
Sukta 5.4
Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.4)
Agni
Trishtubh (probable; needs metrical verification)
ଏହି ଆତ୍ରେୟ ପରମ୍ପରାର ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବସୁପତି (ଧନ-ଧାନ୍ୟର ପ୍ରଭୁ) ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଉପରେ ରାଜସତ୍ତାର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଅଧ୍ୱରରେ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ସେ ବାଜ (ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଚୁରତା) ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ମାନବୀୟ ସଂଘର୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ସ୍ୟୋନ ଲୋକ’ (ସୁଖଦ ଲୋକ-କକ୍ଷ) ସହିତ ବିସ୍ତୃତ ସମୃଦ୍ଧି—ପୁତ୍ର, ବଳ, ପଶୁଧନ ଓ କୁଶଳ—ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 1
त्वामग्ने वसुपतिं वसूनामभि प्र मन्दे अध्वरेषु राजन् । त्वया वाजं वाजयन्तो जयेमाभि ष्याम पृत्सुतीर्मर्त्यानाम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ବସୁମାନଙ୍କର ବସୁପତି (ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିପତି), ହେ ରାଜନ, ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ବଢ଼ାଇ ଆମେ ବିଜୟୀ ହେବା; ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ-ଚାପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଅତିଜୟୀ ହେବା।
Mantra 4
जुषस्वाग्न इळया सजोषा यतमानो रश्मिभिः सूर्यस्य । जुषस्व नः समिधं जातवेद आ च देवान्हविरद्याय वक्षि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଇଳା ସହ ଏକସୁରେ ଗ୍ରହଣ କର; ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମିମାନଙ୍କ ସହ ଯତ୍ନଶୀଳ ହୋଇ। ହେ ଜାତବେଦ, ଆମ ସମିଧ୍ (ଇନ୍ଧନ) ଗ୍ରହଣ କର; ଏବଂ ଆଜି ହବିଷର ଭୋଜନ ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ—ଆମ କର୍ମରେ—ନେଇଆ।
Mantra 5
जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामा भरा भोजनानि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଗୃହରେ ନିବାସୀ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ, ଜ୍ଞାନୀ ଅତିଥି—ଏହି ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ନିକଟେ ଆସ। ଶତ୍ରୁଭାବରେ ଆମକୁ ଚାପି ଧରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ସଂହାର କରି, ଆମ ପାଖକୁ ଭୋଜନାନି—ପୋଷଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଉପଭୋଗ—ଆଣିଦେ।
Mantra 6
वधेन दस्युं प्र हि चातयस्व वयः कृण्वानस्तन्वे स्वायै । पिपर्षि यत्सहसस्पुत्र देवान्त्सो अग्ने पाहि नृतम वाजे अस्मान् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୋର ବଧଶକ୍ତିରେ ଦସ୍ୟୁକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇ ଭାଙ୍ଗିଦେ; ଆମ ନିଜ ତନୁ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ ଓ ମୁକ୍ତ ଗତି ଗଢ଼। ହେ ସହସର ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କର; ତେଣୁ, ହେ ଅଗ୍ନି, ନୃତମ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତା—ବଳର ସମୃଦ୍ଧିରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
Mantra 7
वयं ते अग्न उक्थैर्विधेम वयं हव्यैः पावक भद्रशोचे । अस्मे रयिं विश्ववारं समिन्वास्मे विश्वानि द्रविणानि धेहि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଉକ୍ଥଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁ; ହେ ପାବକ, ଭଦ୍ରଶୋଚେ, ଆମେ ହବ୍ୟଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସେବା କରୁ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଇଚ୍ଛନୀୟ ରୟିକୁ ବଢ଼ାଅ; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବିଣାନି—ସତ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଧନ—ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 8
अस्माकमग्ने अध्वरं जुषस्व सहसः सूनो त्रिषधस्थ हव्यम् । वयं देवेषु सुकृतः स्याम शर्मणा नस्त्रिवरूथेन पाहि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମର ଅଧ୍ୱର—ଯଜ୍ଞମାର୍ଗ—ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର; ହେ ସହସର ସୂନୁ, ତ୍ରିଷଧସ୍ଥ, ଏହି ହବ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ସୁକୃତ—ସତ୍କର୍ମୀ—ହେବାକୁ ପାରୁ; ତୁମ ଶର୍ମରେ, ତୁମ ତ୍ରିବରୂଥ—ତ୍ରିବିଧ ଆଶ୍ରୟ-ରକ୍ଷା—ରେ ଆମକୁ ପାଳନ କର।
Mantra 9
विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुं न नावा दुरिताति पर्षि । अग्ने अत्रिवन्नमसा गृणानोऽस्माकं बोध्यविता तनूनाम् ॥
ହେ ଜାତବେଦସ, ଆମର ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗହ—କଠିନ ପଥ—ରେ ଦୁରିତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରାଇ ଆମକୁ ପାର କର; ଯେପରି ନାଉ ସିନ୍ଧୁକୁ ପାର କରେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଅତ୍ରିବତ୍ ନମସ୍କାରରେ ସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା, ଆମ ତନୂନାମ୍—ଦେହଧାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କ—ଅବିତା ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ହେଅ।
Mantra 10
यस्त्वा हृदा कीरिणा मन्यमानोऽमर्त्यं मर्त्यो जोहवीमि । जातवेदो यशो अस्मासु धेहि प्रजाभिरग्ने अमृतत्वमश्याम् ॥
ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଏବଂ କୀରିଣା—ଗାନବାଣୀ—ରେ ତୁମକୁ ଅମର୍ତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେଇ ମର୍ତ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛି। ହେ ଜାତବେଦସ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯଶ—କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତେଜ—ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ହେ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଜାଭିଃ—ସନ୍ତତିଶକ୍ତି ସହ—ଆମେ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ।
Mantra 11
यस्मै त्वं सुकृते जातवेद उ लोकमग्ने कृणवः स्योनम् । अश्विनं स पुत्रिणं वीरवन्तं गोमन्तं रयिं नशते स्वस्ति ॥
ହେ ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନି! ଯେ ସୁକୃତକର୍ମୀ ପାଇଁ ତୁମେ ଶ୍ୟୋନ (କଲ୍ୟାଣମୟ) ଲୋକ-ସ୍ଥାନ ଗଢ଼, ସେ ସ୍ୱସ୍ତିରେ ଅଶ୍ୱିନ-ଶକ୍ତି (ଦ୍ରୁତ ଗତି), ପୁତ୍ର-ସମୃଦ୍ଧି, ବୀରବଳ, ଗୋମନ୍ତ (ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧି) ଏବଂ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି/ଧନ) ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
It praises Agni as the ruling power of sacrifice and asks him to bring victory-energy (vāja), prosperity (rayi), and protection, so the worshipper can thrive with well-being (svasti).
“Vasupati” means “lord of treasures.” The hymn treats Agni as the power that governs and distributes riches—both material wealth and inner strength—through the sacrificial order.
It means a pleasant, secure “space” or “world-room.” The idea is that Agni establishes a safe and auspicious condition of life for the person who performs good actions and worships rightly.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.