Adhyaya 21

Verse 1

नारद उवाच । तमालोक्य पलायंतं विध्वस्तध्वजकार्मुकम् । दैत्यांश्च मुदितानिंद्रः कर्तव्यं नाध्यगच्छत

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ധ്വജവും ധനുസ്സും തകർന്ന നിലയിൽ അവൻ പലയനം ചെയ്യുന്നത് കണ്ടും, ദൈത്യർ ആഹ്ലാദിക്കുന്നതും കണ്ടും, ഇന്ദ്രന് ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാനായില്ല.

Verse 2

अथायान्निकटं विष्णोः सुरेशस्त्वरयान्वितः । उवाच चैनं मधुरमुत्साहपरिबृंहितम्

അപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ സമീപം ചെന്നു, ഉത്സാഹവും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ മധുരവചനങ്ങൾ അവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 3

किमेभिः क्रीडसे देव दानवैर्दुष्टमानसैः । दुर्जनैर्लब्धरंध्रस्य पुरुषस्य कुतः क्रियाः

ഹേ ദേവാ! ദുഷ്ടമനസ്സുള്ള ഈ ദാനവരോടൊപ്പം നീ എന്തിന് ക്രീഡിക്കുന്നു? ദുർജനർ വിടവ് കണ്ടെത്തിയാൽ മനുഷ്യന് ഏതു ശുഭകർമ്മം സാധ്യമാകും?

Verse 4

शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः । तस्मान्न नीचं मतिमानुषेक्षेत कथंचन

ശക്തൻ അവഗണിച്ചാൽ നീചൻ തനിക്കുതന്നെ ബലം ഉണ്ടെന്ന് കരുതും; അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനി ഒരിക്കലും ഏതുവിധത്തിലും നീചനെയവഗണിക്കരുത്।

Verse 5

अथाग्रेसरसंपत्त्या रथिनो जयमाययुः । कस्ते सखाभवत्पूर्वं हिरण्याक्षवधे विभो

പിന്നീട് മുൻനിരയിൽ മേൽക്കൈ നേടി രഥിക യോദ്ധാക്കൾ ജയത്തിനടുത്തെത്തി. ഹേ വിഭോ! ഹിരണ്യാക്ഷവധത്തിൽ മുമ്പ് നിനക്കു തുല്യനായ സഖാവ് ആരായിരുന്നു?

Verse 6

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वीर्यशाली मदोद्धतः । प्राप्य त्वां तृमवन्नष्टस्तत्र कोऽग्रेसरस्तव

ഹിരണ്യകശിപു എന്ന ദൈത്യൻ വീര്യശാലിയും മദത്തിൽ ഉന്മത്തനുമായിരുന്നു; നിന്നെ നേരിട്ടപ്പോൾ പുല്ലുപോലെ നശിച്ചു—അപ്പോൾ നിനക്കുമേൽ ശ്രേഷ്ഠൻ ആര്?

Verse 7

पूर्वं प्रतिबला दैत्या मधुकैटभसन्निभाः । निविष्टास्त्वां तु संप्राप्य शलभा इव पावकम्

മുന്പ് മധു–കൈടഭന്മാരെപ്പോലെ മഹാബലമുള്ള ദൈത്യർ നിന്നിലേക്കു പാഞ്ഞുവന്നു; എന്നാൽ നിന്നെ സമീപിച്ചപ്പോൾ അവർ അഗ്നിയിൽ ശലഭങ്ങൾപോലെ നശിച്ചു.

Verse 8

युगेयुगे च दैत्यानां त्वत्तो नाशोऽभवद्धरे । तथैवाद्येह भीतानां त्वं हि विष्णो सुराश्रयः

ഹേ ധരാധരാ! യുഗം യുഗമായി ദൈത്യരുടെ നാശം നിനക്കാൽ തന്നെയായിരുന്നു. അതുപോലെ ഇന്നിവിടെ ഭീതരായ ദേവന്മാർക്ക് നീയേ ആശ്രയം, ഹേ വിഷ്ണോ।

Verse 9

एवं संनोदितो विष्णुर्व्यवर्धत महाभुजः । बलेन तेजसा ऋद्ध्या सर्वभूताश्रयोऽरिहा

ഇങ്ങനെ പ്രേരിതനായ മഹാബാഹു വിഷ്ണു ബലം, തേജസ്, ദിവ്യസമൃദ്ധി എന്നിവകൊണ്ട് വർദ്ധിച്ചു—അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ആശ്രയവും ശത്രുഹന്താവുമാകുന്നു.

Verse 10

अथोवाच सहस्राक्षं केशवः प्रहसन्निव । एवमेतद्यथा प्राह भवानस्मद्गतं वचः

അപ്പോൾ കേശവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു—“അതെ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ്; നിങ്ങളുടെ വചനമാണ് എനിക്ക് ലഭിച്ചത്।”

Verse 11

त्रैलोक्यदानवान्सर्वान्दग्धुं शक्तः क्षणादहम् । दुर्जस्तारकः किं तु मुक्त्वा सप्तदिनं शिशुम्

“ഞാൻ ക്ഷണത്തിൽ ത്രിലോകത്തിലെ എല്ലാ ദാനവരെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ; എന്നാൽ ആ ദുര്ജയനായ താരകൻ—ഏഴ് ദിവസമുള്ള ശിശുവിനെ വിട്ടയച്ച ശേഷം—(ഒരു പ്രത്യേക നിയമത്തിൽ ബന്ധിതനാണ്).”

Verse 12

महिषश्चैव शुंभश्च उभौ वध्यौ च योषिता । जंभो दुर्वाससा शप्तः शक्रवध्यो भवानिति । तस्मात्त्वं दिव्यवीर्येण जहि जंभं मदोत्कटम्

മഹിഷനും ശുംഭനും—ഇരുവരും സ്ത്രീയാൽ വധിക്കപ്പെടേണ്ടവർ. എന്നാൽ ജംഭനെ ദുർവാസസ് ശപിച്ചു—‘നീ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) കൈയ്യാൽ വധിക്കപ്പെടും.’ അതുകൊണ്ട് ദിവ്യവീര്യത്തോടെ മദോന്മത്തനായ ജംഭനെ വധിക്കു.

Verse 13

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते स तु दानवः

ആ ദാനവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും അവധ്യൻ—നിന്നെ ഒഴികെ.

Verse 14

मया गुप्तो रणे जंभो जगत्कंटकमुद्धर । तद्वैकुंठवचः श्रुत्वा सहस्राक्षोमरारिहा

‘യുദ്ധത്തിൽ ജംഭൻ എന്റെ സംരക്ഷണത്തിലാണ്; ലോകത്തിന്റെ ആ കണ്ഠകത്തെ നീക്കുക.’ വൈകുണ്ഠവചനം കേട്ട സഹസ്രാക്ഷൻ—ദേവശത്രുഹന്താവ്—(പ്രവർത്തനത്തിന് ഒരുങ്ങി).

Verse 15

समादिशत्सुराध्यक्षान्सैन्यस्य रचनां प्रति । ततश्चाभ्यर्थितो देवैर्विष्णुः सैन्यमकल्पयत्

അവൻ ദേവാധ്യക്ഷന്മാരോട് സൈന്യവ്യൂഹം ക്രമീകരിക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു. തുടർന്ന് ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം വിഷ്ണു സൈന്യത്തെ ഒരുക്കി.

Verse 16

यत्सारं सर्वलोकस्य वीर्यस्य तपसोऽपि च । तदैकादश रुद्रांश्च चकाराग्रेसरान्हरिः

സകല ലോകങ്ങളുടെ സാരവും, വീര്യത്തിന്റെയും തപസ്സിന്റെയും സാരവും ആയ അതിനെ ആധാരമാക്കി ഹരി ഏകാദശ രുദ്രാംശങ്ങളെ അഗ്രനേതാക്കളാക്കി.

