Adhyaya 38

Verse 1

नारद उवाच । भूमेर्योजनलक्षे च कौरव्य रविमंडलम् । योजनानां सहस्राणि भास्करस्य रथो नव

នារ​ទៈបាននិយាយថា៖ ឱ កូនចៅកុរុ! វង់ព្រះអាទិត្យស្ថិតឆ្ងាយពីផែនដីមួយលក្ខយោជនៈ។ រថរបស់ព្រះអាទិត្យមានទំហំប្រាំបួនពាន់យោជនៈ។

Verse 2

ईषादंडस्ततैवास्य द्विगुणः परिकीर्तितः । सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतानि विवस्वतः

ដងឈើរថនោះ ត្រូវបាននិយាយថា មានប្រវែងទ្វេដង។ ហើយសម្រាប់វិវស្វាន (ព្រះអាទិត្យ) គេបានពោលថា មានប្រាំពីរកន្លះកោដិ និងទៀតទាំងប្រាំពីរនិយុត (ជាចំនួន/វិមាត្រ)។

Verse 3

योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम् । त्रिनाभि तच्च पंचारं षण्नेमि परिकीर्तितम्

អ័ក្សរបស់វាមានប្រវែងជាយោជនាច្រើន ហើយលើអ័ក្សនោះ កង់ត្រូវបានដំឡើង។ កង់នោះត្រូវបានពណ៌នាថា មានមជ្ឈដ្ឋានបី កាំប្រាំ និងរង្វង់កង់ប្រាំមួយ។

Verse 4

चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वितीयोऽक्षोऽपि विस्तृतः । पंच चान्यानि सार्द्धानि स्यन्दनस्य तु पांडव

អ័ក្សទីពីរផងដែរ ត្រូវបានពង្រីកដល់សែសិបពាន់ (យោជនា)។ ហើយឱ បណ្ឌវៈ រថស្យន្ទនៈនោះ មានទំហំបន្ថែមប្រាំកន្លះទៀតក្រៅពីនេះ។

Verse 5

अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तद्युगार्द्धयोः । ह्रस्वोऽक्षस्तद्युगार्द्धं च ध्रुवाधारं रथस्य वै

ប្រវែងនៃអ័ក្សទាំងពីរ ក៏ជាប្រវែងនៃពាក់កណ្តាលយូករបស់វាផងដែរ។ អ័ក្សដែលខ្លី និងពាក់កណ្តាលយូកនោះ ជាគ្រឹះថេរ (ធ្រុវាធារ) នៃរថពិតប្រាកដ។

Verse 6

द्वितीयोऽक्षस्तथा सव्ये चक्रं तन्मानसे स्थितम् । हयाश्च सप्त च्छांदांसि तेषां नामानि मे श्रृणु

អ័ក្សទីពីរនោះដូចគ្នា ស្ថិតនៅខាងឆ្វេង ហើយកង់ត្រូវបានដំឡើងនៅលើផ្នែកនោះ។ ហើយមានសេះប្រាំពីរ ដែលមានឈ្មោះតាមឆន្ទៈវេទៈ។ ចូរស្តាប់ឈ្មោះរបស់ពួកវាពីខ្ញុំ។

Verse 7

गायत्री च बृहत्युष्णिग्जगती त्रिष्टुवेव च । अनुष्टुप्पंक्तिरित्युक्ताश्छंदांसि हरयो रवेः

គាយត្រី បૃហតី ឧષ્ણិគ ជគតី ត្រីष्टុប ផងដែរ; ហើយ អនុષ્ટុប និង បង្គ្តិ—ឆន្ទៈវេទៈទាំងនេះ ត្រូវបានប្រកាសថា ជាសេះរបស់ព្រះអាទិត្យ ដឹកនាំពន្លឺរបស់ទ្រង់តាមចង្វាក់នៃវាចាសក្ការ។

Verse 8

नैवास्तमनमर्कस्य नोदयः सर्वदा सतः । उदयास्तमनाक्यं हि दर्शनादर्शनं रवेः

សម្រាប់ព្រះអាទិត្យ ដែលមានសភាពមានសច្ចៈជានិច្ច មិនមាន “លិច” ឬ “រះ” ទេ។ អ្វីដែលមនុស្សហៅថា រះ និង លិច គ្រាន់តែជាការបង្ហាញ និងការលាក់ខ្លួនរបស់ រាវិ ចំពោះភ្នែកយើងប៉ុណ្ណោះ។

