Adhyaya 16
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 16

Adhyaya 16

អធ្យាយនេះបង្ហាញការកើនឡើងពីរភាគី មុនសង្គ្រាមធំរវាងទេវ និងអសុរ។ តារាកៈរិះគន់ការធ្លាក់ចុះនៃសីលធម៌មនុស្ស ដោយប្រៀបអធិបតេយ្យដូចពពុះមិនថេរ ហើយព្រមានថាការមមាញឹកក្នុងសុខកាម (ស្ត្រី ល្បែងស៊ីសង ស្រា) ធ្វើឲ្យបាត់ «បោរុសៈ» គឺកម្លាំងចិត្ត និងសមត្ថភាពដឹកនាំ។ បន្ទាប់មកគាត់បញ្ជាឲ្យរៀបចំកងទ័ពឲ្យរហ័ស ដើម្បីយកសម្បត្តិបីលោកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងទេវ ដោយកំណត់រទេះធំ និងសញ្ញាអភិរម្យ។ នារទៈរាយការណ៍ថា មេបញ្ជាការអសុរ ក្រាសនៈ ប្រមូលកងទ័ព រៀបចំរទេះ សេះ និងមេដឹកនាំជាច្រើន ដោយមានទង់ និងកេតុគួរឲ្យខ្លាច មានរូបសត្វ រាក្សស និងពិសាច។ អត្ថបទរៀបរាប់ទំហំ ក្បួនយុទ្ធ យានយន្ត និងសញ្ញាអាវុធ ដូចជាបញ្ជីអំណាចសម្រាប់បង្កការភ័យខ្លាច។ បន្ទាប់មក វាយុជាអ្នកសារនាំដំណឹងទៅឥន្ទ្រៈអំពីកម្លាំងអសុរ។ ឥន្ទ្រៈពិគ្រោះបૃហស្បតិ ដែលបង្ហាញនីតិ ៤ វិធី—សាមៈ ដានៈ ភេទៈ និងទណ្ឌៈ—ហើយថា ចំពោះសត្រូវមិនអាចកែប្រែដោយធម៌ ការសម្របសម្រួលមិនមានប្រសិទ្ធិទេ ត្រូវប្រើទណ្ឌៈជាវិធីសម្រេច។ ឥន្ទ្រៈទទួលយក ហើយបញ្ជាឲ្យចល័តកងទ័ព គោរពអាវុធ តែងតាំងយមៈជាសេនាបតី និងប្រមូលទេវជាមួយមិត្តរួម (គន្ធರ್ವ យក្ស រាក្សស ពិសាច គិន្នរ) ជាមួយទង់ និងយាន។ ចុងក្រោយ ឥន្ទ្រៈបង្ហាញព្រះរាជសម្បត្តិលើអៃរាវតៈ បង្ហាញសង្គ្រាមជាការពាររបៀបលោក ដោយយុទ្ធសាស្ត្រដែលមានសីលធម៌ជាគោល។

Shlokas

Verse 1

तारक उवाच । राज्येन बुद्बुदाभेन स्त्रीभिरक्षैश्च पानकैः । मोहितो जन्म लब्ध्वात्र त्यजते पौरुषं नरः

តារកៈបាននិយាយ៖ «ដោយរាជ្យដែលដូចពពុះឆាប់បាត់ ដោយស្ត្រី ដោយល្បែងស៊ីសង និងដោយស្រា មនុស្សត្រូវបានមោហៈ; ទោះបានកំណើតមកក្នុងលោកនេះ ក៏បោះបង់ពលកម្លាំងនៃបុរសធម៌ពិត»។

Verse 2

जन्म तस्य वृथा सर्वमाकल्पांतं न संशयः

ជីវិតទាំងមូលរបស់គាត់ត្រូវបានខ្ជះខ្ជាយ រហូតដល់ចុងកាល្បៈ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 3

मातापितृभ्यां न करोति कामान्बन्धूनशोकान्न करोति यो वा । कीर्तिं हि वा नार्जयते न मानं नरः स जातोऽपि मृतोऽत्र लोके

អ្នកណាមិនបំពេញបំណងត្រឹមត្រូវរបស់មាតាបិតា មិនធ្វើឲ្យសាច់ញាតិឥតទុក្ខសោក ហើយមិនទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះឬកិត្តិយស—បុរសនោះ ទោះកើតមកក៏ដូចជាស្លាប់នៅក្នុងលោកនេះ។

Verse 4

तस्माज्जयायामरपुंगवानां त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय शीघ्रम् । संयोज्यतां मे रथमष्टचक्रं बलं च मे दुर्जयदैत्यचक्रम्

ដូច្នេះ ដើម្បីឈ្នះលើអមរបុង្គវានាំ—មេដឹកនាំនៃទេវតា—ហើយដើម្បីឆាប់រហ័សយកស្រីលក្ខ្មីនៃត្រៃលោក្យា សូមចងរទេះប្រាំបីកង់របស់ខ្ញុំ និងប្រមូលកងទ័ពខ្ញុំ—កង់ដៃត្យៈដែលមិនអាចឈ្នះបាន។

