Rig Veda Sukta 43
Mandala 5Sukta 4317 Mantras

Sukta 43

Sukta 5.43

Rishi

Atri (Ātreya) (traditional for RV 5.43)

Devata

Viśve Devāḥ / nourishing powers (often read as a broad all-gods invocation with symbolic ‘seven’ powers)

Chandas

Jagatī or Triṣṭubh (needs metrical verification; verse length suggests Jagatī tendencies)

RV 5.43 ହେଉଛି ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆହ୍ୱାନ—ସେମାନେ ପୋଷକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ କଳ୍ପିତ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ସମୃଦ୍ଧିର “କ୍ଷୀର ଓ ମଧୁ” ଢାଳନ୍ତି। ସ୍ତୋତ୍ରଟି ମୁଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ସହାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ (ବିଶେଷକରି ପୂଷଣ ଓ ବାୟୁ) ଗତି କରି, ଶେଷରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ସହ ସମାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଠାରେ ରୟି (ପ୍ଲେନିତ୍ୟ/ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି), ବାଜ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟ), ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ, ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ “ଅମର” ଶୁଭଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

Mantras

Mantra 1

आ धेनवः पयसा तूर्ण्यर्था अमर्धन्तीरुप नो यन्तु मध्वा । महो राये बृहतीः सप्त विप्रो मयोभुवो जरिता जोहवीति ॥

ସମୃଦ୍ଧିର ଧେନୁମାନେ ଦୁଧ ସହ ଶୀଘ୍ର ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ—ଅବରୋଧ ବିନା—ମଧୁର ମଧୁ-ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମହା ରାୟି (ବିପୁଳ ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ଜରିତା ବିପ୍ର ସାତଟି ବିଶାଳ, ମୟୋଭୁବ (ଆନନ୍ଦଦାୟକ) ଶକ୍ତିକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଆହ୍ୱାନ କରେ।

Mantra 2

आ सुष्टुती नमसा वर्तयध्यै द्यावा वाजाय पृथिवी अमृध्रे । पिता माता मधुवचाः सुहस्ता भरेभरे नो यशसावविष्टाम् ॥

ହେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ, ବାଜ (ବଳ-ବିଜୟର ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ନମସ୍କାର ସହ ସୁଷ୍ଟୁତି (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି) ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଉ—ହେ ଅମୃଧ୍ରେ (ଅବିନାଶୀ) ଯୁଗଳେ। ପିତା-ମାତା, ମଧୁବଚାଃ (ମଧୁର ବାଣୀବାନ) ଓ ସୁହସ୍ତାଃ (କୁଶଳ ହସ୍ତବାନ), ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭରେ-ଭରେ ଆମକୁ ଯଶ (କୀର୍ତ୍ତି) ସହ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Mantra 3

अध्वर्यवश्चकृवांसो मधूनि प्र वायवे भरत चारु शुक्रम् । होतेव नः प्रथमः पाह्यस्य देव मध्वो ररिमा ते मदाय ॥

ହେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ, ମଧୁମୟ ହବିସ୍‌ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମନୋହର, ଦୀପ୍ତିମାନ ପାନକୁ ଆଗକୁ ଆଣ। ହେ ଦେବ, ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ହୋତା ପରି ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଆମେ ତୁମକୁ ମଧୁ ଅର୍ପଣ କରିଛୁ।

Mantra 4

दश क्षिपो युञ्जते बाहू अद्रिं सोमस्य या शमितारा सुहस्ता । मध्वो रसं सुगभस्तिर्गिरिष्ठां चनिश्चदद्दुदुहे शुक्रमंशुः ॥

ସୋମର ଅଦ୍ରି (ପୀଷଣଶିଳା) ସହ ଦଶ ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତି ନିଜ ଭୁଜକୁ ଯୋଡ଼ନ୍ତି—କୁଶଳ, ସୁହସ୍ତ ଶମିତାରମାନେ। ମଧୁମୟ ରସରୁ ସୁଗଭସ୍ତି ଅଂଶୁ, ଗିରିଷ୍ଠ ଉତ୍ସରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାରାକୁ ଦୋହି ବାହାର କରେ; ସେ ଧାରା ବହି ବହି ନିଜ ପଥରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ।

Mantra 5

असावि ते जुजुषाणाय सोमः क्रत्वे दक्षाय बृहते मदाय । हरी रथे सुधुरा योगे अर्वागिन्द्र प्रिया कृणुहि हूयमानः ॥

ହେ ଗ୍ରହଣକର୍ତ୍ତା, ତୁମ ପାଇଁ ସୋମ ପୀଷିତ ହୋଇଛି—କ୍ରତୁ ଓ ଦକ୍ଷ ପାଇଁ, ବିଶାଳ ମଦ (ଆନନ୍ଦ) ପାଇଁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୁଧୁର ରଥରେ ହରି (ଦୁଇ ହରିତ ଅଶ୍ୱ/ଶକ୍ତି)କୁ ଯୋଗରେ ଯୋଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସ; ଆହ୍ୱାନିତ ହୋଇ ଏହି ହବିକୁ ପ୍ରିୟ ଓ ସିଦ୍ଧିକାରକ କର।

