Sukta 56
Sukta 5.56
Atri (Ātreya) — probable for RV 5.56
Maruts (invoked through Agni as mediator)
Trishtubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଝଡ଼-ସେନା ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମାନବ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟକୁ ଅବତରଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ଡାକାଯାଇଛି, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ଅବତରଣକୁ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଯଜ୍ଞରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ସେମାନଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ଏକତା, ଦୀପ୍ତି ଓ ଅପରାଜେୟ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଆଗମନରେ ପ୍ରଚୁରତା, ଧର୍ମ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଓ ଉଦାର ସୌଭାଗ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantras
Mantra 1
अग्ने शर्धन्तमा गणं पिष्टं रुक्मेभिरञ्जिभिः । विशो अद्य मरुतामव ह्वये दिवश्चिद्रोचनादधि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆଜି ମୁଁ ମରୁତମାନଙ୍କର ଘନ ଏକତାରେ ଗଢ଼ା, ଗଣରୂପେ ସଂଘଟିତ ସେନାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଦୀପ୍ତ—ଯେମାନେ ଦିବର ରୋଚନ ଲୋକରୁ ମଧ୍ୟ ଅବତରନ୍ତି। ସେଇ ଶକ୍ତିମାନେ ଆମ ମାନବ ସମୁଦାୟରେ ଅବତରି ଯଜ୍ଞର ଯଥାଯଥ ଗତିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 2
यथा चिन्मन्यसे हृदा तदिन्मे जग्मुराशसः । ये ते नेदिष्ठं हवनान्यागमन्तान्वर्ध भीमसंदृशः ॥
ତୁମେ ହୃଦୟରେ ଯାହା ସଙ୍କଳ୍ପ କର, ସେଠାକୁ ମୋର ଆଶାମାନେ ସତ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଯେ ହବନ-ଆହ୍ୱାନମାନେ ତୁମର ସବୁଠାରୁ ନିକଟକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି—ହେ ଭୀମ-ଦର୍ଶନ—ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ଧନ କର; ଯେପରି ଏହି ଡାକ ତୁମ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ବାହିନୀ ହେଉ।
Mantra 3
मीळ्हुष्मतीव पृथिवी पराहता मदन्त्येत्यस्मदा । ऋक्षो न वो मरुतः शिमीवाँ अमो दुध्रो गौरिव भीमयुः ॥
ଯେପରି ଫଳଦାୟି ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ଆଘାତ ପାଇଲେ କମ୍ପିଉଠେ, ସେପରି ଉଛ୍ୱାସିତ ମଦୋତ୍ସାହ ଆମ ପାଖକୁ ଧାଇଆସେ। ହେ ମରୁତମାନେ, ତୁମ ଅବେଗୀ ବଳ ଭାଲୁ ପରି—ଅଦମ୍ୟ, ବୃଷଭ ସମ ଧକ୍କାଦାୟକ, ଆକ୍ରମଣରେ ଭୟଙ୍କର।
Mantra 4
नि ये रिणन्त्योजसा वृथा गावो न दुर्धुरः । अश्मानं चित्स्वर्यं पर्वतं गिरिं प्र च्यावयन्ति यामभिः ॥
ସେମାନେ ନିଜ ଓଜସାରେ ତଳକୁ ଦବାଇଦିଅନ୍ତି—ଯେପରି ଅଟକାଇ ରଖିହେବା ନଥିବା ଗୋବଳି। ଆକାଶକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଥିବା ପଥରକୁ ମଧ୍ୟ, ପର୍ବତ ଓ ଗିରିକୁ ମଧ୍ୟ—ନିଜ ଯାମ/ଗତିଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଚଳାଇଦିଅନ୍ତି। ସେହିପରି ଆମ ଭିତରର ଜମା ପ୍ରତିରୋଧକୁ ଖସାଇ ପଥକୁ ଗତିମାନ କରନ୍ତି।
Mantra 5
उत्तिष्ठ नूनमेषां स्तोमैः समुक्षितानाम् । मरुतां पुरुतममपूर्व्यं गवां सर्गमिव ह्वये ॥
ଏବେ ଉଠ—ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ସୁପୋଷିତ, ସୁପ୍ରେରିତ ହୋଇଥିବା ଏମାନଙ୍କ ସହ। ମୁଁ ମରୁତମାନଙ୍କୁ—ଅତିପ୍ରଚୁର, ଅପୂର୍ବ—ଗୋମାନଙ୍କ (କିରଣମାନଙ୍କ) ସର୍ଗ ପରି, ଦୀପ୍ତିମୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତ ପ୍ରବାହ ପରି ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantra 6