Verse 5

ध्वजं च मे कांचनपट्टबन्धं छत्रं च मे मौक्तिकजालबद्धम् । अद्याहमासां सुरकामिनीनां धम्मील्लकांश्चाग्रथितान्करिष्ये

សូមឲ្យទង់របស់ខ្ញុំចងដោយខ្សែព័ទ្ធមាស ហើយឆត្ររបស់ខ្ញុំចងដោយសំណាញ់មុក្កតា។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងចងសក់ជាក្បាលកន្ទុយ (ធម្មីឡ្លក) របស់នារីសួគ៌ទាំងនោះ—ស្ត្រីជាទីស្រឡាញ់របស់ទេវតា—ឲ្យរួមជាមួយគ្នា។

Verse 6

यथा पुरा मर्कटको जनन्यास्तस्याश्च सत्येन तु तारकः स्याम्

«ដូចកាលពីមុន សត្វស្វាត្រូវបានការពារដោយសច្ចៈរបស់ម្តាយវា ដូច្នោះដែរ សូមឲ្យខ្ញុំក្លាយជា “តារកៈ”—អ្នកសង្គ្រោះ—ដោយអំណាចនៃសច្ចៈនោះឯង»។

Verse 7

नारद उवाच । तारकस्य वचः श्रुत्वा ग्रसनोनाम दानवः । सेनानीर्दैत्यराजस्य तथा चक्रेऽविलंबितम्

នារ៉ដៈបានមានពាក្យថា៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់តារាកា ដានវៈឈ្មោះ ក្រាសនៈ ដែលជាមេបញ្ជាការរបស់ស្តេចដៃត្យៈ ក៏ប្រញាប់អនុវត្តតាមភ្លាមៗ ដោយមិនពន្យារពេល។

Verse 8

आहत्य भेरीं गम्भीरां दैत्यानाहूय सत्वरः । सज्जं चक्रे रथं दैत्यो दैत्यराजस्य धीमतः

វាយស្គរសង្គ្រាមសំឡេងជ្រៅ ហើយហៅដៃត្យៈមកដោយរហ័ស ដានវៈនោះបានរៀបចំរថរបស់ស្តេចដៃត្យៈដ៏មានប្រាជ្ញា ឲ្យរួចរាល់។

Verse 9

गरुडानां सहस्रेण गरुडोपमितत्विषा । ते हि पुत्राः सुपर्णस्य संस्थिता मेरुकन्दरे

ជាមួយគ្រុឌមួយពាន់ ដែលភ្លឺរលោងដូចគ្រុឌឯង—ពួកគេជាកូនរបស់សុបណ៌—បានឈរជើងនៅក្នុងរូងភ្នំមេរុ។

Verse 10

विजित्य दैत्यराजेन वाहनत्वे प्रकल्पिताः । अष्टाष्टचक्रः सरथश्चतुर्योजनविस्तृतः

ក្រោយពេលត្រូវស្តេចដៃត្យៈឈ្នះបង្ក្រាប ពួកគេត្រូវបានកំណត់ឲ្យធ្វើជាយានជំនិះរបស់ព្រះអង្គ; ហើយរថនោះមានកង់ប្រាំបីបូកប្រាំបី សរុបដប់ប្រាំមួយ ក៏ទូលាយដល់បួនយោជនៈ។

Verse 11

नानाक्रीडागृहयुतो गीतवाद्यमनोहरः । गंधर्वनगराकारः संयुक्तः प्रत्यदृस्यत

រថនោះតុបតែងដោយគ្រឹហកីឡានានា ពិរោះរីករាយដោយបទចម្រៀង និងតន្ត្រី ហាក់ដូចជាទីក្រុងគន្ធರ್ವៈ បង្ហាញខ្លួនយ៉ាងពេញលេញ និងសម្បូរបែប។

Verse 12

आजग्मुस्तत्र दैत्याश्च दशा चंडपराक्रमाः । कोटिकोटिपरिवारा अन्ये च बहवो रणे

នៅទីនោះ ពួកដៃត្យៈដប់នាក់ អ្នកក្លាហានដ៏សាហាវ បានមកដល់; ហើយមានអ្នកដទៃជាច្រើនទៀត ក្នុងសមរភូមិ ម្នាក់ៗមានបរិវារជាច្រើនកោដិកោដិ ត្រៀមចូលប្រយុទ្ធ។

Verse 13

तेषामग्रेसरो जम्भः कुजम्भोनंतरस्तथा । महिषः कुञ्जरो मेषः कालनेमिर्निमिस्तथा

ក្នុងចំណោមពួកគេ អ្នកដឹកនាំនៅមុខគេគឺ ជម្ភៈ; បន្ទាប់មក គុជម្ភៈ; ហើយមាន មហិષៈ កុញ្ជរៈ មេសៈ ព្រមទាំង កាលនេមិ និង និមិ ដែរ។

Verse 14

मथनो जंभकः शुम्भो दैत्येंद्रा दश नायकाः । दैत्येंद्रा गिरिवर्ष्माणः संति चंडपराक्रमाः

មថនៈ ជម្ភកៈ និង សុម្ភៈ—ជាមេដឹកនាំដប់នាក់ ជាព្រះអម្ចាស់ក្នុងចំណោមដៃត្យៈ—ស្ថិតនៅទីនោះ មានរាងកាយដូចភ្នំ និងកម្លាំងប្រយុទ្ធដ៏សាហាវ។