Verse 17

व्यालीढांगा महादेवा बलिनो नीलकंधराः । चंद्रखंडत्रिपुंड्राश्च पिंगाक्षाः शूलपाणयः

ആ മഹാദേവന്മാർ വ്യാലീഢമുദ്രയിൽ നിലകൊണ്ടു—അത്യന്തം ബലവാന്മാർ, നീലകണ്ഠന്മാർ; ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രഖണ്ഡവും ലലാട്ടിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രവും ധരിച്ചു, പിംഗളനേത്രന്മാർ, കൈകളിൽ ത്രിശൂലധാരികൾ।

Verse 18

पिंगोत्तुंगजटाजूटाः सिंहचर्मावसायिनः । भस्मोद्धूलितगात्राश्च भुजमंडलभैरवाः

അവർക്കു പിംഗളവർണ്ണമുള്ള, ഉയർന്ന ജടാജൂട്ടങ്ങൾ; സിംഹചർമ്മം ധരിച്ചവർ; ദേഹം മുഴുവൻ വിഭൂതിധൂളിയിൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ, ഭുജമണ്ഡലത്തിന്റെ മഹിമകൊണ്ട് ഭൈരവരൂപ ഭയങ്കരർ।

Verse 19

कपालीशादयो रुद्रा विद्रावितमहाऽसुराः । कपाली पिंगलो भीमो विरुपाक्षो विलोहितः

കപാലീശ മുതലായ രുദ്രന്മാർ—മഹാസുരന്മാരെ ഓടിച്ചവരായി—അവിടെ നിലകൊണ്ടു: കപാലി, പിംഗള, ഭീമ, വിരൂപാക്ഷ, വിലോഹിത।

Verse 20

अजकः शासनः शास्ता शंभुश्चंद्रो भवस्तथा । एत एकादशनंतबला रुद्राः प्रभाविनः

അജക, ശാസന, ശാസ്താ, ശംഭു, ചന്ദ്ര, ഭവ—ഇവർ (ആദിയായി) ഏകാദശ രുദ്രന്മാർ; അനന്തബലസമ്പന്നരും പ്രഭാവത്തിൽ ദീപ്തരുമാണ്।

Verse 21

अपालयंत त्रिदशान्विगर्जंत इवांबुदाः । हिमाचलाभे महति कांचनांबुरुहस्रहि

അവർ ത്രിദശന്മാരെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, മഴമേഘങ്ങളെപ്പോലെ ഗർജിച്ചു; ഹിമാചലസമമായ മഹത്തായ പ്രദേശത്ത്, ആയിരക്കണക്കിന് സ്വർണ്ണകമലങ്ങളുടെ മാലാശോഭയാൽ അലങ്കൃതരായിരുന്നു।

Verse 22

प्रचंचलमहाहेमघंटासंहतिमंडिते । ऐरावते चतुर्दंते मत्तमातंग आस्थितः

ഇളകിമറിഞ്ഞ മഹാസുവർണ്ണഘണ്ടകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ചതുര്ദന്ത മദോന്മത്ത ഗജാധിപൻ ഐരാവതത്തിൽ അദ്ദേഹം ആരൂഢനായിരുന്നു।

Verse 23

महामदजलस्रावे कामरूपे शतक्रतुः । तस्थौ हिमगिरेः श्रृंगे भानुमानिव दीप्तिमान् । तस्यारक्षत्पदं सव्यं मारुतोऽमितविक्रमः

മഹാമദജലധാര ഒഴുക്കുന്ന കാമരൂപ ഗജത്തിൽ ആരൂഢനായ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ഹിമഗിരിയുടെ ശൃംഗത്തിൽ സൂര്യനുപോലെ ദീപ്തനായി നിന്നു; അവന്റെ ഇടത്തേ പദസ്ഥാനം അമിതവിക്രമനായ മാർുതൻ കാത്തു നിന്നു।

Verse 24

जुगोपापरमग्निश्च ज्वालापूरितदिङ्मुखः । पृष्ठरक्षोऽभव द्विष्णुः समरेशः शतक्रतोः

ജ്വാലകളാൽ ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങൾ നിറച്ച പരമ അഗ്നി പിന്നിലെ കാവലായി നിന്നു; സമരേശനായ ദ്വിഷ്ണു ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ന്റെ പൃഷ്ഠപാലകനായി.

Verse 25

आदित्या वसवो विश्वे मरुतश्चाश्विनावपि । गंधर्वा राक्षसा यक्षाः सकिंनरमहोरगाः

ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, വിശ്വേദേവർ, മരുതുകൾ, കൂടാതെ ഇരുവരായ അശ്വിനികൾ; ഗന്ധർവർ, രാക്ഷസർ, യക്ഷർ, കിന്നരർ, മഹോരഗങ്ങൾ (മഹാസർപ്പങ്ങൾ) എല്ലാം സമവേതമായി।

Verse 26

कोटिशःकोटिशः गृत्वा वृंदं चिह्नोपलक्षितम् । विश्रावयंतः स्वां कीर्तिं बंदिवृन्दैः पुरः सरैः

അവർ കോടിക്കണക്കിന് ആയി, പ്രത്യേക ചിഹ്നങ്ങളാൽ തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന സംഘങ്ങളായി രൂപപ്പെട്ടു; മുൻപോട്ട് നടന്ന ബന്ദിവൃന്ദങ്ങൾ അവരുടെ കീർത്തി എല്ലാടവും പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി।

Verse 27

चेलुर्दैत्यवधे दृप्ता नानावर्णायुधध्वजाः

ദൈത്യവധത്തിൽ ഉല്ലസിച്ച അവർ നാനാവർണ്ണ ആയുധങ്ങളും ധ്വജങ്ങളും ധരിച്ചു മുന്നോട്ട് നീങ്ങി।

Verse 28

शतक्रतोरमरनिकायपालिता पताकिनी याननिनादनादिता । सितोन्नतध्वजपटकोटिमंडिता बभूव सा दितिसुतोकवर्धिनी

ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ)യുടെ ദേവഗണങ്ങൾ കാത്ത ആ പതാകാവാഹിനി സേന രഥങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനത്തോടെ മുഴങ്ങി; ഉയർന്ന ശ്വേതധ്വജപടങ്ങളുടെ കോടി കോടി ശോഭയിൽ മണ്ടിതമായി, ദിതിപുത്രരുടെ ഭയവും വ്യഥയും വർധിപ്പിക്കുന്നതായി തെളിഞ്ഞു।

Verse 29

आयांतीं तां विलोक्याथ सुरसेनां गजासुरः । गजरूपी महांश्चैव संहारांभोधिविक्रमः

അടുത്തുവരുന്ന ദേവസേനയെ കണ്ട ഗജാസുരൻ—വിപുലൻ, ഗജരൂപധാരി, സംഹാരസമുദ്രസമമായ വീര്യവാൻ—എതിരേ മുന്നേറി വന്നു।

Verse 30

परश्वधायुधो दैत्यो दशनौष्ठकसंपुटः । ममर्द चरणे देवांश्चिक्षेपान्यान्करेण च

പരശുവായുധധാരിയായ ആ ദൈത്യൻ പല്ലും അധരവും കടിച്ചുറപ്പിച്ച് ഭീകരനായി; ചില ദേവന്മാരെ പാദങ്ങളാൽ ചവിട്ടി തകർത്തു, മറ്റുള്ളവരെ കൈകൊണ്ട് എടുത്തെറിഞ്ഞു।

Verse 31

परान्परशुना जघ्ने दैत्येंद्रो रौद्रविक्रमः । तस्यैवं निघ्नतः क्रुद्धा देवगन्धर्वकिंनराः

രൗദ്രവിക്രമനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ പരശുവാൽ അനേകരെ വെട്ടിവീഴ്ത്തി; അവൻ ഇങ്ങനെ വധം തുടരുമ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവരും കിന്നരരും ക്രുദ്ധരായി।

Verse 32

मुमुचुः संहताः सर्वे चित्रशस्त्रास्त्रसंहतिम् । परश्वधांश्च चक्राणि भिण्डिपालान्समुद्गरान्

എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് നാനാവിധ ശസ്ത്രാസ്ത്രവർഷം വിട്ടു—പരശു, ചക്രായുധം, ഭിണ്ഡിപാലം, മഹാമുദ്ഗരം എന്നിവ।

Verse 33

कुन्तान्प्रासाञ्छरांस्तीक्ष्णान्मुद्गरांश्चापि दुःसहान् । तान्सर्वान्सोग्रसद्दैत्यो यूथपः कवलानिव

കുന്തങ്ങൾ, പ്രാസങ്ങൾ, തീക്ഷ്ണശരങ്ങൾ, ദുസ്സഹ മുദ്ഗരങ്ങൾ—അവയെല്ലാം ആ ദൈത്യൻ യൂഥപതി കവിളുകളെന്നപോലെ വിഴുങ്ങി।

Verse 34

कोपस्फुरितदंष्ट्राग्रः करस्फोटेन नादयन् । सुरान्नघ्नंश्चराराजौ दुष्प्रेक्ष्यः सोऽथ दानवः

കോപത്തിൽ ദംഷ്ട്രാഗ്രങ്ങൾ വിറച്ച്, കൈചപ്പടിയുടെ നാദത്തിൽ ഗർജിച്ച്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ച് ആ ദാനവൻ ദേവന്മാരെ നിഹനിച്ചു—ദർശിക്കാൻ ദുഷ്കരം।

