Sukta 44

Mantra 1

तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिं बर्हिषदं स्वर्विदम् । प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराशुं जयन्तमनु यासु वर्धसे ॥

ତାହାକୁ ଆମେ ପ୍ରତ୍ନ ରୀତିରେ, ପୂର୍ବ ରୀତିରେ, ସର୍ବ ରୀତିରେ ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରୁ—ତାହାକୁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠତାତି (ସର୍ବାଧିକ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମହିମା) କୁ, ବର୍ହିଷଦଂ (ଯଜ୍ଞକୁଶାସନରେ ଆସୀନ) କୁ, ସ୍ୱର୍ବିଦଂ (ସ୍ୱର-ଲୋକ/ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଲୋକର ଜ୍ଞାତା-ଅନ୍ୱେଷକ) କୁ। ଆମ ପ୍ରତି ମୁଖୀ, ବିଶାଳପଦ (ବିଶାଳ ଚାଲିଥିବା) ତାହାକୁ ଆମେ ଗିରା—ବାଣୀଦ୍ୱାରା ଦୋହୁଛୁ: ଶୀଘ୍ର, ଜୟନ୍ତ—ତୁମେ ଯେ ପଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଧିତ ହୁଅ, ସେହି ପଥମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ।

Mantra 2

श्रिये सुदृशीरुपरस्य याः स्वर्विरोचमानः ककुभामचोदते । सुगोपा असि न दभाय सुक्रतो परो मायाभिॠत आस नाम ते ॥

ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ତୁମେ ଉପର ଲୋକର ସୁଦୃଶୀ (ସୁନ୍ଦରଦର୍ଶନ) ଉଚ୍ଚତାମାନଙ୍କୁ ଗତିରେ ଆଣ; ସ୍ୱର-ଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, କକୁଭା (ଶିଖର/ଦିଗ) ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କର। ହେ ସୁକ୍ରତୁ, ତୁମେ ସୁଗୋପା—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ଷକ; ଦଭାୟ (ଆକ୍ରମଣ) ପାଇଁ ଅଦୁର୍ଲଭ, ଅଜେୟ। ମାୟାମାନଙ୍କ ପାରେ, ଋତ (ସତ୍ୟ-କ୍ରମ) ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତୁମ ନାମ ନିଜେ ସେଠାରେ ଅବିଚଳ ରହେ।

Mantra 3

अत्यं हविः सचते सच्च धातु चारिष्टगातुः स होता सहोभरिः । प्रसर्स्राणो अनु बर्हिर्वृषा शिशुर्मध्ये युवाजरो विस्रुहा हितः ॥

ହବିଷର ଅଶ୍ୱ ସଚ୍ଚ ଧାତୁ—ସତ୍ୟ ଆଧାର ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ଅରିଷ୍ଟଗାତୁ (ଅକ୍ଷତ ପଥ) ରେ ଚରି, ସେ ହୋତୃ, ସହୋଭରି—ବଳର ବାହକ। ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଧାଉଥିବା, ବୃଷା—ବୃଷଭ, ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁ, ସଦା ଯୁବା, ଅଜରୋ—ଅଜର; ସେ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ବିସ୍ରୁହା—ଅନେକ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ବିସ୍ତାରିତ।

Mantra 4

प्र व एते सुयुजो यामन्निष्टये नीचीरमुष्मै यम्य ऋतावृधः । सुयन्तुभिः सर्वशासैरभीशुभिः क्रिविर्नामानि प्रवणे मुषायति ॥

ପ୍ର ବଃ ଏତେ ସୁୟୁଜୋ ଯାମନ୍ନିଷ୍ଟୟେ—ଇଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯାତ୍ରାରେ—ଅଗ୍ରେ ସରନ୍ତି; ଋତରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଏକଙ୍କ ପାଇଁ ନିମ୍ନକୁ ଝୁକନ୍ତି। ସର୍ବଶାସନ ସହ, ପଥଦର୍ଶୀ ଲଗାମ ସହ, ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରକ କିରଣ (ଅଭୀଶୁ) ସହ—ଢାଳରେ ‘କ୍ରିବି’ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ (ସ୍ଥିର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ) ଚୋରାଇ ନେଉଛି।

Mantra 5

संजर्भुराणस्तरुभिः सुतेगृभं वयाकिनं चित्तगर्भासु सुस्वरुः । धारवाकेष्वृजुगाथ शोभसे वर्धस्व पत्नीरभि जीवो अध्वरे ॥

