Mandala 5

Sukta 1

Sukta 5.1

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଏ—ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ଅଗ୍ନି ଭାବେ, ଯାହାଙ୍କ ଜିହ୍ୱାମାନେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଶ୍ମି ଦ୍ୟୁଲୋକ ପ୍ରତି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ ହୋତୃ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ—ଯିଏ ଋତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦ୍ୟାଵାପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଘୃତଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ପବିତ୍ର କରାଯାନ୍ତି; ଯେପରି ଉପାସକଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ର ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ବିସ୍ତୃତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକ ହୋଇଯାଏ।

12 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 2

Sukta 5.2

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ପ୍ରକଟ ଅଗ୍ନିରୂପେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଶିଶୁ ପରି ଲୁଚିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ ହୋତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ଶୁନଃଶେପ ପରି ବନ୍ଧନରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେ ଉପାସକ ପବିତ୍ର ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଆହୁତି ଦେଉଛି, ତାହାକୁ ରକ୍ଷା, ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ନିବାସ ଦାନ କରନ୍ତି।

12 mantras | Rishi: Atri (traditional attribution for RV 5.2) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 3

Sukta 5.3

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବହୁମୁଖୀ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ ବରୁଣଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମ ଋତ-ନିୟମ, ମିତ୍ରଙ୍କ ସମନ୍ୱୟ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ପରାକ୍ରମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଉପାସକଙ୍କୁ ଦୋଷ/ପାପବୋଧ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା, ଏବଂ ଗୁପ୍ତ କିମ୍ବା ପ୍ରକାଶ୍ୟ ହାନିରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି; ସେ ଶାପଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ ଭଲ ଗତି (ୟାମ)କୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରି ବସୁ—ସଦ୍ଗୁଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧି—ଦିଗକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ।

12 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 5.3) | Devata: Agni (as embodying Varuṇa, Mitra, Indra)

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 4

Sukta 5.4

ଏହି ଆତ୍ରେୟ ପରମ୍ପରାର ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବସୁପତି (ଧନ-ଧାନ୍ୟର ପ୍ରଭୁ) ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଉପରେ ରାଜସତ୍ତାର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଅଧ୍ୱରରେ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ସେ ବାଜ (ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଚୁରତା) ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ମାନବୀୟ ସଂଘର୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ସ୍ୟୋନ ଲୋକ’ (ସୁଖଦ ଲୋକ-କକ୍ଷ) ସହିତ ବିସ୍ତୃତ ସମୃଦ୍ଧି—ପୁତ୍ର, ବଳ, ପଶୁଧନ ଓ କୁଶଳ—ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।

9 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.4) | Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical verification)

Sukta 5

Sukta 5.5

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଜ୍ଞାତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ—ଯିଏ ହବି ବହନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଋତ (ଠିକ୍ ନିୟମ/ସତ୍ୟ-ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। ହବି ଅର୍ପଣର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟାରୁ ଏହା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସମନ୍ୱୟକୁ ଆଗେ ବଢ଼େ—ବିଶେଷକରି ରାତି ଓ ଉଷାର ତାଳକୁ ‘ଋତର ମାତା’ ଭାବେ—ଏବଂ ଶେଷରେ ସ୍ୱାହା-ସୂତ୍ରମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଅର୍ପଣକୁ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶେଷେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବିସ୍ତାର କରେ।

11 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (RV 5.5) | Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Gāyatrī

Sukta 6

Sukta 5.6

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ‘ଗୃହ’ (ଅସ୍ତମ୍) ଓ ଧନ-ନିଧି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହାଙ୍କ ଦିଗକୁ ସମସ୍ତ ପୋଷକ ଶକ୍ତି, ତ୍ୱରିତ ଉର୍ଜା ଓ ବିଜୟୀ ବଳ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଗତି କରେ। ଯଜ୍ଞରେ ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଚାଳିତ ଓ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି (ଇଷ୍) ଦେବାକୁ—ବିଶେଷକରି ବୀର-ଶକ୍ତି ଓ ଅଶ୍ୱ-ସଦୃଶ ତ୍ୱରା—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

10 mantras | Devata: Agni

Sukta 7

Sukta 5.7

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସବୁଠାରୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଇଷ୍ (ଇଚ୍ଛା/ସଙ୍କଳ୍ପ) ଓ ସ୍ତୋମ (ସ୍ତୁତି) କୁ ଏକତ୍ର କରି ଯଜ୍ଞକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଏ। ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠାକାରୀ, ମାଧୁର୍ୟ ଓ ବିସ୍ତୃତ ସମୃଦ୍ଧିର ଆଣନ୍ତା, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦସ୍ୟୁ-ଶକ୍ତିମାନେ ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ ବଳ ଅର୍ଜିତ ହୁଏ।

10 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (traditional; verify per anukramaṇī for RV 5.7) | Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain (verse length suggests non-Triṣṭubh; requires metrical verification)

Sukta 8

Sukta 5.8

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଋତର ଅନ୍ୱେଷୀମାନେ ଜ୍ୱାଳାଇଥିବା ସଦା-ପ୍ରାଚୀନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗୃହପତି, ଯିଏ ଶୃଙ୍ଖଳା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜ୍ଞ-ଉପାସନାକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଗାୟକମାନଙ୍କର ନମସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଇନ୍ଧନରେ ଭଲଭାବେ ଜ୍ୱଳିବାକୁ, ଏବଂ ନିଜ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମର୍ତ୍ୟକୁ ପୃଥିବୀୟ ବାଧା ଅତିକ୍ରମ କରାଇବାକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

7 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.8) | Devata: Agni

Chandas: Jagati (likely for RV 5.8.1–2; verify by syllable count in critical edition)

Sukta 9

Sukta 5.9

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଜାତବେଦସ୍‌ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ସର୍ବଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଆହୁତି গ্ৰହଣ କରି ମାନବ ଯଜ୍ଞପଥ ଅନୁସରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉପକାରୀ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଧନଦାୟକ ଶକ୍ତିର ସ୍ତୁତି ହୋଇଛି, ସହିତେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ କଠିନ ଏବଂ ଭସ୍ମକାରୀ ଶକ୍ତି ଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶେଷରେ ସଂଘର୍ଷରେ ବିଜୟୀ ସମୃଦ୍ଧି, ବୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ।

7 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (probable for 5.9) | Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short meter (uncertain from single verse; requires scan of full hymn 5.9)

Sukta 10

Sukta 5.10

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନି-ପୁରୋହିତଙ୍କୁ “ଓଜିଷ୍ଠ ଦ୍ୟୁମ୍ନ”—ସର୍ବାଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି—ଆଣିବାକୁ ଏବଂ ବିଜୟ, ଧନ ଓ ବଳ (ବାଜ) ପାଇଁ ଏକ ଖୋଲା ପଥ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଯେମାନଙ୍କର ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ତାପ/ଉତ୍ସାହ (ଶୁଷ୍ମ) ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତୃତ ଯଶକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରଶଂସା କରେ; ଶେଷରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ହୋତୃ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସଂଘର୍ଷମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଜୟୀ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦାନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି।

7 mantras | Devata: Agni

Sukta 11

Sukta 5.11

ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ ଜନରକ୍ଷକ ଏବଂ ଭାରତମାନଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ପଥରେ ନେଇଯାଉଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁରୋହିତ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମ ଉପସ୍ଥିତି—“ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ”—ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି; ସେ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ଓ ହବିବାହକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ମଥନ ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଦ୍‌ଘାଟିତ କରି ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ତାଙ୍କୁ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

6 mantras | Devata: Agni

Sukta 12

Sukta 5.12

ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ରଚିତ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ଋଷି ନିଜର “ସୁପରିଶୋଧିତ” ବାଣୀକୁ ଆହୁତି ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଶାଳ, ଋତ-ବାହକ ବୃଷଭ (ବୃଷନ୍) ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞରେ ଋତକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରଶ୍ନ କରେ—ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ କିଏ ବାନ୍ଧେ, ଅସତ୍ୟରୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଭାଗକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରେ, ଏବଂ “ବାକ୍/ଶବ୍ଦ”କୁ କିଏ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ—ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା ଯେ ଠିକ୍ ନିୟମିତ ଯଜ୍ଞ, ସଂଯମିତ ବାଣୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ପାଳନ ମିଶି ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ଓ ସ୍ଥିର ନିବାସ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।

6 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.12) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 13

Sukta 5.13

ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥିବା, ଚୟିତ ହୋତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଯଜ୍ଞକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଫଳଦାୟକ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ତୁତି (ଅର୍ଚ୍-) କୁ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ, ରକ୍ଷା, ଏବଂ “ବହୁବର୍ଣ୍ଣ” ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କ୍ରିୟାକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି।

6 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (attribution for RV 5.13 generally) | Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (probable for this short 3-pāda verse)

Sukta 14

Sukta 5.14

ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ସ୍ତୁତି ଓ ଇନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯେପରି ସେ ଯଜମାନଙ୍କ ଆହୁତିକୁ ଦେବସଭାକୁ ବହନ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନବଜାତ ଆଲୋକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଶତ୍ରୁବଳକୁ ଜୟ କରି ‘ଗାଈ/କିରଣ’, ଜଳ, ଏବଂ ଦ୍ୟୁଲୋକର ଦୀପ୍ତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରାନ୍ତି; ଏବଂ ଘୃତ, ସ୍ତୋତ୍ର, ଓ ଶୁଭ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି।