Verse 35

यस्मिन्यस्मिन्निपतति सुर वृंदे गजासुरः । तस्मिस्तीस्मिन्महाशब्दो हाहाकारो व्यजायत

എവിടെയെവിടെ ഗജാസുരൻ ദേവസംഘത്തിന്മേൽ പതിച്ചുവോ, അവിടെയവിടെ മഹാശബ്ദവും ‘ഹാഹാകാര’വും ഉയർന്നു।

Verse 36

अथ विद्रवमानं तब्लं प्रेक्ष्व समंततः । रुद्राः परस्परं प्रोचुरहंकारोत्थितार्चिषः

അപ്പോൾ എല്ലാടത്തും ഓടിപ്പോകുന്ന സൈന്യത്തെ കണ്ടു, അഹങ്കാരജന്യ ജ്വാലയിൽ ദീപ്തരായ രുദ്രന്മാർ പരസ്പരം സംസാരിച്ചു।

Verse 37

भोभो गृह्णत दैत्येंद्रं भिंदतैनं महाबलाः । कर्षतैनं शितैः शूलैर्भञ्जतैनं हि मर्मसु

ഹോ! ഹോ! അസുരരാജാവിനെ പിടികൂടുവിൻ! മഹാബലവാന്മാരേ, ഇവനെ ഭേദിക്കുവിൻ! മൂർച്ചയുള്ള ത്രിശൂലങ്ങളാൽ ഇവനെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുകയും മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രഹരിച്ച് തകർക്കുകയും ചെയ്യുവിൻ!

Verse 38

कपाली वाक्यमाकर्ण्य शूलं सितशितंमुखे । संमार्ज्य वामहस्तेन संरंभाद्विवृतेक्षणः

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കപാലി കോപത്താൽ കണ്ണുകൾ വിടർത്തി, തന്റെ ഇടതുകൈകൊണ്ട് തിളങ്ങുന്നതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ ത്രിശൂലം തുടച്ചു.

Verse 39

प्रोत्फुल्लारुणनीलाब्जसंहतिः सर्वतो दिशः । अथागाद्भुकुटीवक्रो दैत्येंद्राभिमुखो रणे

എല്ലാ ദിശകളിലും വിടർന്ന ചുവപ്പും നീലയും താമരകളുടെ കൂട്ടം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; പിന്നീട് പുരികം ചുളിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം യുദ്ധക്കളത്തിൽ അസുരരാജാവിന് നേരെ മുന്നേറി.

Verse 40

दृढेन मुष्टिबन्धेन शूलं विषृभ्य निर्मलः । जघान कुम्भदेशे तु कपाली गजदानवम्

നിർമ്മലനായ കപാലി തന്റെ മുഷ്ടി ചുരുട്ടി ത്രിശൂലം മുറുകെ പിടിക്കുകയും ആ ഗജാസുരന്റെ മസ്തകത്തിൽ പ്രഹരിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 41

ततो दशापि ते रुद्रा निर्मलायोमयै रणे । जघ्नुः शूलैस्तु दैत्येंद्रं शैलवर्ष्माणमाहवे

അപ്പോൾ ആ പത്തു നിർമ്മല രുദ്രന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ തങ്ങളുടെ ഇരുമ്പ് ത്രിശൂലങ്ങളാൽ പർവ്വതതുല്യമായ ശരീരമുള്ള ആ അസുരരാജാവിനെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 42

सुस्राव शोणितं पश्चात्सर्वस्रोतस्सु तस्य वै । शूलरक्तेन रुद्रस्य शुशुभे गजदानवः

അതിനുശേഷം അവന്റെ എല്ലാ സ്രോതസ്സുകളിലും നിന്നു രക്തം ഒഴുകി; രുദ്രന്റെ ശൂലരക്തം പുരണ്ട ആ ഗജദാനവൻ ഭയാനക ദീപ്തിയോടെ ശോഭിച്ചു।

Verse 43

प्रोत्फुल्लामलनीलाब्जं शरदीवामलं सरः । भस्मशुभ्रतनुच्छायै रुद्र र्हंसैरिवावृतम्

അവൻ ശരദ്കാലത്തിലെ നിർമ്മല തടാകംപോലെ തോന്നി—കുറ്റമറ്റ നീലത്താമരകൾ വിരിഞ്ഞതുപോലെ; ഭസ്മധവള ദേഹഛായയുള്ള രുദ്രഹംസങ്ങൾ ചുറ്റിയതുപോലെ।

Verse 44

क्रुद्धं कपालिनं दैत्यः प्रचलत्कर्णपल्लवः । भवं च दन्तैर्बिभिदे नाभिदेशे जगासुरः

ക്രുദ്ധനായ ദൈത്യൻ ചെവിപ്പല്ലവങ്ങൾ ഇളക്കി കപാലിയെ പരിക്കേൽപ്പിച്ചു; ആ ഗജാസുരൻ തന്റെ ദന്തങ്ങളാൽ ഭവനെ നാഭിപ്രദേശത്ത് കുത്തിപ്പിളർത്തി।

Verse 45

दृष्ट्वानुरक्तं रुद्राभ्यां नवरुद्रास्ततो द्रुतम् । विव्यधुर्विशिखैः शूलैः शरीरममरद्विषः

അവൻ രണ്ടു രുദ്രന്മാരോടും പോരിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, നവരുദ്രന്മാർ ഉടൻ അമ്പുപോലെ മൂർച്ചയുള്ള ശൂലങ്ങളാൽ ദേവദ്വേഷിയുടെ ശരീരം കുത്തിത്തുളച്ചു।

Verse 46

ततः कपालिनं त्यक्त्वा भवं चासुरपुंगवः । वेगेन कुपितो दैत्यो नव रुद्रानुपाद्रवत् । ममर्द चरणाघातैर्दन्तैश्चापि करेण च

അപ്പോൾ അസുരശ്രേഷ്ഠൻ കപാലിയെയും ഭവനെയും വിട്ട്, കോപവും വേഗവുംകൊണ്ട് നവരുദ്രന്മാരുടെ മേൽ പാഞ്ഞു; കാൽപ്രഹരങ്ങളാലും ദന്തങ്ങളാലും കൈകൊണ്ടും അവരെ ചതച്ചു।

Verse 47

ततोऽसौ शूलयुद्धेन श्रममासादितो यदा । तदा कपाली जग्राह करमस्यामरद्विषः

അപ്പോൾ ശൂലയുദ്ധത്തിൽ അവൻ ക്ഷീണിച്ചു തളർന്നപ്പോൾ, ദേവദ്വേഷിയായ ആ അസുരന്റെ കൈ കപാലി പിടിച്ചു.

Verse 48

भ्रामयामास चातीव वेगेन च गजासुरम् । दृष्ट्वाश्रमातुरं दैत्यं किंचिच्च्यावितजीवितम्

അവൻ അത്യന്തം വേഗത്തോടെ ഗജാസുരനെ ചുറ്റിച്ചുഴറ്റി; ക്ഷീണത്തിൽ പീഡിതനായി, ജീവശക്തി അല്പം കുലുങ്ങിയ ദൈത്യനെ കണ്ടപ്പോൾ.

Verse 49

निरुत्साहं रणे तस्मिन्गतयुद्धोत्सवोऽभवत् । ततो भ्रमत एवास्य चर्म उत्कृत्त्य भैरवम्

ആ യുദ്ധത്തിൽ അവൻ നിരുത്സാഹനായി, യുദ്ധോത്സവത്തിന്റെ രസം അസ്തമിച്ചു; പിന്നെ അവൻ ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കെ തന്നെ ഭൈരവൻ അവന്റെ ചർമ്മം മുറിച്ചെടുത്തു.

Verse 50

स्रवत्सर्वांगर क्तौघं चकारांबरमात्मनः । तुष्टुवुस्तं तदा देवा बहुधा बहुभिः स्तवैः

അവന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളിൽ നിന്നു രക്തധാരകൾ ഒഴുകി; അതിനെ തന്നെയവൻ തന്റെ അംബരമായി, വസ്ത്രമായി ചെയ്തു. അപ്പോൾ ദേവന്മാർ പലവിധമായി, പല സ്തവങ്ങളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 51

ऊचुश्चैनं चयो हन्यात्स म्रियेत ततस्त्वसौ । दृष्ट्वा कपालिनो रूपं गजचर्मांबरावृतम्

അവർ പറഞ്ഞു—“ഇവനെ പ്രഹരിക്കുന്നവൻ ഉടൻ തന്നെ മരിക്കും.” കാരണം കപാലധാരിയുടെ ആ രൂപം—ഗജചർമ്മാംബരം ധരിച്ചതു—കണ്ട് എല്ലാവരും ഭീതിയിലായി.