Verse 9

शक्रदीनां पुरे तिष्ठन्स्पृशत्येष पुरत्रयम् । विकीर्णोऽतो विकर्णस्थस्त्रिकोणार्धपुरे तथा

ព្រះអាទិត្យ ឈរនៅក្នុងទីក្រុងរបស់ឥន្ទ្រ និងទេវតាផ្សេងៗ ហើយប៉ះពាល់ដល់ “ទីក្រុងបី” នៃស្ថានសួគ៌ ក្នុងដំណើររបស់ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះទើបហៅថា “រាលដាល” គឺស្ថិតនៅទិសទាំងឡាយ ហើយក៏ឆ្លងកាត់ការបែងចែកជាទ្រីកោណ និង “ពាក់កណ្តាលទីក្រុង” នៃមណ្ឌលលោកផងដែរ។

Verse 10

अयनस्योत्तरस्यादौ मकरं याति भास्करः । ततः कुम्भं च मीनं च राशे राश्यंतरं तथा

នៅដើមនៃដំណើរខាងជើង (ឧត្តរាយណ) ព្រះភាស្ករ ចូលទៅកាន់រាសី មಕರ (មகரៈ)។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបន្តទៅកាន់ កុម្ភ (កុម្ភៈ) និង មೀನ (មីនៈ) ដោយផ្លាស់ពីរាសីមួយទៅរាសីមួយតាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ។

Verse 11

त्रिष्वेतेष्वथ भुक्तेषु ततो वैषुवतीं गतिम् । प्रयाति सविता कुर्वन्नहोरात्रं च तत्समम्

ពេលរាសីទាំងបីនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់រួច សវិត្រ ទៅដល់ចលនាវៃសុវតី (សមវិសុវ) ហើយធ្វើឲ្យថ្ងៃ និងយប់ ស្មើគ្នាតាមមាត្រា។

Verse 12

ततो रात्रिः क्षयं याति वर्धते तु दिनं दिनम् । ततश्च मिथुनस्यांते परां काष्ठामुपागतः

បន្ទាប់មក យប់ថយចុះ ខណៈថ្ងៃកើនឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃ។ ហើយនៅចុងរាសី មិថុន (មិថុនៈ) ព្រះអង្គទៅដល់កំពូលបំផុត គឺចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃការឡើងខាងជើងនោះ។

Verse 13

राशिं कर्कटकं प्राप्य कुरुते दक्षिणायांनम् । कुलालचक्रपर्यंतो यथा शीघ्रं निवर्तते

ព្រះអាទិត្យឈានដល់រាសីកក្កដា (កាក៌ដក) ហើយចាប់ផ្តើមដំណើរទៅទិសខាងត្បូង (ទក្ខិណាយន)។ ដូចជាគែមកង់ជាងធ្វើភាជន៍ វាបត់ត្រឡប់វិញយ៉ាងរហ័ស។

Verse 14

दक्षिणायक्रमे सूर्यस्तथा शीघ्रं निवर्तते । अतिवेगितया कालं वायुमार्गबलाच्चरन्

ក្នុងដំណើរទក្ខិណាយន ព្រះអាទិត្យក៏បត់ត្រឡប់វិញយ៉ាងរហ័សដូចគ្នា។ ដោយល្បឿនខ្លាំង គាត់ឆ្លងកាត់កាលៈ ដោយកម្លាំងផ្លូវខ្យល់ជំរុញ។

Verse 15

तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं स कालेनाल्पेन गच्छति । कुलालचक्रमध्यस्थो यता मंदं प्रसर्पति

ហេតុនេះ ព្រះអាទិត្យឆ្លងកាត់ដីធ្លីបានឆ្ងាយជាង ក្នុងពេលខ្លីជាង។ ដូចអ្នកនៅផ្នែកខាងក្រៅនៃកង់ជាងធ្វើភាជន៍ ដែលរត់លឿន ដូច្នោះដែរ ក្នុងវគ្គនោះ គាត់រីកចម្រើនយ៉ាងរហ័ស។

Verse 16

तथोदगयने सूर्यः सर्पते मंदविक्रमः । तस्माद्दीर्घेण कालेन भूमिमल्पं निगच्छति

ដូចគ្នានេះ ក្នុងឧទគាយន (ដំណើរទៅទិសខាងជើង) ព្រះអាទិត្យរអិលទៅដោយជំហានទន់ភ្លន់។ ហេតុនេះ ក្នុងពេលវែង គាត់គ្របដណ្តប់បានតែដីធ្លីតិច។

