Sukta 31
Sukta 5.31
Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)
Indra
Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅପରାଜେୟ ରଥାରୂଢ଼ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ପଥ ସଫା କରନ୍ତି, “ପଶୁବଳ” (ଧନ ଓ ଶକ୍ତି)କୁ ସୁସଂଗଠିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନିରାପଦ ଭାବେ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି। ଏଥିରେ ଅହି/ବୃତ୍ର ଓ ଶୁଷ୍ଣଙ୍କ ଛଳମୟ ମାୟାମାନଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତିକାରୀ ବିଜୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବାଧା ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶେଷରେ ରକ୍ଷାମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଛି—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଅହିତରୁ ରକ୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ ଏବଂ ଓଜସ୍ (ଜୀବନବଳ)ରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
इन्द्रो रथाय प्रवतं कृणोति यमध्यस्थान्मघवा वाजयन्तम् । यूथेव पश्वो व्युनोति गोपा अरिष्टो याति प्रथमः सिषासन् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ରଥ ପାଇଁ ଢାଳୁ ପଥ ତିଆରି କରନ୍ତି—ଯାହାରେ ଆରୋହଣ କରି ମଘବାନ (ଦାନଶୂର) ବଳର ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଚାଲାନ୍ତି। ଗୋପାଳ ଯେପରି ଝୁଣ୍ଡକୁ ଅଲଗା କରି ସଜାଏ, ସେପରି ସେ ପଶୁଧନକୁ (ଗୋ-ଝୁଣ୍ଡକୁ) ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରନ୍ତି; ଅକ୍ଷତ ରହି ସେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି, ସବୁକୁ ଯଥାଯଥ ଗତିରେ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।
Mantra 2
आ प्र द्रव हरिवो मा वि वेनः पिशङ्गराते अभि नः सचस्व । नहि त्वदिन्द्र वस्यो अन्यदस्त्यमेनाँश्चिज्जनिवतश्चकर्थ ॥
ହେ ହରିବୋ (ହରିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ), ଏଠାକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସ; ଆମଠାରୁ ମୁହଁ ଫେରାନି। ହେ ପିଶଙ୍ଗରାତେ (ପ୍ରକାଶଦାତା), ଆମ ସହ ଯୋଗ ଦେ, ଆମକୁ ସାଥ ଦେ। କାରଣ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ଦୁର୍ବଳ ଓ ଡଗମଗାଉଥିବାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଁ ସମର୍ଥ କରିଛ।
Mantra 3
उद्यत्सहः सहस आजनिष्ट देदिष्ट इन्द्र इन्द्रियाणि विश्वा । प्राचोदयत्सुदुघा वव्रे अन्तर्वि ज्योतिषा संववृत्वत्तमोऽवः ॥
ବଳରୁ ବଳ ଉଦିତ ହେଲା; ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି ସର୍ବତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ସେ ସୁଦୁଘା—ସୁଫଳଦାୟିନୀ ଧାରାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୋଦିତ କଲା; ଭିତରେ ଜ୍ୟୋତି ସହ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ, ତଳର ତମସ୍କୁ ଆବୃତ କଲା।
Mantra 4
अनवस्ते रथमश्वाय तक्षन्त्वष्टा वज्रं पुरुहूत द्युमन्तम् । ब्रह्माण इन्द्रं महयन्तो अर्कैरवर्धयन्नहये हन्तवा उ ॥
ଅନବସ୍ତମାନେ ତୋ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱାର୍ଥେ ରଥ ଗଢ଼ିଲେ; ହେ ପୁରୁହୂତ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ତୋ ପାଇଁ ଦ୍ୟୁମନ୍ତ—ଦୀପ୍ତିମାନ ବଜ୍ର ଗଢ଼ିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ଅର୍କ (ସ୍ତୁତି)ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମହିମାୟିତ କରି, ତାଙ୍କ ବଳ ବଢ଼ାଇଲେ—ଅହି (ଅବରୋଧକ ସର୍ପ)କୁ ହନନ କରିବା ପାଇଁ।
Mantra 5
वृष्णे यत्ते वृषणो अर्कमर्चानिन्द्र ग्रावाणो अदितिः सजोषाः । अनश्वासो ये पवयोऽरथा इन्द्रेषिता अभ्यवर्तन्त दस्यून् ॥
ହେ ବୃଷଭସଦୃଶ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ବଳବାନମାନେ ତୋର ଦୀପ୍ତ ଅର୍କକୁ ଗାଇଲେ—ଗ୍ରାବାଣ (ସୋମପେଷଣ ପଥର) ଓ ଅଦିତି ସଜୋଷା (ଏକସୁରେ)—ସେତେବେଳେ ସେହି ପବୟଃ (ଚକ୍ରର କିନାରା), ଅଶ୍ୱହୀନ ଓ ରଥହୀନ ହୋଇ, ତୋର ପ୍ରେରଣାରେ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଘୁରିପଡ଼ି ସେମାନଙ୍କୁ ଆବର୍ଜିତ କରି ଦମନ କଲେ।
Mantra 6
प्र ते पूर्वाणि करणानि वोचं प्र नूतना मघवन्या चकर्थ । शक्तीवो यद्विभरा रोदसी उभे जयन्नपो मनवे दानुचित्राः ॥
ହେ ମଘବନ୍ (ଉଦାର ଦାତା) ଇନ୍ଦ୍ର! ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବତନ କର୍ମମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଓ ତୁମ ନୂତନ କୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରୁଛି। ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଉଭୟ ରୋଦସୀ—ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ଧାରଣ କଲ, ସେତେବେଳେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ମନୁ ପାଇଁ ଅପଃ (ଜଳ) ମୁକ୍ତ କଲ—ଦାନୁରେ ଗୁପ୍ତ ଥିବା, ଅନେକରୂପ ଧାରାମାନ।