ସଂଜର୍ଭୁରାଣଃ ତରୁଭିଃ—ପୋଷକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳ ସଂଗ୍ରହ କରି—ତୁମେ ସୁତେଗୃଭଂ, ସୁପିଷ୍ଟ ଅର୍ପଣକୁ, ଧରିନେଉଛ; ବୟାକିନଃ—ଜାଗ୍ରତ—ଚିତ୍ତଗର୍ଭାସୁ ସୁସ୍ୱରଃ, ଚିନ୍ତାର ଗର୍ଭମାନେ ମଧୁର-ତେଜସ୍ୱର। ଧାରାବାକେଷୁ, ବାଣୀର ପ୍ରବାହମାନେ, ଋଜୁଗାଥ—ସିଧା ସ୍ତୁତିଗୀତବାହୀ—ତୁମେ ଶୋଭିତ; ଅଧ୍ୱରେ, ଯଜ୍ଞରେ, ପତ୍ନୀ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଭି, ହେ ଜୀବ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ।

Mantra 6

यादृगेव ददृशे तादृगुच्यते सं छायया दधिरे सिध्रयाप्स्वा । महीमस्मभ्यमुरुषामुरु ज्रयो बृहत्सुवीरमनपच्युतं सहः ॥

ଯାଦୃଗେବ ଦଦୃଶେ ତାଦୃଗୁଚ୍ୟତେ—ଯେପରି ସେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ହିଁ ସେ କୁହାଯାଏ; ଅପ୍ସୁ, ଜଳମାନେ, ଛାୟା ଦ୍ୱାରା, ସିଧ୍ରୟା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଅସ୍ମଭ୍ୟଂ ମହୀମ୍—ଆମ ପାଇଁ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ବିସ୍ତାର କର: ଉରୁଷା—ବିସ୍ତୃତ ରକ୍ଷା ସହ—ଉରୁ ଜ୍ରୟଃ—ବିସ୍ତୃତ ଦ୍ରୁତ ବଳ ସହ—ବୃହତ୍ ସୁବୀରମ୍—ଉଚ୍ଚ, ବୀରସମୃଦ୍ଧ—ଅନପଚ୍ୟୁତଂ ସହଃ—ଅଚଳ, ଅପଚ୍ୟୁତ ଶକ୍ତି।

Mantra 7

वेत्यग्रुर्जनिवान्वा अति स्पृधः समर्यता मनसा सूर्यः कविः । घ्रंसं रक्षन्तं परि विश्वतो गयमस्माकं शर्म वनवत्स्वावसुः ॥

ନବଜାତ, ଉତ୍ସୁକ (ଅଗ୍ରୁ) ସେ ଆଗେଇ ଯାଏ; ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା/ବିରୋଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ମନର ସମରସତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ—କବି, ଦ୍ରଷ୍ଟା—ଚଳେ। ସବୁ ଦିଗରୁ ଘ୍ରଂସ (ଦହନ-ତାପ)କୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେ ଆମ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିର ନିବାସ ଜିତେ; ନିଜ ସ୍ୱାବସୁ (ସ୍ୱଶକ୍ତି-ସମୃଦ୍ଧି)ରେ ଆମର ଶର୍ମ (ଆଶ୍ରୟ) ବଢ଼ାଉ।

Mantra 8

ज्यायांसमस्य यतुनस्य केतुन ऋषिस्वरं चरति यासु नाम ते । यादृश्मिन्धायि तमपस्यया विदद्य उ स्वयं वहते सो अरं करत् ॥

ଏହି ଯାତୁ (ମାୟିକ/ମନ୍ତ୍ରବଳ) ଠାରୁ ମହାନ ହେଉଛି ତାହାର କେତୁ (ଚିହ୍ନ, ପ୍ରକାଶ-ଧ୍ୱଜ): ତୁମ ନାମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଋଷି-ସ୍ୱର ସହ ଚଳେ। ଯେ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତା (ଅପସ୍ୟା) ଦ୍ୱାରା ତାହାରେ ନିହିତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଖୋଜି ପାଏ—ଏବଂ ଯେ ତାହାକୁ ସ୍ୱୟଂ ବହନ କରେ—ସେଇ ତାହାକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଓ ଯଥାର୍ଥ କରେ।

Mantra 9

समुद्रमासामव तस्थे अग्रिमा न रिष्यति सवनं यस्मिन्नायता । अत्रा न हार्दि क्रवणस्य रेजते यत्रा मतिर्विद्यते पूतबन्धनी ॥

ସେମାନଙ୍କ ସମୁଦ୍ର-ଗଭୀରତା ଉପରେ ଅଗ୍ରିମ (ଅଗ୍ରସ୍ଥ) ନିମ୍ନେ ଅବତରି ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇଛି; ଯେ ସବନ (ସୋମ-ପିଷଣ/ଅଭିଷବ) ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେ ହାନିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ କ୍ରବଣ (ଭକ୍ଷକ)ର ଭୟରେ ହୃଦୟ କମ୍ପେ ନାହିଁ—ଯେଉଁଠି ମତି (ଚିନ୍ତା-ବୁଦ୍ଧି) ବିଦ୍ୟତେ, ପୂତ-ବନ୍ଧନୀ: ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଯଥାଯଥ ସଂଯମରେ ବନ୍ଧିତ।