Verse 17

संध्याकाले च मंदेहाः सूर्यमिच्छंति खादितुम् । प्रजापतिकृतः शापस्तेषां फाल्गुन रक्षसाम्

នៅពេលសន្ធ្យា អសុរ​មន្ទេហា ចង់លេបព្រះអាទិត្យ។ ឱ ផាល់គុនៈ នេះជាសាបដែលព្រះប្រជាបតិ បានប្រកាសលើរាក្សសទាំងនោះ។

Verse 18

अक्षयत्वं शरीराणां मरणं च दिनेदिने । ततः सूर्यस्य तैर्युद्धं भवत्यत्यंतदारुणम्

រាងកាយរបស់ពួកគេដូចជាមិនចេះខូចសាប ប៉ុន្តែស្លាប់រៀងរាល់ថ្ងៃម្តងហើយម្តងទៀត; ដូច្នេះ សង្គ្រាមរបស់ពួកគេជាមួយព្រះអាទិត្យ ក្លាយជាភ័យរន្ធត់យ៉ាងខ្លាំង។

Verse 19

ततो गायत्रिपूतं यद्द्विजास्तोयं क्षिपंति च । तेन दह्यंति ते पापाः संध्योपासनतः सदा

បន្ទាប់មក ទឹកដែលពួកទ្វិជៈបោះចេញ—បានបរិសុទ្ធដោយគាយត្រី—ដុតឆេះសត្វមានបាបទាំងនោះ; ដូច្នេះ ដោយការអធិស្ឋានសន្ធ្យាជានិច្ច ពួកវាត្រូវបានឆេះជានិរន្តរ៍។

Verse 20

ये संध्यां नाप्युपासंते कृतघ्ना यांति रौरवम् । प्रतिमासं पृथक्सूर्य ऋषिगन्धर्वराक्षसैः

អ្នកណាមិនបូជាសន្ធ្យា សូម្បីតែម្តង—ជាអ្នកអកតញ្ញូ—នឹងទៅដល់នរករោរវៈ។ ហើយព្រះអាទិត្យ ដែលខុសគ្នាតាមខែនីមួយៗ ត្រូវបានអមដំណើរដោយឥសី គន្ធರ್ವ និងរាក្សស។

Verse 21

अप्सरोग्रामणीसर्पैरथो याति च सप्तभिः । धातार्यमा मित्रवरुणौ विवस्वानिन्द्र एव च

លើសពីនេះទៀត ព្រះអាទិត្យដំណើរទៅជាមួយសហាយប្រាំពីរ—អប្សរា មេដឹកនាំ និងពស់—ហើយក៏មាន ធាតា អរិយមា មិត្រ វរុណ វិវស្វាន និងឥន្ទ្រ ផងដែរ។

Verse 22

पूषा च सविता सोऽथ भगस्त्वष्टा च कीर्तितः । विष्णुश्चैत्रादिमासेषु आदित्या द्वादश स्मृताः

ពូសាន និងសវិត្រ បន្ទាប់មក ភគ និងទ្វាស្ត្រ ក៏ត្រូវបានប្រកាសផងដែរ; ហើយវិෂ್ಣុ—ដូច្នេះ ចាប់ពីខែចៃត្រា ត្រូវចងចាំអាទិត្យទាំងដប់ពីរ ជាអំណាចគ្រប់គ្រង។

Verse 23

ततो दिवाकरस्थानान्मंडलं शशिनः स्तितम् । लक्षमात्रेण तस्यापि त्रिचक्रोरथ उच्यते

បន្ទាប់ពីទីស្ថាននៃព្រះអាទិត្យ ទៅលើមានគន្លងរបស់ព្រះចន្ទ; គេនិយាយថា ឆ្ងាយប្រហែលមួយលក្ខយោជនៈ។ សម្រាប់ព្រះចន្ទផង រថត្រូវបានពិពណ៌នាថា មានកង់បី។

Verse 24

कुंदाभा दश चैवाश्वा वामदक्षिणतो युताः । पूर्णे शतसहस्रे च योजनानां निशाकरात्

សេះដប់ពណ៌សដូចផ្កាម្លិះ ត្រូវបានចងទាញនៅខាងឆ្វេង និងខាងស្តាំ។ ហើយនៅចម្ងាយពេញមួយសតសហស្រ​យោជនៈ លើសពីព្រះចន្ទ…

Verse 25

नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नमुपरिष्टात्प्रकाशते । चतुर्दश चार्बुदान्यप्यशीतिः सरितांपतिः

