
Sukta 5.6
Agni
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ‘ଗୃହ’ (ଅସ୍ତମ୍) ଓ ଧନ-ନିଧି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହାଙ୍କ ଦିଗକୁ ସମସ୍ତ ପୋଷକ ଶକ୍ତି, ତ୍ୱରିତ ଉର୍ଜା ଓ ବିଜୟୀ ବଳ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଗତି କରେ। ଯଜ୍ଞରେ ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଚାଳିତ ଓ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି (ଇଷ୍) ଦେବାକୁ—ବିଶେଷକରି ବୀର-ଶକ୍ତି ଓ ଅଶ୍ୱ-ସଦୃଶ ତ୍ୱରା—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
अग्निं तं मन्ये यो वसुरस्तं यं यन्ति धेनवः । अस्तमर्वन्त आशवोऽस्तं नित्यासो वाजिन इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହିଁ ସେଇ ବସୁ—ସତ୍ୟ ଧନ—ବୋଲି ମନେ କରେ; ଧେନୁମାନେ (ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ ଶକ୍ତିମାନେ) ଯେଉଁ ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଇ ଧାମ ତାଙ୍କର। ସେଇ ଧାମକୁ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱମାନେ ଧାଉଛନ୍ତି; ସେଇ ଧାମକୁ ନିତ୍ୟ ନବୀନ ହେଉଥିବା ବାଜିନ (ବଳବାନ) ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି—ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ ଇଷା (ପ୍ରେରକ ପୋଷଣ) ଓ ବାଜ (ବଳର ସମୃଦ୍ଧି) ଆଣିଦିଅ।
Mantra 2
सो अग्निर्यो वसुर्गृणे सं यमायन्ति धेनवः । समर्वन्तो रघुद्रुवः सं सुजातासः सूरय इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ସେଇ ଅଗ୍ନି ହିଁ ବସୁ—ନିଧି—ଯାହାକୁ ଆମେ ସ୍ତୁତିରେ ଗାଉଛୁ; ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଧେନୁମାନେ (ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ ଶକ୍ତିମାନେ) ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏକସାଥିରେ ରଘୁ-ଧ୍ରୁବ (ଦ୍ରୁତ ଓ ଅଚଳ) ଅଶ୍ୱମାନେ ଆସନ୍ତି; ଏକସାଥିରେ ସୁଜାତ ସୂରୟଃ (ସୁଜନ୍ମ ତେଜସ୍ବୀମାନେ) ଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି—ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ ଇଷା (ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣା) ଆଣିଦିଅ।
Mantra 3
अग्निर्हि वाजिनं विशे ददाति विश्वचर्षणिः । अग्नी राये स्वाभुवं स प्रीतो याति वार्यमिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
କାରଣ ଅଗ୍ନି—ବିଶ୍ୱଚର୍ଷଣି (ସର୍ବଧାରକ)—ବିଶେ (ଜନସମୁଦାୟ)କୁ ବାଜିନଂ ବାଜ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଦିଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ରାୟେ (ସମୃଦ୍ଧି/ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ପାଇଁ ସ୍ୱାଭୁବ (ସ୍ୱୟଂଭବ) ଅଟନ୍ତି; ପ୍ରୀତ ହେଲେ ସେ ବାର୍ୟ (ବରଣୀୟ) ଦିଗକୁ ଗତି କରନ୍ତି—ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଷା (ପ୍ରେରଣା) ଆଣିଦିଅ।
Mantra 4
आ ते अग्न इधीमहि द्युमन्तं देवाजरम् । यद्ध स्या ते पनीयसी समिद्दीदयति द्यवीषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆମେ ଦ୍ୟୁମନ୍ତ, ଦେବସ୍ୱରୂପ, ଅଜର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁ। ଯେତେବେଳେ ତୁମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛନୀୟ ସମିଧ୍ ଜ୍ୱଳେ, ସେ ଦ୍ୟାଉରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ—ତେଣୁ ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇଷ୍ (ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣା) ଆଣ।
Mantra 5
आ ते अग्न ऋचा हविः शुक्रस्य शोचिषस्पते । सुश्चन्द्र दस्म विश्पते हव्यवाट् तुभ्यं हूयत इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଋଚା (ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତି) ସହିତ ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ହବିଃ ଆଣୁ—ହେ ଶୁକ୍ର ଶୋଚିଷର ପତି! ହେ ସୁଚନ୍ଦ୍ର, ଦସ୍ମ, ବିଶ୍ପତି, ହବ୍ୟବାଟ୍—ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇଷ୍ (ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣା) ଆଣ।
Mantra 6