Verse 15

नानाविधप्रहरणा नानाशस्त्रास्त्रपारगाः । तारकस्याभवत्केतुर्बहूरूपो महाभयः

ពួកគេកាន់អាវុធជាច្រើនប្រភេទ ជំនាញក្នុងអាវុធ និងអាស្ត្រាច្រើនយ៉ាង; ហើយទង់សញ្ញារបស់ តារកៈ បានលេចឡើង មានរូបរាងចម្រុះ និងគួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 16

क्वचिच्च राक्षसो घोरः पिशाचध्वांक्षगृध्रकः । एवं बहुविधाकारः स केतुः प्रत्यदृश्यत

ពេលខ្លះ ទង់នោះលេចឡើងជារាក្សសដ៏សាហាវ; ពេលខ្លះវិញ ជាពិសាច ជាក្អែក ឬជាគ្រោធ។ ដូច្នេះ ទង់សញ្ញា (កេតុ) នោះ ដែលបម្លែងរូបរាងជាច្រើន បានត្រូវឃើញម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 17

केतुना मकरेणापि सेनानीर्ग्रसनो बभौ । पैशाचं यत्र वदनं जंभस्यासीदयस्मयम्

ដោយមានមகரា​ជា​ទង់សញ្ញា មេបញ្ជាការ «ក្រាសណា» បានភ្លឺរលោង; ហើយមុខ​របស់ «ជម្ភ» នៅទីនោះ ដូច​ពិសាច ក្រហមរឹង​ដូច​ដែក។

Verse 18

खरो विधुतलांगूलः कुजम्भस्याभवद्ध्वजे । महिषस्य च गोमायुः कांतो हैमस्तथां बभौ

លើទង់​របស់ «កុជម្ភ» មានលា មាត់កន្ទុយវាយស្ទុះ; ហើយសម្រាប់ «មហិષ» មានកញ្ជ្រោងព្រៃ​ពណ៌មាសភ្លឺចែងចាំង ជា​សញ្ញា។

Verse 19

गृध्रो वै कुंजरस्यासीन्मेषस्याभूच्च राक्षसः । कालनेमेर्महाकालो निमेरासीन्महातिमिः

សម្រាប់ «កុញ្ជរ» ទង់សញ្ញា​គឺ​សត្វអក; សម្រាប់ «មេឝ» គឺ​រាក្សស។ សម្រាប់ «កាលនេមិ» គឺ «មហាកាល» ហើយសម្រាប់ «និមិ» គឺ​ភាពងងឹតដ៏ធំ (មហាតិមិ)។

Verse 20

राक्षसी मथनस्यापि ध्वांक्षोऽभूज्जंभकस्य च । महावृकश्च शुम्भस्य ध्वजा एवंविधा बभुः

ទង់​របស់ «មថន» ក៏មាន​រាក្សសី; ទង់​របស់ «ជម្ភក» មានក្អែក; និងទង់​របស់ «ឝុម្ភ» មានចចកធំ។ ទង់ទាំងនោះ​បង្ហាញ​ដូច្នេះ។

Verse 21

अनेकाकारविन्यासादन्येषां च ध्वजा भवन् । शतेन शीघ्रवेगानां व्याघ्राणां हेममालिनाम्

ដោយរៀបចំ​រូបរាង​ជាច្រើនប្រភេទ ទង់​របស់​អ្នកដទៃ​ក៏បាន​លេចឡើងដែរ—ត្រូវបានអូសនាំ​ដោយ​ខ្លា​លឿន​មួយរយ ដែលពាក់​កម្រងមាស។

Verse 22

ग्रसनस्य रथो युक्तो महामेघरवो बभौ । शतेन चापि सिंहानां रथो जंभस्य योजितः

រថរបស់ក្រាសនៈត្រូវបានចងភ្ជាប់ ហើយបន្លឺដូចសូរសព្ទពពកធំៗ; រថរបស់ជម្ភៈក៏ត្រូវបានយកសត្វសិង្ហមួយរយចងទាញដែរ។

Verse 23

कुजंभस्य रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः । तावद्भिर्महिषस्योष्टैर्गजस्य च हयैर्युतः

រថរបស់គុជម្ភៈត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយលាដែលមានមុខដូចពិសាច; ដូចគ្នានោះ រថរបស់មហិષៈត្រូវបានភ្ជាប់ដោយអូដ្ឋ ហើយរថរបស់គជៈត្រូវបានភ្ជាប់ដោយសេះចំនួនស្មើគ្នា។

Verse 24

मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः । पर्वतं वै समारूढो निश्चित्य विधृतं गजैः

រថរបស់មេษៈត្រូវបានទាញដោយខ្លាឃ្មុំខ្លាំងៗដ៏គួរភ័យ; រថរបស់កាលនេមិនៈដោយដំរី។ គាត់ឡើងលើភ្នំមួយ ដែលត្រូវបានដំរីទ្រទ្រង់ឲ្យមាំមួន ដោយបានសម្រេចចិត្តលើវា។

