Sukta 2

Mantra 1

कुमारं माता युवतिः समुब्धं गुहा बिभर्ति न ददाति पित्रे । अनीकमस्य न मिनज्जनासः पुरः पश्यन्ति निहितमरतौ ॥

ଯୁବତୀ ମାତା ଗୁହାରେ ସୁସଂୟତ ଭାବେ ଲୁଚିଥିବା କୁମାରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ପିତାଙ୍କୁ ତାହା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ତାହାର ମୁଖ (ଅନୀକ) କ୍ଷୀଣ ହୁଏ ନାହିଁ; ତଥାପି ଲୋକେ ତାକୁ ଆଗରେ ସ୍ଥିତ, କର୍ମର ହାତମାନଙ୍କରେ ନିହିତ ଦେଖନ୍ତି—ଅନ୍ତରଗୁହ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଏକାସାଥି ଗୁପ୍ତ ମଧ୍ୟ, କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରକଟ ମଧ୍ୟ।

Mantra 2

कमेतं त्वं युवते कुमारं पेषी बिभर्षि महिषी जजान । पूर्वीर्हि गर्भः शरदो ववर्धापश्यं जातं यदसूत माता ॥

ହେ ଯୁବତୀ, ତୁମେ କେଉଁ କୁମାରକୁ—ଏହି ରୂପ-ଗଢ଼ା ଦେହରେ—ଧାରଣ କରୁଛ? ମହିଷୀ ମାତା ଯାହାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେ କିଏ? ଅନେକ ଶରଦୃତୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭ ବଢ଼ିଲା; ମାତା ପ୍ରସବ କଲେ ଯେତେବେଳେ, ମୁଁ ତାକୁ ଜନ୍ମିତ ଦେଖିଲି—ଦୀର୍ଘକାଳ ଗୁପ୍ତ ଥିବା ଜ୍ୱାଳା ଶେଷରେ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Mantra 3

हिरण्यदन्तं शुचिवर्णमारात्क्षेत्रादपश्यमायुधा मिमानम् । ददानो अस्मा अमृतं विपृक्वत्किं मामनिन्द्राः कृणवन्ननुक्थाः ॥

ଦୂରରୁ, କ୍ଷେତ୍ରରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ହିରଣ୍ୟଦନ୍ତ, ଶୁଚିବର୍ଣ୍ଣ—ଆୟୁଧ ମାପୁଥିବା। ସେ ତାହାକୁ ଅମୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ଦାନ କରେ, ଚାପି ବାହାର କରେ; ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରବିହୀନ, ଅନୁକ୍ଥା (ସ୍ତୁତି)ବିହୀନ ଶକ୍ତିମାନେ ମୋତେ କ’ଣ କରିପାରିବେ?

Mantra 4

क्षेत्रादपश्यं सनुतश्चरन्तं सुमद्यूथं न पुरु शोभमानम् । न ता अगृभ्रन्नजनिष्ट हि षः पलिक्नीरिद्युवतयो भवन्ति ॥

କ୍ଷେତ୍ରରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲି—ସୁମଦ୍ୟୂଥ (ଆନନ୍ଦିତ ଝୁଣ୍ଡ) ପରି, ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଶୋଭାମାନ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପଲିକ୍ନୀ (ଧୂସରକେଶୀ)ମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁବତୀ ହୋଇଯାନ୍ତି—ତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କ୍ଷୀଣ ଶକ୍ତିମାନେ ପୁନଃ ଯୌବନକୁ ନବୀକୃତ ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 5

के मे मर्यकं वि यवन्त गोभिर्न येषां गोपा अरणश्चिदास । य ईं जगृभुरव ते सृजन्त्वाजाति पश्व उप नश्चिकित्वान् ॥

କିଏ ମୋର ମର୍ୟକ (ଯୌବନଶକ୍ତି)କୁ ଗୋଭିଃ (କିରଣ-ଗାଈମାନେ) ଠାରୁ ବିଛିନ୍ନ କଲା? ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ସତ୍ୟ ଗୋପା (ରକ୍ଷକ) ନଥିଲା—ଅହିଂସକ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରୁଥିଲେ। ଯେମାନେ ଏହାକୁ ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ତଳକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ; ଚିକିତ୍ୱାନ୍ (ଜ୍ଞାନୀ) ଆମ ପାଖକୁ ପ୍ରାଣବଳର ବୃଦ୍ଧି ଓ ପଶୁ-ଧନ (ଅସ୍ତିତ୍ୱର ବୈଭବ) ନିକଟକୁ ଆଣୁନ୍ତୁ।

Mantra 6

वसां राजानं वसतिं जनानामरातयो नि दधुर्मर्त्येषु । ब्रह्माण्यत्रेरव तं सृजन्तु निन्दितारो निन्द्यासो भवन्तु ॥

ବାସସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ରାଜା, ଜନମାନଙ୍କର ବସତି—ଶତ୍ରୁମାନେ ତାହାକୁ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧି ରଖିଛନ୍ତି। ଅତ୍ରିଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମବାଣୀ ଏଠାରେ ତାହାକୁ ମୁକ୍ତ କରୁ; ନିନ୍ଦକମାନେ ନିଜେ ନିନ୍ଦ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ। ଯେ ଶକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଅଗ୍ନିକୁ କାରାବନ୍ଦ କରେ, ସେ ନିଜ ନ୍ୟାୟ ଅଧୀନକୁ ପଡ଼ୁ।

Mantra 7

शुनश्चिच्छेपं निदितं सहस्राद्यूपादमुञ्चो अशमिष्ट हि षः । एवास्मदग्ने वि मुमुग्धि पाशान्होतश्चिकित्व इह तू निषद्य ॥

ଶୁନଃଶେପକୁ ମଧ୍ୟ—ବନ୍ଧିତ ଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା—ତୁମେ ଯୂପ (ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲ; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଇଲା। ସେହିପରି, ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଧରିରଖିଥିବା ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ଢିଲା କର; ହେ ଜ୍ଞାନୀ ହୋତୃ, ଏଠାରେ ଆମ ଭିତରେ ବସି ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର।

Mantra 8

हृणीयमानो अप हि मदैयेः प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम् ॥

ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମୁଁ ନିଜ ମଦରୁ ଫେରିଗଲି; ଦେବମାନଙ୍କର ବ୍ରତର ପାଳକ ମୋତେ କହିଲେ। ଜ୍ଞାନୀ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଛନ୍ତି; ସେହି ଦର୍ଶନର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଛି।

Mantra 9

वि ज्योतिषा बृहता भात्यग्निराविर्विश्वानि कृणुते महित्वा । प्रादेवीर्मायाः सहते दुरेवाः शिशीते शृङ्गे रक्षसे विनिक्षे ॥

ବିଶାଳ ଜ୍ୟୋତିରେ ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ନିଜ ମହିମାରେ ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଅଦେବୀ ମାୟା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପଥକୁ ସେ ଦମନ କରନ୍ତି; ଭିତରେ ଘୁସି ବସିଥିବା ରକ୍ଷସକୁ ନିହତ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ଦୁଇ ଶୃଙ୍ଗକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରନ୍ତି।

Mantra 10

उत स्वानासो दिवि षन्त्वग्नेस्तिग्मायुधा रक्षसे हन्तवा उ । मदे चिदस्य प्र रुजन्ति भामा न वरन्ते परिबाधो अदेवीः ॥

ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନ ଦିବିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଉ—ଅଗ୍ନିଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧ—ରକ୍ଷସ ବଧ ପାଇଁ। ତାଙ୍କର ମଦରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଭାମା ଫୁଟି ବାହାରେ ଆସେ; ଅଦେବୀ ପରିବାଧକମାନେ ଘେରିଆସୁଥିବା ଚାପକୁ ରୋକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Mantra 11

एतं ते स्तोमं तुविजात विप्रो रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् । यदीदग्ने प्रति त्वं देव हर्याः स्वर्वतीरप एना जयेम ॥

ହେ ତୁବିଜାତ (ବିଶାଳଜନ୍ମ) ଅଗ୍ନେ, ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୋମକୁ ପ୍ରେରିତ ବିପ୍ର, ଧୀର କର୍ମୀ, ରଥ ପରି ସୁନିପୁଣ ଭାବେ ଗଢ଼ିଛି। ହେ ଦେବ, ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ହର୍ଷରେ ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ଏହାର ବଳରେ ଆମେ ସ୍ୱର୍ବତୀ ଅପଃ—ସୂର୍ଯ୍ୟବାହିନୀ ଦୀପ୍ତିମୟ ଧାରାମାନ—ସେମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା।

Mantra 12

तुविग्रीवो वृषभो वावृधानोऽशत्र्वर्यः समजाति वेदः । इतीममग्निममृता अवोचन्बर्हिष्मते मनवे शर्म यंसद्धविष्मते मनवे शर्म यंसत् ॥

ତୁବିଗ୍ରୀବ—ମହାଗ୍ରୀବବାନ—ବୃଷଭ ସଦୃଶ, ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ; ଅଶତ୍ରୁ, ଆର୍ୟ (ଉଦାତ୍ତ) ସେ, ସମଜନ୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣେ। ଏହିପରି ଅମୃତ ଦେବମାନେ ଏହି ଅଗ୍ନି ବିଷୟରେ କହିଲେ: ‘ବର୍ହିଷ୍ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପାତିଥିବା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ହବିଷ୍ ବହନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ।’