6 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (attribution for RV 5.14 generally) | Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (probable)

Sukta 15

Sukta 5.15

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି ଏବଂ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସ୍ଥିରତାର ଧାରକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଘୃତଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ। ଯଜ୍ଞଚକ୍ରରେ ସେ ସଦା ନୂତନଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା, ବିରୋଧିତାକୁ ଦୂରେ ହଟାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଏବଂ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ‘ପଦଚିହ୍ନ’ ଭାବେ, ଯିଏ ମହା ପ୍ରଚୁରତାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ ଓ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାର ପାର କରାଏ।

5 mantras | Devata: Agni

Sukta 16

Sukta 5.16

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବସିଷ୍ଠ-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶିଖା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ମର୍ତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ମିତ୍ର ଓ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଭାବେ “ଆଗରେ” ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ, ସଂଘର୍ଷରେ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ, ଏବଂ vārya (ଇଚ୍ଛନୀୟ ସମୃଦ୍ଧି) ଆଣିଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା svasti (କୁଶଳ-ମଙ୍ଗଳ)ର ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।

5 mantras | Devata: Agni

Sukta 17

Sukta 5.17

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ସୁସଂସ୍କୃତ ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ ମର୍ତ୍ୟ ଉପାସକଙ୍କୁ “ଅଧିକ ପ୍ରବଳ” ଦିବ୍ୟ ସହାୟକଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆଣାଯାଏ; ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ, ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଓ ବୃଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମୟ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଚିତ୍ରଣରେ ପ୍ରକାଶିତ—ଜ୍ୱାଳାରେ ଆବୃତ, ପ୍ରେରିତ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚୋଦିତ—ଏବଂ କବି ତାଙ୍କୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ମଙ୍ଗଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବା, କୁଶଳ-କଲ୍ୟାଣ ଦେବା, ଓ ସଂଘର୍ଷରେ ବଳ ପାଇଁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।

5 mantras | Rishi: Vasiṣṭha | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Sukta 18

Sukta 5.18

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତେ ଅତିଥି—ଦିବ୍ୟ ଅତିଥି ଭାବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ; ଅଗ୍ନି ଅର୍ପଣ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଗୃହରେ ସ୍ୱାଗତିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଅମର ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଯିଏ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆହୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ରଥ ପରି ଅକ୍ଷତ ଭାବେ ଆଗକୁ ଧାଉଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଦାନଶୀଳ ପୋଷକମାନଙ୍କର ଯଶ ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।

5 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (Book 5 attribution) | Devata: Agni (as Atithi, the Guest)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Sukta 19

Sukta 5.19

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ମାତୃଗର୍ଭରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଗ୍ନିର ଗୁପ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ—ଆବରଣମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ଏହା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରାଣଦାୟକ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ଯାହା ଜନସମୁଦାୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ବଢ଼ାଏ; ଏବଂ ପବନ ଓ ଭସ୍ମ ସହ ଚଳିତ କିରଣ/ଶିଖାର ଭଳି ତାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ କ୍ରୀଡ଼ାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ, କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧାର କରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରେ।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (traditional attribution for much of Mandala 5; exact verse-level attribution may vary by recension) | Devata: Agni (esoteric birth of Agni in the Mother; common Vedic theme: Agni born in waters/wood/earth)

Chandas: Tristubh (probable)

Sukta 20

Sukta 5.20

ଅତ୍ରି ଋଷିମାନଙ୍କର ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏମିତି ଧନର ଦାତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ସତ୍ୟରେ “ଶୁଣିବାଯୋଗ୍ୟ” ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱିତ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତୃ ଭାବେ ବାଛାଯାଏ—ପ୍ରାଚୀନ, ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବପ୍ରଥମ—ଯିଏ ଦକ୍ଷ (ଯଥାକୌଶଳ/ବିବେକଶକ୍ତି) କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କୁ ଋତ-ଆଧାରିତ ସମୃଦ୍ଧି, ଆଲୋକ (ଗୋ/କିରଣ), ଓ ବୀରଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରାନ୍ତି।

4 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Agni

Chandas: Gayatri (probable for RV 5.20.1; exact syllable-count not computed here)

Sukta 21

Sukta 5.21

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ “ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପଦ୍ଧତିରେ” (manuṣvat) ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଯଜ୍ଞର ଶିଖାକୁ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥାପନ ଓ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଯେପରି ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପୂଜା ବହନ କରିପାରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ମତିରେ ତାଙ୍କର ଦୂତ (dūta) ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଜ୍ୱଳିବାକୁ ଓ “ଋତର ଗର୍ଭ”ରେ—ଯେହି ଶୃଙ୍ଖଳିତ ସତ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଧାରଣ କରେ—ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି।

4 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Agni

Chandas: Gayatri (probable; short 3-pāda structure typical of many Agni invocations—verify in critical edition)

Sukta 22

Sukta 5.22

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆତ୍ରି-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପବିତ୍ରକାରୀ ଶିଖା ଓ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରିୟ ହୋତୃ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ କବିମାନଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀକୁ ସେ ଚିହ୍ନି ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିବେକଶୀଳ ମନସ୍‌ ସହିତ ଚୟିତ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଆତ୍ରି ବଂଶକୁ ସେମାନେ ଯେ ସ୍ତୋମ ଓ ଗୀରା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ “ବଢ଼ାନ୍ତି” ଓ ଶୋଭାୟିତ କରନ୍ତି—ଏଭଳି ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଲିଟର୍ଜିକାଲ୍‌ ଓ ଭକ୍ତିମୟ: ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା, ତାଙ୍କ ସହାୟତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନେତୃତ୍ୱ ତଳେ ଯଜ୍ଞ ସୁଚାରୁ ଭାବେ ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

4 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (explicitly referenced atri-vat; hymn in Atri collection) | Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Sukta 23

Sukta 5.23

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ‘ସହନ୍ତମ’—ଶତ୍ରୁବଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା ସର୍ବାଧିକ ବିଜୟୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ (ରୟି, ଦ୍ୟୁମ୍ନ) ଆଣିଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖୋଜାଯାଉଥିବା ପ୍ରିୟ ହୋତୃ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଉପାସକମାନଙ୍କ ଘରେ ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଜ୍ୱଳି ଉଠି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ସିଧା ପ୍ରାର୍ଥନା ରହିଛି।

4 mantras | Devata: Agni

Sukta 24

Sukta 5.24

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତଟି ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ପ୍ରାର୍ଥନା। କବି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟତମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ (ଅନ୍ତମ) ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ରୟ/ରକ୍ଷାକବଚ (ବରୂଥ୍ୟ) ହେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ ହେବା, ଡାକ ଶୁଣିବା, ନିଜ ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ବିସ୍ତାର କରିବା, ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ସମୁଦାୟକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ ସହଚରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ କୃପା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କୁଶଳ ଚାହିଁ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

4 mantras | Devata: Agni

Sukta 25

Sukta 5.25

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସହାୟକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଯଜମାନଙ୍କୁ ଧନ, ଯଶ ଓ ସୁଦୃଢ଼ ସନ୍ତାନ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଋଷିଜନ୍ମା ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯିଏ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତାର ପାରକୁ ଜାହାଜ ପରି ବିପଦଜନକ ଜଳ ଅତିକ୍ରମ କରାଇ ‘ପାର କରାନ୍ତି’। ସମଗ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଯଜ୍ଞୀୟ (ସଫଳ ଆହୁତି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ) ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାମୂଳକ (ବିରୋଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ଗତି) ଉଭୟ।

9 mantras | Devata: Agni

Sukta 26

Sukta 5.26

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ଓ ଦିବ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର “ଜିଭ” ଆହୁତିକୁ ବହନ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଡାକେ। ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବର୍ହିଷ୍‌ (ଯଜ୍ଞାସନ) ଉପରେ ବସାଇବେ ଏବଂ ସୋମ-ପୀଡନ କରୁଥିବା ଉପାସକଙ୍କୁ ବଳ ଓ ବୀର୍ୟମୟ ଜୀବନଶକ୍ତି (ସୁବୀର୍ୟ) ଆଣିଦେବେ—ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଶେଷଭାଗରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ସଭା—ମରୁତ, ଅଶ୍ୱିନ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା—ଙ୍କୁ ଡାକେ, ଯାହା ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁପ୍ରସ୍ତୁତ ଯଜ୍ଞର ସୂଚନା ଦିଏ।

9 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (Mandala 5 Agni hymns generally Ātreya; verify per Anukramaṇī for RV 5.26) | Devata: Agni

Chandas: Gayatri (likely for RV 5.26 opening; verify by syllable count)

Sukta 27

Sukta 5.27

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବୈଶ୍ୱାନର—ସାର୍ବଭୌମ ଅଗ୍ନି ଓ ରାଜସିକ ଶକ୍ତିର ଅଧିପତି—ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ଜଗତରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଋତ (ଯଥାକ୍ରମ/ଧର୍ମ)କୁ ପ୍ରକାଶ୍ୟ କରନ୍ତି। ତ୍ରି-ଅରୁଣଙ୍କ ଦାନ-ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମହିମାକୁ ଫ୍ରେମ୍ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସୂକ୍ତର ଫଳଦାୟକତାକୁ ଯଜ୍ଞୀୟ ଶବ୍ଦ (ଋଚ୍/ବାଚ୍) ସହ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ପରିବେଶ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଶେଷରେ କ୍ଷତ୍ର (ସାର୍ବଭୌମ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ-ଶକ୍ତି)କୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର–ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସଂଯୁକ୍ତ ଆହ୍ୱାନରେ ଏହା ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