Verse 25

चतुर्दंष्ट्रैर्गंधवद्भिश्चर्भिर्मेघसन्निभैः । शतहस्तायते कृष्णे तुरंगे हेमभूषणे

ជាមួយសត្វមានភ្លុកបួន ក្លិនក្រអូប ហើយមានរូបរាងដូចពពកភ្លៀង—គាត់ជិះសេះខ្មៅប្រវែងដូចមួយរយដៃ តុបតែងដោយគ្រឿងមាស។

Verse 26

सितचामरजालेन शोभिते पुष्पदामनि । मथनोनाम दैत्येन्द्रः पाशहस्तो व्यराजत

តុបតែងដោយសំណាញ់ចាមរពណ៌ស និងរុងរឿងដោយកម្រងផ្កា ព្រះអម្ចាស់ដៃត្យឈ្មោះមថនៈបានភ្លឺចែងចាំង ដោយកាន់ខ្សែបាសនៅក្នុងដៃ។

Verse 27

किंकिणीमालिनं चोष्ट्रमारूढोऽभूच्च जंभकः । कालमुंचं महामेघमारूढः शुम्भदानवः

ជម្ពកៈក៏បានបង្ហាញខ្លួន ជិះលើអូដ្ឋដែលពាក់ខ្សែកណ្ដឹងរំញ័រ; ហើយដានវៈ ឈុម្ភៈ ជិះលើពពកធំដ៏ដូចជាបញ្ចេញកាលវិនាស បានចូលមកមុខ។

Verse 28

अन्ये च दानवा वीरा नानावाहनहेतयः । प्रचण्डचित्रवर्माणः कुण्डलोष्णीषभूषिताः

ដានវៈវីរជាច្រើនទៀតក៏មកដែរ មានយានជំនិះ និងអាវុធនានា; ពួកគេកាចសាហាវ ស្លៀកសព្វាវុធពណ៌ចម្រុះ តុបតែងដោយក្រវិល និងមួកកំពូល។

Verse 29

नानाविधोत्तरासंगा नानामाल्यविभूषणाः । नानासुगंधगंधाढ्या नानाबंधिशतस्तुताः

ពួកគេពាក់អាវគ្រប និងគ្រឿងភ្ជាប់ជាច្រើនប្រភេទ តុបតែងដោយកម្រងផ្កា និងអលង្ការផ្សេងៗ សម្បូរទៅដោយក្លិនក្រអូបផ្អែមជាច្រើន ហើយត្រូវបានសរសើរដោយកវីរបស់ខ្លួនរាប់មិនអស់។

Verse 30

नानावाद्यपरिस्यंदसाग्रेसरमहारथाः । नानाशौर्यकथासक्तास्तस्मिन्सैन्ये महारथाः

ក្នុងកងទ័ពនោះ មានមហារថីដ៏អស្ចារ្យ នាំមុខជួរមុខ កណ្ដាលសូរស្រែកហូរហែពីឧបករណ៍តន្ត្រីជាច្រើន; ហើយយុទ្ធជនខ្លាំងទាំងនោះ លង់ចិត្តក្នុងការរៀបរាប់រឿងរ៉ាវវីរភាពនានា។

Verse 31

तद्बलं दैत्यसिंहस्य भीमरूपं व्यदृश्यत । भूमिरेणुसमालिंगत्तुरंगरथपत्तिकम्

បន្ទាប់មក កម្លាំងនៃសីហៈក្នុងចំណោមដៃត្យៈនោះ បានបង្ហាញខ្លួនក្នុងរូបរាងគួរឱ្យភ័យខ្លាច; ផែនដីដូចជាត្រូវបានអោបដោយធូលី ដែលកើតឡើងពីសេះ រថ និងទាហានថ្មើរជើង។

Verse 32

स च दैत्येश्वरः क्रुद्धः समारूढो महारथम् । दशभिः शुशुबे दैत्यैर्दशबाहुरिवेश्वरः । जगद्धंतुं प्रवृत्तो वा प्रतस्थेऽसौ सुरान्प्रति

ហើយព្រះអម្ចាស់នៃពួកដៃត្យៈនោះ ក្រោធខ្លាំង ឡើងជិះរថធំមហារថ។ ព័ទ្ធជុំវិញដោយដៃត្យៈដប់នាក់ គាត់ភ្លឺរលោងដូចព្រះអម្ចាស់ដប់ដៃ; ដូចជាមានបំណងបំផ្លាញលោក គាត់ចេញដំណើរទៅប្រឆាំងពួកទេវៈ។

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे वायुर्देवदूतः सुरालयम् । दृष्ट्वा तद्दानव बलं जगामेंद्रस्य शंसितुम्

នៅពេលនោះ វាយុ ព្រះទូតនៃពួកទេវៈ បានទៅកាន់ទីលំនៅសួគ៌របស់ទេវៈ។ ពេលបានឃើញកងទ័ពដានវៈនោះ គាត់ក៏ទៅជូនដំណឹងដល់ឥន្ទ្រៈ។

Verse 34

स गत्वा तु सभां दिव्यां महेंद्रस्य महात्मनः । शशंस मध्ये देवानामिदं कार्यमुपस्थितम्

