Sukta 32
Sukta 5.32
Indra
Triṣṭubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାଧା-ଭଞ୍ଜକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି: ସେ ପର୍ବତକୁ ଭେଦି ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଜୀବନଦାୟକ ଧାରାକୁ ରୋକିଥିବା ଦାନବକୁ ଆଘାତ କରି ପତନ କରାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅପରାଜେୟ ବଜ୍ର-ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଉତ୍ସବ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଋତ (ଠିକ୍ ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି ସମ୍ଭବ କରେ। ଶେଷରେ ସ୍ୱର ଚିନ୍ତନମୟ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ—ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ପବିତ୍ର ଶବ୍ଦ/କ୍ରିୟା)ରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ଲୋକେ କାହିଁକି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦାର, ଋତୁଯୋଗ୍ୟ ଦାନକୁ କେବେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ?
Mantras
Mantra 1
अदर्दरुत्समसृजो वि खानि त्वमर्णवान्बद्बधानाँ अरम्णाः । महान्तमिन्द्र पर्वतं वि यद्वः सृजो वि धारा अव दानवं हन् ॥
ତୁମେ ଉତ୍ସ (ଝରଣା)କୁ ଭେଦି ମାର୍ଗ/ନାଳାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସାରିତ କଲ; ବନ୍ଧିତ ଅର୍ଣବ (ପ୍ରବାହ-ଜଳ)କୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ କଲ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମହାନ ପର୍ବତକୁ ଚିରିଦେଲ, ଧାରାମାନେ ବାହାରି ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ—ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଥିବା ଦାନବକୁ ତୁମେ ହତ କଲ।
Mantra 2
त्वमुत्साँ ऋतुभिर्बद्बधानाँ अरंह ऊधः पर्वतस्य वज्रिन् । अहिं चिदुग्र प्रयुतं शयानं जघन्वाँ इन्द्र तविषीमधत्थाः ॥
ହେ ବଜ୍ରିନ! ଋତୁମାନଙ୍କ ଋତ (ନିୟମ)ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ଥିବା ଉତ୍ସମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ କଲ; ପର୍ବତର ଊଧଃ (ଦୁଧଭରା ଥନ ପରି ଫୁଲିଥିବା ଉତ୍ସ)କୁ ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେଲ। ଏବଂ ଅହି—ଉଗ୍ର ସର୍ପ—ନିଜ ସଂହତ ଶକ୍ତିରେ ଲମ୍ବି ପଡ଼ିଥିଲା; ତାହାକୁ ହତ କରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଜ ତବିଷୀ (ବିଜୟ-ଶକ୍ତି/ପରାକ୍ରମ) ସ୍ଥାପନ କଲ।
Mantra 3
त्यस्य चिन्महतो निर्मृगस्य वधर्जघान तविषीभिरिन्द्रः । य एक इदप्रतिर्मन्यमान आदस्मादन्यो अजनिष्ट तव्यान् ॥
ସେହି ମହାନ୍ ନିର୍ମୃଗ—ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦରେ ବିହରୁଥିବା ‘ବନ୍ୟ’—ତାହାର ସଂହାରକ ପ୍ରହାରକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତବିଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ କଲେ। କାରଣ ଯେ ନିଜକୁ ଏକା, ଅପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଭାବିଥିଲା—ତାହାରୁ (କିମ୍ବା ତାହା ପରେ) ଅଧିକ ତବିଷୀ, ଅଧିକ ବଳବାନ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
Mantra 4
त्यं चिदेषां स्वधया मदन्तं मिहो नपातं सुवृधं तमोगाम् । वृषप्रभर्मा दानवस्य भामं वज्रेण वज्री नि जघान शुष्णम् ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଜଣକୁ ମଧ୍ୟ—ନିଜ ସ୍ୱଧାରେ ମଦମତ୍ତ, ମିହର ନପାତ, ସୁବୃଦ୍ଧ, ତମୋଗାମୀ—ଦାନବ ଶୁଷ୍ଣର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭାମକୁ ବଜ୍ରଧାରୀ, ବୃଷପ୍ରଭର୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନକୁ ପତିତ କରି ସଂହାର କଲେ।
Mantra 5
त्यं चिदस्य क्रतुभिर्निषत्तममर्मणो विददिदस्य मर्म । यदीं सुक्षत्र प्रभृता मदस्य युयुत्सन्तं तमसि हर्म्ये धाः ॥
ତାକୁ ମଧ୍ୟ—ନିଜ କ୍ରତୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆସୀନ କରାଯାଇଥିବାକୁ—ଇନ୍ଦ୍ର ଅମର୍ମଣର ମର୍ମକୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ, ହେ ସୁକ୍ଷତ୍ର, ମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ତାକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ, ବନ୍ଦ ଗୃହରେ ସ୍ଥାପିତ କଲ।
Mantra 6
त्यं चिदित्था कत्पयं शयानमसूर्ये तमसि वावृधानम् । तं चिन्मन्दानो वृषभः सुतस्योच्चैरिन्द्रो अपगूर्या जघान ॥
ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ ତମସରେ ଶୋଇଥିବା, ସେଠାରେ ହିଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା କତ୍ପୟକୁ ମଧ୍ୟ—ସୁତ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦିତ ବୃଷଭ ଇନ୍ଦ୍ର ଉଚ୍ଚରୁ ପ୍ରହାର କରି, ତାକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରି, ଜଘନ୍ନ କଲେ।
Mantra 7
उद्यदिन्द्रो महते दानवाय वधर्यमिष्ट सहो अप्रतीतम् । यदीं वज्रस्य प्रभृतौ ददाभ विश्वस्य जन्तोरधमं चकार ॥
ଉଦିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ମହା ଦାନବ ପ୍ରତି ବଧଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କଲେ—ଅପ୍ରତିହତ, ଅଜେୟ ସାହସକୁ। ଯେତେବେଳେ ସେ ବଜ୍ରର ପ୍ରୟୋଗରେ ତାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାକୁ ଅଧମ କରିଦେଲେ।
Mantra 8
त्यं चिदर्णं मधुपं शयानमसिन्वं वव्रं मह्याददुग्रः । अपादमत्रं महता वधेन नि दुर्योण आवृणङ्मृध्रवाचम् ॥
ମଧୁ ପାନ କରୁଥିବା ସେହି ପ୍ରବାହକୁ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ଶୋଇଥିବାକୁ—ଉଗ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ମହା ଆବରଣରୂପ ଗୁହାକୁ ଧରିନେଲେ। ପାଦହୀନ, କପଟୀକୁ ସେ ମହା ବଧରେ ପତିତ କଲେ; ବକ୍ରବାଚୀ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଯୋନିରେ ଆବୃତ କରି ଅଟକାଇଦେଲେ।
Mantra 9
को अस्य शुष्मं तविषीं वरात एको धना भरते अप्रतीतः । इमे चिदस्य ज्रयसो नु देवी इन्द्रस्यौजसो भियसा जिहाते ॥
କିଏ ତାହାର ଉଗ୍ର ଶୁଷ୍ମ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତବିଷୀକୁ ରୋକିପାରିବ? ଏକା ସେଇ—ଅପ୍ରତିହତ—ଧନକୁ ବହନ କରେ। ଏହି ଦେବୀସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଓଜସର ଭୟରେ ସଙ୍କୋଚିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
Mantra 10
न्यस्मै देवी स्वधितिर्जिहीत इन्द्राय गातुरुशतीव येमे । सं यदोजो युवते विश्वमाभिरनु स्वधाव्ने क्षितयो नमन्त ॥
ତାହା ପାଇଁ ଦେବୀ ସ୍ୱଧିତି (ସ୍ୱୟଂ-ମାର୍ଗଦର୍ଶିନୀ କୁହାଡ଼ି) ନମିଯାଏ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଆକାଙ୍କ୍ଷିଣୀ ପରି ପଥକୁ ସଜାଏ। ଯେତେବେଳେ ତାହାର ଓଜସ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିସହ ଏକତ୍ର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସ୍ୱଧାବାନ୍ (ସ୍ୱ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ନାଥ) ପ୍ରତି ବସତିମାନେ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ଅନୁଗତ ହୋଇ ନମନ କରନ୍ତି।
Mantra 11
एकं नु त्वा सत्पतिं पाञ्चजन्यं जातं शृणोमि यशसं जनेषु । तं मे जगृभ्र आशसो नविष्ठं दोषा वस्तोर्हवमानास इन्द्रम् ॥
ଏକା ତୁମେ—ସତ୍ପତି, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ (ପାଞ୍ଚ ଜନଙ୍କର ଅଧିପତି)—ଜନ୍ମିତ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଶସ୍ବୀ ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଣେ। ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତେ ହବନ କରି ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ; ମୋର ଆଶାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନବିଷ୍ଠ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ନବ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୀପ—ଭାବେ ଧରିନେଇଥାଏ।
Mantra 12
एवा हि त्वामृतुथा यातयन्तं मघा विप्रेभ्यो ददतं शृणोमि । किं ते ब्रह्माणो गृहते सखायो ये त्वाया निदधुः काममिन्द्र ॥
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଶୁଣୁଛି—ତୁମେ ଋତୁଥା, ଅର୍ଥାତ୍ ଋତର ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାଳ ଓ ମାପ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛ; ଏବଂ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ (ଋଷିମାନଙ୍କୁ) ମଘା—ଦାନ-ସମୃଦ୍ଧି—ଦେଉଛ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଣଃ—ବାଣୀ/ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା—ତୁମ ସଖାମାନେ କାହିଁକି ତୁମକୁ ରୋକିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେଇ ମିତ୍ରମାନେ ଯେ ତୁମ ଉପରେ କାମନାକୁ ଏକ ଦାବି ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି?