លើសពីនោះ មានមណ្ឌលនៃនក្ខត្រទាំងមូលភ្លឺរលោងនៅខាងលើ។ (ទំហំរបស់វា) ត្រូវបានពោលថា ដប់បួនអរពុទ និងប៉ែតសិប—ដូច្នេះបានពិពណ៌នាព្រះអម្ចាស់នៃទន្លេ។

Verse 26

विंशतिश्च तथा कोट्यो नक्षत्राणां प्रकीर्तिताः । द्वे लक्षे चोत्तरे तस्माद्बुधो नक्षत्रमण्डलात्

ហើយនក្ខត្រចំនួនម្ភៃកោដិ ត្រូវបានប្រកាស។ លើសពីមណ្ឌលនក្ខត្រនោះទៅទៀត ពីរលក្ខយោជនៈ មានព្រះពុធ (ព្រះពុធ/ពុធៈ) ស្ថិតនៅ លើសពីគន្លងនៃនក្ខត្រ។

Verse 27

वाय्वग्निद्रव्यसंभूतो रथश्चंद्रसुतस्य च । पिशंगैस्तुरसोष्टाभिर्वायवेगिभिः

រថរបស់ព្រះចន្ទសុត្រ (ព្រះពុធ) កើតពីសារធាតុដែលបង្កើតដោយខ្យល់ និងភ្លើង។ វាត្រូវបានទាញដោយសេះប្រាំបីពណ៌ត្នោតលឿង រហ័សរហួន ដើរដូចល្បឿនខ្យល់។

Verse 28

द्विलक्षश्चोत्तरे तस्माद्बुधाच्चाप्युशना स्मृतः । शुक्रस्यापि रथोष्टाभिर्युक्तोऽभूत्संभवैर्हयैः

លើសពីនោះឡើងទៅពីរលក្ខ និងលើសពីពុធ (ព្រះពុធ/មេគុរី) គេរំលឹកថា អុសនា (សុក្រាចារ្យ/ព្រះសុក្រ-វេនុស) ស្ថិតនៅទីនោះ។ រថរបស់ព្រះសុក្រ ក៏ត្រូវបានចងដោយសេះប្រាំបី កើតពីប្រភពសេឡេស្ទ្យ។

Verse 29

लक्षद्वयेन भौमस्य स्मृतो देवपुरोहितः । अष्टाभिः पांडुरैरश्वैर्युक्तोऽस्य कांचनोरथः

ពីរលក្ខឆ្ងាយពីភោម (ព្រះអង្គារ) គេនិយាយថា ព្រះគ្រូបូជាចារ្យនៃទេវតា (ព្រះព្រហស្បតិ/ព្រះព្រហស្បតិ-ជូពីទ័រ) ស្ថិតនៅ។ រថមាសរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានចងដោយសេះប្រាំបី ពណ៌សស្រអាប់។

Verse 30

सौरिर्बृहस्पतेश्चोर्ध्वं द्विलक्षे समुपस्थितः । आकाशसंभवैरश्वैरष्टाभिः शबलै रथः

សោរី (សានិ/សៅតឺន) ស្ថិតនៅលើសពីព្រហស្បតិ (ជូពីទ័រ) ដោយពីរលក្ខ។ រថរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានទាញដោយសេះប្រាំបី ពណ៌ចម្រុះ កើតពីអាកាស។

Verse 31

स्वर्भानोस्तुरगाश्चाष्टौ भृंगाभा धूसरारथम् । वहंति च सकृद्युक्ता आदित्याधःस्थितास्तथा

សេះប្រាំបីរបស់ស្វರ್ಭានុ មានពណ៌ខ្មៅដូចឃ្មុំ កាន់ទ្ររថពណ៌ប្រផេះរបស់គាត់។ ពួកវាត្រូវបានចងតែម្តង ហើយរត់ទៅតាមផ្លូវ ដោយស្ថិតនៅក្រោមព្រះអាទិត្យ។

Verse 32

सौरेर्लक्षं स्मृतं चोर्ध्वं ततः सप्तर्षिमण्डलम् । ऋषिभ्यश्चापि लक्षेण ध्रुवश्चोर्ध्वं व्यवस्थितः

លើសពីសោរី (សានិ/សៅតឺន) ដោយមួយលក្ខ គេរំលឹកថាមានតំបន់មួយ; លើសពីនោះទៅទៀត គឺរង្វង់នៃសប្តឫសិ (សប្តឫសិមណ្ឌល)។ ហើយលើសពីឫសិទាំងនោះដោយមួយលក្ខទៀត ធ្រុវ (ផ្កាយប៉ូល) ឈរតាំងមាំមួន។

