ពេលព្រឹក, Yajus ពេលថ្ងៃត្រង់, Sāman ពេលយាមទីបី—ហើយពេលមានគ្រោះថ្នាក់ អានមន្តពាក្យសាបនៅមុខសាលា ដើម្បីឲ្យសត្រូវក្លាយជាផេះក្នុងរយៈពេលកំណត់ ដូចជាការអនុវត្តសច្ចៈការពារដែលបានប្រទាន។ បន្ទាប់មក នារ៉ដជីកស្រះ “នារ៉ដិយសរៈ” ហើយបំពេញទឹកល្អឥតខ្ចោះ ដែលប្រមូលពីទីរម្យទាំងអស់។ ការងូតទឹក និងធ្វើស្រាទ្ធ/ទាននៅទីនោះ—ពិសេសខែ Āśvina ថ្ងៃអាទិត្យ—ធ្វើឲ្យបុព្វបុរសពេញចិត្តយូរអង្វែង ហើយទានត្រូវបានពិពណ៌នាថា “អក្សយ” (មិនអស់)។ ចុងក្រោយ ពិពណ៌នាអំពីតាបស្យារបស់នាគ ដើម្បីរួចពីសាបរបស់កដ្រុ (Kadru) ហើយបញ្ចប់ដោយដំឡើងលិង្គ Nāgeśvara; ការបូជានៅទីនោះផ្តល់បុណ្យធំ និងបន្ថយភ័យពាក់ព័ន្ធនាគ។ ក៏មានទេវីតាមទ្វារ (Apara-dvārakā និងទេវីនៅច្រកទីក្រុង)៖ ងូតក្នុងកុណ្ឌ និងបូជាតាមថ្ងៃកាលវិភាគ (Caitra kṛṣṇa-navamī និង Āśvina navarātra) ដើម្បីដកឧបសគ្គ បំពេញបំណង និងទទួលសម្បត្តិ/កូនចៅ។
Adhyaya 54
Nārada’s Wandering, Dakṣa’s Curse, and the Kārttika Prabodhinī Rite at Nārada-kūpa (नारदचापल्य-शापकथा तथा प्रबोधिनी-विधिः)
ជំពូកនេះបង្ហាញតាមសន្ទនាច្រើនជាន់ និងការនិទានបន្តបែបបុរាណ។ នារ៉ដៈប្រាប់អំពីការបូជារបស់ខ្លួននៅថ្ងៃកាត្តិក ខាងភ្លឺ (Prabodhinī) ដោយភ្ជាប់ភក្តីភាពនឹងការរួចផុតពីកំហុសទាក់ទងកាលិយុគ។ អរជុនសួរចម្ងល់យូរមកហើយថា ហេតុអ្វីបានជានារ៉ដៈដែលគេសរសើរថាស្មើចិត្ត មានវិន័យ និងបំណងមុក្ខៈ តែបែរជាដើររហ័សដូចខ្យល់ និងមិនស្ងប់នៅក្នុងលោកដែលកាលីធ្វើឲ្យខូច។ សូតៈនិទានបន្ត ហើយនាំមកបាប្រាវ្យៈ (ព្រាហ្មណ៍វង្សហារីតៈ) ដែលពន្យល់តាមអ្វីដែលបានឮពីព្រះក្រឹṣṇa។ ក្នុងរឿងបញ្ចូល ព្រះក្រឹṣṇaធ្វើធម្មយាត្រាទៅតំបន់សមុទ្រប្រសព្វទន្លេ បំពេញពិធី piṇḍa-dāna និងទានធំៗ បូជាលិង្គជាច្រើន (រួមទាំង Guheśvara) ងូតនៅ Koṭitīrtha ហើយគោរពនារ៉ដៈ។ ព្រះអុគ្រាសេនសួរថា ហេតុអ្វីនារ៉ដៈតែងតែវង្វេងដើរ; ព្រះក្រឹṣṇaពន្យល់ថា ដក្សៈបានដាក់បណ្តាសា ព្រោះនារ៉ដៈរំខានផ្លូវបង្កើតលោក ដូច្នេះត្រូវវង្វេងជានិច្ច និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះថាជំរុញអ្នកដទៃ; ទោះយ៉ាងណា នារ៉ដៈមិនកខ្វក់ដោយសារសច្ចៈ ចិត្តតែមួយ និងភក្តី។ ព្រះក្រឹṣṇaសូត្រស្តោត្រលម្អិតរាយគុណធម៌នារ៉ដៈ (ការគ្រប់គ្រងខ្លួន មិនក្លែងក្លាយ ស្ថិរភាព ចំណេះដឹង មិនមានអាក្រក់ចិត្ត) ហើយសន្យាព្រះគុណដល់អ្នកសូត្រជាប្រចាំ។ បន្ទាប់មក ជំពូកកំណត់ពិធីតាមប្រតិទិន៖ នៅថ្ងៃ Kārttika Śukla Dvādaśī (Prabodhinī) គួរងូតនៅអណ្តូងដែលនារ៉ដៈបានបង្កើត ធ្វើ śrāddha ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយអនុវត្ត tapas, dāna, japa ដែលត្រូវប្រកាសថា “អក្សយ” នៅទីនោះ។ អ្នកអនុវត្តត្រូវ “ដាស់” ព្រះវិṣṇu ដោយមន្ត្រ “idaṁ viṣṇu” ហើយបន្ទាប់មកដាស់ និងបូជានារ៉ដៈ ដោយបូជាវត្ថុមង្គល និងទានដល់ព្រាហ្មណ៍តាមសមត្ថភាព ដូចជា ឆត្រ (ឆ័ត្រ) ក្រណាត់ (dhotra) និង kamaṇḍalu។ ផលបញ្ចប់ថា ដោយពិធីនេះ អំពើបាបត្រូវលះបង់ ទុក្ខព្រួយនៃកាលីមិនកើតឡើង និងទុក្ខលំបាកលោកីយ៍ត្រូវស្រាល។
Adhyaya 55