6 mantras | Devata: Agni Vaiśvānara (with praise that also frames a bountiful lordly power; donor-context with Tri-aruṇa)

Sukta 28

Sukta 5.28

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଆକାଶସ୍ପର୍ଶୀ ଶିଖା, ଯାହାର ରଶ୍ମି ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ଉଷା (ପ୍ରଭାତ) ସହ ମିଳିଯାଏ; ଉଷା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ନେଇ ଆସନ୍ତି। ପ୍ରଭାତର ଆଲୋକରେ ଜଗତର ଜାଗରଣକୁ ଯଜ୍ଞର ଜାଗରଣ ସହ ଯୋଡ଼ି, ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ‘ହବ୍ୟବାହନ’—ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆହୁତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପହଞ୍ଚାଇବା ବାହକ—ଭାବେ ବାଛିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।

6 mantras | Devata: Agni (with strong presence of Uṣas as accompanying power)

Sukta 29

Sukta 5.29

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମରୁତମାନଙ୍କର ଦୃଢ଼, ସର୍ବଜ୍ଞ ନେତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଜଗତ-ଶାସକ ଶକ୍ତି ଓ ସର୍ପ ଅହି (ବାଧାର ପ୍ରତୀକ) ଉପରେ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତିକାରୀ ବିଜୟକୁ ଉତ୍ସବ କରାଯାଇଛି। ‘ତିନି’ ମୋଟିଫ୍‌କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆଣି (ଆର୍ୟମନଙ୍କ ନିୟମ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକ/ଧାମ, ଧାରା/ଜଳ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳାର ପୁନସ୍ଥାପନା ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଜୀବନଦାୟି ଜଳ ଓ ଆଲୋକର ମୁକ୍ତି ସହିତ। ଶେଷରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନବ-ରଚିତ ବ୍ରହ୍ମ (ସ୍ତୋତ୍ର-କୌଶଳ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ସୁନିର୍ମିତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁଦୃଢ଼ ରଥ ସହ ଉପମା ଦେଇ।

15 mantras | Devata: Indra (with Maruts in attendance; Aryaman mentioned as principle of order)

Sukta 30

Sukta 5.30

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଗମନକାରୀ, ସୋମପ୍ରିୟ ବୀର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଆହ୍ୱାନକୁ ସାରା ଦେଇ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଆଲୋକ, ଗୋଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଅଟକାଇଥିବା ଦସ୍ୟୁ ବଳକୁ। ସ୍ତୁତି ସହ ଯୁଦ୍ଧର ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ରଣ ଗଠିତ—ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଲୁଚିଥିବା “ଗାଈ” (ଧନ/ଆଲୋକ)କୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି—ଏବଂ ଶେଷରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଲାଭିତ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ବିଜୟ-ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

14 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable)

Sukta 31

Sukta 5.31

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅପରାଜେୟ ରଥାରୂଢ଼ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ପଥ ସଫା କରନ୍ତି, “ପଶୁବଳ” (ଧନ ଓ ଶକ୍ତି)କୁ ସୁସଂଗଠିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନିରାପଦ ଭାବେ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି। ଏଥିରେ ଅହି/ବୃତ୍ର ଓ ଶୁଷ୍ଣଙ୍କ ଛଳମୟ ମାୟାମାନଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତିକାରୀ ବିଜୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବାଧା ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶେଷରେ ରକ୍ଷାମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଛି—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଅହିତରୁ ରକ୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ ଏବଂ ଓଜସ୍ (ଜୀବନବଳ)ରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତୁ।

12 mantras | Rishi: Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)

Sukta 32

Sukta 5.32

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାଧା-ଭଞ୍ଜକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି: ସେ ପର୍ବତକୁ ଭେଦି ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଜୀବନଦାୟକ ଧାରାକୁ ରୋକିଥିବା ଦାନବକୁ ଆଘାତ କରି ପତନ କରାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅପରାଜେୟ ବଜ୍ର-ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଉତ୍ସବ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଋତ (ଠିକ୍ ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି ସମ୍ଭବ କରେ। ଶେଷରେ ସ୍ୱର ଚିନ୍ତନମୟ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ—ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ପବିତ୍ର ଶବ୍ଦ/କ୍ରିୟା)ରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ଲୋକେ କାହିଁକି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦାର, ଋତୁଯୋଗ୍ୟ ଦାନକୁ କେବେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ?

12 mantras | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 33

Sukta 5.33

ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତୁଲନୀୟ ଶକ୍ତି ଓ ଯୁଦ୍ଧଜୟୀ ସହାୟତାର ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ “ସୁମତି” (ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି) ଜାଗ୍ରତ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ବିଜୟୀ ପ୍ରଭାବ ଆଣୁନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସର୍ପ-ବିଧ୍ୱଂସୀ ପ୍ରଚଣ୍ଡତା ଓ ଧନ-ଦାନର କୃପା ସ୍ମରଣ କରାଯାଇ, ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦିବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ “ସଂଗ୍ରହ” ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଯେପରି ଗାଈମାନେ ନିରାପଦ ଗୋଠକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

9 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 34

Sukta 5.34

RV 5.34 ହେଉଛି ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସୋମ-ପୀଡନ ମାଧ୍ୟମରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅଜାତଶତ୍ରୁ (“ଶତ୍ରୁତାକୁ ଜନ୍ମ ନଦେଇଥିବା”) ଓ ବ୍ରହ୍ମ-ବାହସ (“ବାଣୀ/ବ୍ରହ୍ମର ବାହକ”) ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ଏହା ଶିଷ୍ଟ, ଆହୁତିଦାନକାରୀ ପୀଡକମାନଙ୍କୁ ଅପୀଡକମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିବିରୋଧରେ ଦେଖାଏ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେଇ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ ଯିଏ ଋତ/ବିଶ୍ୱ-କ୍ରମକୁ ଗତିରେ ଆଣେ, ବାଧାଦାୟକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରେ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ବିଜୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଏ।

8 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition; Mandala 5 is predominantly attributed to the Atris) | Devata: Indra (with ritual actions of Soma pressing; Indra as brahma-vāhas, bearer of the Word)

Chandas: Trishtubh (likely; RV 5.34 is predominantly Triṣṭubh)

Sukta 35

Sukta 5.35

ଆତ୍ରି ପରମ୍ପରାର ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ନିଜର ସର୍ବାଧିକ “କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଙ୍କଳ୍ପ” (କ୍ରତୁ) କୁ ସକ୍ରିୟ ସାହାଯ୍ୟ ଭାବେ ଆଣି, ପୂଜକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଦୈନିକ ସଂଘର୍ଷରେ ତାହାକୁ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରନ୍ତୁ। ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିରୋଧୀ ପ୍ରେରଣାମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଏବଂ ଗାୟକମାନଙ୍କ ରଥ—ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଗତିର ପ୍ରତୀକ—କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଓ ଯଶ “ସ୍ୱର୍ଗରେ”, ଅର୍ଥାତ୍ ସତ୍ୟର ଦୀପ୍ତିମୟ ଲୋକରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଉ।

8 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (Mandala 5 default attribution) | Devata: Indra

Chandas: Gayatri (likely for RV 5.35.1; many short Indra verses are Gāyatrī—needs metrical confirmation)

Sukta 36

Sukta 5.36

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଏକ ତତ୍କାଳ ସୋମ-ଆହ୍ୱାନ; ଧନର ଜ୍ଞାତା ଓ ଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ-ପିଷଣ ସ୍ଥଳକୁ ଆସି, ସୁସଜ୍ଜିତ ସୋମରସ ପାନ କରିବାକୁ ଡାକେ। କବି ଚିତ୍ରମୟ ଯଜ୍ଞ-ଦୃଶ୍ୟ (ପିଷଣ-ପଥର, ଦୁଧରେ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସୋମ) ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନକୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ର କରି, “ବାମ ଓ ଡାହାଣ”—ଦୁଇ ଦିଗରୁ ଧନ ଦେବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୌବନଶକ୍ତି ଏବଂ ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।

6 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (book 5 Atri corpus; verify exact rishi for RV 5.36 via Anukramaṇī) | Devata: Indra

Chandas: Jagati (likely due to longer pādas; verify)

Sukta 37

Sukta 5.37

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ଯେ ଯଜମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ଚାପେ, ସେହି ଯଜମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ତେଜ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଉଷାମାନେ ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ପଥ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ରଥ-ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ବଳକୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ, ଏବଂ ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରେ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ କୃପା ଲାଭ କରୁଥିବା ସୋମଦାତା ପାଇଁ ସମଗ୍ରତା—ଶାନ୍ତ ସମୟରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସଂଘର୍ଷରେ ବିଜୟ—ମିଳିବ।

5 mantras | Devata: Indra (with solar/dawn imagery as supportive powers)

Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

Sukta 38

Sukta 5.38

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ତାଙ୍କ ଦାନଶୀଳତାର ବିଶାଳତା ଓ ତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାର ଦୂରପ୍ରସାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କର “ଦ୍ୟୁମ୍ନା”—ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟୀ ଉର୍ଜା—ବଢ଼ାଇବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରବଳ ପରାକ୍ରମ (ଶୁଷ୍ମ) ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଯାହା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହିତରେ ଆକାଶ ଓ ଚଳମାନ ପୃଥିବୀ-କ୍ଷେତ୍ର—ଦୁହିଁକୁ ଶାସନ କରେ। ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ (ଶର୍ମନ) ମଧ୍ୟରେ ନିରାପଦରେ ବସିବା, ତାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରକ୍ଷିତ ହେବା ପାଇଁ ବିନତି ରହିଛି।

5 mantras | Devata: Indra

Chandas: Gayatri (probable for RV 5.38; requires metrical verification)

Sukta 39

Sukta 5.39

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏହି ଛୋଟ ସୂକ୍ତରେ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିର ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି—ସେ ତାଙ୍କର “ଦୀପ୍ତ, ଉପଚୁଆ” ଧନ ଓ ବଳକୁ କୌଣସି କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି ଢାଳିଦିଅନ୍ତୁ, “ଦୁଇ ହାତରେ” ସମୃଦ୍ଧି ଆଣନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାନ-ଇଚ୍ଛା (ପ୍ରରାଧ୍ୟମ) ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି—ଯାହା ଦୃଢ଼କୁ ମଧ୍ୟ ନମାଇପାରେ; ଏବଂ ଶେଷରେ ଅତ୍ରିମାନଙ୍କର ସଚେତନ, ଦୀକ୍ଷିତ ସ୍ତୁତିକ୍ରିୟାରେ ଏହା ସମାପ୍ତ ହୁଏ—ବ୍ରହ୍ମ-ବାହକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଭାଷା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଉଠେ।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable)

Sukta 40

Sukta 5.40

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସୋମପତି ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପିଷ୍ଟ ସୋମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିରେ ସଶକ୍ତ କରୁନ୍ତୁ। ପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅତ୍ରି-କଥା ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହୁଏ: ଦାନବ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ଦିଏ, ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ଅତ୍ରିମାନେ—ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା—ଲୁଚିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନଃ ଉଦ୍ଧାର କରି ଆଲୋକ ଓ ଋତ-ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପୁନସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।

9 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (Mandala 5 context; RV 5.40 also Atri-associated) | Devata: Indra (Soma-pati, Vṛtrahantama)

Chandas: Gayatri (probable refrain-like compact form; exact meter not guaranteed from provided data)

Sukta 41

Sukta 5.41

RV 5.41 ଏକ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରାର୍ଥନା; ଏହା ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ପାଳକ ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଯଜମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଶକ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ନିରାପଦ ଗତି ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ। ପରେ ସ୍ତୋତ୍ରଟି ପ୍ରାୟ ‘ସମସ୍ତ-ଶକ୍ତି’ ଆହ୍ୱାନରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ପାଳକମାନଙ୍କୁ—ଜଳ, ଔଷଧି/ବନସ୍ପତି, ଦ୍ୟାଉ, ବନ, ପର୍ବତ—ଚିକିତ୍ସା, ସୁରକ୍ଷା ଓ କୁଶଳତା ପାଇଁ ଡାକେ; ଶେଷରେ ଉପାସକମାନଙ୍କ ଉପରେ ପୋଷକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଢାଳିଦେବାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କାମନାରେ ଶେଷ ହୁଏ।

20 mantras | Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; RV 5.41 is traditionally Kaṇva hymn) | Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical check)

Sukta 42

Sukta 5.42

RV 5.42 ଏକ ବ୍ୟାପକ ରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି-ସୂକ୍ତ; ଏହା ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଭଗ ଓ ଅଦିତିଙ୍କୁ—“ଶାନ୍ତି-ବହନକାରୀ” ପ୍ରାର୍ଥନା ପଠାଇ ଋତ (ଠିକ୍ ନିୟମ-ଶୃଙ୍ଖଳା), ସୁରକ୍ଷିତ ଗତି/ପଥ ଓ କୁଶଳ ମାଗେ। ସହଯୋଗୀ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ (ବିଶେଷତଃ ମରୁତ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ) ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରି ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବଳକୁ ପଛେଇବା, ଏବଂ ଯଜମାନ ଓ ସମୁଦାୟକୁ ଧନ, ବଳ ଓ “ଅମର” ଶୁଭଭାଗ୍ୟ ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

18 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (common attribution for RV 5.42; medium certainty) | Devata: Varuṇa, Mitra, Bhaga, Aditi; and a fivefold priest-power (often Savitṛ/Agni as hearer in interpretive traditions)

Chandas: Jagatī (probable; verification recommended)

Sukta 43

Sukta 5.43

RV 5.43 ହେଉଛି ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆହ୍ୱାନ—ସେମାନେ ପୋଷକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ କଳ୍ପିତ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ସମୃଦ୍ଧିର “କ୍ଷୀର ଓ ମଧୁ” ଢାଳନ୍ତି। ସ୍ତୋତ୍ରଟି ମୁଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ସହାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ (ବିଶେଷକରି ପୂଷଣ ଓ ବାୟୁ) ଗତି କରି, ଶେଷରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ସହ ସମାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଠାରେ ରୟି (ପ୍ଲେନିତ୍ୟ/ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି), ବାଜ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟ), ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ, ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ “ଅମର” ଶୁଭଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

17 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (traditional for RV 5.43) | Devata: Viśve Devāḥ / nourishing powers (often read as a broad all-gods invocation with symbolic ‘seven’ powers)

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (needs metrical verification; verse length suggests Jagatī tendencies)

Sukta 44

Sukta 5.44

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ସଦା ନବୀନ ହେଉଥିବା ପୁରୋହିତ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସୀନ, “ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଲୋକମାନଙ୍କର ଅନ୍ୱେଷକ”, ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ (“ଦୋହାଯାଇ”) ହୁଅନ୍ତି। ହ୍ୟମ୍ନଟି ପାରମ୍ପରିକ ଯଜ୍ଞ-ପଦ୍ଧତିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରେ ଯିଏ ଛଳମୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରନ୍ତି; ଶେଷରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଏ ଯେ ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଋକ୍, ସାମନ୍, ଓ ସୋମ—ସମସ୍ତେ ମିତ୍ର ଓ ସହବାସୀ-ନିବାସ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।

15 mantras | Devata: Agni (probable, based on barhiṣad, svàr-vid, and milking by hymn; hymn 5.44 is classically Agni-oriented in many traditions)

Sukta 45

Sukta 5.45

ଅତ୍ରି ପରମ୍ପରାର ଏହି ସୂକ୍ତ ଉଷା–ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗଳକୁ ସେହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରେ, ଯାହା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦିଏ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ “ଦ୍ୱାର ଖୋଲେ”, ଏବଂ ଯଜମାନକୁ ସ୍ୱର୍ଗ/ଆଲୋକ ଦିଗକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ କରି ନେଇଯାଏ। ଏଠାରେ ପୁନଃପୁନଃ ‘ଧୀ’ (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି)କୁ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ର କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ “ଗାଈ/ଆଲୋକ” ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ନବଗ୍ୱମାନେ ନିଜ ଗମନ/ପାରଗମନ ସାଧନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଉପାସକ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷା ସହ ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

11 mantras | Rishi: Atri Bhauma (Mandala 5 Atri corpus; 5.45 likewise Atri tradition) | Devata: Uṣas / Sūrya complex (Dawn powers opening the way; solar aid present)

Chandas: Trishtubh

Sukta 46

Sukta 5.46

ଏହି ଆତ୍ରେୟ ପରମ୍ପରାର ସୂକ୍ତ ଯଜମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଋତ (ଠିକ୍ ଗତି/ଧର୍ମମୟ ନିୟମ) ଦେଇଥିବା ସମନ୍ୱିତ ଶକ୍ତିରୂପେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଚମତ୍କାର ଚିତ୍ରରେ—ଭିତରର “ଜ୍ଞାତା” (ବିଦ୍ୱାନ୍) ନିଜକୁ ଘୋଡ଼ା ପରି ଜୁଆଁରେ ଲଗାଇ ସିଧା ପଥରେ ନେଇଯାଏ; ପରେ ମରୁତ, ବୃହସ୍ପତି, ପୂଷଣ ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମାବେଶୀ ଭାବେ ଡାକେ; ଶେଷରେ ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ଦିବ୍ୟ ଲୟକୁ ଗତିଶୀଳ କରାଯାଏ।

7 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (book 5 general attribution; RV 5.46 hymn attribution follows the same family tradition) | Devata: All-gods/Guiding Intelligence (implicit); verse foregrounds the inner leader ‘vidvān’ rather than a single named deity

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Sukta 47

Sukta 5.47

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆତ୍ରି ସୂକ୍ତରେ ଏକ ରହସ୍ୟମୟ ନାରୀମୟ ବିଶ୍ୱଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟ ଉଷା (ପ୍ରଭାତ)ର ଛବି କିମ୍ବା ମହାମାତୃ-ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ—ସେ “ଜାଗ୍ରତ” ହୋଇ ପିତୃମାନଙ୍କୁ (ପୂର୍ବଜ/ପିତର) ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କ ଆସନକୁ ଡାକନ୍ତି। ପରେ ସୂକ୍ତଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ପ୍ରହେଳିକା (ସଂଖ୍ୟା ଓ “ଆଲୋକର ଗାଈ” ଭଳି ଉପମା) ଦିଗକୁ ଘୁରି, ଜଗତର ସୁସଂଗଠିତ ଗର୍ଭଧାରଣ/ବିକାଶକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ; ଏବଂ ଶେଷରେ ମିତ୍ର–ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଶାଳ ଦ୍ୟୌ (ମହାକାଶ)ଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ କୁଶଳ, ଦୃଢ଼ ପଦସ୍ଥାପନ ଓ ନିରାପଦ ଗତିପଥ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଉପସଂହାର କରେ।