Verse 33

मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः । ध्रुवोऽपि शिंशुमारस्य पुच्छाधारे व्यवस्थितः

ធ្រ៊ូវៈ បានក្លាយជាចំណុចបង្វិលនៃកង់ពន្លឺទាំងមូល (មណ្ឌលមេឃ)។ ហើយធ្រ៊ូវៈ ក៏ស្ថិតនៅលើទីទ្រនៃចុងកន្ទុយរបស់ សិំśumāra (ដុលហ្វីនកោស्मिक)។

Verse 34

यमाहुर्वासुदेवस्य रूपमात्मानमव्ययम् । वायुपाशैर्ध्रुवे बद्धं सर्वमेतच्च फाल्गुन

អ្វីដែលគេហៅថា «អាត្មា អមតៈ មិនរលាយ»—ជារូបសម្បត្តិរបស់ វាសុទេវៈ—នោះហើយដែលចងទាំងអស់នេះឲ្យជាប់នឹង ធ្រ៊ូវៈ ដោយខ្សែចងនៃខ្យល់ ឱ ផាល្គុន (អរជុន)។

Verse 35

नवयोजनसाहस्रं मण्डलं सवितुः स्मृतम् । द्विगुणं सूर्यविस्तारान्मण्डलं शशिनः स्मृतम्

មណ្ឌលព្រះអាទិត្យ ត្រូវបានគេរំលឹកថាមានទំហំ ប្រាំបួនពាន់ យោជនៈ។ មណ្ឌលព្រះចន្ទ ត្រូវបានគេរំលឹកថា មានទំហំទ្វេដងនៃវិសាលភាពព្រះអាទិត្យ។

Verse 36

तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति । उद्धृत्य पृथिवीच्छायां निर्मलां मण्डलाकृतिः

ស្វರ್ಭានុ (រាហ៊ូ) ដែលមានរូបរាងស្មើនឹងពួកវា ក៏រអិលរត់នៅខាងក្រោម។ ដោយលើកយកស្រមោលផែនដីឡើង គាត់បង្ហាញខ្លួនជាមណ្ឌលមូលស្អាតច្បាស់។

Verse 37

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवश्च विधीयते । भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयोऽथ बृहस्पतिः

ទំហំមួយភាគដប់ប្រាំមួយនៃមណ្ឌលព្រះចន្ទ ត្រូវបានកំណត់ឲ្យ ភារគវ (សុក្រ/វេនុស)។ ហើយ ព្រហស្បតិ (ព្រហស្បតិ/ជុពីទ័រ) ត្រូវដឹងថា តិចជាង ភារគវ មួយភាគបួន។

Verse 38

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी बुधस्तथा । शतानि पंच चत्वारित्रीणि द्वे चैकयोजनम्

វក្រសೌរី (សៅរៈ/សៅរ៍) និង ពុធ (ព្រះពុធ) មានមាឌខ្វះមួយភាគបួនពី បृहស្បតិ (ព្រះព្រហស្បតិ)។ មាឌនោះត្រូវបានរាប់ជារយៈ៖ ប្រាំ បួន បី ពីរ ហើយចុងក្រោយ មួយយោជន៍។

Verse 39

योजनार्धप्रमाणानि भानि ह्रस्वं न विद्यते । भूमिलोकश्च भूर्लोकः पादगम्यः प्रकीर्तितः

ព្រះភាន (ភ្លើងមេឃ/ភពភ្លឺ) មានមាឌកន្លះយោជន៍; មិនទទួលស្គាល់មាឌតូចជាងនេះឡើយ។ ពិភពដី—ភូលោក (Bhūloka) ពិភពលើដី—ត្រូវបានប្រកាសថា អាចដើរឆ្លងកាត់ដោយជើង។

Verse 40

भूमिसूर्यांतरं तच्च भुवर्लोकः प्रकीर्तितः । ध्रुवसूर्यांतरं तच्च नियुतानि चतुर्दश

ចន្លោះរវាងផែនដី និង ព្រះអាទិត្យ នោះត្រូវបានហៅថា ភុវរលោក (Bhuvarloka)។ ហើយចន្លោះរវាង ធ្រុវ (Dhruva) និង ព្រះអាទិត្យ ត្រូវបាននិយាយថា មានដប់បួន និយុត (niyuta)។