Verse 52

वित्रेसुर्दुद्रुवुर्जघ्नुर्निपेतुश्च सहस्रशः । एवं विलुलिते तस्मिन्दानवेन्द्रे महाबले

അവർ ഭീതരായി—ചിലർ ഓടി, ചിലർ പ്രഹരിച്ചു, ആയിരങ്ങൾ വീണു. ഇങ്ങനെ മഹാബലനായ ദാനവേന്ദ്രൻ കലങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ—

Verse 53

गजं मत्तमथारुह्य शतदुन्दुभिनादितम् । निमिरभ्यपतत्तूर्णं सुरसैन्यानि लोडयन्

മത്തനായ ആനയെ കയറി, നൂറു ദുന്ദുഭികളുടെ ഗർജ്ജനത്തിനിടയിൽ, നിമി വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞെത്തി ദേവസൈന്യങ്ങളെ ചവിട്ടി ചിതറിച്ചു।

Verse 54

यांयां निमिगजो याति दिशं तांतां सवाहनाः । दुद्रुवुश्चुक्रुशुर्देवा भयेनाकंपिता मुहुः

നിമിയുടെ ആന ഏത് ദിക്കിലേക്കു നീങ്ങിയാലും, അതേ ദിക്കിലേക്കു ദേവന്മാർ വാഹനങ്ങളോടുകൂടെ ഓടി നിലവിളിച്ചു; ഭയത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വിറച്ചു।

Verse 55

गन्धेन सुरमातंगा दुद्रुवुस्तस्य हस्तिनः । पलायितेषु सैन्येषु सुराणां पाकशासनः

ആ ആനയുടെ ഗന്ധം മാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ദേവന്മാരുടെ മാതംഗങ്ങൾ ഓടിപ്പോയി. ദേവസൈന്യങ്ങൾ പലയിടത്തായി പിരിഞ്ഞോടുമ്പോൾ, പാകശാസകനായ ഇന്ദ്രൻ പ്രതിസന്ധിയിൽ വെളിവായി നിന്നു।

Verse 56

तस्थौ दिक्पालकैः सार्धमष्टभिः केशवेन च । संप्राप्तस्तस्य मातंगो यावच्छक्रगजं प्रति

അവൻ കേശവനോടും എട്ടു ദിക്‌പാലകരോടും കൂടെ ഉറച്ചു നിന്നു. അപ്പോൾ ആ മാതംഗം മുന്നേറി ഇന്ദ്രന്റെ ഗജമായ ഐരാവതത്തിന്റെ നേരെവരെ എത്തി।

Verse 57

तावच्छक्रगजो भीतो मुक्त्वा नादं सुभैरवम् । ध्रियमाणोऽपि यत्नेन चकोर इव तिष्ठति

അപ്പോൾ ശക്രന്റെ ഗജം ഭീതനായി അത്യന്തം ഭൈരവമായ നാദം മുഴക്കി; ഏറെ ശ്രമിച്ച് പിടിച്ചുനിറുത്തിയിട്ടും ചകോരപക്ഷിയെപ്പോലെ നിശ്ചലമായി നിന്നു।

Verse 58

पलायति गजे तस्मिन्नारूढः पाकशासनः । विपरीतमुखं युद्धं दानवेन्द्रेण सोऽकरोत्

ആ ഗജം ഓടിപ്പോകുമ്പോൾ അതിന്മേൽ ആരൂഢനായ പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) പിന്നോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് ദാനവേന്ദ്രനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു।

Verse 59

शतक्र तुस्तु शूलेन निमिं वक्षस्यताडयत् । गदया दंतिनं तस्य गल्लदेशेहनद्भृशम्

അപ്പോൾ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ശൂലത്തോടെ നിമിയുടെ വക്ഷസ്ഥലത്ത് പ്രഹരിച്ചു; കൂടാതെ ഗദയാൽ ആ ദന്തിയുടെ കവിള്‍പ്രദേശത്ത് അത്യന്തം ശക്തിയായി അടിച്ചു।

Verse 60

तं प्रहारचिंत्यैव निमिर्निर्भयपौरुषः । ऐरावतं कटीदेशे मुद्गरेणाभ्यताडयत्

പ്രഹാരമാത്രം ചിന്തിച്ച്, നിർഭയവീരനായ നിമി മുദ്ഗരത്തോടെ ഐരാവതത്തിന്റെ കടി പ്രദേശത്ത് ശക്തിയായി അടിച്ചു।

Verse 61

स हतो मुद्गरेणाथ शक्रकुञ्जर आहवे । जगाम पश्चात्पद्भ्यां च पृथिवीं भूधराकृतिः

യുദ്ധത്തിൽ മുദ്ഗരപ്രഹാരത്തിൽ ശക്രന്റെ കുഞ്ജരം തളർന്നു; പർവ്വതാകാരമായ ആ ഗജം പിറകോട്ടു പിറകോട്ടു പടിയിറങ്ങി ഒടുവിൽ ഭൂമിയിലേക്കു വീണു।

Verse 62

लाघवात्क्षिप्रमुत्थाय ततोऽमरमहागजः । रणादपससर्पाथ भीषितो निमिहस्तिना

അപ്പോൾ ആ അമരമഹാഗജം ചാപല്യത്തോടെ വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറി; നിമിയുടെ ഗജസമമായ ബലത്തിൽ ഭീതനായതു കൊണ്ടാണ്।

Verse 63

ततो वायुर्ववौ रूक्षो बहुशर्करपांशुलः । सम्मुखो निमिमातंगोऽकंपनोऽचलकंपनः । स्रुतरक्तो बभौ शैलो घनधातुह्रदो यता

പിന്നീട് കല്ലുകണങ്ങളും പൊടിയും നിറഞ്ഞ ഒരു കഠിന കാറ്റ് വീശി. മുന്നിൽ നിമി—യോദ്ധാക്കളിൽ ഗജം—അചഞ്ചലനായി നിന്നു, എങ്കിലും പർവ്വതങ്ങളെയും കുലുക്കുന്നവൻ; രക്തധാര ഒഴുകി, ഘന ധാതുരേഖകളും ചുവന്ന ഹ്രദങ്ങളും പതിഞ്ഞ ശൈലംപോലെ അവൻ ദീപ്തനായി തോന്നി।

Verse 64

धनेशोऽपि गदां गुर्वी तस्य दानवहस्तिनः । मुमोच वेगान्न्यपतत्सा गदा तस्य मूर्धनि

ധനേശൻ (കുബേരൻ)യും ആ ദാനവഗജത്തിന്മേൽ ഭാരമേറിയ ഗദ വേഗത്തോടെ എറിഞ്ഞു; ആ ഗദ അവന്റെ മസ്തകത്തിൽ പതിച്ചു।

Verse 65

गजो गदानिपातेन स तेन परिमूर्छितः । दंतैर्भित्वा धरां वेगात्पपाताचलसन्निभः

ഗദാപാതത്തിൽ ആ ഗജം മൂർച്ചിതനായി; ദന്തങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ പിളർത്തിക്കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ പർവ്വതംപോലെ തകർന്നു വീണു।

Verse 66

पतिते च गजे तस्मिन्सिंहनादो महानभूत् । सर्वतः सुरसैन्यानां गजबृंहितबृंहितः

ആ ഗജം വീണതോടെ ദേവസൈന്യങ്ങളിൽ എല്ലാടവും മഹാസിംഹനാദം ഉയർന്നു; അത് ഗജങ്ങളുടെ കാഹളധ്വനിയോടൊപ്പം മുഴങ്ങി।

Verse 67

हेषारवेण चाश्वानां राणास्फोटैश्च धन्विनाम् । गजं तं निहतं दृष्ट्वा निमिं चापि पराङ्मुखम्

കുതിരകളുടെ ഹേഷാരവവും ധനുർധരരുടെ ധനുസ്സിന്റെ ഞാണിന്റെ ഝങ്കാരവും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ആ ഗജം ഹതനായതും നിമി പരാങ്മുഖനായതും കണ്ടു।

Verse 68

सुराणां सिंहनादं च सन्नादितदिगंतरम् । जंभो जज्वाल कोपेन संदीप्त इव पावकः

ദിക്കുകളെ മുഴുവൻ മുഴക്കിയ ദേവന്മാരുടെ സിംഹനാദം കേട്ടപ്പോൾ, ജംഭൻ കോപത്തിൽ ജ്വലിച്ചു—സന്ദീപ്തമായ അഗ്നിപോലെ।