7 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (book 5) | Devata: Ambiguous/poetic: a feminine power (often read as Uṣas or a maternal cosmic principle) and the Pitṛs; hymn moves into ancestral/cosmic imagery

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Sukta 48

Sukta 5.48

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ଏକ “ମାୟିନୀ/ମାୟିନ” ଗଢ଼ନଶୀଳ ଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଇଛି, ଯେ ମେଘମଧ୍ୟରେ ଜଳକୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ ଏବଂ ବିଶାଳ ଲୋକଧାମକୁ ପ୍ରସାରିତ କରେ; ସେଥିସହ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ନିୟମିତ କରୁଥିବା ବଜ୍ରଧାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶେଷରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଚତୁର୍ମୁଖ ଶକ୍ତି ଭାବେ ନାମ କରାଯାଇଛି—ଯାହାଙ୍କର ବିଶାଳତା ମାପିହେବ ନାହିଁ; ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ବଣ୍ଟନକାରୀ ଓ ପ୍ରେରକ ଦେବତା ଭଗ ଓ ସବିତୃ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଧନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

5 mantras | Devata: Unclear in isolation; verse imagery suggests a cosmic formative power spreading waters in the cloud (often linked in RV diction to Parjanya/Indra’s rain-action or to a goddess-like māyā-power).

Sukta 49

Sukta 5.49

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ସବିତୃ ଓ ଭଗଙ୍କୁ ଜୀବନ ବଢ଼ାଇବା ଧନର ଦିବ୍ୟ ବଣ୍ଟନକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନର ସହଚର ଓ ସାହାୟକ ଭାବେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି। ପରେ ଏହା ଶୁଭ ଦିନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଓ ବାଧା ଦୂର କରୁଥିବା ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ସାମୂହିକ ସ୍ତୁତିରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଶେଷରେ ବିସ୍ତୃତ ପଥ ଓ ଦ୍ୟାଉସ୍–ପୃଥିବୀଙ୍କ ପୋଷକ ସହାୟତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

5 mantras | Devata: Savitṛ and Bhaga; also Aśvins invoked for daily companionship

Sukta 50

Sukta 5.50

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆତ୍ରି-ସୂକ୍ତରେ ଦେବ ‘ନେତୃ’—ଦିବ୍ୟ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ—ଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟକୁ ସଠିକ୍ ପଥରେ ନେଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ମିତ୍ରତା, ରକ୍ଷା, ତଥା ରୟି (ଦ୍ରବ୍ୟ/ଧନ) ଓ ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ଦୀପ୍ତିମୟ ଶକ୍ତି)ର ବୃଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆକାଂକ୍ଷା—ନେତୃଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ବାଛିବା—ସହ ଯଜ୍ଞ-ସାମାଜିକ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି: ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ ଓ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ (ସହାୟକ ସଂଗିନୀ-ଶକ୍ତିମାନ)ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ଏବଂ ପଥରୁ ବିରୋଧ/ଶତ୍ରୁତାକୁ ଦୂରେ ହଟାଇବା। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ରଥାଧିପତି—ଯିଏ ଗତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି—ସହ ଜଡିତ ଶାନ୍ତି-ଆଶୀର୍ବାଦ (ଶମ)ରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ଯାହା ସ୍ୱସ୍ତି (କୁଶଳ) ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Deva as Netṛ (the Divine Leader/Guide) (often read as Savitṛ/Pūṣan-like guiding power; hymn context needed for precision)

Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like brevity is possible, but Mandala 5 commonly uses Triṣṭubh; requires metrical verification

Sukta 51

Sukta 5.51

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି ସ୍ତୁତି କରେ—ଯିଏ ସୋମ-ପୀଡନକୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତି ଏବଂ ଆହୁତିକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଏଥିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ସଜୂହ’ (ଏକମତ/ସମସ୍ୱର) ଭାବକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି—ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ସୋମ, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ଏକ ଏକତ୍ର, ସମନ୍ୱିତ କ୍ରିୟା ହୋଇଉଠେ। ଶେଷଭାଗରେ ଆଶୀର୍ବାଦମୟ ଭାବ ଆସେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ସୁରକ୍ଷିତ, ସୁଶୃଙ୍ଖଳ ପଥ ପାଇଁ, ଏବଂ ଦାନ କରୁଥିବା, ଜାଣୁଥିବା, ଓ କୁଶଳରେ ପୁନର୍ମିଳିତ ହେଉଥିବା ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା।

12 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Agni (with the Viśve Devāḥ implied as companions)

Chandas: Gāyatrī (likely, given short three-pāda structure typical of invitations; needs counting to confirm)

Sukta 52

Sukta 5.52

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଯୁବ ଝଡ଼-ଦେବତା ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ତାଙ୍କର ସରଳ, ଛଳହୀନ ଯଶ, ଗର୍ଜନମୟ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ବାଧା ଭାଙ୍ଗି ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ଦ୍ରୁତ ରଥମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି। ସେମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିବାକୁ, ଗାୟକଙ୍କ ଯଶ ଓ ରକ୍ଷାକୁ ବଳ ଦେବାକୁ, ଏବଂ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ ଓ ବିଜୟୀ ତେଜ ପରି ରାଧସ୍ (ବର) ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଚିତ୍ରକଳ୍ପନା କେବେ ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଝଡ଼-କ୍ରିୟା (ମେଘ, ପାଷାଣ, ନଦୀ) ମଧ୍ୟରେ, କେବେ ଉପାସକଙ୍କ ଭିତରେ ଉତ୍ସାହ ଓ ସାହସର ଜାଗରଣରେ ଗତି କରେ।

15 mantras | Rishi: Śyāvāśva (as addressed; hymn in Śyāvāśva Ātreya cycle is traditional for Maruts in Mandala 5) | Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable; Marut hymns commonly Triṣṭubh and the verse length fits)

Sukta 53

Sukta 5.53

RV 5.53 ମରୁତମାନଙ୍କୁ—ଝଡ଼ର ସେନାକୁ—ଉତ୍ସାହଭରା ସ୍ତୁତି-ସୂକ୍ତ; ତାଙ୍କର ରଥାରୂଢ଼ ବେଗ, ଗର୍ଜନମୟ ଦୀପ୍ତି ଓ ଜୀବନଦାୟି ବର୍ଷାକୁ ଗାଏ। କବି ତାଙ୍କୁ ନଦୀ ଓ ଦେଶ-ଦିଗନ୍ତର ଉପରେ ନିର୍ବାଧ ଗତି କରିବାକୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନେତା ସୁଦାସଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ, ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ସମୁଦାୟକୁ ରକ୍ଷା, ବଳ ଓ ଶୁଭ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।

15 mantras | Rishi: Atri (Atraya tradition) — commonly associated with Mandala 5 hymns | Devata: Maruts

Chandas: Trishtubh (probable for RV 5.53; verse-level confirmation recommended)

Sukta 54

Sukta 5.54

RV 5.54 ହେଉଛି ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏକ ସ୍ତୁତି, ଯେଉଁଥିରେ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ବିଜୁଳି-ଦୀପ୍ତ, ପର୍ବତ-କମ୍ପାଇଦେଇଥିବା ଝଡ଼-ସେନା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନମୟ ଅଗ୍ରସରଣ ବାଧାକୁ ସଫା କରି ଜଗତକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ। କବି ତାଙ୍କର ଦୂରପ୍ରସାରୀ ପ୍ରଭାବକୁ—ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିପଥ ପରି ଦ୍ରୁତ—ପ୍ରଶଂସା କରି, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ବିରୋଧର ସଂଘର୍ଷରେ ତାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାମୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ବିଜୟୀ ବଳ, ଏବଂ ଋତ-ସମନ୍ୱିତ ସହାୟତା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

15 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (attributed for RV 5.54 as a whole) | Devata: Maruts (storm-host; dynamic powers allied to Indra)

Chandas: Trishtubh (probable for RV 5.54; verse-length and cadence align with triṣṭubh norms)

Sukta 55

Sukta 5.55

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁସଜ୍ଜିତ ଝଡ଼-ଦେବତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେମାନେ ସୁଯୋଜିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ରଥ ଶୁଭ ପଥରେ ଗତି କରେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା ଓ ଅନର୍ଥକୁ ଦୂର କରିବାକୁ, ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମତର (vasyaḥ) ଦିଗକୁ ନେଇଯିବାକୁ, ଏବଂ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରି ସମୁଦାୟକୁ ପ୍ରଚୁରତା (rayi) ଓ କୁଶଳ ଦେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି।

10 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for Mandala 5 Atri hymns; specific verse-level attribution follows the sukta) | Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable; refrain-like cadence appears through the sukta)