प्रो त्ये अग्नयोऽग्निषु विश्वं पुष्यन्ति वार्यम् । ते हिन्विरे त इन्विरे त इषण्यन्त्यानुषगिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ଅଗ୍ନିରେ ଥିବା ସେଇ ଅଗ୍ନିମାନେ ଆଗକୁ ଗତି କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବରଣୀୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ପଦକୁ ପୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ହାଙ୍କିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାପ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନୁଷଗ୍ (ନିରନ୍ତର) ଇଷ୍ (ପ୍ରେରଣା) କୁ ଜ୍ୱଳାନ୍ତି—ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ବୃଦ୍ଧି ଆଣ।
Mantra 7
तव त्ये अग्ने अर्चयो महि व्राधन्त वाजिनः । ये पत्वभिः शफानां व्रजा भुरन्त गोनामिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସେଇ ଜ୍ୱାଳାମାନେ ତୁମର—ଯେମାନେ ମହାଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ବାଜ-ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଧାଉଥିବା, ଖୁରର ବାଡ଼ା-ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଗୋବୃନ୍ଦର ବାଡ଼ା ଫାଟିଦେଉଥିବା—ସେଇ ଇଷ (ବୃଦ୍ଧି-ପ୍ରେରଣା) ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆଣ।
Mantra 8
नवा नो अग्न आ भर स्तोतृभ्यः सुक्षितीरिषः । ते स्याम य आनृचुस्त्वादूतासो दमेदम इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ନୂତନ—ସୁକ୍ଷିତି (ସୁ-ନିବାସ) ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା—ଇଷମାନ (ବୃଦ୍ଧି-ପ୍ରେରଣା) ଆମକୁ ଆଣିଦିଅ। ପ୍ରେରିତ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ହେବା; ତୁମେ ଦୂତ ହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ (ଦମେ-ଦମେ) ଅଛ—ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇଷ ଏଠାକୁ ଆଣ।
Mantra 9
उभे सुश्चन्द्र सर्पिषो दर्वी श्रीणीष आसनि । उतो न उत्पुपूर्या उक्थेषु शवसस्पत इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ହେ ସୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର (ସୁ-ପ୍ରକାଶମାନ) ଦେବ, ଆସନରେ ଥିବା ସର୍ପିଷ (ଘୃତ) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଉଭୟ ଦର୍ବୀ (ଚମଚ) ପୂରଣ କର। ଏବଂ ଉକ୍ଥମାନରେ ଆମକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଉତ୍ତୋଳନ କର—ହେ ଶବସସ୍ପତି (ବଳର ସ୍ୱାମୀ), ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇଷ (ବୃଦ୍ଧି-ପ୍ରେରଣା) ଏଠାକୁ ଆଣ।
Mantra 10
एवाँ अग्निमजुर्यमुर्गीर्भिर्यज्ञेभिरानुषक् । दधदस्मे सुवीर्यमुत त्यदाश्वश्व्यमिषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ଏଭଳି ଆମେ ଗୀର୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ଓ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜୁର୍ୟ—ଅଶ୍ରାନ୍ତ—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ସ୍ଥାପିତ କରୁ। ସେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସୁବୀର୍ୟ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରବଳ) ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ସେଇ ତ୍ୱରିତ ଅଶ୍ୱବଳ ମଧ୍ୟ। ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣା (ଇଷ) ଏଠାକୁ ଆଣି ଦିଅନ୍ତୁ।
It presents Agni as the central fire that gathers all nourishing energies and turns worship into growth. The hymn repeatedly asks him to bring continuous increase (iṣ) and strength to the singers.
Because Agni is pictured as the place where powers naturally converge—like cows returning to a stable or swift horses running to their goal. In ritual terms, the fire is the meeting-point where offerings and blessings connect.
It asks for iṣ (impulsion and increase), suvīrya (good heroic strength), and āśvaśvya (swift, horse-like power), along with the general fostering of what is excellent and choice.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.