Inside Sukta 32
How it unfolds
- Where it opens
Indra is hailed as the breaker of the spring and opener of channels—he frees what has been bound and restores flow.
- Development
The hymn expands Indra’s deed into a larger cosmic victory: the Dānava/withholder is confronted, struck, and reduced, establishing Indra’s irresistible force and rightful supremacy.
- Climax
The decisive vajra-stroke against the great Dānava—Indra’s act that makes the obstructer ‘the lowest’ and ensures the waters’ release.
- Where it settles
A reflective close: Indra is heard moving in season and measure, giving gifts to seers; the poet questions any attempt to restrain such divinely-ordered generosity.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the mighty wielder of the vajra (thunderbolt), the slayer of Vṛtra and Dānava powers, and the liberator of the waters; he is invoked as a heroic protector and generous giver to the poets (vipra) and sacrificers.
- Cosmic functionHe breaks cosmic blockage, releases the waters and life-forces, and re-establishes movement, fertility, and order—turning chaos and hoarding into flow and abundance.
- Inner significanceIndra signifies the awakened force of will and insight that shatters inner inertia, fear, and constriction, freeing the ‘waters’ of inspiration, vitality, and truth to move through the being.
The seer
- Atri (Ātreya)Ātreya (Atri gotra) · One of the great Vedic seers associated with the fifth maṇḍala; renowned for hymns that combine praise of divine power with a strong concern for ṛta and the effective working of mantra and sacrifice.
Famous verses
अदर्दरुत्समसृजो वि खानि त्वमर्णवान्बद्बधानाँ अरम्णाः । महान्तमिन्द्र पर्वतं वि यद्वः सृजो वि धारा अव दानवं हन् ॥उद्यदिन्द्रो महते दानवाय वधर्यमिष्ट सहो अप्रतीतम् । यदीं वज्रस्य प्रभृतौ ददाभ विश्वस्य जन्तोरधमं चकार ॥एवा हि त्वामृतुथा यातयन्तं मघा विप्रेभ्यो ददतं शृणोमि । किं ते ब्रह्माणो गृहते सखायो ये त्वाया निदधुः काममिन्द्र ॥Attributes of the deity
- Vajra-bearer (thunderbolt power)
- Vṛtra/Dānava-slayer (destroyer of obstruction)
- Liberator of waters and channels
- Protector of the sacrificer and community
- Bestower of gifts to seers (maghavan)
- Champion of ṛta (right order) through decisive action
Also by this seer
- Rig Veda Maṇḍala 5 (many hymns traditionally attributed to the Ātreyas)
- Atri’s presence across Vedic tradition as a primordial ṛṣi in later Saṃhitā, Brāhmaṇa, and Itihāsa-Purāṇa narratives
The rite, step by step
- Ācamana and saṅkalpa: intent for obstacle-removal and strengthening of ṛta in one’s work and community
- Agni-kindling and basic upacāras (invitation and honoring of the deity through mantra)
- Recitation/chanting of RV 5.32 (or selected key verses) in Triṣṭubh cadence, with focused visualization of ‘releasing the waters’ (freeing blocked energies/resources)
- Offering sequence aligned to Indra: oblations while praising vajra-might and asking for protection and generosity
- Concluding śānti and dāna: sealing the rite with gratitude and a vow to keep resources ‘flowing’ through right giving
Offerings
- Soma (where applicable in śrauta context)
- Ghṛta (ghee) oblations into Agni
- Madhu (honey) or sweet offerings in simplified practice
- Havis/anna (cooked offering) as a community prosperity symbol
Frequently Asked Questions
It praises Indra for breaking open the blockage that holds back the waters—splitting the mountain, freeing the streams, and defeating the Dānava who withholds them.
Waters represent life, fertility, and prosperity in the world, and also the flow of inspiration and vitality. Indra’s victory means these benefits can move again instead of being trapped.
It can be recited as an Indra-stuti for courage, removing obstacles, and restoring forward movement in work and life—especially in a morning fire-offering or a focused mantra recitation.
Ask anything about Sukta 32 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