Sukta 56

Sukta 5.56

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଝଡ଼-ସେନା ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମାନବ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟକୁ ଅବତରଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ଡାକାଯାଇଛି, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ଅବତରଣକୁ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଯଜ୍ଞରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ସେମାନଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ଏକତା, ଦୀପ୍ତି ଓ ଅପରାଜେୟ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଆଗମନରେ ପ୍ରଚୁରତା, ଧର୍ମ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଓ ଉଦାର ସୌଭାଗ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

9 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) — probable for RV 5.56 | Devata: Maruts (invoked through Agni as mediator)

Chandas: Trishtubh (probable)

Sukta 57

Sukta 5.57

ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୁତିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, “ଇନ୍ଦ୍ର-ଦତ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ” ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ଦୀପ୍ତିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ଆସି କୁଶଳ-ମଙ୍ଗଳ ଦେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଝଡ଼-ସଦୃଶ ପ୍ରଭାବ ଓ ଉଦାର, ନିର୍ମେଘ ଦାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଶୁଣନ୍ତି ଏବଂ ଗାୟକଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତି।

8 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.57) | Devata: Maruts (as Rudrāsaḥ), with Indra-association

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires hymn verification)

Sukta 58

Sukta 5.58

ଋଗ୍ବେଦ ୫.୫୮ରେ ଅତ୍ରି ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ ଝଡ଼-ସେନା ଭାବେ ଉତ୍ସାହଭରା ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି—ସଦା ନବୀନ ହେଉଥିବା, ଶୀଘ୍ର-ଯାନୀ, ଏବଂ ଅମର ଋତ-ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାର୍ବଭୌମ। ସ୍ତୋତ୍ରଟି ସେମାନଙ୍କର ଅବିରତ ଉତ୍ତେଜିତ ଶକ୍ତି ଓ ‘ସତ୍ୟ-ଶ୍ରବଣ’ ଗୁଣକୁ ଉଚ୍ଚ କରେ; ପରେ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପରିଣତ କରେ—ମରୁତମାନେ କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଋତାନୁସାରେ ଉପାସକଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ବିଶାଳତା’କୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ।

8 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition; RV 5 attributed to the Atri family; this hymn is Marut-focused within that collection) | Devata: Marutaḥ (the Maruts, Rudra’s storm-host; here as collective force-powers)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas typical for Marut hymns; verse structure aligns with Triṣṭubh cadence)

Sukta 59

Sukta 5.59

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଭୟମିଶ୍ରିତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନକ ଝଡ଼-ସେନା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଧାଉଁଥିବା ଆଗମନରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠେ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ-ସଦୃଶ ସୁସଂଗଠିତ ଉଡାଣ ଆକାଶର ଶୃଙ୍ଗ-ଶୃଙ୍ଖଳା ଉପରେ ଗତି କରେ। ଏହା ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୋଦ୍ଧାସୁଲଭ ଦୀପ୍ତି, ତ୍ୱରିତ ଅଶ୍ୱମାନ, ଏବଂ ପର୍ବତରୁ ମେଘ-ପିଣ୍ଡକୁ ଢିଲା କରି ବର୍ଷା ମୁକ୍ତ କରିବା ଓ ଜୀବନ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆକାଶ-ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାର ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ସବ କରେ।

8 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.59 to the Atris) | Devata: Marutaḥ (Maruts, Rudra’s storm-powers)

Chandas: Jagatī (probable for RV 5.59; verse-length suggests Jagatī/Triṣṭubh family—requires metrical verification)

Sukta 60

Sukta 5.60

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିବେକୀ, ଯଥାଯଥ ଆସନାସୀନ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଯିଏ ଯଜମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ “ଛାଣି” ଶୁଦ୍ଧ କରି ସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ପରେ ସେ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଆଣନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବିଜୟୀ ରଥମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ତୁତିକୁ ଆଗକୁ ବହିନେଇଯାଉଥିବା ଚଞ୍ଚଳ ଶକ୍ତି। ଯଜ୍ଞର ଶୃଙ୍ଖଳା (ଅଗ୍ନି) ଓ ଝଡ଼-ସଦୃଶ ପ୍ରେରଣା (ମରୁତ) ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି, ଶେଷରେ ସାମୂହିକ ସୋମପାନରେ ପରିଣତ ହୁଏ: ଅଗ୍ନି-ବୈଶ୍ୱାନର ମରୁତ-ଗଣ ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୂର୍ବ-ଦ୍ୟୌରେ ଏକାସାଥି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି, ସଠିକ ପ୍ରେରଣା ଓ ସଫଳ ଆହୁତିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି।

8 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (traditional for RV 5.60) | Devata: Agni (primary), with Maruts invoked in the hymn’s movement

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Sukta 61

Sukta 5.61

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଦୂରତମ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ଆସୁଥିବା ବୀର ସଂଘ ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କ ପରିଚୟ ପଚାରାଯାଇ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାଦାୟକ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କର ଦ୍ରୁତ, ଝଡ଼-ସଦୃଶ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଚୁରତା ଦେବାର କ୍ଷମତା (ଗୋଧନ, ବଳ, ପୋଷଣର “ଧାରା”/ସ୍ରୋତ), ଏବଂ ଗାୟକଙ୍କ ସହାୟ ମିତ୍ର ଭାବେ ବାଧା ଟପି ପାର କରାଇବାର ଭୂମିକାକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ଶେଷ ଭାବରେ ବେଦୀୟ ମୋଟିଫ୍‌—ଦାନଶୀଳ ରଥପଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ “ଗାଈ” (କିରଣ/ଧନ) ଅନୁସରି ଚାଲିବା—କୁ ସୂଚିତ କରି, ମରୁତମାନଙ୍କ ଦାନକୁ ବିଶ୍ୱ-କ୍ରମରେ ନିହିତ କରାଯାଇଛି।

19 mantras | Rishi: Śyāvāśva Ātreya (traditional for RV 5.61) | Devata: Maruts (likely continuation of Marut context from 5.60; ‘naraḥ’ commonly fits Maruts as heroic troop)

Chandas: Anuṣṭubh (probable; short verse)

Sukta 62

Sukta 5.62

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ଯୁଗଳ ଧାରକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶାସନରେ ତାଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ସବୁଠାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶେ। ଉପାସକଙ୍କୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରକ୍ଷାରେ ରକ୍ଷିବାକୁ, ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧିକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ନ୍ୟାୟମୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶାସନ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ଓ କୁଶଳ ଦାନ କରିବାକୁ ଏହି ଯୁଗଳଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

9 mantras | Devata: Mitra-Varuṇa (dual); with Sūrya as cosmological locus

Sukta 63

Sukta 5.63

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ସଚେତନ ପାଳକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସିଂହାସନାସୀନ ହୋଇ ସତ୍ୟଧର୍ମ ଓ ପବିତ୍ର ବିଧି-ବିଧାନକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ସେମାନଙ୍କ ଶାସନକୁ ଦୃଶ୍ୟ ଜାଗତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା—ବିଶେଷକରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିପଥ ଓ ବର୍ଷା ପ୍ରେରଣ—ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଉଛି, ଯାହା ଦେଖାଏ ଯେ ଦିବ୍ୟ ନିୟମ ସେମାନଙ୍କ କୃପାପାତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଷଣ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ନୈତିକ ସ୍ଥିରତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

7 mantras | Rishi: Vasiṣṭha | Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 64

Sukta 5.64

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଏକାସାଥିରେ ରକ୍ଷକ ସାର୍ବଭୌମ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ଲେଖନୀର ରେଖା ପରି ସୀମା ଆଙ୍କି ଉପାସକଙ୍କୁ ଘେରି ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ଆକାଶର ବିସ୍ତୃତ ଦୀପ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ଏହି ଯୁଗଳଙ୍କୁ ସୁମାପିତ (ସୁମାପିତ) ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଆହୁତି-ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ସମୟରେ ଚାପା ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ; ଦାତା ପ୍ରତିପାଳକ ଓ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ କୃପା ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ସମଗ୍ରରେ, ଏହା ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ), ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ଓ ଯଜ୍ଞର ତତ୍କାଳିକତାକୁ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଗଠି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଧର୍ମମୟ ବାସ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରେ।

7 mantras | Rishi: Vasiṣṭha | Devata: Varuṇa and Mitra (invoked together)

Chandas: Gāyatrī (opening style suggests shorter meter; exact metrical classification may vary by recension—commonly treated as gāyatrī-type in such openings)

Sukta 65

Sukta 5.65

ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ, ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଓ ସଠିକ୍ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏହା ଦୁଃଖ–ସଙ୍କଟରୁ ବାହାରିବାକୁ ‘ବିସ୍ତୃତ ପଥ’ ଖୋଲିଦେବାରେ ମିତ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବା, ଦୃଢ଼ ଆବରଣ ମଧ୍ୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଓ ଯଜମାନ/ପୋଷକମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରେ।

6 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Mitra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 66

Sukta 5.66

ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କୁ ‘ଋତ-ପେଶସ’—ଅର୍ଥାତ୍ ଯାହାଙ୍କର ରୂପ/ବସ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)—ରୂପେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ଏହା ମର୍ତ୍ୟ ଉପାସକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦୂରଦର୍ଶୀ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ ହେବାକୁ, ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରିବାକୁ, ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା (ସ୍ୱରାଜ୍ୟ) ଦିଗକୁ ଗତି ପାଇବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ଯୁଗଳକୁ କବି-ସଦୃଶ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେମାନେ ନିଜ ‘କେତୁ’ (ଦୀପ୍ତ ଚିହ୍ନ) ଦ୍ୱାରା ଜନମାନସକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ଦକ୍ଷ ଓ ଋତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

