Sukta 30
Sukta 5.30
Atri (Ātreya)
Indra
Trishtubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଗମନକାରୀ, ସୋମପ୍ରିୟ ବୀର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଆହ୍ୱାନକୁ ସାରା ଦେଇ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଆଲୋକ, ଗୋଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଅଟକାଇଥିବା ଦସ୍ୟୁ ବଳକୁ। ସ୍ତୁତି ସହ ଯୁଦ୍ଧର ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ରଣ ଗଠିତ—ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଲୁଚିଥିବା “ଗାଈ” (ଧନ/ଆଲୋକ)କୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି—ଏବଂ ଶେଷରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଲାଭିତ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ବିଜୟ-ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
क्व स्य वीरः को अपश्यदिन्द्रं सुखरथमीयमानं हरिभ्याम् । यो राया वज्री सुतसोममिच्छन्तदोको गन्ता पुरुहूत ऊती ॥
କେଉଁଠି ଅଛି ସେ ବୀର—ହରି ଅଶ୍ୱଦ୍ୱୟ ସହ ସୁଖରଥରେ ଆସୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କିଏ ଦେଖିଛି? ସମୃଦ୍ଧିର ରାୟ ସହ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ସୁତସୋମକୁ ଇଚ୍ଛି, ସେ ସେଇ ଗୃହକୁ ଆସନ୍ତି—ପୁରୁହୂତ, ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ—ଆମ ରକ୍ଷା-ସହାୟତା ପାଇଁ।
Mantra 2
अवाचचक्षं पदमस्य सस्वरुग्रं निधातुरन्वायमिच्छन् । अपृच्छमन्याँ उत ते म आहुरिन्द्रं नरो बुबुधाना अशेम ॥
ମୁଁ ତଳକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ତାହାର ପଦଚିହ୍ନ-ପଥକୁ ଦେଖିଲି—ଉଗ୍ର ସ୍ଥାପକଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଆଗମନକୁ ଖୋଜୁଥିଲି। ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି; ସେମାନେ ମୋତେ କହିଲେ: ‘ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା’—ଜାଗ୍ରତ ନରମାନେ ଏମିତି ଘୋଷଣା କଲେ।
Mantra 3
प्र नु वयं सुते या ते कृतानीन्द्र ब्रवाम यानि नो जुजोषः । वेददविद्वाञ्छृणवच्च विद्वान्वहतेऽयं मघवा सर्वसेनः ॥
ଏବେ ସୁତ ସୋମ ଉପରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ କରିଥିବା କର୍ମମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଘୋଷଣା କରୁ—ଯାହାକୁ ତୁମେ ଆମକୁ ଭୋଗିବା ଓ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ଦେଇଛ। ଅଜ୍ଞ ଜାଣୁ; ଜ୍ଞାନୀ ଶୁଣୁ: ଏହି ମଘବନ ସର୍ବସେନ ସହ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।
Mantra 4
स्थिरं मनश्चकृषे जात इन्द्र वेषीदेको युधये भूयसश्चित् । अश्मानं चिच्छवसा दिद्युतो वि विदो गवामूर्वमुस्रियाणाम् ॥
ଜନ୍ମରୁ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରିଛ; ଏକା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅନେକଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ। ତୁମ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ପଥରକୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦି, ଉସ୍ରିୟା—ପ୍ରକାଶମୟ ଗାଈମାନେ (ଜ୍ଞାନ-କିରଣ)—ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଆବରଣକୁ ଖୋଜି ପାଉଛ।
Mantra 5
परो यत्त्वं परम आजनिष्ठाः परावति श्रुत्यं नाम बिभ्रत् । अतश्चिदिन्द्रादभयन्त देवा विश्वा अपो अजयद्दासपत्नीः ॥