Verse 69

ततः स कोपरक्ताक्षो ध्नुष्यारोप्य सायकम् । तिष्ठेति चाब्रवीत्तारं सारथिं चाप्यनंदयत्

അപ്പോൾ കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൻ, ധനുസ്സിൽ ശരം കയറ്റി, “നിൽക്കൂ!” എന്നു പറഞ്ഞു; സാരഥി താരയെയും ഉത്സാഹപ്പെടുത്തി।

Verse 70

तमायांतमभिप्रेक्ष्य धनुष्याहितसा यकम् । शतक्रतुरदीनात्मा दृढमादत्त कार्मुकम्

ധനുസ്സിൽ ശരം കയറ്റിയ നിലയിൽ അവൻ മുന്നേറുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, അചഞ്ചലചിത്തനായ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ദൃഢമായി തന്റെ ധനുസ്സ് പിടിച്ചു।

Verse 71

बाणं च तैलधौताग्रमर्धचंद्रमजिह्मगम्

കൂടാതെ അവൻ ഒരു ശരം എടുത്തു—എണ്ണയിൽ മിനുക്കിയ അഗ്രഭാഗമുള്ളത്, അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയുള്ളത്, വളയാതെ നേരെ പറക്കുന്നത്।

Verse 72

तेनास्यट सशरं चापं चिच्छेद बलवृत्रहा । अपास्य तद्धनुश्छिन्नं जंभो दानवनंदनः

ആ അമ്പുകൊണ്ട് ബലവാനായ വൃത്രഹന്താവ് അമ്പോടുകൂടിയ വില്ലിനെ മുറിച്ചുതകർത്തു. തകർന്ന വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് ദാനവാനന്ദനൻ ജംഭൻ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങി।

Verse 73

अन्यत्कार्मुकादाय वेगवद्भारसाधनम् । शरांश्चाशीविषाकारांस्तैलधौताजिह्मगान्

പിന്നീട് അവൻ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്തു—വേഗമുള്ളതും ഭാരമുള്ള വലിവ് സഹിക്കാവുന്നതും. കൂടാതെ വിഷസർപ്പാകൃതിയുള്ള, എണ്ണയിൽ മിനുക്കിയ, നേരെ പായുന്ന അമ്പുകളും എടുത്തു।

Verse 74

शक्रं विव्याध दशभिर्जत्रुदेशे च पत्रिबिः । हृदये च त्रिभिश्चैव द्वाभ्यां च स्कन्धयोर्द्वयोः

അവൻ ശക്രനെ ജത്രു പ്രദേശത്ത് പത്ത് പകർത്തിയ അമ്പുകളാൽ കുത്തി; ഹൃദയത്തിൽ മൂന്നു അമ്പുകളാൽ, കൂടാതെ ഇരുവശ തോളുകളിലും രണ്ടെണ്ണം വീതം അമ്പുകളാൽ വേദിച്ചു।

Verse 75

शक्रोपि दानवेन्द्राय बाणजालम भीरयन् । अप्राप्तान्दानवेन्द्रस्तु शराश्छक्रभुजेरितान्

ശക്രനും ഭയമില്ലാതെ ദാനവേന്ദ്രനിലേക്കു ബാണജാലം പ്രയോഗിച്ചു. എന്നാൽ ദാനവരാജാവ് ശക്രന്റെ ഭുജത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ അമ്പുകൾ എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ വെട്ടിവീഴ്ത്തി।

Verse 76

चिच्छेद शतधाऽकाशे शरैरग्निशिखोपमैः । ततश्च शरजालेन देवेन्द्रो दानवेश्वरम्

അഗ്നിശിഖകളെപ്പോലെയുള്ള അമ്പുകളാൽ അവൻ ആകാശത്തിൽ തന്നേ അവയെ നൂറായി വെട്ടിപ്പിരിച്ചു. തുടർന്ന് ദേവേന്ദ്രൻ ഘനമായ ശരജാലംകൊണ്ട് ദാനവേശ്വരനെ ആക്രമിച്ചു।

Verse 77

आच्छादयत यत्नेन वर्षास्विव घनैर्नभः । दैत्योऽपि बाणजालेन विव्याध सायकैः शितैः

അവൻ പരിശ്രമത്തോടെ, വർഷാകാല മേഘങ്ങൾപോലെ ആകാശത്തെ മൂടി. ദൈത്യനും ബാണജാലംകൊണ്ട് മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങൾ എറിഞ്ഞ് പ്രത്യാഘാതമായി വേധിച്ചു.

Verse 78

यथा वायुर्घनाटोपं यदवार्यं दिशां मुखे । शक्रोऽथ क्रोधसंरंभान्न विशेषयते यदा

ദിക്കുകളുടെ മുന്നിൽ തടയാനാകാതെ കാറ്റ് മേഘക്കൂട്ടത്തെ തള്ളിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, ശക്രനും ക്രോധാവേശത്തിൽ ആകുമ്പോൾ വിവേചനവും സംയമവും വേർതിരിക്കാതെ പോകുന്നു.

Verse 79

दानवेन्द्रं तदा चक्रे गंधर्वास्त्रं महाद्भुतम् । ततोऽस्य तेजसा व्याप्तमभूद्गनगोचरम्

അപ്പോൾ അവൻ ദാനവേന്ദ്രനോടു മഹാദ്ഭുതമായ ഗന്ധർവാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. അതിന്റെ തേജസ്സാൽ ഗണഗോചരമായ ആകാശം/രണഭൂമി എല്ലാടവും വ്യാപിച്ചു.

Verse 80

गन्धर्वनगरैश्चापि नानाप्राकारतोरणैः । मुंचद्भिरद्भुताकारैरस्त्रवृष्टिं समंततः

ആ ഗന്ധർവനഗരങ്ങളും നാനാവിധ പ്രാകാര-തോരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അത്ഭുതാകാരമായ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാടവും എറിയപ്പെട്ടു; ചുറ്റുമെങ്ങും ആയുധവൃഷ്ടി പെയ്തു.

Verse 81

तयास्त्रवृष्ट्या दैत्यानां हन्यमाना महाचमूः । जंभं शरणमागच्छत्त्राहित्राहीति भारत

ആ ആയുധവൃഷ്ടിയിൽ വധിക്കപ്പെടുന്ന ദൈത്യരുടെ മഹാസൈന്യം ‘ത്രാഹി, ത്രാഹി’ എന്നു നിലവിളിച്ച്, ഹേ ഭാരത, ജംഭന്റെ ശരണത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 82

ततो जंभो महावीर्यो विनद्य प्रहसन्मुहुः । स्मरन्साधुसमाचारं दैत्यानामभयं ददौ

അപ്പോൾ മഹാവീരനായ ജംഭൻ ഗർജ്ജിച്ചു വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിച്ചു; സജ്ജനരുടെ സദാചാരം സ്മരിച്ച് ദൈത്യർക്കു അഭയം ദാനം ചെയ്തു।

Verse 83

ततोऽस्त्रं मौशलंनाम मुमोच सुमहाभयम् । अथोग्रमुसलैः सर्वमभवत्पूरितं जगत्

പിന്നീട് അവൻ ‘മൗശല’ എന്ന അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ അസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; തുടർന്ന് ഉഗ്രമായ ഇരുമ്പുമുസലുകളാൽ ലോകമൊട്ടും നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നി।

Verse 84

तैश्च भग्नानि सर्वाणि गंधर्वनगराणि च । अथोग्रैक प्रहारेण रथमश्वं गजं सुरम्

ആ മുസലുകളാൽ ഗന്ധർവനഗരങ്ങളും എല്ലാം തകർന്നു; പിന്നെ ഒരൊറ്റ ഉഗ്രപ്രഹാരത്തിൽ രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ, യോദ്ധാക്കൾ വീണുപോയി।

Verse 85

चूर्णयामास तत्क्षिप्रं शतशोऽथ सहस्रशः । ततः सुराधिपः सक्रस्त्वाष्ट्रमस्त्रमुदैरयत्

അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ വേഗത്തിൽ നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും അവരെ ചൂർണ്ണമാക്കി; തുടർന്ന് ദേവാധിപൻ ശക്രൻ ത്വാഷ്ട്രാസ്ത്രം ഉയർത്തി।

Verse 86

संध्यमाने ततश्चास्त्रे निश्चेरुः पावकार्चिषः । ततो यंत्रमया विद्याः प्रादुरासन्सहस्रशः

ആ അസ്ത്രം സംധാനിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അഗ്നിസ്ഫുലിംഗങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് യന്ത്രമയമായ വിദ്യകൾ ആയിരക്കണക്കിന് പ്രത്യക്ഷമായി।

Verse 87

तैर्यंत्रैरभवद्युद्धमंतरिक्षं वितारकम् । तैर्यंत्रैर्मौशलं भग्नं हन्यंते चासुरास्तदा

ആ യന്ത്രങ്ങളാൽ യുദ്ധം ആകാശമണ്ഡലമാകെ വ്യാപിച്ചു. അതേ ഉപകരണങ്ങളാൽ മൗശലാസ്ത്രം തകർന്നു; അന്നേരം അസുരർ വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 88

शैलास्त्रं मुमुचे जंभो यंत्रसंघातचूर्णनम् । व्यामप्रमाणैरुपलैस्ततो वर्षः प्रवर्तत

ജംഭൻ യന്ത്രസമൂഹങ്ങളെ ചൂർണ്ണമാക്കുന്ന ശൈലാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. ഉടൻ തന്നെ വ്യാമപ്രമാണമുള്ള കല്ലുകളുടെ മഴ ആരംഭിച്ചു.