6 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Mitra–Varuṇa with emphasis on Varuṇa as ṛta-peśas

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Sukta 67

Sukta 5.67

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ—ବିଶେଷତଃ ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମନଙ୍କୁ—ସର୍ବଜ୍ଞ ଭାବେ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ଧାରକ ଓ ପାଳକ ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଆଦେଶ ସତ୍ୟ କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି/ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ) ଓ ରକ୍ଷା ଦାନ କରେ। ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ (ବ୍ରତ) ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଅଚଳ ଗତି ଓ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅନର୍ଥରୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଶକ୍ତିକୁ ଏହା ଉଦ୍ଧାର କରେ; ଏବଂ ଅତ୍ରି ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ମତି (ଚିନ୍ତା) ଉପାସନାରେ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Ādityas—Varuṇa, Mitra, Aryaman

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Sukta 68

Sukta 5.68

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ମହା ସାମ୍ରାଟ (ମହି-କ୍ଷତ୍ରୌ) ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯେମାନେ ଋତ—ବିଶାଳ ବିଶ୍ୱ-ସତ୍ୟ-ନିୟମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ପୃଥିବୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ—ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଚୁରତା ଦେବାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି; ଏବଂ ବର୍ଷା, ପ୍ରବାହମାନ ଜଳ ଓ ପୋଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚିତ୍ରିତ କରି, ପ୍ରଚୁରତା ପାଇଁ “ବିଶାଳ ଆଧାର” ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Gāyatrī (probable for this short verse; verify metrical count in editions)

Sukta 69

Sukta 5.69

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆତ୍ରି-ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ତିନି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଚଳ କୋସ୍ମିକ ନିୟମ (ବ୍ରତାନି) ପାଳନ କରାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ ଦିବ୍ୟ ଧର୍ମ/ନିୟମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଶାସନ ଓ ସମୁଦାୟରୁ ବାଙ୍କା କିମ୍ବା ଭ୍ରାନ୍ତ ପରାମର୍ଶକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ପରିବାର ଓ ସନ୍ତତି ପାଇଁ କୁଶଳ, ସମୃଦ୍ଧି (ରାୟି) ଓ ଶାନ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତୁ।

4 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (likely; long verse with multiple pādas—verify)

Sukta 70

Sukta 5.70

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସହାୟକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଶୃଙ୍ଖଳିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ନେତୃତ୍ୱ (ସୁମତି) ଉପାସକଙ୍କୁ ଆଘାତ, କଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ବାଧା ମଧ୍ୟରୁ ପାର କରାଇପାରେ। ସୁରକ୍ଷା, କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ଏବଂ ଦସ୍ୟୁ-ଶକ୍ତି (ଅନ୍ଧକାର, ଅବ୍ୟବସ୍ଥା) ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି; ଶେଷରେ ଶରୀର ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରେ କୌଣସି ହାନିକାରକ ଆକ୍ରମଣ (ୟକ୍ଷ) ନ ଲାଗୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି।

4 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Anuṣṭubh (shorter 8-syllable cadence; hymn 5.70 is characteristically compact)

Sukta 71

Sukta 5.71

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଗାୟତ୍ରୀ ସୂକ୍ତରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ସମୀପକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ସେମାନେ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆଘାତକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଧ୍ୱରର ଧର୍ମମୟ ସଠିକ୍ ପଥକୁ ଅଟୁଟ ରଖନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଜ୍ଞ ଅଧିପତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ଧୀଃ (ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି)କୁ ବିସ୍ତାର ଓ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଶେଷରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୋମ-ଆମନ୍ତ୍ରଣ ରହିଛି—ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳ ନିକଟକୁ ଆସି ପାନ କରୁନ୍ତୁ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଋତ ଓ ଆନନ୍ଦ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ।

3 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables typical of brief invitatory verses)

Sukta 72

Sukta 5.72

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ଅତ୍ରିଙ୍କ (ଅତ୍ରିବତ୍) ପୂର୍ବଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅନୁସାରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯଜ୍ଞରେ ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ସୋମରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରିବାକୁ। ସୂକ୍ତଟି ତାଙ୍କର ବ୍ରତ (ବାଧ୍ୟକାରୀ ନିୟମ) ଓ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଟୁଟ ଶାସନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଏବଂ ଶାନ୍ତିକୁ ସ୍ଥିର କରିବା, ବିଘ୍ନକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଓ ଉପାସକଙ୍କ ଇଷ୍ଟି (ଇଚ୍ଛିତ ମଙ୍ଗଳ) ପାଇଁ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

3 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) explicitly referenced (atrivat) | Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 73

Sukta 5.73

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ତତ୍କାଳ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ସେମାନେ ଯେ କୌଣସି ଲୋକରେ ଥାଆନ୍ତୁ, ଦୂରେ କି ନିକଟେ, କିମ୍ବା ମଧ୍ୟାକାଶରେ—ଶୀଘ୍ର ଆସି ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଓ ତ୍ୱରିତ ସହାୟତା ଦେବାକୁ। ଏଥିରେ ପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନଙ୍କ (ବିଶେଷକରି ଅତ୍ରି) ସହ ସେମାନଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ବନ୍ଧ ଓ ‘ଘର୍ମ’ (ଉଷ୍ଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅର୍ପଣ) ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ରଥସଦୃଶ ତ୍ୱରିତ ଆଗମନ ଓ ଚିକିତ୍ସାମୟ ଉପକାରିତା ପ୍ରଶଂସିତ। ଶେଷ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହି ସୂକ୍ତକୁ ସାବଧାନରେ ଗଢ଼ା ଵାଣୀ ଭାବେ ଦେଖାଇ, ଶାନ୍ତି ଓ ବୃଦ୍ଧି ଆଣିବା ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ ନମସ୍କାରରୂପେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି।

10 mantras | Devata: Aśvins (Nā́satyā)

Sukta 74

Sukta 5.74

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଅତ୍ରିଙ୍କର ଉଷାକାଳୀନ ତତ୍କାଳ ଆହ୍ୱାନ—ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ (ନାସତ୍ୟା)ଙ୍କୁ—ଯେ ସେଇ ଦ୍ରୁତ ଯମଜ ଚିକିତ୍ସକ ତାଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣି ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ସହାୟତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଆସନ୍ତୁ। ଏଥିରେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼, ସଦା-ପ୍ରସ୍ତୁତ ଉପସ୍ଥିତି, ସ୍ତୁତିକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିସାଦ, ଏବଂ ଆହ୍ୱାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଶକ୍ତି, ଆନନ୍ଦ-ଭୋଗ, ଆଧାର ଇତ୍ୟାଦି ଦାନକୁ ‘ଢାଳିଦେବା’ ପରି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଦେବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି।

10 mantras | Rishi: Atri | Devata: Aśvinau (Nā́satyā)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 75

Sukta 5.75

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ଆହ୍ୱାନ, ଯେଉଁଥିରେ ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ ଡାକି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଧନ-ବହନକାରୀ ରଥକୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଣିବାକୁ ଏବଂ କବିଙ୍କ “ମଧୁର” ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉଦ୍ଧାର ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ (ଯଥା ଚ୍ୟବାନ) ସ୍ମରଣ କରାଯାଇ, ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଚିକିତ୍ସକ ଓ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ପ୍ରଥମ ଆଲୋକ ସହ ଆସି ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଋତ (ଠିକ୍ ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ପୁନଃନବୀକୃତ କରନ୍ତି।

9 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (traditional for RV 5.75) | Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh (common for 5.75; verify by metrical count in critical edition)

Sukta 76

Sukta 5.76

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଶ୍ୱିନ ସୂକ୍ତ ଉଷା-ଆଲୋକରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉଦୟ ଏବଂ ଦେବମୁଖୀ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀର ଉତ୍ଥାନ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ପରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଘର୍ମ (ଉଷ୍ଣ, ସ୍ଫୁର୍ତ୍ତିଦାୟକ ପାନୀୟ) ପାଖକୁ ନିଜ ରଥ ଫେରାଇବାକୁ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ତତ୍କାଳ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଏହା ଯୁଗଳ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ, ଦିନ ଓ ରାତି—ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିକାଳରେ ଆସିବାକୁ ଡାକେ, ଯେପରି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପାନୀୟ ଓ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷା କେବେ ବି ଅଭାବ ନ ହୁଏ। ଶେଷରେ, ତାଙ୍କର “ସଦା-ନୂତନ” ସହାୟତା ସହ ସମନ୍ୱୟରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ଏବଂ ଧନ, ବୀରଶକ୍ତି, ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ମଙ୍ଗଳ ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) tradition (probable for this Aśvin hymn cluster) | Devata: Aśvinau (primary); Agni and Uṣas as opening powers

Chandas: Jagatī (probable; needs confirmation)