គាត់ទៅដល់សភាទេវីយៈដ៏វិសុទ្ធរបស់មហេន្ទ្រៈ មហាត្មា ហើយបានប្រកាសនៅកណ្ដាលពួកទេវៈថា៖ «កិច្ចការបន្ទាន់នេះបានកើតឡើងហើយ»។

Verse 35

तच्छ्रुत्वा देवराजः स निमीलितविलोचनः । बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं काले महामतिः

ពេលបានឮដូច្នោះ ព្រះរាជាទេវៈនោះ បិទភ្នែកស្ងៀមគិត។ បន្ទាប់មក អ្នកប្រាជ្ញដែលដឹងពេលវេលានៃយោបល់ បាននិយាយពាក្យនេះទៅកាន់ព្រះព្រហស្បតិ៍។

Verse 36

इन्द्र उवाच । संप्राप्तोऽतिविमर्दोऽयं देवानां दानवैः सह । कार्यं किमत्र तद्ब्रुहि नीत्युपायोपबृंहितम्

ឥន្ទ្រៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ការប៉ះទង្គិចដ៏សាហាវនេះ បានកើតឡើងរវាងពួកទេវៈ និងពួកដានវៈ។ ចូរប្រាប់ខ្ញុំថា តើគួរធ្វើអ្វីនៅទីនេះ ដោយពង្រឹងដោយនីតិ និងយុទ្ធវិធីដ៏ប្រុងប្រយ័ត្ន»។

Verse 37

एतच्छ्रुत्वा च वचनं महेंद्रस्य गिरांपतिः । प्रत्युवाच महाभागो बॉहस्पति रुदारधीः

លុះបានស្តាប់ព្រះវាចនៈរបស់ព្រះឥន្ទ្រាដ៏មហិមា ព្រះព្រហស្បតិ៍ ព្រះអម្ចាស់នៃវាចា អ្នកមានភាគ្យធំ មានបញ្ញាមាំមួន និងចិត្តវិនិច្ឆ័យ បានឆ្លើយតបវិញ។

Verse 38

बृहस्पतिरुवाच । सामपूर्वं स्मृता नीतिश्चतुरंगामनीकिनीम् । जिगीषतां सुरश्रेष्ठ स्थितिरेषा सनातनी

ព្រះព្រហស្បតិ៍មានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះទេវតាអធិរាជ! នីតិរបស់អ្នកប្រាថ្នាជ័យ ត្រូវចងចាំថា ចាប់ផ្តើមដោយសាម (ការសម្របសម្រួល) ហើយអនុវត្តលើកងទ័ពចតុរង្គ។ នេះជាវិធីសាស្ត្រសនាតនៈ សម្រាប់អ្នកចង់ឈ្នះ។»

Verse 39

साम दानं च भेदश्च चतुर्थो दंड एव च । नीतौ क्रमात्प्रयोज्याश्च देशकालविशेषतः

«សាម (ការសម្របសម្រួល) ដាន (អំណោយ) ភេទ (បំបែក) និងទីបួន ដណ្ឌ (ទណ្ឌកម្ម/កម្លាំង) — ទាំងនេះត្រូវប្រើក្នុងនីតិ តាមលំដាប់ ដោយគិតតាមទីកន្លែង និងកាលៈទេសៈជាក់លាក់។»

Verse 40

तत्र साम प्रयोक्तव्यमार्येषु गुणवत्सु च । दानं लुब्धेषु भेदश्च शंकितोष्वितो निश्चयः

«ក្នុងរឿងនេះ សាមគួរប្រើជាមួយអ្នកមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងអ្នកមានគុណធម៌; ដានមានប្រសិទ្ធិចំពោះអ្នកលោភ; ហើយការបំបែក គឺជាវិធីដ៏ប្រាកដចំពោះអ្នកសង្ស័យ និងចិត្តរំញ័រ។»

Verse 41

दण्डश्चापि प्रयोक्तव्यो नित्यकालं दुरात्मसु । साम दैत्येषु नैवास्ति निर्गुणत्वाद्दुरात्मसु

«ដណ្ឌ (ទណ្ឌកម្ម/កម្លាំង) ក៏គួរប្រើជានិច្ចចំពោះអ្នកចិត្តអាក្រក់។ ចំពោះពួកដៃត្យ មិនមានទីកន្លែងសម្រាប់សាមទេ ព្រោះពួកគេគ្មានគុណធម៌ ហើយមានចិត្តអាក្រក់។»

Verse 42

श्रिया तेषां च किं कार्यं समृद्धानां तथापि यत् । जातिधर्मेण चाभेद्या विधातुरपि ते मताः

តើទ្រព្យសម្បត្តិមានប្រយោជន៍អ្វីដល់ពួកគេ ព្រោះពួកគេរុងរឿងរួចហើយ? ដោយសភាពជាតិ និងធម៌វង្សកុល ពួកគេត្រូវបានចាត់ថាមិនអាចបម្លែងបាន សូម្បីតែដោយព្រះវិធាតា។

Verse 43

एको ह्युपायो दंडोऽत्र भवतां यदि रोचते । दुर्जनः सुजनत्वाय कल्पते न कदाचन

នៅទីនេះមានវិធីតែមួយគត់ គឺទណ្ឌៈ—ការផ្តន្ទាទោស/កម្លាំង—បើលោកអ្នកពេញចិត្ត។ មនុស្សអាក្រក់មិនដែលក្លាយសមស្របទៅជាមនុស្សល្អឡើយ។