गौतमेश्वरलिङ्गमाहात्म्यं तथा अष्टाङ्गयोगोपदेशः (Gautameśvara Liṅga Māhātmya and Instruction on Aṣṭāṅga Yoga)
ជំពូកនេះបន្តជាសន្ទនាច្រើនជាន់។ បន្ទាប់ពីស្តាប់ការសរសើរអំពីក្សេត្រសម្ងាត់ (gupta-kṣetra) អ្នកសួរបន្តសុំឲ្យនារ៉ដៈពន្យល់បន្ថែម។ នារ៉ដៈប្រាប់អំពីប្រភព និងអានុភាពនៃលិង្គ «គោតមេស្វរ»៖ ឥសីគោតម (អក្សបាទ) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងទន្លេគោដាវរី និងអហល្យា បានធ្វើតបស្យាខ្លាំង ទទួលជោគជ័យយោគ និងបង្កើតលិង្គ។ ការបូជាដោយងូតលិង្គធំ លាបចន្ទន៍ បូជាផ្កា និងដុតក្រអូប guggulu ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាការសម្អាតបាប និងនាំទៅកាន់ស្ថានល្អក្រោយស្លាប់ ដូចជា រុទ្រលោក។ បន្ទាប់មក អរជុនសុំការបកស្រាយបច្ចេកទេសអំពីយោគ។ នារ៉ដៈកំណត់យោគថា «ការបញ្ឈប់រលកចិត្ត» (citta-vṛtti-nirodha) ហើយបង្ហាញអष्टाङ្គយោគ៖ យម និងនិយមជាមួយនិយមន័យច្បាស់ (អហിംសា សត្យ អស្តេយ្យ ព្រហ្មចរិយ អបរិគ្រោះ; និង សោច តុស្ស្តិ តបស ជប/ស្វាធ្យាយ គុរុ-ភក្តិ)។ បន្តទៅប្រាណាយាម (ប្រភេទ មាត្រា ផល និងការប្រុងប្រយ័ត្ន) ប្រាត្យាហារ ធារណា ធ្យានជាមួយការសមាធិលើព្រះសិវៈ និងសមាធិដែលអារម្មណ៍ស្ងប់ និងចិត្តមាំមួន។ ជំពូកនេះក៏រាយបញ្ជីឧបសគ្គ អាហារណែនាំ (សាត្វវិក) សញ្ញាស្លាប់ក្នុងសុបិន និងសញ្ញារូបកាយសម្រាប់វិនិច្ឆ័យយោគ និងចំណាត់ថ្នាក់សិទ្ធិជាច្រើន រហូតដល់សិទ្ធិធំ៨ (អណិមា លឃិមា ជាដើម)។ ចុងក្រោយព្រមានកុំឲ្យជាប់ចិត្តនឹងអំណាច បញ្ជាក់ថាមោក្ខៈគឺការរួមស្របនៃអាត្មានជាមួយអធិទេវ និងរំលឹកផលនៃការស្តាប់ និងបូជា ជាពិសេសថ្ងៃក្រឹṣṇa ចតុរទសី ខែអាស្វិន ដោយងូតនៅអហល្យាសរស និងបូជាលិង្គ នាំទៅសុទ្ធភាព និងស្ថាន «មិនរលាយ»។
Adhyaya 56
ब्रह्मेश्वर–मोक्षेश्वर–गर्भेश्वरमाहात्म्यवर्णनम् (Brahmeśvara, Mokṣeśvara, and Garbheśvara: A Māhātmya of Sacred Liṅgas and Tīrthas)
អធ្យាយនេះជាសន្ទនាធម្មវិជ្ជា ដែលនារទៈ (Nārada) រៀបរាប់ប្រវត្តិស្ថាបនាទីរថៈ និងលិង្គបរិសុទ្ធជាបន្តបន្ទាប់។ ព្រះព្រហ្មា ដោយចិត្តចង់បង្កើតលោក បានធ្វើតបស្យាខ្លាំងអស់ពាន់ឆ្នាំ; ព្រះសង្ករៈ ពេញព្រះហឫទ័យ បានប្រទានពរ។ បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មា ទទួលស្គាល់ភាពបរិសុទ្ធនៃទីកន្លែង ហើយជីកស្រះ “ព្រហ្មសរស” ខាងកើតទីក្រុង ដែលអាចបំផ្លាញបាបធំៗ ហើយដំឡើងមហាលិង្គនៅលើច្រាំងស្រះ ដែលគេថាព្រះសង្ករៈស្ថិតនៅទីនោះដោយផ្ទាល់។ អធ្យាយក៏បញ្ជាក់វិធីធម្មយាត្រា៖ ងូតទឹក បូជាពិណ្ឌដាន (piṇḍadāna) ដល់បុព្វបុរស ធ្វើទានតាមសមត្ថភាព និងបូជាភក្តិ ជាពិសេសក្នុងខែកាត្តិក (Kārttika) ដោយប្រកាសថាបុណ្យស្មើទីរថៈល្បីៗ ដូចជា ពុស្ករ (Puṣkara) កុរុក្សេត្រ (Kurukṣetra) និងទីរថៈពាក់ព័ន្ធនឹងគង្គា។ បន្ទាប់មក នារទៈណែនាំ “មោក្សលិង្គ” គឺមោក្សេស្វរៈ (Mokṣeśvara) លិង្គឧត្តមដែលបានដំឡើងក្រោយការប្រសាទ; មានអណ្ដូងមួយជីកដោយចុងដರ್ಭៈ ហើយទន្លេសរស្វតី ត្រូវបាននាំមកតាមកមណ្ឌលុរបស់ព្រះព្រហ្មា ចូលក្នុងអណ្ដូង ដើម្បីប្រយោជន៍នៃការរំដោះសត្វលោក។ នៅថ្ងៃកាត្តិក សុក្ល