Verse 41

स्वर्लोकः सोऽपि गदितो लोकसंस्थानचिंतकैः । ध्रुवादूर्ध्वं तथा कोटचिर्महर्लोकः प्रकीर्तितः

ស្វរលោក (Svarloka) ក៏ត្រូវបានពណ៌នាដោយអ្នកដែលសមាធិគិតអំពីរចនាសម្ព័ន្ធនៃលោកទាំងឡាយ។ លើសពី ធ្រុវ (Dhruva) ឡើងទៅ មហរលោក (Maharloka) ត្រូវបានប្រកាសថា លាតសន្ធឹងយ៉ាងធំទូលាយ តាមមាត្រកូដិ (koṭi) ជាច្រើន។

Verse 42

द्वे कोट्यौ च जनो यत्र निवसंति चतुःसनाः । चतुर्भिश्चापि कोटीभिस्तपोलोकस्ततः स्मॉतः

ទីនោះហៅថា ជនលោក (Janoloka) ដែលព្រះកុមារៈទាំងបួន (ចតុសនៈ) ស្នាក់នៅ។ ហើយលើសពីនោះទៅ តបោលោក (Tapoloka) ត្រូវបានចងចាំថា លាតសន្ធឹងដោយកូដិ (koṭi) ចំនួនបួន។

Verse 43

वैराजा यत्र ते देवाः स्थिता दाहविवर्जिताः । षड्गुणेन तपोलोकात्सत्यलोको विराजते

ទីដែលទេវតាវೈរាជា ស្ថិតនៅដោយសុខសាន្ត មិនមានទុក្ខវេទនា ឬការដុតឆេះឡើយ។ លើសពីតបោលោក សត្យលោករុងរឿង ប្រាំមួយគុណជាមាត្រា។

Verse 44

अपुनर्मरका यत्र ब्रह्मलोको हि स स्मृतः । अष्टादस तथा कोट्यो लक्षाण्यशीतिपंच च

ទីដែលមិនមានការត្រឡប់ទៅស្លាប់ម្ដងទៀត នោះគេរំលឹកថាជាព្រហ្មលោក។ មាត្ររបស់វាត្រូវបាននិយាយថា ដប់ប្រាំបីកោដិ និងប៉ែតសិបប្រាំលក្ខ។

Verse 45

शुभं निरुपमं स्थानं तदूर्ध्वं संप्रकाशते । भूर्भूवःस्वरिति प्रोक्तं त्रैलोक्यं कृतकं त्विदम्

លើសពីនោះ មានស្ថានដ៏មង្គល មិនអាចប្រៀបបាន រុងរឿងភ្លឺចែងចាំង។ ‘ភូរ ភូវៈ ស្វៈ’ ដូច្នេះហៅថា ត្រីលោក; ហើយអាណាចក្របីជាន់នេះ គេហៅថា ‘ក្រឹតក’ (បានបង្កើត)។

Verse 46

जनस्तपस्तथा सत्यमिति चाकृतकं त्रयम् । कृतकाकृतयोर्मध्ये मर्हर्लोक इति स्मृतः

‘ជនៈ តបៈ សត្យៈ’—ត្រីលោកនេះក៏ហៅថា ‘អក្រឹតក’ (មិនបានបង្កើត)។ រវាង ‘ក្រឹតក’ និង ‘អក្រឹតក’ គេរំលឹកថាមាន មហរលោក។

Verse 47

शून्यो भवति कल्पांते योत्यंतं न विनश्यति । एते सप्त समाख्याता लोकाः पुण्यैरुपार्जिताः

នៅចុងកល្បៈ ពេលសព្វវត្ថុក្លាយជាសូន្យ ស្ថានដ៏អធិឧត្តមនោះ មិនវិនាសសូម្បីតែបន្តិច។ ទាំងនេះត្រូវបានប្រកាសថាជា លោកទាំងប្រាំពីរ ដែលបានសម្រេចដោយបុណ្យ (ពុណ្យ)។

Verse 48

यज्ञैर्दानैर्जपैर्होमैस्तीर्थैर्व्रतसमुच्चयैः । वेदादिप्रोक्तैरन्यैश्च साध्यांल्लोकानिमान्विदुः

ដោយយញ្ញៈ ទានៈ ជបៈ ហោមៈ ការធ្វើធម្មយាត្រាទៅទីរថៈបរិសុទ្ធ និងការប្រមូលវ្រតៈទាំងឡាយ ព្រមទាំងសាធនាផ្សេងៗដែលវេដៈ និងសាស្ត្រជាប់ពាក់ព័ន្ធបានបង្រៀន គេដឹងថា ពិភពទាំងនេះអាចសម្រេចបាន។