Verse 44

लालितः पालितो वापि स्वस्वभावं न मुंचति । एवं मे मन्यते बुद्धिर्भवंतो यद्व्यवस्यताम्

ទោះបីត្រូវបានលួងលោម ឬថែរក្សាយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ក៏មនុស្សមិនបោះបង់សភាពធម្មជាតិរបស់ខ្លួនឡើយ។ នេះជាការយល់ឃើញដែលខ្ញុំបានពិចារណា; សូមលោកអ្នកសម្រេចតាមសមគួរ។

Verse 45

एवमुक्तः सहस्राक्ष एवमेवेत्युवाच ह । कर्तव्यतां च संचिंत्य प्रोवाचामरसंसदि

ពេលបានឮដូច្នេះ ព្រះឥន្ទ្រៈអ្នកមានភ្នែកពាន់ បានឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ ដូច្នោះហើយ»។ ហើយពិចារណាអំពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើ រួចទ្រង់បាននិយាយក្នុងសភាទេវតាអមតៈ។

Verse 46

बहुमानेन मे वाचं श्रृणुध्वं नाकवासिनः

ឱ អ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌ទាំងឡាយ សូមស្តាប់ពាក្យរបស់ខ្ញុំដោយការគោរព និងកិត្តិយសយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន។

Verse 47

भवंतो यज्ञभोक्तारः सतामिष्टाश्च सात्त्विकाः । स्वेस्वे पदे स्थिता नित्यं जगतः पालने रताः

ព្រះអង្គទាំងឡាយជាអ្នកទទួលផលនៃយញ្ញៈ ជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នកសុចរិត និងស្ថិតក្នុងសត្ត្វិកភាពបរិសុទ្ធ។ ស្ថិតមាំក្នុងតំណែងរបស់ខ្លួនជានិច្ច ហើយឧស្សាហ៍ឧទ្ទិសដើម្បីការពារពិភពលោក។

Verse 48

भवतां च निमित्तेन बाधंते दानवेश्वराः । तेषां समादि नैवास्ति दंड एव विधीयताम्

ដោយសារព្រះអង្គទាំងឡាយ មហាក្សត្រដានវៈកំពុងបង្កទុក្ខវេទនា។ ចំពោះពួកគេ មិនមានការសម្របសម្រួលឡើយ—សូមកំណត់ទណ្ឌកម្មតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 49

क्रियतां समरे बुद्धिः सैन्यं संयोज्यतामिति । आवाद्यंतां च शस्त्राणि पूज्यं तां शस्त्रदेवताः

«សូមបង្កើតសេចក្តីសម្រេចចិត្តសម្រាប់សង្គ្រាម ហើយប្រមូលកងទ័ពឲ្យរួមគ្នា។ សូមឲ្យអាវុធត្រូវបានបន្លឺ និងរៀបចំឲ្យរួចរាល់ ហើយសូមបូជាទេវតានៃអាវុធដោយគោរព»។

Verse 50

इत्युक्ताः समनह्यंत देवानां ये प्रधानतः । वाजिनामयुतेनाजौ हेमपट्टपरिष्कृताः

ដូច្នេះ ពេលបានទទួលព្រះបន្ទូល អ្នកដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមទេវតាទាំងឡាយបានស្លៀកពាក់អាវុធ។ នៅលើសមរភូមិ ពួកគេត្រូវបានតុបតែងដោយគ្រឿងប្រដាប់មាស ហើយមានសេះមួយម៉ឺននៅជិតខាង។

Verse 51

वाहनानि विमानानि योजयंतु ममामराः । यमं सेनापतिं कृत्वा शीघ्रं निर्यात देवताः

សូមឲ្យអមររបស់យើងចងភ្ជាប់យានជំនិះ និងវិមានទេវៈ។ សូមតែងតាំងយមៈជាមេបញ្ជាការកងទ័ព ហើយចេញដំណើរយ៉ាងរហ័ស ឱ ទេវតាទាំងឡាយ។

Verse 52

नानाश्चर्यगुणोपेता दुर्जया देवदानवैः । रथो मातलिना युक्तो महेंद्रस्याप्यदृश्यत

បន្ទាប់មក បានឃើញរថរបស់មហេន្ទ្រ (ឥន្ទ្រ) ដែលមាតលីចងសេះ—ពោរពេញដោយគុណអស្ចារ្យជាច្រើន ហើយពិបាកឈ្នះ សូម្បីទេវតា និងដានវៈ។

Verse 53

यमो महिषमास्थाय सेनाग्रे समवर्तत । चंडकिंकिणिवृंदेन सर्वतः परिवारितः

យមរាជ ជិះលើក្របី បានឈរនៅមុខកងទ័ព ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញគ្រប់ទិសដោយហ្វូងកណ្តឹងចង្រៃដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលរោទ៍ខ្លាំង។