ចតុរទសី (Kārttika śukla caturdaśī) ងូតទឹកក្នុងអណ្ដូង និងបូជាពិណ្ឌសេសមេ (til) ដល់អ្នកស្លាប់ នាំឲ្យបានផល “មោក្សទីរថៈ” ហើយការធ្វើពិធីនេះរារាំងមិនឲ្យមានស្ថានភាពព្រេតកើតឡើងម្តងហើយម្តងទៀតក្នុងវង្សត្រកូល។ ទីរថៈពាក់ព័ន្ធមួយទៀត “ជយាទិត្យកូប” (Jayādityakūpa) ត្រូវភ្ជាប់នឹងការគោរពបូជាគರ್ಭេស្វរៈ (Garbheśvara) ដែលមានផលឲ្យជៀសវាងការធ្លាក់ចូលក្នុងការកើតជាផ្ទៃពោះជាបន្តបន្ទាប់។ ចុងក្រោយ អធ្យាយសរសើរផលនៃការស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ថា ជាការបរិសុទ្ធចិត្ត និងបំបាត់អសុចិត្ដ។
Adhyaya 57
नीलकण्ठमाहात्म्यवर्णनम् | Nīlakaṇṭha Māhātmya (Glorification of Nīlakaṇṭha)
ជំពូកនេះបើកដោយសន្ទនាដែលចាប់ផ្តើមពីពាក្យនារទៈ។ វាពិពណ៌នាថា នារទៈ និងព្រះព្រាហ្មណ៍បានបូជាប្រណម្យ មហេស្វរ (ព្រះសិវៈ) ហើយបានបង្កើតស្ថាបនាព្រះសង្ករ នៅទីបរិសុទ្ធ មហីនគរកៈ ដើម្បីសុខសាន្តសុខមង្គលនៃលោកទាំងមូល។ ពួកគេបានសម្គាល់លិង្គកេដារៈដ៏ប្រសើរ ដែលស្ថិតខាងជើងអត្រីសៈ ហើយត្រូវបានសរសើរថា ជាអ្នកបំផ្លាញបាបធំៗ។ អត្ថបទកំណត់លំដាប់ពិធី៖ ងូតទឹកនៅអត្រីកុណ្ឌៈ បំពេញស្រាទ្ធៈតាមវិធីត្រឹមត្រូវ បួងសួងគោរពអត្រីសៈ ហើយបន្ទាប់មកទទួលទស្សនៈកេដារៈ។ អ្នកធ្វើដូច្នេះត្រូវបាននិយាយថា ក្លាយជាអ្នកមានភាគក្នុងមុក្ខិ (mukti-bhāg)។ បន្ទាប់មក នារទៈត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងការបង្ហាញរបស់រុទ្រៈជានីលកណ្ណ្ឋៈ។ មានវិន័យពិសេសតាមទីកន្លែង៖ ងូតទឹកនៅកោតិតីរថៈ ហើយទស្សនានីលកណ្ណ្ឋៈ; បន្ទាប់មកគោរពជ័យអាទិត្យ នាំឲ្យទៅរុទ្រលោក។ ជ័យអាទិត្យក៏ត្រូវបានអ្នកមានគុណធម៌បូជាបន្ទាប់ពីងូតទឹកក្នុងអណ្តូង ហើយមានព្រះពរថា ដោយព្រះគុណរបស់ជ័យអាទិត្យ វង្សត្រកូលរបស់ពួកគេមិនត្រូវបំផ្លាញឡើយ។ ចុងក្រោយ ផលស្រុតិប្រាប់ថា ការស្តាប់រឿងរ៉ាវពេញលេញអំពីមហីនគរកៈ បំបាត់បាបទាំងអស់។
Adhyaya 58
स्तम्भतीर्थ-गुप्तक्षेत्र-कारणकथनम् (The Origin of the Hidden Sacred Field and the Rise of Stambha-tīrtha)
ជំពូក ៥៨ ចាប់ផ្តើមដោយ អរជុន សួរ នារ៉ដៈ ថា ហេតុអ្វីបានជាតំបន់បរិសុទ្ធមួយ ត្រូវហៅថា «វាលសក្ការៈលាក់» (guptakṣetra) ទោះមានអានុភាពធំ។ នារ៉ដៈ រំលឹករឿងបុរាណមួយ៖ ទេវតានៃទីរថៈជាច្រើនមិនអស់ចំនួន ប្រមូលផ្តុំក្នុងសភា ព្រះព្រហ្ម ដើម្បីសួរអំពីលំដាប់អធិការកិច្ច និងភាពជាទីរថៈលើសគេ។ ព្រះព្រហ្ម ចង់ថ្វាយ អរឃ្យ តែមួយដល់ទីរថៈដ៏ប្រសើរ ប៉ុន្តែមិនអាចកំណត់បានងាយ។ ទីរថៈដែលហៅថា «មហី-សាគរ-សង្គម» (កន្លែងប្រសព្វរវាងដី និងសមុទ្រ) អះអាងភាពជាអធិរាជដោយហេតុផលបី រួមទាំងការភ្ជាប់នឹងការដំឡើងលិង្គដោយ គុហា/ស្កន្ទៈ និងការទទួលស្គាល់ដោយ នារ៉ដៈ។ ព្រះធម្ម (Dharma) ទទូចថា ការសរសើរខ្លួនឯងមិនសមស្របសម្រាប់អ្នកមានគុណធម៌ ទោះគុណល្អពិតក៏មិនគួរប្រកាសដោយខ្លួនឯង ហើយប្រកាសផលវិបាកឲ្យទីនោះក្លាយជា «មិនល្បី» ដោយហេតុនេះកើតនាម «ស្តម្ភ-ទីរថៈ» (ស្តម្ភៈជាមោទនភាព/ការរឹងរូស)។ គុហា ប្រឆាំងនឹងភាពតឹងរឹងនៃពាក្យបណ្តាសា ប៉ុន្តែទទួលយកគោលធម៌៖ ទីនោះអាចលាក់មួយរយៈ ប៉ុន្តែចុងក្រោយនឹងល្បីជា ស្តម្ភ-ទីរថៈ និងផ្តល់ផលទីរថៈគ្រប់យ៉ាង។ បន្ទាប់មកមានការប្រៀបធៀបផលបុណ្យយ៉ាងលម្អិត ជាពិសេសពិធីអមាវាស្យា ថ្ងៃសៅរ៍ (Śani-vāra amāvāsyā) ដែលស្មើនឹងការធ្វើធម្មយាត្រាទៅទីរថៈធំៗជាច្រើន។ ចុងក្រោយ ព្រះព្រហ្ម ថ្វាយអរឃ្យ និងទទួលស្គាល់ស្ថានភាពទីរថៈនោះ ខណៈ នារ៉ដៈ ប្រាប់ថា ការស្តាប់រឿងនេះ នាំឲ្យសុទ្ធសាធពីបាប។