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପରମ, ପରାତ୍ପର ଭାବେ ଜନ୍ମିଲ—ଦୂରତମ ପରାବତିରେ ‘ଶ୍ରୁତ୍ୟ’ (ଶ୍ରବଣଗୋଚର) ନାମ ଧାରଣ କରି—ସେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୟ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦାସଙ୍କ ବନ୍ଧନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଅପଃ (ଜଳଧାରା)କୁ ଜୟ କରି, ଦାସପତ୍ନୀ ହୋଇ ଧରାପଡ଼ିଥିବା ଜଳଧାରାମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 7
वि षू मृधो जनुषा दानमिन्वन्नहन्गवा मघवन्त्संचकानः । अत्रा दासस्य नमुचेः शिरो यदवर्तयो मनवे गातुमिच्छन् ॥
ତୁମେ ବିରୋଧ-ଶତ୍ରୁତାକୁ ଛିଟାଇଦେଲ; ଜନ୍ମଜାତ ସ୍ୱଭାବରେ ଦାନକୁ ପ୍ରେରଣ କରୁଥିଲ। ହେ ମଘବନ, ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ ତୁମେ ଗବାଂ (ଗୋବଳ)କୁ ହନନ/ଜୟ କଲ। ଏଠାରେ ଦାସ ନମୁଚିର ଶିର ତୁମେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦେଲ—ମନୁ ପାଇଁ ଗତିମାର୍ଗ ଇଚ୍ଛା କରି, ମାନବ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଯିବାର ପଥ ଖୋଲିଲ।
Mantra 8
युजं हि मामकृथा आदिदिन्द्र शिरो दासस्य नमुचेर्मथायन् । अश्मानं चित्स्वर्यं वर्तमानं प्र चक्रियेव रोदसी मरुद्भ्यः ॥
କାରଣ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋତେ ଯୁଜ୍ (ଯୋଜିତ ସହଚର) କରିଥିଲ—ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦାସ ନମୁଚିର ଶିରକୁ ମଥି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲ। ଏବଂ ସ୍ୱର୍ୟ (ସ୍ୱର୍ଗଲକ୍ଷ୍ୟ) ପାଷାଣଟି ମଧ୍ୟ, ଯାହା ଗତିଶୀଳ ଥିଲା—ଚକ୍ର ପରି ତୁମେ ମରୁତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୋଦସୀ (ଦୁଇ ଲୋକ)କୁ ଗତିରେ ଆଣିଲ; ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ କ୍ରିୟାକୁ ମୁକ୍ତ କଲ।
Mantra 9
स्त्रियो हि दास आयुधानि चक्रे किं मा करन्नबला अस्य सेनाः । अन्तर्ह्यख्यदुभे अस्य धेने अथोप प्रैद्युधये दस्युमिन्द्रः ॥
କାରଣ ଦାସ ଯେନେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ (ଅବଳ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ) ନେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଗଢ଼ିଲା; ସତ୍ୟ ବଳହୀନ ତାହାର ସେନା ମୋତେ କ’ଣ କରିପାରିବ? ଭିତରେ ତାହାର ଦୁଇ ଧେନୁର (ଦୁଧଧାରାର) ଚିହ୍ନ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦସ୍ୟୁ ବିରୋଧେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
Mantra 10
समत्र गावोऽभितोऽनवन्तेहेह वत्सैर्वियुता यदासन् । सं ता इन्द्रो असृजदस्य शाकैर्यदीं सोमासः सुषुता अमन्दन् ॥
ଏଠାରେ ଚାରିଦିଗରେ ଗାଈମାନେ ‘ହେହେ’ କରି ଏକତ୍ର ହେଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ବଛଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅଲଗା ଥିଲେ। ସୁଷୁତ ସୋମ (ସୋମାଃ) ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶାକ-ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ମୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 11
यदीं सोमा बभ्रुधूता अमन्दन्नरोरवीद्वृषभः सादनेषु । पुरंदरः पपिवाँ इन्द्रो अस्य पुनर्गवामददादुस्रियाणाम् ॥
ଯେତେବେଳେ ଭବ୍ରୁବର୍ଣ୍ଣ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ସୋମ-ବଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ, ସେତେବେଳେ ବୃଷଭ ସଦନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କଲା। ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ର ପାନ କରି, ଉଷ୍ରିୟା—ଉଷାର ଦୀପ୍ତ ଗାଈମାନଙ୍କୁ—ପୁନଃ ଫେରାଇ ଦେଲେ।