Verse 54

कल्पकालोज्जवालापूरितांबरगोचरः । हुताश उरणारूढः शक्तिहस्तो व्यवस्थितः

អគ្គិ (ហុតាស) រលោងដូចភ្លើងនៅចុងកល្បៈ បំភ្លឺមេឃឲ្យពេញដោយពន្លឺ បានឈរត្រៀមខ្លួន—ជិះលើចៀម និងកាន់លំពែងនៅក្នុងដៃ។

Verse 55

पवनोंऽकुशपाणिस्तु विस्तारितमहाजवः । महाऋक्षं समारूढं सेनाग्रे समदृश्यत

បវន (វាយុ) កាន់អង្គុសនៅក្នុងដៃ បង្ហាញល្បឿនដ៏មហិមា ត្រូវបានឃើញនៅមុខកងទ័ព—ជិះលើខ្លាឃ្មុំធំមួយ។

Verse 56

भुजगेन्द्रं समारूढो जलेशो भगवान्स्वयम् । महापाशधरो वीरः सेनायां समवर्तत

ព្រះវរុណ ជាព្រះអម្ចាស់នៃទឹក ដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ ជិះលើព្រះនាគរាជ បានឈររៀបចំក្នុងកងទ័ព—វីរបុរស កាន់ខ្សែបាសដ៏មហិមា។

Verse 57

नरयुक्ते रथे दिव्ये धनाध्यक्षो व्यचीचरत् । महासिंहरवो युद्धे गदाहस्तो व्यवस्थितः

លើរថទិព្វដែលអូសដោយមនុស្ស គុបេរៈ ព្រះអធិបតីនៃទ្រព្យសម្បត្តិ បានចលនា—គ្រហឹមដូចសីហាធំក្នុងសង្គ្រាម ឈរត្រៀមដោយកាន់គដា។

Verse 58

राक्षसेशोऽथ निरृती रथे रक्षोमुखैर्हयैः । धन्वी रक्षोगणवृतो महारावो व्यदृश्यत

បន្ទាប់មក និរឋតិ ព្រះអធិបតីក្នុងចំណោមរាក្សស បានឃើញលើរថដែលអូសដោយសេះមានមុខរាក្សស—ជាអ្នកបាញ់ធ្នូ ព័ទ្ធជុំវិញដោយកងរាក្សស ហ៊ឺហា​ដោយសំឡេងគួរភ័យ។

Verse 59

चंद्रादित्यावश्विनौ च वसवः साध्यदेवताः । विश्वेदेवाश्च रुद्राश्च सन्नद्धास्तस्थुराहवे

ចន្ទ្រ និង អាទិត្យ អស្វិនទាំងពីរ វសុ សាធ្យទេវតា វិស្វេទេវ និង រុទ្រាទាំងឡាយ—សព្វគ្រឿងអាវុធពេញលេញ—ឈរមាំមួនសម្រាប់សង្គ្រាម។

Verse 60

हेमपीठत्तरासंगाश्चित्रवर्मायुधध्वजाः । गंधर्वाः प्रत्यदृश्यन्त कृत्वा विश्वावसुं मुखे

គន្ធರ್ವាទាំងឡាយបានលេចឡើង ពាក់អាវលើពណ៌មាស កាន់អាវុធ និងទង់ជ័យដ៏រុងរឿង—ដោយដាក់ វិស្វាវសុ ជាមុខមាត់នៅខាងមុខ។

Verse 61

तथा रक्तोत्तरासंगा निर्मलायोविभूषणाः । गृध्रध्वजा अदृश्यंत राक्षसा रक्तमूर्धजाः

ដូចគ្នានោះ រាក្សសាទាំងឡាយបានលេចឡើង ពាក់អាវលើពណ៌ក្រហម តុបតែងដោយគ្រឿងដែករលោង កាន់ទង់មានរូបសត្វក្រពើ (គ្រុឌ្រ) និងមានសក់ពណ៌ក្រហមដូចឈាម។

Verse 62

तथा भीमाशनिकराः कृष्णवस्त्रा महारथाः । यक्षास्तत्र व्यदृश्यंत मणिभद्रादिकोटिशः

នៅទីនោះក៏បានឃើញយក្សា ជាវីរបុរសកាន់អាវុធដូចផ្គរលាន់ដ៏គួរភ័យ ស្លៀកពាក់ខ្មៅ ជាមហារថី លេចឡើងជាច្រើនកោដិ ចាប់ពីមណិភទ្រា។

Verse 63

ताम्रोलूकध्वजा रौद्रा द्वीपिचर्मांबरास्तथा । पिशाचास्तत्र राजंते महावेगपुरःसराः

នៅទីនោះផងដែរ ពិសាចា លេចធ្លោភ្លឺរលោង ដ៏សាហាវ កាន់ទង់មានរូបសត្វអ៊ូលពណ៌ទង់ដែង ស្លៀកស្បែកខ្លា រត់មុខទៅដោយល្បឿនខ្លាំង។

Verse 64

तथैव श्वेतवसनाः सितपट्टपताकिनः । मत्तेभवाहनप्रायाः किंनरास्तस्थुराहवे

ដូច្នេះដែរ គិន្នរា ឈរនៅសមរភូមិ ស្លៀកពាក់ស trắng កាន់ទង់សូត្រពណ៌ភ្លឺ ហើយភាគច្រើនជិះដំរីកំពុងឆ្កួតកម្តៅ។