Mantra 7
तदिन्नु ते करणं दस्म विप्राहिं यद्घ्नन्नोजो अत्रामिमीथाः । शुष्णस्य चित्परि माया अगृभ्णाः प्रपित्वं यन्नप दस्यूँरसेधः ॥
ହେ ଦସ୍ମ (ଅଦ୍ଭୁତକର୍ତ୍ତା), ବିପ୍ର (ପ୍ରେରିତ) ବୀର! ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର କୃତ୍ୟ: ଅହି (ସର୍ପ)କୁ ହତ୍ୟା କରି ତୁମେ ଏଠାରେ ଓଜସ୍ ସଂଗ୍ରହ କଲ। ଶୁଷ୍ଣର ମାୟାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଧରି ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ନେଲ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅଗ୍ରସର ହେଲ, ସେତେବେଳେ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ହଂକାଇ ଦେଇ ପଥରୁ ଅଟକାଇଲ।
Mantra 9
इन्द्राकुत्सा वहमाना रथेना वामत्या अपि कर्णे वहन्तु । निः षीमद्भ्यो धमथो निः षधस्थान्मघोनो हृदो वरथस्तमांसि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—କୁତ୍ସ ସହ ରଥରେ ବହିତ! ବାମ (ଦ୍ରୁତ) ଅଶ୍ୱମାନେ ତୁମକୁ ଆମ ଶ୍ରବଣସୀମାର ନିକଟକୁ ଆଣୁନ୍ତୁ। ଅପଃ (ଜଳ)ରୁ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଫୁଙ୍କି ଦୂର କର, ଆସନସ୍ଥାନରୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କର; ଏବଂ ମଘୋନ (ଦାତା)ର ହୃଦୟରୁ ଛାୟା—ତମସ୍—ହଟାଇ ଦେ।
Mantra 10
वातस्य युक्तान्त्सुयुजश्चिदश्वान्कविश्चिदेषो अजगन्नवस्युः । विश्वे ते अत्र मरुतः सखाय इन्द्र ब्रह्माणि तविषीमवर्धन् ॥
ବାୟୁଙ୍କ ସୁଯୁକ୍ତ—ସୁସଂଯମିତ—ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନବସ୍ୟୁ (ନୂତନ କଲ୍ୟାଣ ଆକାଂକ୍ଷୀ) ସାଧକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; କବି (ଦ୍ରଷ୍ଟା) ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଲା। ଏଠାରେ ତୋର ସମସ୍ତ ମରୁତ ସଖାମାନେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ବ୍ରହ୍ମାଣି (ମନ୍ତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ତୋର ତବିଷୀ (ପରାକ୍ରମ-ଶକ୍ତି) ବଢ଼ାଇଲେ।
Mantra 11
सूरश्चिद्रथं परितक्म्यायां पूर्वं करदुपरं जूजुवांसम् । भरच्चक्रमेतशः सं रिणाति पुरो दधत्सनिष्यति क्रतुं नः ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରଥକୁ ପରିତକ୍ମ୍ୟା (ପରିଭ୍ରମଣ)ରେ ପ୍ରଥମେ ଚଳାଇ, ପରେ ଉଚ୍ଚ ପଥ ଗଢ଼ି, ନିରନ୍ତର ଆଗକୁ ଚାଳେ। ଏତଶ (Etaśa) ଚକ୍ରକୁ ଆଣି ତାହାକୁ ଗତିରେ ଯୋଡ଼େ; ଅଗ୍ର (ଅଗ୍ରଣୀ ଶକ୍ତି) ସ୍ଥାପନ କରି, ସେ ଆମ ପାଇଁ କ୍ରତୁ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି) ଜିତିବ।
Mantra 12
आयं जना अभिचक्षे जगामेन्द्रः सखायं सुतसोममिच्छन् । वदन्ग्रावाव वेदिं भ्रियाते यस्य जीरमध्वर्यवश्चरन्ति ॥
ହେ ଜନମାନେ, ଏହି (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛି—ସୁତସୋମ (ସୋମ ପିଷିଥିବା) ସଖାକୁ ଖୋଜୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର। କଥା କହୁଥିବାବେଳେ ଗ୍ରାବା (ପିଷଣ-ପଥର) ବେଦିକୁ ବହନ କରାଯାଏ; ଯାହା ପାଇଁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ ଜୀବନ୍ତ—ଜାଗୃତ—ଅଧ୍ୱରରେ ଚାରିପାଖେ ଗତି କରନ୍ତି।
Mantra 13
ये चाकनन्त चाकनन्त नू ते मर्ता अमृत मो ते अंह आरन् । वावन्धि यज्यूँरुत तेषु धेह्योजो जनेषु येषु ते स्याम ॥
ହେ ଅମୃତ (ଅମର) ଦେବ! ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ତୁମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ତୁମରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି—ତୁମର ଅଂହ (ହାନି/ଅପକାର) ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ନ ଆସୁ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଯଜ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କର; ଏବଂ ଯେ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ତୁମର ହୋଇ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ଓଜ (ବଳ/ତେଜ) ସ୍ଥାପନ କର।
Frequently Asked Questions
It praises Indra as the leader who clears the way, defeats obstructing and hostile powers (like Ahi/Vṛtra and Śuṣṇa), and protects and strengthens his worshippers.
These are classic symbols of obstruction and deceptive hostile power. By recalling Indra’s victories over them, the hymn asks for the same obstacle-removing force in the worshipper’s life.
Ojas is vital strength or energetic power. The hymn asks Indra to establish this strength in the people who are devoted to him, along with protection from harm.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.