Verse 49

ततश्चांडस्य शिरसो धारा नीरमयी शिवा । सर्वलोकान्समाप्लाव्य गंगा मेरावुपागता

បន្ទាប់មក ពីកំពូលនៃអណ្ឌៈមហាកោសល្យ មានធារទឹកដ៏សិវៈ និងជាព្រះពរ បានកើតឡើង; វាបានជន់លិចពិភពទាំងអស់ ហើយគង្គានោះបានទៅដល់ភ្នំមេរុ។

Verse 50

ततो महीतलं सर्वं पातालं प्रविवेश सा । अंडमूर्ध्नि स्थिता देवी सततं द्वारवासिनी

បន្ទាប់មក នាងបានចូលទៅក្នុងផ្ទៃដីទាំងមូល និងបាតាលៈ (លោកក្រោមដី)។ ព្រះនាង ដែលស្ថិតលើកំពូលអណ្ឌៈមហាកោសល្យ ស្ថិតនៅជានិច្ច ដូចជាអ្នកយាមទ្វារ។

Verse 51

देवीनां कोटिकोटीभिः संवृता पिंगलेन च । तत्र स्थिता सदा रक्षां कुरुतेऽण्डस्य सा शुभा

ព្រះនាងដ៏មង្គល នោះ ស្ថិតនៅទីនោះជានិច្ច ដោយមានទេវីរាប់កោដិកោដិព័ទ្ធជុំវិញ និងមានពិង្គលៈផងដែរ ហើយនាងការពារអណ្ឌៈមហាកោសល្យជាបន្តបន្ទាប់។

Verse 52

निहंति दुष्टसंघातान्महाबलपराक्रमा । वायुस्कंधानि सप्तापिश्रृणुयद्वत्स्थितान्यपि

នាងមានកម្លាំង និងវីរភាពដ៏មហិមា បំផ្លាញក្រុមមនុស្សអាក្រក់ទាំងឡាយ។ ឥឡូវ ចូរស្តាប់អំពី “ស្កន្ធៈនៃខ្យល់” ទាំងប្រាំពីរផងដែរ ថាវាស្ថិតនៅយ៉ាងដូចម្តេច។

Verse 53

पृथिवीं समभिक्रम्य संस्थितो मेघमंडले । प्रवहोनाम यो मेघान्प्रवहत्यतिशक्तिमान्

ដោយគ្របដណ្ដប់ផែនដីទាំងមូល ព្រះខ្យល់គាំទ្រដំបូងស្ថិតនៅក្នុងមណ្ឌលពពក។ គេហៅថា «ប្រវាហ» អ្នកមានអានុភាពខ្លាំងបំផុត ដែលជំរុញពពកឲ្យរត់ទៅមុខ។

Verse 54

धूमजाश्वोष्मजा मेघाः सामुद्रैयन पूरिताः । तोयैर्भवंति नीलांगा वर्षिष्ठाश्चैव भारत

ឱ ភារតៈ ពពកកើតពីផ្សែង និងពីកម្តៅ ពេញដោយសំណើមដែលទាញមកពីសមុទ្រ។ ដោយទឹកទាំងនោះ វាក្លាយជារូបកាយខ្មៅស្រអែម ហើយជាអ្នកនាំភ្លៀងច្រើនបំផុត។

Verse 55

द्वितीयश्चावहो नाम निबद्धः सूर्यमंडले । तेन बद्धं ध्रुवेणेदं भ्राम्यते सूर्यमंडलम्

ទីពីរហៅថា «អាវហ» ត្រូវបានចងភ្ជាប់នឹងមណ្ឌលព្រះអាទិត្យ។ ដោយគាត់ចងភ្ជាប់ជាមួយធ្រុវៈ មណ្ឌលព្រះអាទិត្យនេះហើយវិលជុំ។

Verse 56

तृतीयश्चोद्वहो नाम चंद्रस्कंधे प्रतिष्ठितः । बद्धं ध्रुवेण येनेदं भ्राम्यते चंद्रमंडलम्

ទីបីហៅថា «ឧទ្វហ» តាំងនៅលើគ្រឹះគាំទ្រព្រះចន្ទ។ ដោយគាត់ចងភ្ជាប់នឹងធ្រុវៈ មណ្ឌលព្រះចន្ទនេះហើយវិលជុំ។