Sukta 77

Sukta 5.77

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଶ୍ୱିନ-ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରଭାତ-ଆହ୍ୱାନ; ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଦିନ ଫୁଟିବା ସହିତ ପ୍ରଥମେ ଯୁଗଳ ଅଶ୍ୱିନଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ଯେପରି ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ବିରୋଧୀ “ଲୋଭୀ” ଶକ୍ତିମାନେ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ବାଧା ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଏଥିରେ ସେମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥ ଓ ମନ-ଦ୍ରୁତ, ପବନ-ବେଗୀ ସାହାଯ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା ଅଛି, ଯାହା ଭକ୍ତକୁ ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟର ପାରକୁ ନେଇଯାଏ। ଶେଷରେ ସଦା ନୂତନ ରକ୍ଷା, ସମୃଦ୍ଧି (ରୟି), ବୀର୍ୟଶକ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଶୁଭଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) tradition (probable) | Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)

Sukta 78

Sukta 5.78

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଦ୍ରୁତ ଦିବ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ ଅଶ୍ୱିନୀ (ନାସତ୍ୟା)ଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତୁର ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ସୋମ ଅର୍ପଣକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତୁ ଏବଂ ମୁହଁ ଫେରାନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଏହା ପ୍ରସବକାଳୀନ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସଫଳ ପ୍ରସବ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ—ଯଥାସମୟରେ ଗର୍ଭାଶୟ ଖୋଲୁ, ମା’ ଓ ଶିଶୁ ଜୀବନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷତ ଭାବେ ବାହାରୁନ୍ତୁ। ସପ୍ତବଧ୍ରିଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରର ସ୍ମୃତି-ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସାଶକ୍ତିକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରେ।

9 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) | Devata: Ashvins (Nāsatyā)

Chandas: Gāyatrī (probable; short refrain-like structure; verify against metrical count)

Sukta 79

Sukta 5.79

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଉଷା (ପ୍ରଭାତ)ଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ଭାବରେ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ତାଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି (ରାୟୀ), ବଳ ଓ ସଠିକ୍ କର୍ମପଥରେ ନେଇଯିବାକୁ। ଉଷାଙ୍କୁ ସଦା-ନବୀନ, ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ଗାୟକ ଓ ଯଜମାନମାନଙ୍କୁ ବୀର-ଯଶ, ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଦାନକାରିଣୀ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି।

10 mantras | Rishi: Syāvāśva Ātreya (traditionally for RV 5.79, Uṣas-hymns of Book 5) | Devata: Uṣas (Dawn)

Chandas: Jagatī (refrain-like address; hymn commonly classified in jagatī/tṛṣṭubh domain—verify per pada count in critical edition)

Sukta 80

Sukta 5.80

RV 5.80 ଏକ ଉଷା-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଅତ୍ରିଙ୍କ ଋଷିମାନେ ଉଷାଙ୍କୁ ବିଶାଳ, କ୍ରିମସନ୍-ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି—ଯିଏ ଋତ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ନିୟମ) ଅନୁସାରେ ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ତାଙ୍କର ନିୟମିତ ଭାବେ ଆଲୋକ ଉନ୍ମୋଚନ, ‘ଦିଗମାନଙ୍କୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ନ କରୁଥିବା’ ନେତୃତ୍ୱ, ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଫେରିଆସିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ନବୀନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସବ କରେ।

6 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.80) | Devata: Uṣas (Dawn)

Chandas: Jagatī (probable for many verses in RV 5.80; exact metrical scan may vary by pada)

Sukta 81

Sukta 5.81

ସବିତୃଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରକଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଋଷିମାନଙ୍କ ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ‘ଯୁଗ’ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞୀୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ସଜାନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ଅଗ୍ରଗତିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚଳାନ୍ତି। ସବିତୃଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ମାପକ ଓ ସମସ୍ତ ଭବନକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ସାର୍ବଭୌମ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି; ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ କର୍ମ-ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଭାବେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ସବିତୃଙ୍କୁ ପ୍ରସବ (ପ୍ରେରଣା)ର ଏକମାତ୍ର ପତି ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗତିରେ ସେ ପୂଷନ—ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ପୋଷକ—ରୂପେ ସ୍ତୋମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନିତ।

5 mantras | Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.81) | Devata: Savitar (Savitṛ)

Chandas: Jagatī (common for RV 5.81; exact scan may vary)

Sukta 82

Sukta 5.82

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରକ ସବିତୃଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ପୋଷଣ, ସଠିକ୍ ଗତି/ପଥଚାଳନା ଏବଂ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦାନ କରୁନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଭଗକୁ ସବିତୃଙ୍କର ବଣ୍ଟନ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ-ଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ସମସ୍ତ ଭ୍ରାନ୍ତି/ଦୁର୍ଗତି (ଦୁରିତାନି) ଦୂରେ ହଟିଯାଉ ଏବଂ ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଭଲ (ଭଦ୍ରମ୍) ତାହା ଉପାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହେଉ। ସୂକ୍ତଟି ସବିତୃଙ୍କୁ ସେହି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସତ୍ତା ଓ ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ “ଶ୍ରବ୍ୟ” କରନ୍ତି।

6 mantras | Devata: Savitṛ (with Bhaga invoked as his power of felicity/distribution)

Sukta 83

Sukta 5.83

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ବେଦୀୟ ବର୍ଷା-ଶକ୍ତି ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହଭରା ଆହ୍ୱାନ—ଗର୍ଜନ କରନ୍ତୁ, ଜଳଧାରା ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଗର୍ଭିତ କରନ୍ତୁ ଯେପରି ଔଷଧି ଓ ଅନ୍ନ ଉଦ୍ଭବ ହେଉ। ଏଠାରେ ବର୍ଷାକୁ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ମାଟିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଜୀବନ-ବୀଜ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ସୁରକ୍ଷା, ଉର୍ବରତା, ଏବଂ ଖରା ଓ ବନ୍ଜତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ଗତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

10 mantras | Devata: Parjanya

Sukta 84

Sukta 5.84

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆତ୍ରି ସୂକ୍ତରେ ଏକ ଦ୍ରୁତ, ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି—ରାତ୍ରିକାଳୀନ ସ୍ତୁତିଗୀତରେ ଯାହାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଯାହା ହିହିନାଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧାଶ୍ୱ ପରି ପ୍ରଚୁରତା ଓ ବଳକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଏ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ପଦ୍ୟଟି ଏକ ଉଦ୍ବୋଧକ ଆହ୍ୱାନ ଭାବେ କାମ କରେ—ଚଳମାନ ଦୀପ୍ତି/ଝଡ଼-ଶକ୍ତିକୁ (ନାମରେ କିମ୍ବା ଉପାଧିରେ ‘ଅର୍ଜୁନୀ’) ଡାକି, ଯଜମାନ ପାଇଁ ବୀର୍ୟ, ଗତିବେଗ ଓ ବିଜୟୀ ପ୍ରଚୁରତା ପ୍ରକଟ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ।

1 mantras | Rishi: Atri (probable for nearby hymns in Mandala 5; exact attribution for 5.84 requires hymn-level confirmation) | Devata: Uncertain from isolated verse; likely a roaming luminous/storm-related power (possibly Vāta/Marut-associated or a named feminine/epithet ‘Arjunī’)

Chandas: Gāyatrī (verse appears shorter; likely gāyatrī-like rather than triṣṭubh)

Sukta 85

Sukta 5.85

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଋତ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଓ ନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା)ର ସର୍ବଭୌମ ଧାରକ ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ଦ୍ୟାଵା–ପୃଥିବୀକୁ ମାପି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ବରୁଣଙ୍କ ବିଶାଳ ‘ମାୟା’ (ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି) ପ୍ରତି ବିସ୍ମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପଶ୍ଚାତ୍ତାପମୟ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଯାଏ—ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଢିଲା ପଡ଼ିଥିବା ବନ୍ଧନ ପରି ଶିଥିଳ ହୋଇ ଛୁଟିଯାଉ, ଯେପରି ଉପାସକ ପୁନର୍ବାର ଦେବୀୟ କୃପାରେ ଫେରିପାରେ।

8 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (Mandala 5 attribution; hymn-level confirmation recommended) | Devata: Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 86

Sukta 5.86

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକାସାଥିରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମ୍ୟ କର୍ମର ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ମର୍ତ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯୁଗଳ ଶକ୍ତି ଭାବେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ ବାଧା ଭାଙ୍ଗିଦେବାକୁ, ଗତିର “ରଥ”ମାନଙ୍କୁ ପଥଦର୍ଶନ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଯଥାବିଧି ଅର୍ପିତ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଗାୟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଯଶ, ଧନ, ଓ ପୋଷକ ଆହାର-ପୁଷ୍ଟି ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

6 mantras | Rishi: Atri (Ātreya) (Indrāgnī hymns in Maṇḍala 5 are within Atri collection) | Devata: Indra-Agni (dual deity)

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for compact dual-invocations)

Sukta 87

Sukta 5.87

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପର୍ବତଜାତ ଝଡ଼-ସେନା ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ଟ, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଗଣରୂପେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଯାହାଙ୍କର ଗର୍ଜନମୟ ବଳ ଦୀପ୍ତି, ରକ୍ଷା ଓ ବିଜୟୀ ଗତି ଆଣେ। ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ ଶକ୍ତିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ, ଅଗ୍ରଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପର ମହିମା ସହ ଯୋଡ଼ି, ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଡାକ ଶୁଣିବାକୁ, କ୍ରିୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ, ଏବଂ ଉପାସକକୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ/ନାକାରାତ୍ମକତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ।

9 mantras | Devata: Maruts (with Vishnu as associated power)

Chandas: Trishtubh (likely; typical for Marut hymns—needs syllable verification)