Verse 89

त्वाष्ट्रोण निर्मितान्याशु यानि यंत्राणि भारत । तेनोपल निपातेन गतानि तिलशस्ततः

ഹേ ഭാരതാ! ത്വഷ്ടാവ് വേഗത്തിൽ നിർമ്മിച്ച യന്ത്രങ്ങൾ, ആ കല്ലുകളുടെ വീഴ്ചകൊണ്ട് എള്ളുപോലെ തകർന്നു ചിതറിപ്പോയി.

Verse 90

ततः शिरस्सु देवानां शिलाः पेतुर्महाजवाः । दारयंत्यश्च वसुधां चतुरंगबलं च तत्

അതിനുശേഷം മഹാവേഗത്തോടെ പാറകൾ ദേവന്മാരുടെ തലകളിൽ വീണു. അവ ഭൂമിയെ പിളർത്തിയും ആ ചതുരംഗസേനയെയും കീറിത്തെറിപ്പിച്ചു.

Verse 91

ततो वज्रास्त्रमकरोत्सस्राक्षः पुरंदरः । शिलामहार्षंव्यशीर्यत समंततः

അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷ പുരന്ദരനായ ഇന്ദ്രൻ വജ്രാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. ആ മഹാശിലാവൃഷ്ടി എല്ലാടവും ചിതറി തകർന്നു.

Verse 92

ततः प्रशांतैः शैलास्त्रैर्जंभो भूधरसन्निभः । ऐषीकमस्त्रमकरोच्चूर्णितान्यपराक्रमः

അപ്പോൾ പർവ്വതസദൃശനായ ജംഭൻ, തന്റെ ശൈലാസ്ത്രങ്ങൾ ശമിച്ചതുകണ്ട്, ഭീകരപരാക്രമത്തോടെ ഐഷീക അസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; പ്രതിപക്ഷം ചൂർണ്ണമായി।

Verse 93

ऐषीकेणागमन्नाशं वज्रास्त्रं गिरिदारणम् । विजृंभत्यथ चैषीके परमास्त्रेऽतिदारुणे

ഐഷീകത്താൽ പർവ്വതവിദാരകമായ വജ്രാസ്ത്രം നശിച്ചു; പിന്നെ പരമവും അതിദാരുണവുമായ ആ ഐഷീക അസ്ത്രം കൂടുതൽ ശക്തിയായി വ്യാപിച്ചു।

Verse 94

जज्वलुर्देवसैन्यानि सस्यंदनगजानि च । दह्यमानेष्व नीकेषु तेजसास्त्रस्य सर्वतः

തേജസാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രഭയാൽ എല്ലാടവും സൈന്യവിഭാഗങ്ങൾ ദഹിക്കുമ്പോൾ, ദേവസേനകൾ രഥങ്ങളും ഗജങ്ങളും സഹിതം ജ്വലിച്ചു।

Verse 95

आग्नेयमस्त्रमकरोद्बलहा पाकशासनः । तेनास्त्रेण च तन्नाशमैषीकमगमत्तदा

അപ്പോൾ ബലഹാ, പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രൻ ആഗ്നേയ അസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; ആ അസ്ത്രത്താൽ ഐഷീക അസ്ത്രം നശിച്ചു।

Verse 96

तस्मिन्प्रतिहते चास्त्रे पावकास्त्रं व्यजृंभत । जज्वाल सेना जंभस्य रथः सारथिरेव च

ആ അസ്ത്രം പ്രതിഹതമായതോടെ പാവകാസ്ത്രം ഉഗ്രമായി ജ്വലിച്ചു; ജംഭന്റെ സേനയും, അവന്റെ രഥവും, സാരഥിയും കൂടി കത്തിപ്പൊങ്ങി।

Verse 97

तः प्रतिहतास्त्रोऽसौ दैत्येंद्रः प्रतिभानवान् । वारुणास्त्रं मुमोचाथशमनं पावकार्चिषाम्

അസ്ത്രം പ്രതിഹതമായപ്പോൾ ആ ദീപ്തിമാനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ അഗ്ന്യാസ്ത്രത്തിന്റെ ജ്വാലകൾ ശമിപ്പിക്കുന്ന വാരുണാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 98

ततो जलधरैर्व्योम स्फुरद्विद्युल्लताकुलैः । गंभीराक्षसमाधारैश्चाभ्यपूर्यत मोदिनी

അതിനുശേഷം മിന്നൽലതകളാൽ നിറഞ്ഞ മഴമേഘങ്ങൾ ആകാശം നിറച്ചു; ഗംഭീര ഗർജ്ജനമുള്ള പ്രളയധാരകളാൽ മോദിനീ (ഭൂമി) മുങ്ങിപ്പോയി।

Verse 99

करींद्रकरतुल्याभिर्धाराभिः पूरितं जगत् । शांतमाग्नेयमस्त्रं च विलोक्येंद्रश्चकार ह

ആനരാജന്റെ തുമ്പിക്കൈപോലെയുള്ള ധാരകളാൽ ലോകം നിറഞ്ഞു. അഗ്ന്യാസ്ത്രം ശമിച്ചതായി കണ്ട ഇന്ദ്രൻ തുടർന്ന് യോജിച്ച നടപടി ചെയ്തു।

Verse 100

वायव्यमस्त्रमतुलं तेन मेघा ययुः क्षयम् । वायव्यास्त्रबलेनाथ निर्धूते मेघमंडले

പിന്നീട് അവൻ അതുല്യമായ വായവ്യാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; അതിന്റെ ബലത്തിൽ മേഘങ്ങൾ നശിച്ചു. വായവ്യാസ്ത്രശക്തിയാൽ മേഘമണ്ഡലം നീങ്ങിയപ്പോൾ ആകാശം തെളിഞ്ഞു।

Verse 101

बभूवानाविलं व्योम नीलोत्पलदलप्रभम् । वायुना चातिरूपेण कंपिताश्चैव दानवाः

ആകാശം മാലിന്യമില്ലാതെ നീലോത്പലദളങ്ങളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു. ആ അതിപ്രബലമായ കാറ്റിൽ ദാനവരും വിറച്ചു।

Verse 102

न शेकुस्तत्र ते स्थातुं रणेऽपि बलिनोऽपि ये । जभस्ततोऽभवच्छौलो दशयोजनविस्तृतः

അവർ അവിടെ നിലകൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല—ബലവാന്മാരായിട്ടും, യുദ്ധത്തിലുമെങ്കിലും. അപ്പോൾ പത്ത് യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള വെളുത്ത, ജ്വലിക്കുന്ന മഹാപുഞ്ചം ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 103

मारुतप्रतिघातार्थं दानवानां बलाधिपः । नानाश्चर्यसमायुक्तो नानाद्रुमलतावृतः

കാറ്റിന്റെ പ്രഹാരം പ്രതിഘടിക്കാനായി ദാനവരുടെ സേനാധിപൻ ഒരു അത്ഭുതം സൃഷ്ടിച്ചു—നാനാവിധ വിസ്മയങ്ങളാൽ സമ്പന്നം, വിവിധ വൃക്ഷലതകളാൽ ആവൃതം.

Verse 104

ततः प्रशमिते वायौ दैत्येंद्र पर्वताकृतौ । महाशनिं वज्रमयीं मुमोचाशु शतक्रतुः

പിന്നീട് കാറ്റ് ശമിച്ചപ്പോൾ, ദൈത്യേന്ദ്രൻ പർവ്വതാകൃതി ധരിച്ചപ്പോൾ, ശതക്രതു ഇന്ദ്രൻ വജ്രമയമായ മഹാശനി വേഗത്തിൽ പ്രയോഗിച്ചു.

