
Sukta 5.39
Atri (Ātreya)
Indra
Trishtubh (probable)
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅତ୍ରିଙ୍କ ଏହି ଛୋଟ ସୂକ୍ତରେ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିର ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି—ସେ ତାଙ୍କର “ଦୀପ୍ତ, ଉପଚୁଆ” ଧନ ଓ ବଳକୁ କୌଣସି କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି ଢାଳିଦିଅନ୍ତୁ, “ଦୁଇ ହାତରେ” ସମୃଦ୍ଧି ଆଣନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାନ-ଇଚ୍ଛା (ପ୍ରରାଧ୍ୟମ) ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି—ଯାହା ଦୃଢ଼କୁ ମଧ୍ୟ ନମାଇପାରେ; ଏବଂ ଶେଷରେ ଅତ୍ରିମାନଙ୍କର ସଚେତନ, ଦୀକ୍ଷିତ ସ୍ତୁତିକ୍ରିୟାରେ ଏହା ସମାପ୍ତ ହୁଏ—ବ୍ରହ୍ମ-ବାହକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଭାଷା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଉଠେ।
Mantra 1
यदिन्द्र चित्र मेहनास्ति त्वादातमद्रिवः । राधस्तन्नो विदद्वस उभयाहस्त्या भर ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଦ୍ରିବଃ (ପାଷାଣ-ଧାରକ), ତୋର ଦେବାକୁ ଯଦି କିଛି ଚିତ୍ର, ମେହନା (ଉଛଳି-ଓଢ଼ିଆସୁଥିବା) ଦାନ-ସମ୍ପଦ ଅଛି, ସେଇ ରାଧସ୍ ଆମକୁ ଦେଅ; ହେ ବସୁବିଦ୍ (ଧନ-ଖୋଜୁଥିବା), ଦୁଇ ହାତ ଭରି ସେ ନିଧି ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ।
Mantra 2
यन्मन्यसे वरेण्यमिन्द्र द्युक्षं तदा भर । विद्याम तस्य ते वयमकूपारस्य दावने ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁ ଯାହାକୁ ବରେଣ୍ୟମ୍ (ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚୟନୀୟ) ଏବଂ ଦ୍ୟୁକ୍ଷଂ (ପ୍ରଭାମୟ) ଭାବୁଛୁ, ସେଇ ଦୀପ୍ତି ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ; ଅକୂପାର (ଅପାର) ତୋର ଦାବନେ—ଅକ୍ଷୟ ଦାନକୁ—ଆମେ ଜାଣି ତାହାର ଭାଗୀ ହେବୁ।
Mantra 3
यत्ते दित्सु प्रराध्यं मनो अस्ति श्रुतं बृहत् । तेन दृळ्हा चिदद्रिव आ वाजं दर्षि सातये ॥
ତୋର ଦିତ୍ସୁ (ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛାରେ) ଯେ ପ୍ରରାଧ୍ୟଂ—ଦାନ-ଶକ୍ତି—ମନରେ ଅଛି, ସେ ଶ୍ରୁତଂ, ବୃହତ୍ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାନ) ଅଟେ; ସେଇ ବଳରେ, ହେ ଅଦ୍ରିବଃ, ତୁ ଦୃଢ଼କୁ ମଧ୍ୟ ନମାଇ ଦେଉଛୁ, ଏବଂ ସାତୟେ (ବିଜୟ ପାଇଁ) ଆମକୁ ବାଜଂ—ଶକ୍ତିର ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ଆଣି ଦେଉଛୁ।
Mantra 4
मंहिष्ठं वो मघोनां राजानं चर्षणीनाम् । इन्द्रमुप प्रशस्तये पूर्वीभिर्जुजुषे गिरः ॥
ଦାନବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟଜନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ନିକଟ ହେଉଛୁ; ପୁରାତନ ଗୀରରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ନେନ୍ତି, ଋଷିଙ୍କ ବଚନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି।
Mantra 5
अस्मा इत्काव्यं वच उक्थमिन्द्राय शंस्यम् । तस्मा उ ब्रह्मवाहसे गिरो वर्धन्त्यत्रयो गिरः शुम्भन्त्यत्रयः ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କାବ୍ୟବଚନ—ଏହି ଉକ୍ଥ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାଯୋଗ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମବାହସ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଅତ୍ରିମାନଙ୍କ ଗୀର ବଢ଼େ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଆମ ବଚନ ଶକ୍ତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାଧନ ହୋଇଯାଏ।
It asks Indra to give abundant bounty (rādhas) and effective strength/prize (vāja) for winning (sāti), without holding back—symbolized as giving “with both hands.”
It highlights Indra’s vajra/stone power—the force that breaks obstacles and makes even “firm” things yield, so prosperity and victory can be released.
It says the hymn is not just praise; the properly uttered speech becomes brahman-bearing power that strengthens the ritual and makes the prayer effective.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.