
Sukta 5.5
Atri (Ātreya tradition) (RV 5.5)
Agni (Jātavedas)
Gāyatrī
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଜ୍ଞାତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ—ଯିଏ ହବି ବହନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଋତ (ଠିକ୍ ନିୟମ/ସତ୍ୟ-ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। ହବି ଅର୍ପଣର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟାରୁ ଏହା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସମନ୍ୱୟକୁ ଆଗେ ବଢ଼େ—ବିଶେଷକରି ରାତି ଓ ଉଷାର ତାଳକୁ ‘ଋତର ମାତା’ ଭାବେ—ଏବଂ ଶେଷରେ ସ୍ୱାହା-ସୂତ୍ରମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଅର୍ପଣକୁ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶେଷେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବିସ୍ତାର କରେ।
Mantra 1
सुसमिद्धाय शोचिषे घृतं तीव्रं जुहोतन । अग्नये जातवेदसे ॥
ସୁସମିଦ୍ଧ ଶୋଚିଷ—ଭଲଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଜ୍ୟୋତିକୁ—ତୀବ୍ର ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର; ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହବନ କର।
Mantra 2
नराशंसः सुषूदतीमं यज्ञमदाभ्यः । कविर्हि मधुहस्त्यः ॥
ନରାଶଂସ—ଅଦାଭ୍ୟ କବି—ଏହି ସୁଷୂଦତୀ ଯଜ୍ଞକୁ ସିଦ୍ଧ କରେ; କାରଣ ସେ ମଧୁହସ୍ତ୍ୟ କବି—ମଧୁର ହବିଷ୍ୟକୁ ବିଧିରେ ଗଢ଼େ।
Mantra 3
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । सुखै रथेभिरूतये ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୁତ ଓ ଆହ୍ୱାନିତ, ଏଠାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ଚିତ୍ରରୂପ, ପ୍ରିୟ—ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ସୁଖଦ ରଥମାନେ ଉପରେ ବହି ଆଣ; ଆମ ଯଜ୍ଞକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୀପ୍ତ ବଳର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଆଣ।
Mantra 4
ऊर्णम्रदा वि प्रथस्वाभ्यर्का अनूषत । भवा नः शुभ्र सातये ॥
ହେ ଊର୍ଣ୍ଣମ୍ରଦା—ଯେ ଅନ୍ତରେ ଗଠିତ ଥିବାକୁ ମୃଦୁ କରି ମୁକ୍ତ କରେ ସେ ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତି—ବିସ୍ତାର ହେଉ; ଆମ ଅର୍କ-ସ୍ତୁତିମାନେ ତୋ ପାଖକୁ ଚାପି ଆସିଛି। ସତ୍ୟଲାଭର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ସହାୟକ ହେଉ।
Mantra 5
देवीर्द्वारो वि श्रयध्वं सुप्रायणा न ऊतये । प्रप्र यज्ञं पृणीतन ॥
ହେ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରମାନେ, ବିଶାଳଭାବେ ଖୋଲ; ସୁପ୍ରାୟଣ—ଶୁଭ ପଥ—ହୋଇ ଆମ ରକ୍ଷା ହେଉ। ଆଗକୁ, ଆଗକୁ—ଯଜ୍ଞକୁ ପୂରଣ କର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
Mantra 6
सुप्रतीके वयोवृधा यह्वी ऋतस्य मातरा । दोषामुषासमीमहे ॥
ସୁନ୍ଦର ମୁଖବତୀ, ଆମ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇଦେଉଥିବା, ଋତର ମହାବଳବତୀ ମାତାମାନେ—ରାତ୍ରି ଓ ଉଷା—ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁ ଓ ଆହ୍ୱାନ କରୁ।
Mantra 7
वातस्य पत्मन्नीळिता दैव्या होतारा मनुषः । इमं नो यज्ञमा गतम् ॥
ହେ ଦିବ୍ୟ ହୋତାମାନେ, ବାୟୁର ପଥରେ ସ୍ତୁତିତ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞସେବା କରୁଥିବା—ଏହି ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସ।
Mantra 8
इळा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः । बर्हिः सीदन्त्वस्रिधः ॥
ଇଳା, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ମହୀ—ମୟୋଭୁ ତିନି ଦେବୀ—ଅସ୍ରିଧ (ଅବିଫଳ) ସହାୟ ହୋଇ ପବିତ୍ର ବର୍ହିଷ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ।
Mantra 9
शिवस्त्वष्टरिहा गहि विभुः पोष उत त्मना । यज्ञेयज्ञे न उदव ॥
ହେ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ଶିବସ୍ୱରୂପେ ଏଠାକୁ ଆସ—ପୋଷରେ ବିଭୁ, ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ-ସ୍ୱରୂପରେ ସମର୍ଥ। ଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞେ ଆମକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଇ ପୋଷଣ କର।
Mantra 10
यत्र वेत्थ वनस्पते देवानां गुह्या नामानि । तत्र हव्यानि गामय ॥
ହେ ବନସ୍ପତିର ଅଧିପତି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର ଗୁହ୍ୟ ନାମ ଜାଣ, ସେଠାକୁ ହବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ।
Mantra 11
स्वाहाग्नये वरुणाय स्वाहेन्द्राय मरुद्भ्यः । स्वाहा देवेभ्यो हविः ॥
ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା, ବରୁଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା, ମରୁତ୍ଗଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା; ସ୍ୱାହା—ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ହବିଷ।
Its main purpose is to kindle and honor Agni Jātavedas with ghee, asking him to carry the offering and establish ṛta (right order) and vitality in life.
Night (Doṣā) and Dawn (Uṣas) mark the sacred rhythm of time; calling them “Mothers of Ṛta” teaches that worship and life flourish when aligned with cosmic order and proper timing.
It is a formal dedication of the oblation: first to specific gods (Agni, Varuṇa, Indra, the Maruts) and then to all the devas, completing the offering in a universal way.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.