Verse 65

मुक्ताजाल पिरष्कारो हंसो हारसमप्रभः । केतुर्जलधिनाथस्य सौम्यरूपो व्यराजत

ទង់របស់ព្រះអម្ចាស់សមុទ្រ បានភ្លឺរលោងដោយរូបសត្វហង្ស ដ៏សោភា ដូចត្រូវតែងដោយសំណាញ់មុត្ដា រលោងដូចខ្សែក។

Verse 66

पंचरागमहारत्नविटंको धनदस्य च । ध्वजः समुत्थितो भाति यातुकाम इवांबरम्

ហើយទង់របស់កុបេរ (ធនទ) ដែលតុបតែងដោយមហារត្ន៍ «បញ្ចរាគ» បានលេចឡើងភ្លឺរលោង ដូចជាបំណងចង់ហោះឡើងទៅមេឃ។

Verse 67

कार्ष्णलोहमयो ध्वांक्षो यमस्याभून्महाध्वजः । राक्षसेशस्य वदनं प्रेतस्य ध्वज आबभौ

ទង់ធំរបស់ព្រះយម មានរូបក្អែកធ្វើពីដែកខ្មៅ; ហើយសម្រាប់ម្ចាស់រាក្សស ទង់មួយបង្ហាញមុខព្រេតបានលេចឡើង។

Verse 68

हेमसिंहध्वजौ देवौ चन्द्रार्कवमितद्युति । कुंभेन चित्रवर्णेन केतुराश्विनयोरभूत्

ទេវទាំងពីរ កាន់ទង់មានសត្វសិង្ហមាស បញ្ចេញពន្លឺដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ; ចំណែកគូអស្វិន ទង់របស់ពួកគេជាកុಂಭពណ៌ចម្រុះ។

Verse 69

मातंगो हेमरचितश्चित्ररत्नपरिष्कृतः । ध्वजः शतक्रतोरासीत्सितचा मरसंस्थितः

សម្រាប់សតក្រតុ (ឥន្ទ្រ) ទង់មានរូបដំរីធ្វើពីមាស តុបតែងដោយគ្រឿងរត្នអស្ចារ្យ ហើយមានចាមរាពណ៌សនៅជាប់។

Verse 70

अन्येषां च ध्वजास्तत्र नानारूपा बभू रणे । सनागयक्षगंधर्वमहोरगनिशाचरा

នៅក្នុងសមរភូមិនោះ អ្នកដទៃទៀតក៏មានទង់ជាច្រើនរូបរាង—ក្នុងចំណោមនាគ យក្ស គន្ធರ್ವ មហោរគ និងអ្នកដើរពេលយប់។

Verse 71

सेना सा देवराजस्य दुर्जया प्रत्यदृश्यत । कोटयस्तास्त्रयस्त्रिंशन्नानादेवकायिनाम्

កងទ័ពនោះរបស់ស្តេចទេវតា មើលទៅមិនអាចឈ្នះបាន—មានចំនួនសាមសិបបីកោដិ ប្រមូលដោយក្រុមទេវកាយនានាប្រភេទ។

Verse 72

हैमाचलाभे सितकर्णचामरे सुवर्णपद्मामलसुंदरस्रजि । कृताभिरामोज्ज्वलकुंकुमांकुरे कपोललीताविविमुक्तरावे

ព្រះអង្គភ្លឺរលោងដូចភ្នំមាស មានក្រវិលពណ៌ស និងកង្ហារព្រុយយ៉ាក់ ពាក់មាលាផ្កាឈូកមាសស្អាតបរិសុទ្ធ; ថ្ពាល់តុបតែងដោយពន្លកកេសរ (សាហ្វ្រ៉ុន) ភ្លឺចែងចាំង ហើយព្រះអង្គបញ្ចេញសម្លេងគ្រហឹមក្រអូបរំពង។

Verse 73

श्रितस्तदैरावणनामकुंजरे महाबलश्चित्रविशेषितांबरः । विशालवज्रांगवितानभूषितः प्रकीर्णकेयूरभुजाग्रमंडलः

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គមានពលកម្លាំងដ៏មហិមា អង្គុយលើដំរីឈ្មោះអៃរាវត (Airāvata) ពាក់អាវពាក់តុបតែងដោយលំនាំអស្ចារ្យ; តុបតែងដោយពន្លឺដូចផ្ទាំងមេឃមានផ្គរលាន់ និងមានកងដៃភ្លឺចែងចាំងរាយព័ទ្ធជុំវិញរង្វង់ដៃដ៏ខ្លាំងក្លា។

Verse 74

सहस्रदृग्बंदिसहस्रसंस्तुतस्त्रिविष्टपेऽशोभत पाकशासनः

នៅស្ថានសួគ៌ ត្រីវិଷ្ដប (Triviṣṭapa) ព្រះបាកសាសនៈ (ឥន្ទ្រ) អ្នកមានព្រះនេត្រពាន់ ត្រូវបានសរសើរដោយកវីបណ្ឌិតរាប់ពាន់ ហើយព្រះអង្គភ្លឺរលោងដោយសិរីរុងរឿង។