Sukta 46
Sukta 5.46
Atri (Ātreya tradition) (book 5 general attribution; RV 5.46 hymn attribution follows the same family tradition)
All-gods/Guiding Intelligence (implicit); verse foregrounds the inner leader ‘vidvān’ rather than a single named deity
Triṣṭubh (probable; verify metrically)
ଏହି ଆତ୍ରେୟ ପରମ୍ପରାର ସୂକ୍ତ ଯଜମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଋତ (ଠିକ୍ ଗତି/ଧର୍ମମୟ ନିୟମ) ଦେଇଥିବା ସମନ୍ୱିତ ଶକ୍ତିରୂପେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଚମତ୍କାର ଚିତ୍ରରେ—ଭିତରର “ଜ୍ଞାତା” (ବିଦ୍ୱାନ୍) ନିଜକୁ ଘୋଡ଼ା ପରି ଜୁଆଁରେ ଲଗାଇ ସିଧା ପଥରେ ନେଇଯାଏ; ପରେ ମରୁତ, ବୃହସ୍ପତି, ପୂଷଣ ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମାବେଶୀ ଭାବେ ଡାକେ; ଶେଷରେ ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ଦିବ୍ୟ ଲୟକୁ ଗତିଶୀଳ କରାଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
हयो न विद्वाँ अयुजि स्वयं धुरि तां वहामि प्रतरणीमवस्युवम् । नास्या वश्मि विमुचं नावृतं पुनर्विद्वान्पथः पुरएत ऋजु नेषति ॥
ଜ୍ଞାନୀ ଅଶ୍ୱ ପରି ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଯୁଗ (ଧୁରି)ରେ ଯୋଗ ହୁଏ; ସହାୟତା ଆକାଂକ୍ଷୀ, ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ଆଗକୁ ବହନ କରେ। ତାହାର ମୁକ୍ତିକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ନ ପୁନଃ ପଛକୁ ଫେରା; ପଥଜ୍ଞ, ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ପୁରଏତ ପୁନର୍ବାର ସିଧା କରି ପଥମାନଙ୍କରେ ନେଇଯାଏ।
Mantra 2
अग्न इन्द्र वरुण मित्र देवाः शर्धः प्र यन्त मारुतोत विष्णो । उभा नासत्या रुद्रो अध ग्नाः पूषा भगः सरस्वती जुषन्त ॥
ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର—ଦେବମାନେ; ମରୁତମାନଙ୍କ ଶର୍ଧ (ଦଳ) ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ—ଆଗକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଉଭୟ ନାସତ୍ୟ (ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ), ରୁଦ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ; ପୂଷଣ, ଭଗ, ସରସ୍ୱତୀ—ଆମ ପ୍ରତି ଓ ଆମ ଆହୁତି ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Mantra 3
इन्द्राग्नी मित्रावरुणादितिं स्वः पृथिवीं द्यां मरुतः पर्वताँ अपः । हुवे विष्णुं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं भगं नु शंसं सवितारमूतये ॥
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ଅଦିତି, ସ୍ୱଃ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକ); ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ), ମରୁତମାନେ, ପର୍ବତମାନେ, ଅପଃ (ଜଳମାନେ)—ଏମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ସହାୟତା ପାଇଁ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ପୂଷଣ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ଭଗ, ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ (ଶଂସ) ଏବଂ ସବିତୃଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକୁଛି।
Mantra 5
उत त्यन्नो मारुतं शर्ध आ गमद्दिविक्षयं यजतं बर्हिरासदे । बृहस्पतिः शर्म पूषोत नो यमद्वरूथ्यं वरुणो मित्रो अर्यमा ॥
ଏବଂ ସେଇ ମରୁତମାନଙ୍କ ଶର୍ଧ—ଦିବିକ୍ଷୟ (ପ୍ରକାଶମୟ ଉଚ୍ଚତାରେ ବସୁଥିବା)—ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ; ଯଜନୀୟ, ଆମ ଆହୁତିର ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ବର୍ହି (ପବିତ୍ର ଆସନ) ଉପରେ ଆସୀନ ହେଉ। ବୃହସ୍ପତି ଆମକୁ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି-ଆଶ୍ରୟ) ଦିଅନ୍ତୁ; ପୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ପଥେ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ; ଏବଂ ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମା—ଆମକୁ ବରୂଥ୍ୟ (ରକ୍ଷାକର) ବିଶାଳତା, ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 6
उत त्ये नः पर्वतासः सुशस्तयः सुदीतयो नद्यस्त्रामणे भुवन् । भगो विभक्ता शवसावसा गमदुरुव्यचा अदितिः श्रोतु मे हवम् ॥
ଏବଂ ସେହି ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିମାନ—ପର୍ବତମାନେ—ସୁସ୍ତୁତ, ତଥା ଦୀପ୍ତ ଧାରାବାହି ନଦୀମାନେ, ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ। ସୁଭାଗ୍ୟର ବିଭାଜକ ଭଗ ବଳ ଓ ସହାୟ ସହିତ ଆସୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ବିଶାଳଗାମିନୀ ଅଦିତି ମୋର ହବ ଶୁଣି, ଆମ ପାଇଁ ଅଖଣ୍ଡ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲୁନ୍ତୁ।
Mantra 7
देवानां पत्नीरुशतीरवन्तु नः प्रावन्तु नस्तुजये वाजसातये । याः पार्थिवासो या अपामपि व्रते ता नो देवीः सुहवाः शर्म यच्छत ॥
ଦେବମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଦେବୀମାନେ, କୃପାରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ତୁଜୟେ—ଦବାଉଯୁକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧଘଡ଼ିରେ—ଏବଂ ବାଜସାତୟେ, ବଳର ସମୃଦ୍ଧି ଜିତିବା ପାଇଁ, ଆମକୁ ଆଗେଇ ନେଉନ୍ତୁ। ସେମାନେ ପୃଥିବୀସମ୍ବନ୍ଧୀ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଜଳମାନଙ୍କର ବ୍ରତ-ନିୟମର ଅନ୍ତର୍ଗତ—ସୁହବା, ସହଜେ ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ ସେହି ଦେବୀଶକ୍ତିମାନେ ଆମକୁ ଶର୍ମ, ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 8
उत ग्ना व्यन्तु देवपत्नीरिन्द्राण्यग्नाय्यश्विनी राट् । आ रोदसी वरुणानी शृणोतु व्यन्तु देवीर्य ऋतुर्जनीनाम् ॥
ଏବଂ ଦେବପତ୍ନୀ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଦୀପ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉନ୍ତୁ—ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ଅଗ୍ନାୟୀ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ରାଜସମ ଶକ୍ତି। ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ସହିତ ବରୁଣାନୀ ଆମକୁ ଶୁଣୁନ୍ତୁ। ଜନ୍ମ ଓ ଭବନର ସତ୍ୟ ଋତୁ—ଋତର ସମୟରେ—ଦେବୀମାନେ ଗତିମାନ ହେଉନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It asks for right guidance and forward progress on life’s path, along with protection and peace from a coordinated assembly of divine powers (the All-Gods).
It portrays disciplined inner intelligence as the leader: the seeker ‘yokes’ themselves to the work and moves straight ahead without turning back or dropping the effort.
They are the goddesses understood as consorts or complementary powers of the gods (such as Indrāṇī, Agnāyī, Aśvinī, Varuṇānī), invoked to awaken and set the divine energies in motion in the right season (ṛtu).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.