युङ्ग्ध्वं ह्यरुषी रथे युङ्ग्ध्वं रथेषु रोहितः । युङ्ग्ध्वं हरी अजिरा धुरि वोळ्हवे वहिष्ठा धुरि वोळ्हवे ॥
ନିଶ୍ଚୟ, ଅରୁଷୀ (ରୁଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ରଥରେ ଯୋଗ କର; ରଥମାନଙ୍କ ଉପରେ ରୋହିତ (ଲାଲ) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ କର। ଧୁରି (ଯୋକ) ଉପରେ ଦ୍ରୁତ ହରି (କପିଳ/ବେ) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ କର—ତୁମମାନଙ୍କୁ ବହିବା ପାଇଁ; ଧୁରି ଉପରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବହନକାରୀମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ କର—ତୁମମାନଙ୍କୁ ବହିବା ପାଇଁ।
Mantra 7
उत स्य वाज्यरुषस्तुविष्वणिरिह स्म धायि दर्शतः । मा वो यामेषु मरुतश्चिरं करत्प्र तं रथेषु चोदत ॥
ଏବଂ ଏହି ଅରୁଷ (ରୁଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ), ବାଜ୍ୟ (ବିଜୟ/ପୁରସ୍କାର-ବହନକାରୀ), ତୁବିଷ୍ୱଣି (ମହାନାଦୀ) ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି—ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର। ହେ ମରୁତମାନେ, ଯାତ୍ରାମାନଙ୍କରେ ସେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ବିଳମ୍ବ କରାଇନ ଦେଉ; ରଥମାନଙ୍କ ଉପରେ ତାକୁ ଆଗକୁ ପ୍ରେରଣ କର।
Mantra 8
रथं नु मारुतं वयं श्रवस्युमा हुवामहे । आ यस्मिन्तस्थौ सुरणानि बिभ्रती सचा मरुत्सु रोदसी ॥
ଏବେ ଆମେ ଶ୍ରବସ୍ୟୁମା (ବିଜୟୀ ଶ୍ରବଣ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଯଶଯୁକ୍ତ) ମରୁତ-ରଥକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ଯାହାରେ ରୋଦସୀ—ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ—ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ ସୁରଣା (ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ/ବର) ଧାରଣ କରି।
Mantra 9
तं वः शर्धं रथेशुभं त्वेषं पनस्युमा हुवे । यस्मिन्त्सुजाता सुभगा महीयते सचा मरुत्सु मीळ्हुषी ॥
ତୁମମାନଙ୍କର ସେଇ ଶର୍ଧ (ମରୁତ-ଗଣ) ରଥରେ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ଦୀପ୍ତ, ତେଜସ୍ବୀ, ବେଗବାନ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଯଥାର୍ଥ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଆତୁର—ଆମେ ତାହାକୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ଯାହାରେ ସୁଜାତା, ସୁଭାଗା ଶକ୍ତି ମହିମାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ—ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ, ଦାନରେ ଉଦାର ସେଇ।
Frequently Asked Questions
Agni functions as the divine messenger in Vedic ritual. By calling Agni first, the poet asks him to conduct the Maruts from the heavenly luminous realm into the sacrifice and the human community.
The Maruts are a group of storm and wind powers—many acting as one—known for speed, brilliance, and a roaring presence. They bring energizing movement, protection, and the conditions for rain and increase.
In Vedic poetry, “cows” often symbolize rays of light or streams of abundance. The hymn uses this image to say the Maruts’ coming releases luminous, life-giving energies outward into the world.
Ask anything about Sukta 56 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.