Verse 105

तयाशन्या पतितया दैत्यस्याच लरूपिणः । कंदराणि व्यशीर्यंतं समंतान्निर्झराणि च

ആ അശനി പതിച്ച് പർവ്വതരൂപം ധരിച്ച ദൈത്യനെ തട്ടിയപ്പോൾ, അവന്റെ ഗുഹകൾ തകർന്നു; ചുറ്റുമെങ്ങും ഉറവുകളും വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

Verse 106

ततः सा दानवेंद्रस्य शैलमाया न्यवर्तत । निवृत्तशैलमायोऽथ दानवेंद्रो मदोत्कटः

അപ്പോൾ ദാനവേന്ദ്രന്റെ ആ ശൈലമായാ പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു. ശൈലമായാ നിവൃത്തിയായതോടെ ദാനവേന്ദ്രൻ മദോന്മത്തനായി കൂടുതൽ ഉഗ്രനായി.

Verse 107

बभूव कुंजरो भीमो महाशैलमयाकृतिः । ममर्द च सुरानीकं दंतैश्चाभ्यहनत्सुरान्

അവൻ ഭയങ്കരമായ കുഞ്ചരരൂപം ധരിച്ചു; മഹാപർവ്വതമയമായ ദേഹമുള്ളവനെന്നപോലെ തോന്നി. ദേവസൈന്യത്തെ ചവിട്ടി ചതച്ചു, ദന്തങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 108

बभंज पृष्ठतः कांश्चित्करेणाकृष्य दानवः । ततः क्षपयतस्तस्य सुरसैन्यानि वृत्रहा

ചിലരെ തുമ്പികൈകൊണ്ട് വലിച്ചിഴച്ച് ദാനവൻ പിന്നിൽ നിന്ന് അവരെ ചതച്ചുകളഞ്ഞു. തുടർന്ന് വൃത്രഹാ ഇന്ദ്രൻ ആ ദാനവന്റെ സൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി, ശത്രുസേനയെ ക്ഷയിപ്പിച്ചു.

Verse 109

अस्त्रं त्रैलोक्यदुर्धर्षं नारसिंहं मुमोच ह । ततः सिंहसस्राणि निश्चेरुर्मंत्रतेजसा

അവൻ ത്രൈലോക്യത്തിലും ദുർധർഷമായ നാരസിംഹാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. അപ്പോൾ മന്ത്രതേജസ്സിന്റെ ജ്വലനശക്തിയാൽ ആയിരക്കണക്കിന് സിംഹങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു വന്നു.

Verse 110

हृष्टदंष्ट्राट्टहासानि क्रकचाभनखानि च । तैर्विपाटितगात्रोऽसौ गजमायां व्यपोहयत्

വെളിപ്പെട്ട ദന്തങ്ങളോടെ അട്ടഹാസം മുഴക്കി, അരിവാളുപോലെയുള്ള നഖങ്ങളുള്ള അവർ അവന്റെ അവയവങ്ങളെ കീറിത്തെറിപ്പിച്ചു. ഇങ്ങനെ അവന്റെ ഗജമായ—ആനയുടെ മായാരൂപം—അകന്നു പോയി.

Verse 111

ततश्चाशीविषो घोरोऽभवत्फणसमाकुलः । विषनिःश्वासनिर्दग्धसुरसैन्यमहारथः

പിന്നീട് അവൻ ഭയങ്കരമായ ആശീവിഷ സർപ്പമായി മാറി; അനവധി ഫണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു. അവന്റെ വിഷനിശ്വാസം ദേവസൈന്യത്തിലെ മഹാരഥന്മാരെ ദഹിപ്പിച്ചു.

Verse 112

ततोऽस्त्रं गारुडं चक्रे शक्रः संप्रहरन्रॅणे । ततस्तस्माद्गरुत्मंतः सहस्राणि विनिर्ययुः

അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ട് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഗാരുഡാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; ആ അസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് ഗരുഡന്മാർ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

Verse 113

तैर्गरुत्मद्भिरासाद्य जंभं भुजगरूपिणम् । कृतस्तु संढशो दैत्यः सास्य माया व्यनश्यत

ആ ഗരുഡന്മാർ ആക്രമിച്ചതോടെ സർപ്പരൂപിയായ ജംഭ ദൈത്യൻ കീറിത്തെറിച്ചു; അതോടൊപ്പം അവന്റെ മായയും നശിച്ചു.

Verse 114

मायायाम च प्रनष्टायां ततो जंभो महासुरः । चकार रूपमतुलं चंद्रादित्यपदानुगम्

മായ നശിച്ചതോടെ മഹാസുരൻ ജംഭൻ ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരുടെ ഗതിപഥത്തോളം വ്യാപിക്കുന്ന, അതുല്യമായ ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 115

विवृत्तनयनो ग्रस्तुमियेष सुरपुंगवान् । ततोऽस्य प्रविशद्वक्त्र समहारथकुंजरा

കണ്ണുകൾ ഉരുളിച്ചുകൊണ്ട് ആ അസുരശ്രേഷ്ഠൻ ദേവവീരന്മാരെ വിഴുങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചു; അപ്പോൾ ആ സേനയിലെ മഹാരഥങ്ങളും ഗജങ്ങളും അവന്റെ വായിലേക്കു കുതിച്ചു കയറി.

Verse 116

सुरसेनाऽभवद्भीमं पातालोत्तालतालुकम् । सैन्येषु ग्रस्यमानेषु दानवेन बलीयसा

ബലവാനായ ദാനവൻ സൈന്യത്തെ വിഴുങ്ങിത്തുടങ്ങിയപ്പോൾ ദേവസേന ഭീകരഭീതിയിൽ ആകപ്പെട്ടു; അവന്റെ വായ് ഉയർത്തിയ താലുവോടെ പിളർന്ന പാതാളംപോലെ ദാരുണമായി തോന്നി.

Verse 117

शक्रो दीनत्वमापन्नः श्रांतवाहनवाहनः । कर्तव्यतां नाध्यगच्छत्प्रोवाचेदं जनार्दनम्

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ദൈന്യത്തിലായി; അവന്റെ വാഹനം പോലും ക്ഷീണിച്ചു. എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയാതെ അദ്ദേഹം ജനാർദനൻ (വിഷ്ണു)നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 118

किमनंतरमेवास्ति कर्तव्यं नो विशेषतः । तदादिश घटामोऽस्य दानवस्य युयुत्सतः

ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ തന്നെ—വിശേഷമായി—എന്ത് ചെയ്യണം? ആജ്ഞാപിക്കണം; യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ ദാനവന്റെ വിരുദ്ധം അത് ഞങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കും.

Verse 119

ततो हरिरुवाचेदं वज्रायुधमुदारधीः । न सांप्रतं रणं त्याज्यं शत्रुकातरभैरवम्

അപ്പോൾ ഉദാരബുദ്ധിയുള്ള ഹരി വജ്രായുധധാരിയോട് പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ട സമയം അല്ല; ശത്രു ഭീതിയും വിറയലും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 120

मा गच्छ मोहं मा गच्छ क्षिप्रमस्त्रं स्मर प्रभो । नारायणास्त्रं प्रयतः श्रुत्वेति मुमुचे स च

“മോഹത്തിലേക്ക് പോകരുത്, ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകരുത്. പ്രഭോ, വേഗം അസ്ത്രം സ്മരിക്കൂ.” ‘നാരായണാസ്ത്രം’ എന്നു കേട്ട ഉടൻ അവനും ഏകാഗ്രനായി അത് പ്രയോഗിച്ചു.

Verse 121

एतस्मिन्नंतरे दैत्यो विवृतास्योऽग्रसत्क्षणात् । त्रीणित्रीणि च लक्षाणि किंनरोरगरक्षसाम्

ഇതിനിടയിൽ ദൈത്യൻ വായ് പിളർത്തി ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ—കിന്നരർ, നാഗർ, രാക്ഷസർ—ഓരോ വിഭാഗത്തിലും മൂന്ന് ലക്ഷം വീതം വിഴുങ്ങി.