Adhyaya 59
Ghaṭotkaca’s Mission and the Kāmākhya-Ordained Marriage Alliance (घटोत्कचप्रेषणम्—कामाख्यावाक्येन मौर्वीविवाहनिश्चयः)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយឥសី Śaunaka សួរ Sūta អំពីភាពបរិសុទ្ធអស្ចារ្យដែលបានលើកឡើងមុន និងអំពីអត្តសញ្ញាណនិងសិទ្ធិផលដែលពាក់ព័ន្ធនឹង “Siddhaliṅga” ដោយចង់ដឹងថាជោគជ័យកើតឡើងដោយព្រះគុណដូចម្តេច។ Sūta (Ugraśravas) ឆ្លើយថានឹងនិទានប្រពៃណីដែលបានស្តាប់ពី Dvaipāyana (Vyāsa)។ បន្ទាប់ពីបណ្ឌវៈស្ថិតនៅ Indraprastha ពួកគេជជែកក្នុងសភា ខណៈ Ghaṭotkaca មកដល់។ បងប្អូន និង Vāsudeva ស្វាគមន៍គាត់; Yudhiṣṭhira សួរអំពីសុខទុក្ខ ការគ្រប់គ្រង និងស្ថានភាពម្តាយ។ Ghaṭotkaca រាយការណ៍ថាគាត់ថែរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ និងគោរពបញ្ជាម្តាយ ដោយអនុវត្តភក្តិចំពោះ Pitṛs (បុព្វបុរស) ដើម្បីរក្សាកិត្តិយសវង្សត្រកូល។ Yudhiṣṭhira ពិគ្រោះ Kṛṣṇa អំពីអាពាហ៍ពិពាហ៍សមរម្យសម្រាប់ Ghaṭotkaca។ Kṛṣṇa ពណ៌នាគូសមរម្យនៅ Prāgjyotiṣapura គឺកូនស្រីរបស់ daitya Mura (ពាក់ព័ន្ធនឹង Naraka) ដែលខ្លាំងក្លា។ គាត់រំលឹកសង្គ្រាមមុន ដែលទេវី Kāmakhyā បានចូលមកអន្តរាគមន៍ ប្រាប់មិនឲ្យសម្លាប់នាង ប្រទានពរយុទ្ធសាស្ត្រ និងបង្ហាញវាសនាសម្ព័ន្ធថា នាងនឹងក្លាយជាប្រពន្ធ Ghaṭotkaca។ លក្ខខណ្ឌរបស់នាងគឺ នាងនឹងរៀបការជាមួយអ្នកដែលឈ្នះនាងក្នុងការប្រកួត ហើយអ្នកសុំជាច្រើនបានស្លាប់។ Bhīma លើកឡើងអំពីវីរភាពក្សត្រិយៈ, Arjuna គាំទ្រព្យាករណ៍ទេវី, Kṛṣṇa ជំរុញឲ្យប្រញាប់។ Ghaṭotkaca ទទួលភារកិច្ចដោយទន់ភ្លន់ និងប្តេជ្ញារក្សាកិត្តិយសបុព្វបុរស; Kṛṣṇa ប្រទានពរ និងគាត់ហោះតាមផ្លូវមេឃទៅ Prāgjyotiṣa។
Adhyaya 60
घटोत्कच–मौर्वी संवादः (Ghaṭotkaca and Maurvī: Contest of Power, Question, and Marriage Settlement)
ក្នុងអធ្យាយនេះ សូត្រាបាននិទានរឿងវីរភាពក្នុងរាជសភា។ ឃដោត្កច មកដល់ក្រៅទីក្រុង ប្រាជ្យោតិស្ស ហើយឃើញវិមានមាសច្រើនជាន់ សូរស័ព្ទតន្ត្រី និងអ្នកបម្រើច្រើន។ នៅច្រកទ្វារ គាត់ជួបអ្នកយាម ករណប្រាវរាណា ដែលព្រមានថា អ្នកស្នេហាជាច្រើនបានស្លាប់ព្រោះចង់បាន ម៉ៅរវី កូនស្រីមូរា ហើយនាងក៏ស្នើផ្តល់សេចក្តីរីករាយ និងការបម្រើដល់គាត់ ប៉ុន្តែគាត់បដិសេធ ដោយសារមិនសមនឹងបំណងរបស់ខ្លួន ហើយទាមទារឲ្យប្រកាសខ្លួនជាអតិថិ (ភ្ញៀវ) ដើម្បីទទួលការស្វាគមន៍តាមពិធី។ ម៉ៅរវី អនុញ្ញាតឲ្យចូល ប៉ុន្តែសួរបញ្ហាវង្សាវតារដ៏មុតមាំ អំពីទំនាក់ទំនង “ចៅស្រី ឬ កូនស្រី” ដែលកើតពីស្ថានភាពគ្រួសារមិនត្រឹមត្រូវ។ ពេលមិនអាចឆ្លើយបាន នាងបញ្ចេញកងទ័ពសត្វអាក្រក់គួរភ័យ; ឃដោត្កច បង្ក្រាបបានងាយៗ ហើយចាប់នាង