Verse 57

चतुर्थः संवहो नाम स्थितो नक्षत्रमण्डले । वातरश्मिभिराबद्धं ध्रुवेण सह भ्राम्यते

ទីបួនហៅថា «សំវហ» ស្ថិតនៅក្នុងមណ្ឌលនក្ខត្រ (ផ្ទះព្រះចន្ទ)។ ដោយខ្សែរស្មីខ្យល់ចងភ្ជាប់ វាបណ្ដាលឲ្យមណ្ឌលនោះវិលជុំរួមជាមួយធ្រុវៈ (ផ្កាយប៉ូល)។

Verse 58

ग्रहेषु पंचमः सोऽपि विवहो नाम मारुतः । ग्रहचक्रमिदं येन भ्राम्यते ध्रुवसंधितम्

ក្នុងចំណោមភពទាំងឡាយ ខ្យល់ទីប្រាំផងដែរ មាននាមថា «វិវាហ» ជាមារុត។ ដោយអំណាចរបស់វា កង់ភពទាំងនេះ ដែលភ្ជាប់ជាមួយ «ធ្រុវ» ត្រូវបានបង្វិលឲ្យវិលជានិច្ច។

Verse 59

षष्ठः परिवहो नाम स्थितः सप्तर्षिमंडले । भ्रमंति ध्रुवसंबद्धा येन सप्तर्षयो दिवि

ខ្យល់ទីប្រាំមួយ មាននាមថា «បរិវាហ» ស្ថិតនៅក្នុងមណ្ឌលសប្តឫសិ។ ដោយភ្ជាប់ជាមួយ «ធ្រុវ» សប្តឫសិទាំងឡាយនៅលើមេឃ វិលជុំដោយអំណាចរបស់វា។

Verse 60

सप्तमश्च ध्रुवे बद्धो वायुर्नाम्ना परावहः । येन संस्थापितं ध्रौव्यं चक्रं चान्यानि भारत

ហើយខ្យល់ទីប្រាំពីរ ដែលចងភ្ជាប់នឹង «ធ្រុវ» មាននាមថា «បរាវាហ»។ ដោយវា កង់ដែលមាន «ធ្រុវ» ជាកណ្ដាល និងរង្វង់ផ្សេងៗទៀត ត្រូវបានរក្សាឲ្យមាំមួនតាមលំដាប់កំណត់ ឱ ភារត។

Verse 61

यं समासाद्य वेगेन दिशामंतं प्रपेदिरे । दक्षस्य दश पुत्राणां सहस्राणि प्रजापतेः

ពួកគេបានទៅដល់វា ដោយល្បឿនដ៏ខ្លាំង ហើយបានមកដល់ដែនកំណត់នៃទិសទាំងឡាយ—គឺពាន់ៗនោះ ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់កូនប្រុសដប់នាក់របស់ទក្ខ ប្រជាបតិ។

Verse 62

एवमेते दितेः पुत्राः सप्तसप्त व्यवस्थिताः । अनारमंतः संवांति सर्वगाः सर्वधारिणः

ដូច្នេះ កូនប្រុសរបស់ទិតិទាំងនេះ ត្រូវបានរៀបចំជាក្រុមៗ ប្រាំពីរ និងប្រាំពីរ។ ពួកគេផ្លុំខ្យល់ចេញដោយមិនឈប់សម្រាក—ទៅបានគ្រប់ទីកន្លែង និងគាំទ្ររក្សាទាំងអស់។

Verse 63

ध्रुवादूर्ध्वमसूर्यं चाप्यनक्षत्रमतारकम् । स्वतेजसा स्वशक्त्या चाधिष्ठितास्ते हि नित्यदा

លើសពីធ្រុវៈទៅ មិនមានព្រះអាទិត្យ មិនមានក្រុមផ្កាយ ឬផ្កាយណាមួយឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា តំបន់ទាំងនោះតែងតែត្រូវបានគាំទ្រ និងគ្រប់គ្រងដោយពន្លឺ និងអំណាចដើមរបស់ខ្លួន។

Verse 64

इत्यूर्ध्वं ते समाख्यांतं पातालान्यथ मे श्रृणु

ដូច្នេះ ខ្ញុំបានពន្យល់អំពីអ្វីដែលស្ថិតនៅខាងលើដល់អ្នកហើយ; ឥឡូវនេះ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីបាតាលៈ ទាំងឡាយ (តំបន់ក្រោមដី)។