Mantra 10

स हि क्षत्रस्य मनसस्य चित्तिभिरेवावदस्य यजतस्य सध्रेः । अवत्सारस्य स्पृणवाम रण्वभिः शविष्ठं वाजं विदुषा चिदर्ध्यम् ॥

ଯଜ୍ଞୀୟ କ୍ଷତ୍ର (ଶକ୍ତି) ଓ ମନ—ଏ ଦୁହିଁର ସହଚର-ବଳ ସେଇ; ଦୀପ୍ତ ଚିତ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସତ୍ୟବାକ୍ (ଅବଦ) ଯଜତଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ। ରମଣୀୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଆମେ ସେହି ପ୍ରେରକ ପ୍ରବାହକୁ ପୂରଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା, ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ହ ଏମିତି ସର୍ବାଧିକ ବଳବାନ ବାଜ-ସମୃଦ୍ଧି (ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଜିତିବା।

Mantra 11

श्येन आसामदितिः कक्ष्यो मदो विश्ववारस्य यजतस्य मायिनः । समन्यमन्यमर्थयन्त्येतवे विदुर्विषाणं परिपानमन्ति ते ॥

ତାଙ୍କର ଶ୍ୟେନ—ଦ୍ରୁତ ଉଡୁଥିବା ବଳ—ଅଛି; ଅଦିତି (ଅନନ୍ତତା) ତାଙ୍କର କକ୍ଷ୍ୟ (କମରବନ୍ଧ) ଅଟେ; ତାଙ୍କର ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ) ସର୍ବବାଞ୍ଛନୀୟ, ଯଜତ, ମାୟିନ (ଦୀପ୍ତ ରୂପ-ରଚନାର ଅଧିପତି)ଙ୍କର। ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି; ବିଶାଳ-ଶୃଙ୍ଗବାନ, ସର୍ବତ୍ର ଘେରିଥିବା ପାନ (ପରିପାନ)କୁ ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି—ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଛି।

Mantra 12

सदापृणो यजतो वि द्विषो वधीद्बाहुवृक्तः श्रुतवित्तर्यो वः सचा । उभा स वरा प्रत्येति भाति च यदीं गणं भजते सुप्रयावभिः ॥

ସଦା ପୂରଣକାରୀ ଯଜତ ଶତ୍ରୁ ଗତିମାନଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି; ବାହୁ ପ୍ରସାରିତ କରି ସେ ଶ୍ରୁତବିତ୍ (ଶ୍ରୁତିର ଜ୍ଞାତା) ଅଟନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ସହ ଚାଲୁଥିବା ରକ୍ଷକ-ତାରକ ଅଟନ୍ତି। ସେ ଉଭୟ ବରଦାନ ପ୍ରତି ଆସନ୍ତି ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସୁପ୍ରୟାବ (ସୁନ୍ଦର ଗତି) ଦ୍ୱାରା ସେ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଗଣ ସହ ନିଜକୁ ଭାଗ କରନ୍ତି।

Mantra 13

सुतम्भरो यजमानस्य सत्पतिर्विश्वासामूधः स धियामुदञ्चनः । भरद्धेनू रसवच्छिश्रिये पयोऽनुब्रुवाणो अध्येति न स्वपन् ॥

ସୁତ-ଆନନ୍ଦର ଧାରକ, ଯଜମାନଙ୍କ ସତ୍ପତି, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିର ଥଣ—ସେ ଧିୟାମାନଙ୍କୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଏ। ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ ଗାଈ ରସ ଆଣେ; ପୟଃ ଆସନ ନେଇଛି; ସହସହ ଘୋଷଣା କରି ସେ ଉପରେ ଗତି କରେ—ନିଦ୍ରା ବିନା।

Mantra 14

यो जागार तमृचः कामयन्ते यो जागार तमु सामानि यन्ति । यो जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः ॥

ଯେ ଜାଗ୍ରତ ଅଛି—ତାହାକୁ ଋଚମାନେ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯେ ଜାଗ୍ରତ ଅଛି—ତାହା ପାଖକୁ ସାମଗାନମାନେ ଯାଆନ୍ତି। ଯେ ଜାଗ୍ରତ ଅଛି—ତାହା ବିଷୟରେ ଏହି ସୋମ କହେ: ‘ସଖ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମର, ତୁମ ସହ ବାସ କରୁଥିବା।’

Mantra 15

अग्निर्जागार तमृचः कामयन्तेऽग्निर्जागार तमु सामानि यन्ति । अग्निर्जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः ॥

ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ଅଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଋଚମାନେ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ଅଛନ୍ତି—ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ସାମଗାନମାନେ ଯାଆନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ଅଛନ୍ତି—ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ସୋମ କହେ: ‘ସଖ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମର, ତୁମ ସହ ବାସ କରୁଥିବା।’