ដល់ថ្នាក់ត្រៀមធ្វើឲ្យរបួស។ នាងចុះចាញ់ ស្គាល់អំណាចរបស់គាត់ និងស្នើបម្រើ។ បន្ទាប់មក ការសន្ទនាប្រែទៅកាន់ធម៌សង្គម៖ ឃដោត្កច ថា ការរួមរស់លាក់លៀមមិនសមរម្យ ទាមទារសុំអនុញ្ញាតពីសាច់ញាតិ (ភគទត្ត) ហើយនាំនាងទៅ សក្រប្រាស្ថ។ នៅទីនោះ ដោយការយល់ព្រមរបស់ វាសុទេវ និងបណ្ឌវៈ ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានធ្វើតាមច្បាប់ព្រះធម៌ មានការអបអរសាទរ ហើយគូស្វាមីភរិយាត្រឡប់ទៅដែនខ្លួន។ ចុងក្រោយ កូនប្រុសរបស់ពួកគេ កើតហើយលូតលាស់រហ័ស មាននាម បរបារីក ហើយមានបំណងទៅជួប វាសុទេវ នៅទ្វារកា ដើម្បីភ្ជាប់វង្ស និងដំណើររឿងបន្ត។
Adhyaya 61
महाविद्यासाधने गाणेश्वरकल्पवर्णनम् | Mahāvidyā-Sādhana and the Gaṇeśvara Ritual Protocol
អធ្យាយ ៦១ ពិពណ៌នាព្រឹត្តិការណ៍នៅរាជសភាទ្វារកា ហ្គាដូត្កចា មកដល់ជាមួយកូន បាបារីកៈ ហើយត្រូវយោធាក្រុងសង្ស័យថាជារាក្សសា ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកត្រូវស្គាល់ថាជាអ្នកបូជាដ៏ស្មោះ។ ក្នុងសភា បាបារីកៈ សួរ ព្រះក្រឹષ્ણ អំពី “ស្រេយស” ពិតប្រាកដ ក្រោមការអះអាងជាច្រើន ដូចជា ធម្មៈ តបសៈ ទ្រព្យ សន្យាសៈ ភោគៈ និងមោក្ខៈ។ ព្រះក្រឹષ્ણ ឆ្លើយដោយចែងធម៌តាមវណ្ណៈ៖ ព្រាហ្មណៈសម្រាប់សិក្សា សម្យម និងតបសៈ; ក្សត្រិយៈសម្រាប់កម្លាំងដែលបានបណ្តុះ បង្ក្រាបអាក្រក់ និងការពារល្អ; វៃស្យៈសម្រាប់ចំណេះដឹងកសិកម្ម-ចិញ្ចឹមសត្វ និងពាណិជ្ជកម្ម; សូទ្រៈសម្រាប់សេវាកម្ម និងសិប្បកម្មគាំទ្រអ្នកទ្វិជៈ ព្រមទាំងកាតព្វកិច្ចបូជាមូលដ្ឋាន។ ដោយបាបារីកៈកើតជាក្សត្រិយៈ ព្រះក្រឹષ્ણណែនាំឲ្យស្វែងរក “បលៈ” អស្ចារ្យតាមការអារាធនាព្រះទេវី នៅគុបតក្សេត្រៈ បូជាទេវីជាច្រើន (ទិសទេវី និងរូបទុರ್ಗា) ដោយបូជាផ្កា គ្រឿងបូជា និងស្តូត្រ; ការពេញចិត្តរបស់ពួកនាងនាំឲ្យបានកម្លាំង សម្បត្តិ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ សុខសាន្តគ្រួសារ សួគ៌ និងសូម្បីមោក្ខៈ។ ព្រះក្រឹષ્ણដាក់នាមថ្មីឲ្យគាត់ថា “សុហ្រឹទយៈ” ហើយផ្ញើទៅទីនោះ; បន្ទាប់ពីបូជាត្រីកាលយូរ ទេវីបង្ហាញខ្លួន ប្រទានអំណាច និងណែនាំឲ្យស្នាក់នៅបន្ត ដើម្បីទទួលជ័យជម្នះ។ បន្ទាប់មក ព្រាហ្មណៈម្នាក់ឈ្មោះ វិជយៈ មកសុំវិទ្យាសិទ្ធិ; តាមសុបិន្ត-វចនៈ ទេវីបញ្ជាឲ្យគាត់សុំជំនួយពីសុហ្រឹទយៈ។ អធ្យាយនេះបន្តដោយពិពណ៌នាពិធីរាត្រី៖ អត់អាហារ បូជាស្ថានបូជា គូរមណ្ឌល ដាក់ឈើការពារ បរិសុទ្ធអាវុធ និងនិយាយលម្អិតអំពីមន្ត្រ គណបតិ និងវិធីតិលកៈ/បូជា/ហោមៈ ដើម្បីបំបាត់ឧបសគ្គ និងសម្រេចបំណង បញ្ចប់ដោយកូឡូហ្វុន។
Adhyaya 62
Kṣetrapāla-sṛṣṭi, Kālīkā-prasāda, Vaṭayakṣiṇī-pūjā, and Aparājitā Mahāvidyā