Mantra 6

आ नो महीमरमतिं सजोषा ग्नां देवीं नमसा रातहव्याम् । मधोर्मदाय बृहतीमृतज्ञामाग्ने वह पथिभिर्देवयानैः ॥

ଆମ ପାଖକୁ ମହୀ ଅରମତିକୁ—ସଜୋଷା, ଏକମନା—ଆଣ; ଦେବୀ, ଦିବ୍ୟ ନାରୀ, ନମସ୍କାରପୂର୍ବକ, ହବି ବହନକାରିଣୀକୁ। ମଧୁର ମଧୁର ଆନନ୍ଦ-ମଦ ପାଇଁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବୟାନ ପଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ବହନ କର—ବୃହତୀ, ଋତଜ୍ଞା (ଋତକୁ ଜାଣୁଥିବା)।

Mantra 7

अञ्जन्ति यं प्रथयन्तो न विप्रा वपावन्तं नाग्निना तपन्तः । पितुर्न पुत्र उपसि प्रेष्ठ आ घर्मो अग्निमृतयन्नसादि ॥

ଯେ ଜ୍ୱାଳାକୁ ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ ଅଭିଷେକ କରି ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ସେମାନେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି—ହବିକୁ ପୋଷଣ କରିବା ପରି; ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ତପାଇ ସେମାନେ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଷ୍ମାକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ପରି, ପ୍ରିୟ ଘର୍ମ (ଉଷ୍ମା) ସମୀପକୁ ଆସେ; ଋତକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ଆମ ଭିତରେ ଅଗ୍ନିରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ।

Mantra 8

अच्छा मही बृहती शंतमा गीर्दूतो न गन्त्वश्विना हुवध्यै । मयोभुवा सरथा यातमर्वाग्गन्तं निधिं धुरमाणिर्न नाभिम् ॥

ମହୀ, ବୃହତୀ, ଅତି ଶାନ୍ତିଦାୟିନୀ ଗୀର୍ (ବାଣୀ) ଦୂତ ପରି ସିଧା ଯାଇ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟକୁ ହୁବଧ୍ୟୈ—ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ—ପହଞ୍ଚୁ। ହେ ମୟୋଭୁବମାନେ, ସୁଯୁକ୍ତ ରଥ ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଗୁପ୍ତ ନିଧି ପରି ଆଗମନ କର, ଏବଂ ଧୁରା ଧାରଣକାରୀ ନାଭି (ଅକ୍ଷ-ନାଭି) ପରି ପଥକୁ ସ୍ଥିର ରଖ।

Mantra 9

प्र तव्यसो नमउक्तिं तुरस्याहं पूष्ण उत वायोरदिक्षि । या राधसा चोदितारा मतीनां या वाजस्य द्रविणोदा उत त्मन् ॥

ମୁଁ ବଳବାନ ଓ ତ୍ୱରିତ (ଦେବ)ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନମସ୍କାର-ବାଣୀ ପ୍ରେରଣ କରୁଛି—ପୂଷଣଙ୍କୁ ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଯେମାନେ ନିଜ ସମୃଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ଆମ ମତି (ଚିନ୍ତନ)କୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ବାଜ (ବିଜୟ-ବଳ)ର ଦ୍ରବିଣ, ଧନ-ସ୍ୱରୂପ ତତ୍ତ୍ୱ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ନିଜେ ହିଁ ସେଇ ଅନ୍ତର୍ଆତ୍ମ-ଶକ୍ତି ଅଟନ୍ତି।

Mantra 10

आ नामभिर्मरुतो वक्षि विश्वाना रूपेभिर्जातवेदो हुवानः । यज्ञं गिरो जरितुः सुष्टुतिं च विश्वे गन्त मरुतो विश्व ऊती ॥

ହେ ଜାତବେଦସ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି—ମରୁତମାନଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆଣ। ଯଜ୍ଞକୁ, ଜରିତାଙ୍କ ଗିରୋ (ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ)କୁ ଓ ସୁସଂଗଠିତ ସ୍ତୁତିକୁ ସେମାନେ ଆସନ୍ତୁ; ସର୍ବସହାୟକ ମରୁତମାନେ ସର୍ବରକ୍ଷା ସହିତ ଆସନ୍ତୁ।

Mantra 11

आ नो दिवो बृहतः पर्वतादा सरस्वती यजता गन्तु यज्ञम् । हवं देवी जुजुषाणा घृताची शग्मां नो वाचमुशती शृणोतु ॥

ବିସ୍ତୃତ ଦ୍ୟୌରୁ, ମହା ପର୍ବତରୁ, ଯଜନୀୟ ସରସ୍ୱତୀ ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। ଆମ ହବକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଘୃତାଚୀ ଦେବୀ—ପ୍ରବାହମୟ ପ୍ରଭା-ସ୍ୱରୂପ—ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ଆମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଫଳଦାୟକ ବାଣୀକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Mantra 12