Mantra 12
भद्रमिदं रुशमा अग्ने अक्रन्गवां चत्वारि ददतः सहस्रा । ऋणंचयस्य प्रयता मघानि प्रत्यग्रभीष्म नृतमस्य नृणाम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ରୁଶମାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଭଦ୍ର କର୍ମ କରିଛନ୍ତି—ଗବାଂର ଚାରି ହଜାର (କିରଣ/ଧନ) ଦାନ କରି। ଋଣଂଚୟଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦାନ—ସେହି ମଘାନି—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରୂପେ ଆମେ গ্ৰହଣ କଲୁ।
Mantra 13
सुपेशसं माव सृजन्त्यस्तं गवां सहस्रै रुशमासो अग्ने । तीव्रा इन्द्रमममन्दुः सुतासोऽक्तोर्व्युष्टौ परितक्म्यायाः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ରୁଶମାମାନେ ମୋତେ ସୁପେଶସ (ସୁନ୍ଦର ରୂପ) ଶୂନ୍ୟ କରି ଘରକୁ ପଠାନ୍ତି ନାହିଁ—ହଜାର ଗବାଂ (କିରଣ/ଧନ) ସହିତ (ପଠାନ୍ତି)। ତୀବ୍ର ପୀଡିତ ସୋମରସମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ କରିଛନ୍ତି—ଚକ୍ରବତ୍ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ପରିତକ୍ମ୍ୟା-ରାତ୍ରିର ବ୍ୟୁଷ୍ଟି-ଉଷାକାଳେ।
Mantra 14
औच्छत्सा रात्री परितक्म्या याँ ऋणंचये राजनि रुशमानाम् । अत्यो न वाजी रघुरज्यमानो बभ्रुश्चत्वार्यसनत्सहस्रा ॥
ଚକ୍ରବତ୍ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ପରିତକ୍ମ୍ୟା ରାତ୍ରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା—ରୁଶମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଋଣଂଚୟଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧିନୀ ସେଇ ରାତ୍ରି। ଯେପରି ଜୟୀ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱକୁ ଅଭିଷେକରେ ଦୀପ୍ତ କରାଯାଏ, ସେପରି ବଭ୍ରୁ ଚାରି ହଜାର (କିରଣ/ଧନ) ଜିତିଲା।
Mantra 15
चतुःसहस्रं गव्यस्य पश्वः प्रत्यग्रभीष्म रुशमेष्वग्ने । घर्मश्चित्तप्तः प्रवृजे य आसीदयस्मयस्तम्वादाम विप्राः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ରୁଶମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଗବ୍ୟ ପଶୁଧନରୁ ଚାରି ହଜାର (ଗାଈ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛୁ। ଏବଂ ଯେ ଖୋଲା ପ୍ରାନ୍ତରେ ତପ୍ତ ଘର୍ମ ଥିଲା—ଲୋହାରେ ନିର୍ମିତ—ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ବିପ୍ରମାନେ (ଋଷିମାନେ) ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛୁ (ସାଧିତ କାର୍ଯ୍ୟର ଚିହ୍ନ ଭାବେ)।
Frequently Asked Questions
It praises Indra as the divine warrior who comes to the Soma offering, defeats obstructing forces (Dasyu), and releases hidden wealth and light symbolized as “cows.”
In Vedic imagery, cows often mean prosperity, nourishment, and also rays of light or spiritual riches. “Seeing” them means Indra reveals what was concealed by obstruction—both outward success and inner clarity.
It can be recited as an Indra-stuti for courage, protection, and removing obstacles—especially alongside a simple fire offering (ghee) or a devotional offering, with the intention of strengthening resolve and inviting divine help.
Ask anything about Sukta 30 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.