សៅនក សួរ សូតា អំពីដើមកំណើត «គណប» ក្នុងនាមជាក្សេត្របាល/ម្ចាស់វាលបូជនីយ និងរបៀបដែល «ម្ចាស់ក្សេត្រ» កើតមាន។ សូតា ពោលថា ពេលទេវតាត្រូវ ដារុកៈ បង្កទុក្ខ និងបណ្តេញចេញ ពួកគេបានអំពាវនាវទៅកាន់ ព្រះសិវៈ និងព្រះទេវី ដោយប្រាប់ថា ដារុកៈ មិនអាចឈ្នះបានដោយទេវតាផ្សេងៗ លុះត្រាតែមានគោលការណ៍ អរធនារីស្វរៈ។ ព្រះបារវតី ដកយក «ភាពងងឹត» នៃក (កន្ទុយក) របស់ ហរៈ ជាសញ្ញានៃឥទ្ធិពលសក្តិ ហើយបង្កើត កាលីកា ដាក់នាម និងបញ្ជាឲ្យបំផ្លាញសត្រូវឲ្យរហ័ស។ កាលីកា រំញ័រពិភពលោកដោយសម្លេងគួរភ័យ ហើយសម្លាប់ ដារុកៈ និងកងរបស់គេ។ ដើម្បីសម្រួលភាពរំខាន រុទ្រៈ បង្ហាញខ្លួនជាក្មេងយំក្នុងទីស្មសាន; កាលីកា បំបៅគាត់ ហើយក្មេងនោះ «ផឹក» កំហឹងដែលបានក្លាយជារូប ដោយធ្វើឲ្យកាលីកា ស្ងប់ស្ងាត់។ ព្រះមហេស្វរៈ ក្នុងរូបក្មេង ប្រាប់ទេវតាឲ្យកុំភ័យ ហើយបញ្ចេញក្សេត្របាល ៦៤ រូបដូចក្មេងៗពីមាត់ ដាក់អំណាចគ្រប់គ្រងនៅស្វគ៌ បាតាល និងប្រព័ន្ធលោក ១៤ ក្នុងភូមិលោក។ មានវិន័យបូជា៖ បូជាអាហារ (ពិសេសសណ្តែកខ្មៅលាយអង្ករ) និងប្រសិនបើមិនគោរព នោះផលបូជានឹងសូន្យ ហើយត្រូវសត្វអាក្រក់យកទៅ។ បន្ទាប់មកមានវិធីបូជាខ្លី៖ មន្តក្សេត្របាល ៩ អក្សរ ការបូជាអាហារ ប្រទីប និងស្តូត្រយូរដែលរាយនាមអាណាព្យាបាលនៅព្រៃ ទឹក រូងផ្លូវ ចំណុចប្រសព្វ ភ្នំ ជាដើម។ រឿងរងនាំមក វដយក្សិណី៖ ដោយតបស្យា និងបូជាប្រចាំរបស់ សុនន្ទា (មេម៉ាយ) ទេវតាបង្ហាញខ្លួន; ព្រះសិវៈ កំណត់ថា បើបូជាព្រះសិវៈតែមិនបូជានាង នោះផលនឹងអសារ។ ចុងក្រោយ វិជយៈ បូជា និងសរសើរ អបរាជិតា មហាវិទ្យា «បរមវៃಷ್ಣវី» ដោយមន្តការពារយូរ សន្យាសុវត្ថិភាពពីភ័យជាច្រើន និងថាការសូត្រប្រចាំថ្ងៃអាចដកឧបសគ្គ ទោះគ្មានពិធីធំក៏ដោយ។
Adhyaya 63
Barbarīka’s Night Vigil, Defeat of Obstacle-Makers, and the Nāga-Established Mahāliṅga (Routes to Major Kṣetras)
សូត្រាបាននិទានអំពីពិធីយាមរាត្រី ដែលវិជយៈធ្វើហោមយজ্ঞដោយមន្តដ៏មានអានុភាព (បល/អតិបល)។ ក្នុងយាមរាត្រីជាបន្តបន្ទាប់ មានអ្នករំខានជាច្រើនលេចឡើង៖ រាក្សសីគួរឱ្យខ្លាច មហាជិហ្វា សុំការលោះលែងដោយសន្យាមិនបង្កអំពើហិង្សា និងជួយប្រយោជន៍នៅពេលក្រោយ; សត្រូវដូចភ្នំ រេបលេន្រ្ទ្រ/រេបលា ត្រូវបានបាបារីកាប្រឆាំងដោយកម្លាំងលើសលប់; និងមេឈាគិនី ដុហដ្រុហា ត្រូវបានបង្ក្រាប និងសម្លាប់។ បន្ទាប់មក មានអ្នកសង្ឃសីលម្នាក់រិះគន់ពិធីភ្លើងថាបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតលាក់លៀម; បាបារីកាបដិសេធថាជាការចោទប្រកាន់មិនពិតក្នុងស៊ុមយজ্ঞដែលបានអនុញ្ញាត ហើយបណ្តេញគាត់ចេញ ដោយបង្ហាញថាគាត់ជាទៃត្យ។ ការតាមប្រមាញ់នាំទៅក្រុង បហុប្រភា ហើយកងទ័ពទៃត្យដ៏ច្រើនត្រូវបានបរាជ័យ។ នាគទាំងឡាយដឹកនាំដោយ វាសុកី អរគុណបាបារីកាសម្រាប់បញ្ចប់ការគាបសង្កត់ និងប្រទានពរ៖ ឲ្យវិជយៈបញ្ចប់កិច្ចការដោយគ្មានឧបសគ្គ។ បន្ទាប់មក និទានអំពីលិង្គដូចគ្រឿងអលង្ការនៅក្រោមដើមឈើបំពេញបំណង ដែលនាគកញ្ញាបូជាហើយពន្យល់ថា សេសៈបានដំឡើងវាដោយតបស្យា និងបង្ហាញផ្លូវ៤ទិសពីលិង្គទៅកាន់ ស្រីបរវត (កើត), សូរបារក (ត្បូង), ប្រភាស (លិច), និងក្សេត្រលាក់លៀមខាងជើងដែលមានសិទ្ធលិង្គ។ វិជយៈផ្តល់ធាលីស្មៅផេះសង្គ្រាមឲ្យបាបារីកា; គាត់បដិសេធដោយអនាសក្តិ ប៉ុន្តែព្រះទេវតាព្រមានអំពីគ្រោះថ្នាក់បើផេះទៅដល់កៅរវៈ ដូច្នេះគាត់ទទួល។ ព្រះទាំងឡាយគោរពវិជយៈដោយនាម “សិទ្ធសេន” ហើយជំពូកបញ្ចប់ដោយការបំពេញវ្រត និងការស្ថាបនាសណ្តាប់ធ្នាប់តាមអំណាចមានវិន័យ និងការបូជាដែលបានអនុញ្ញាត។
Adhyaya 64