आ वेधसं नीलपृष्ठं बृहन्तं बृहस्पतिं सदने सादयध्वम् । सादद्योनिं दम आ दीदिवांसं हिरण्यवर्णमरुषं सपेम ॥

ବେଧସ—ଜ୍ଞାନ-ବିଧାତା, ନୀଳପୃଷ୍ଠ ମହାନ—ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଗୃହର ସଦନରେ, ନିବାସରେ ଆସନ ଦିଅ। ନିଜ ଯୋନି-ଆଧାରରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀଦିବାନ, ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ, ବଳରେ ଅରୁଣ—ତାଙ୍କ ସହ ଆମେ ସଙ୍ଗ ରଖି ସେବା କରିବା।

Mantra 13

आ धर्णसिर्बृहद्दिवो रराणो विश्वेभिर्गन्त्वोमभिर्हुवानः । ग्ना वसान ओषधीरमृध्रस्त्रिधातुशृङ्गो वृषभो वयोधाः ॥

ବିଶାଳ ଦ୍ୟୌରୁ ଆନନ୍ଦିତ ଧର୍ଣସି, ସମସ୍ତ ସ୍ତୁତି-ନାଦରେ ଆହ୍ୱାନିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସୁ। ଦେବୀସଦୃଶ ଔଷଧୀମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅମୃଧ୍ର (ଅବିଫଳ)—ତ୍ରିଧାତୁ-ଶୃଙ୍ଗ, ଜୀବଶକ୍ତି ଧାରକ ବୟୋଧା, ବୃଷଭସ୍ୱରୂପ—ସେ ପ୍ରକଟ ହେଉ।

Mantra 14

मातुष्पदे परमे शुक्र आयोर्विपन्यवो रास्पिरासो अग्मन् । सुशेव्यं नमसा रातहव्याः शिशुं मृजन्त्यायवो न वासे ॥

ମାତୃପଦର ପରମ ଶୁକ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଆୟୁକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିବା ବିପନ୍ୟବ ରାସ୍ପିରାସ—ଉତ୍ସୁକ ଯାତ୍ରୀ—ପହଞ୍ଚିଲେ। ନମସ୍କାରରେ, ରାତହବ୍ୟ (ଅର୍ପିତ ହବିଷ୍ ଧାରୀ) ହୋଇ, ସୁଶେବ୍ୟ—ସୁସେବାଯୋଗ୍ୟ—ତାହାକୁ ସଜାନ୍ତି; ଯେପରି ମୃଜନ୍ତୀ (ଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା) ଶିଶୁକୁ ପରିଷ୍କାର କରେ, ସେପରି ବସ୍ତ୍ର ପରି ଆୟୁକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

Mantra 15

बृहद्वयो बृहते तुभ्यमग्ने धियाजुरो मिथुनासः सचन्त । देवोदेवः सुहवो भूतु मह्यं मा नो माता पृथिवी दुर्मतौ धात् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ବିଶାଳ ଓ ମହତ୍ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଆମେ ତୁମ ସହ ଯୋଗ କରୁଛୁ; ଧୀ (ଧ୍ୟାନ)ର ଯୁଗଳ କର୍ମୀ ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତୁମ ସହ ଚାଲନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ମୋ ପାଇଁ ସୁହବ—ସହଜେ ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ—ହେଉ; ଆମ ମାତା ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ବକ୍ରମତିରେ ନ ଧାରୁନ୍ତୁ।

Mantra 16

उरौ देवा अनिबाधे स्याम ॥

ହେ ଦେବମାନେ, ଆମେ ବିଶାଳ ଅନିବାଧ—ଅବରୋଧହୀନ—ଆକାଶରେ ରହୁ; ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ।

Mantra 17

समश्विनोरवसा नूतनेन मयोभुवा सुप्रणीती गमेम । आ नो रयिं वहतमोत वीराना विश्वान्यमृता सौभगानि ॥

ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟର ନୂତନ ସହାୟତାରେ, ମୟୋଭୁ—ଆନନ୍ଦଦାୟକ—ଏବଂ ସୁପ୍ରଣୀତି—ସଠିକ୍ ନେତୃତ୍ୱ—ସହ ଆମେ ସମରସତାରେ ପହଞ୍ଚୁ। ଆମ ପାଖକୁ ରୟି—ଅନ୍ତଃସୁଖର ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ଏବଂ ବୀରମାନଙ୍କୁ (ଆତ୍ମଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ) ମଧ୍ୟ ବହି ଆଣ; ଆମ ସତ୍ତାକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଅମୃତ ସୌଭାଗ୍ୟ ଆଣ।

Frequently Asked Questions

Viśve Devāḥ means “All the Gods.” In RV 5.43 it is a way of invoking the whole supporting divine order—many powers working together to bring protection, guidance, and increase.

It is a poetic image for abundance and nourishment. The ‘cows’ represent flowing sources of plenty—food, wealth, joy, and inner strength—coming to the worshipper without obstruction.

They represent specific helpful functions within the all-gods prayer: Pūṣan guides on paths, Vāyu impels movement and thought, and the Aśvins bring fresh help, healing, and right-leading progress toward good fortune.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App