भीमेश्वरलिङ्गप्रतिष्ठा तथा तीर्थाचारोपदेशः (Bhimeshvara Liṅga स्थापना and Instruction on Tīrtha Conduct)
ជំពូកនេះពណ៌នាពីជម្លោះធម៌ និងពិធីសាស្ត្រនៅកន្លែងទឹកបរិសុទ្ធ «ទេវី-កុណ្ឌ» ក្នុងដំណើរធម្មយាត្រារបស់បណ្ឌវៈក្រោយការលេងស៊ីសង។ ពួកគេមកដល់ទីសក្ការៈរបស់ចណ្ឌិកា ដោយនឿយហត់ជាមួយទ្រោបទី; ភីមាស្រេកទឹកចូលទៅក្នុងកុណ្ឌដើម្បីផឹក និងលាងខ្លួន ទោះយុធិષ્ઠិរាព្រមានអំពីវិធីប្រតិបត្តិឲ្យត្រឹមត្រូវក៏ដោយ។ អ្នកយាមដូចជាអ្នកការពារ ឈ្មោះសុហ្រឹទយៈ ស្តីបន្ទោសថាទឹកនេះសម្រាប់ការងូតទេវតា ត្រូវលាងជើងខាងក្រៅ ហើយកុំឲ្យទឹកបរិសុទ្ធកខ្វក់; គាត់លើកយកព្រមានសាស្ត្រអំពីអសុចិ និងទម្ងន់កម្រិតបាបនៅទីរថៈ។ ភីមាប្រាប់ការពារដោយហេតុផលនៃតម្រូវការរាងកាយ និងការបញ្ជាទូទៅឲ្យងូតនៅទីបរិសុទ្ធ។ ជម្លោះកើនឡើងដល់ការប្រយុទ្ធ; ភីមាត្រូវបានបង្ក្រាបដោយបារបារីកាដែលមានកម្លាំងអស្ចារ្យ ហើយគាត់ព្យាយាមបោះភីមាចូលសមុទ្រ។ ព្រះរុទ្រាបញ្ជាឲ្យបារបារីកាដោះលែងភីមា បង្ហាញទំនាក់ទំនងជាតិ/បិតា និងថាជម្លោះនេះកើតពីអវិជ្ជា។ បារបារីកាសោកស្តាយខ្លាំងដល់ថ្នាក់ចង់បំផ្លាញខ្លួន តែទេវីពាក់ព័ន្ធណែនាំឲ្យអត់ធ្មត់ បញ្ជាក់គោលការណ៍សាស្ត្រអំពីកំហុសដោយមិនចេតនា និងទស្សន៍ទាយថាគាត់នឹងស្លាប់ដោយដៃព្រះក្រឹෂ್ಣ (ការបញ្ចប់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់តាមព្រះបន្ទូល)។ ចុងក្រោយមានការផ្សះផ្សា បណ្ឌវៈងូតទីរថៈឡើងវិញ ហើយភីមាប្រតិស្ឋាបនាលិង្គ «ភីមេឝ្វរ»; មានវ្រតៈនៅក្រឹષ્ણបក្ស ចតុរទឝី ខែជ្យេឝ្ឋា ដែលសន្យាបរិសុទ្ធពីកំហុសជាប់កំណើត ហើយលិង្គនេះត្រូវសរសើរថាផលស្មើលិង្គល្បីៗ និងជាអ្នកដកបាប។
Adhyaya 65
Devī-stuti, Bhīmasena’s Reversal, and the Prophetic Mapping of Kali-yuga Devī-Sthānas (Ekānaṃśā / Keleśvarī / Durgā / Vatseśvarī)
សូត្រាប្រាប់ថា យុធិષ્ઠិរ បន្ទាប់ពីស្នាក់នៅទីរថៈ៧យប់ ត្រៀមចាកចេញដោយសម្អាតខ្លួនពេលព្រឹក បូជាទេវី និងលិង្គ ប្រាវដក្សិណាក្សេត្រ ហើយសូត្រស្តូត្រពេលចាកចេញ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គធ្វើសរណាគតិចំពោះទេវី ដោយហៅនាងថា មហាសក្តិ និងជាប្អូនស្រីជាទីស្រឡាញ់របស់ក្រឹෂ್ಣ (ឯកានំសា) បញ្ជាក់រូបសកលពេញពិភព និងសុំការការពារ។ ភីម (វាយុបុត្រ) ឆ្លើយតបដោយពាក្យវិវាទ ដាក់ជាការព្រមានសីលធម៌ថា កុំស្វែងរកជម្រកក្នុង «ប្រក្រឹតិ» ដែលបំភាន់ ហើយគួរសរសើរ មហាទេវ វាសុទេវ អរជុន និងភីមផ្ទាល់; គាត់ក៏បន្ទោស «ពាក្យទទេ» ថាបង្កគ្រោះវិញ្ញាណ។ យុធិષ્ઠិរ ការពារទេវីថាជាមាតានៃសត្វលោក និងត្រូវបានបូជាដោយ ព្រហ្ម វិស្ណុ និងសិវៈ ហើយព្រមានភីមកុំមើលងាយ។ ភ្លាមៗ ភីមបាត់ការមើលឃើញ ដោយយល់ថាជាការមិនពេញចិត្តរបស់ទេវី; គាត់សម្របសម្រួលសរណាគតិ និងសូត្រស្តូត្រយូរ រាយនាមទេវីជាច្រើន (ប្រាហ្មី វៃಷ್ಣវី សាំភវី អំណាចទិសទាំងដប់ ភពផ្កាយ និងការពេញលេញទាំងលោកលើ-ក្រោម) ហើយសុំឲ្យស្តារភ្នែក/ចក្ខុវិស័យ។ ទេវីបង្ហាញខ្លួនភ្លឺរលោង បន្ធូរភីម ប្រាប់ឲ្យឈប់បង្អាប់អ្នកបូជា និងបង្ហាញតួនាទីសង្គ្រោះរបស់នាងជាជំនួយការរបស់វិស្ណុក្នុងការស្តារធម៌។ នាងប្រកាសផែនទីអនាគតនៃទីរថៈ និងស្ថានទេវី៖ ឈ្មោះទីកន្លែង (លោហាណា និងលោហាណាពុរ; ធម្មារណ្យជិតមហីសាគរ; អដ្ឋាលជ; គយាត្រាឌ) អ្នកស្រឡាញ់អនាគត (កេលោ វៃឡាក វត្សរាជ) ថ្ងៃបូជាតាមចន្ទគតិ (ឧ. សុក្លសប្តមី សុក្លនវមី និងទីថិផ្សេងៗ) និងផលបុណ្យ (បំពេញបំណង កូនចៅ សួគ៌ មោក្ខ កម្ចាត់ឧបសគ្គ និងការព្យាបាលរួមទាំងចក្ខុវិស័យ)។ ចុងក្រោយ បណ្ឌវៈភ្ញាក់ផ្អើល បន្តធម្មយាត្រា ដំឡើងបាបារីក និងទៅទីរថៈផ្សេងៗ។
Adhyaya 66
बर्बरीक-शिरःपूजा, गुप्तक्षेत्र-माहात्म्य, कोटितीर्थ-फलश्रुति (Barbarīka’s Severed Head, Guptakṣetra Māhātmya, and Koṭitīrtha Phalaśruti)
ជំពូក ៦៦ ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ សូតៈ ក្នុងបរិយាកាសជំរុំសង្គ្រាម។ បន្ទាប់ពី ១៣ ឆ្នាំ បណ្ឌវ និង កೌរវ មកប្រមូលផ្តុំគ្នានៅ កុរុក្សេត្រ; មានការរាប់វីរបុរស និងជជែកអំពីរយៈពេលឈ្នះ។ អរជុន សួរចំពោះការសន្យារបស់មនុស្សចាស់ៗអំពីរយៈពេលសង្គ្រាម ហើយប្រកាសសមត្ថភាពសម្រេចជ័យ។ ពេលនោះ បរបរីក (ចៅរបស់ ភីម; ស្គាល់ថា សូរយវរចា) ចូលមក ហើយអះអាងថាអាចបញ្ចប់សង្គ្រាមបានក្នុងមួយ មុហូរតៈ។ គាត់បង្ហាញវិធីបច្ចេកទេស ដោយបាញ់ព្រួញពិសេសសម្គាល់ចំណុចស្លាប់ (មರ್ಮ) នៃទ័ពទាំងពីរ ដោយទុកស្នាមដូចផេះ/ឈាមលើកន្លែងសំខាន់ៗ ហើយលើកលែងតែបុគ្គលខ្លះៗ។ ព្រះក្រឹෂ್ಣ បន្ទាប់មកកាត់ក្បាល បរបរីក ដោយ ចក្រ (សុទರ್ಶನ) ដើម្បីរក្សាផ្លូវដែលបានកំណត់សម្រាប់សង្គ្រាម។ ទេវី និងទេវតាស្ត្រីមកពន្យល់ថា នេះជាផែនការដកបន្ទុកលោក ហើយព្រោះសាបព្រហ្មា ការស្លាប់របស់គាត់ជៀសមិនរួច។ ក្បាលរបស់ បរបរីក ត្រូវបានផ្តល់ជីវិតវិញ និងទទួលការគោរពបូជា; គាត់ត្រូវបានដាក់ឲ្យសង្កេតសង្គ្រាមពីកំពូលភ្នំ និងសន្យាថានឹងមានការបូជាយូរអង្វែង និងអត្ថប្រយោជន៍ព្យាបាលសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ធម៌។ បន្ទាប់មក ជំពូកបង្វែរទៅកាន់មហាត្ម្យៈទីរថៈ ដោយសរសើរ គុបតក្សេត្រ, កោតិតីរថ និង មហីនគរក។ ការងូតទឹក (ស្នាន), ស្រាទ្ធ, ទាន និងការស្តាប់/អានសូត្រ ត្រូវបានបង្ហាញថាជាវិធីសំអាតបាប ទទួលសម្បត្តិ និងសេចក្តីមុក្ខ (រុទ្រលោក/វិષ્ણុលោក)។ មានស្តូត្រវែងសរសើរ បរបរីក និងផ្លស្រុតិ បញ្ជាក់ផលនៃការស្តាប់ជំពូកនេះ។
FAQs about Kaumarika Khanda
The section emphasizes a southern coastal tīrtha-cluster whose sanctity is described as exceptionally merit-yielding, yet pedagogically guarded by danger, highlighting that spiritual benefit is coupled with ethical resolve and right intention.
Merit is associated with bathing and disciplined conduct at the five tīrthas, with narratives implying purification, restoration from curse-conditions, and alignment with higher lokas through devotional and ethical steadiness.
Key legends include the account of Arjuna (Phālguna) approaching the five tīrthas, the grāha episode leading to an apsaras’ restoration, and Nārada’s role in directing afflicted beings toward the pilgrim-hero for release.