Verse 122

ततो नारायणास्त्रं च निपपातास्य वक्षसि । महास्त्रभिन्नहृदयः सुस्राव रुधिरं च सः

അപ്പോൾ നാരായണാസ്ത്രം അവന്റെ വക്ഷസ്സിൽ പതിച്ചു. മഹാസ്ത്രം ഹൃദയം പിളർത്തിയതിനാൽ അവൻ ധാരാളം രക്തം ചൊരിഞ്ഞു।

Verse 123

ततः स्वतेजसा रूपं तस्य दैत्यस्य नाशितंम् । ततश्चां तर्दधे दैत्यः कृत्वा हासं महोत्कटम्

പിന്നീട് തന്റെ തന്നെ തേജസ്സാൽ ആ ദൈത്യന്റെ രൂപം നശിച്ചു. തുടർന്ന് ഭയാനകമായ മഹോത്കട അട്ടഹാസം മുഴക്കി അവൻ അദൃശ്യമാവുകയും ചെയ്തു।

Verse 124

गगनस्थः स दैत्येन्द्रः शस्त्राशनिमतींद्रियः । मुमोच सुरसैन्यानां सहारकरणीं पराम्

ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ആ ദൈത്യേന്ദ്രൻ—ശസ്ത്രവും വജ്രവും പോലെയുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളുള്ളവൻ—ദേവസൈന്യങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്ന പരമ ശക്തി പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 125

तथा परश्वधांश्चक्रवज्रबाणान्समुद्गरान् । कुंतान्खड्गान्भिंडिपालानयोमुखगुडांस्तथा

അവൻ പരശു, ചക്രം, വജ്രം, ബാണങ്ങൾ; കൂടാതെ ഗദ, കുന്തം, ഖഡ്ഗം, ഭിണ്ഡിപാലം, ഇരുമ്പുമുഖ ഗുഡങ്ങളും എറിഞ്ഞു।

Verse 126

ववर्ष दानवो रोषादवध्यानक्षयानपि । तैरस्त्रैर्दानवोन्मुक्तैर्देवानीकेषु भीषणैः

കോപത്തോടെ ആ ദാനവൻ അവധ്യവും അക്ഷയവും ആയ അസ്ത്രങ്ങളെയും മഴപോലെ വർഷിച്ചു. ദാനവൻ വിട്ട ആ ഭീകരായുധങ്ങൾ ദേവസൈന്യനിരകളിൽ ഭയം വിതറി।

Verse 127

बाहुभिर्धरणी पूर्णा शिरोभिश्च सकुंडलैः । ऊरुभिर्गजहस्ताभैः करींद्रैश्चाचलोपमैः

ഭൂമി ഭുജങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു; കുണ്ഡലധാരികളായ ഛിന്ന ശിരസ്സുകളാലും; ആനത്തുമ്പുപോലെയുള്ള ഊരുകളാലും, പർവ്വതസമമായി കിടന്ന ഗജരാജന്മാരാലും നിറഞ്ഞു.

Verse 128

भग्नेषा दंडचक्राक्षै रथैभिः सह । दुःसंचाराभवत्पृथ्वी मांसशोणितकर्दमा

ദണ്ഡം, ചക്രം, അക്ഷം തകർന്ന രഥങ്ങളോടുകൂടെ എല്ലാടവും ചിതറിക്കിടന്നു; മാംസവും രക്തവും കലർന്ന ചെളിയാൽ ഭൂമി ദുഷ്‌സഞ്ചാരമായി.

Verse 129

रुधिरौघह्रदावर्ता गजदेहशिलोच्चया । कबंधनृत्यबहुला महा सुरप्रवाहिनी

മഹാസുരരുടെ മഹാപ്രവാഹിനി കുതിച്ചുയർന്നു—രക്തപ്രവാഹത്തിന്റെ ഹ്രദങ്ങളും ആവർത്തങ്ങളും അതിന്റെ; ഗജദേഹങ്ങളുടെ ശിലാകൂമ്പാരങ്ങൾ അതിന്റെ കുന്നുകൾ; ഉന്മത്തമായി നൃത്തം ചെയ്യുന്ന കബന്ധങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിന്റെ വ്യാപ്തി നിറഞ്ഞു.

Verse 130

श्रृगालगृध्रध्वांक्षाणां परमानंदकारिणी । पिशाचजातिभिः कीर्णं पीत्वाऽमिषं सशोणितम्

അത് കുറുക്കന്മാർക്കും കഴുകന്മാർക്കും കാക്കകൾക്കും പരമാനന്ദകാരിണിയായി; പിശാചഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ്, രക്തസഹിതമായ മാംസം കുടിക്കുവാൻ തുടങ്ങി.

Verse 131

असंभ्रमाभिर्भार्याभिः सह नृत्यद्भिरुद्धता । काचित्पत्नी प्रकुपिता गजकुंभांतमौक्तिकैः

ഒരു ഭാര്യ കോപത്തിൽ ജ്വലിച്ച് ഉന്മത്തയായി; നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത സ്ത്രീകളോടൊപ്പം നൃത്തം ചെയ്തു, ഗജകുംഭാന്തരത്തിൽ നിന്നുള്ള മുത്തുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 132

पिशाचो यत्र चाश्वानां खुरानेकत्र चाकरोत् । कर्णपूरेषु मोदंते पश्यंत्यन्याः सरोषतः

അവിടെ ഒരു പിശാചൻ കുതിരകളുടെ കുളമ്പുകൾ ഒരിടത്ത് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ചിലർ കർണാഭരണങ്ങളിൽ ആനന്ദിച്ചു; മറ്റുചിലർ കോപത്തോടെ നോക്കി നിന്നു.

Verse 133

प्रसादयंति बहुधा महाकर्णार्थकोविदाः । केचिद्वदन्ति भो देवा भो दैत्याः प्रार्थयामहे

‘മഹാകർണ’ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം ഗ്രഹിക്കാൻ നിപുണർ അവനെ പലവിധത്തിൽ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ചിലർ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവന്മാരേ! ഹേ ദൈത്യന്മാരേ! ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു!”

Verse 134

आकल्पमेवं योद्धव्यमस्माकं तृप्तिहेतवे । केचिदूचुरयं दैत्यो देवोयमतिमांसलः

“ഞങ്ങളുടെ തൃപ്തിക്കായി ഇങ്ങനെ ഇടവേളയില്ലാതെ യുദ്ധിക്കണം.” ചിലർ പറഞ്ഞു— “ഇവൻ ദൈത്യൻ, ഇവൻ ദേവൻ; ഇവൻ അതിമാംസലൻ.”

Verse 135

म्रियते यदि संग्रामे धातुर्दद्भोऽपयाचितम् । केचिद्युध्यत्सु वीरेषु सृक्किणी संलिहंति च

“യുദ്ധത്തിൽ ‘ആധാരം’ മരിച്ചാൽ, ‘പല്ല്’ ചോദിക്കാതെയേ ശേഷിക്കും.” ചിലർ—വീരർ പോരാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ—ചുണ്ടുകൾ നക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 136

एतेन पयसा विद्मो दुर्जनः सुजनो यथा । केचिद्रक्तनदीनां च तीरेष्वास्तिक्यबुद्धयः

“ഈ ‘പാനം’ കൊണ്ടുതന്നെ ദുർജനൻ ആരെന്നും സുജനൻ ആരെന്നും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.” ചിലർ ആസ്തികബുദ്ധിയോടെ രക്തനദികളുടെ തീരങ്ങളിൽ നിന്നു.

Verse 137

पितॄन्देवांस्तर्पयंति शोणितैश्चामिषैः शुभैः । केचिदामिषराशिस्था दृष्ट्वान्यस्य करामिषम्

ചിലർ പിതൃന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും രക്തത്താലും ഉത്തമമായ മാംസത്താലും തർപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി. മറ്റുചിലർ മാംസക്കൂമ്പാരങ്ങളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് മറ്റൊരാളുടെ കൈയിലെ മാംസം ലാലസയോടെ നോക്കി.

Verse 138

देहिदेहीति वाशांतो धनिनः कृपणा यथा । केचित्स्वयं प्रतृप्ताश्च दृष्ट्वा वै खादतः परान्

‘തരൂ, തരൂ’ എന്നു വിളിച്ചുകൊണ്ട് ചിലർ ധനികരുടെ മുമ്പിൽ കൃപണരെപ്പോലെ നിലവിളിച്ചു. ചിലർ സ്വയം തൃപ്തരായിട്ടും, മറ്റുള്ളവർ തിന്നുന്നതു കണ്ടുകൊണ്ട് അവിടെത്തന്നെ നോക്കി നിന്നു.

Verse 139

सरोषमोष्ठौ निर्भुज्य पश्यंत्येवात्यसूयया । केचित्स्वमुदरं क्रुद्धा निंदंति ताडयंति च

ചിലർ കോപത്തോടെ അധരം കടിച്ചുകൊണ്ട്, അത്യന്തം അസൂയയോടെ നോക്കി നിന്നു. ചിലർ ക്രുദ്ധരായി സ്വന്തം വയറ്റിനെ തന്നെ നിന്ദിച്ച് അടിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 140

सर्वभक्षमभीप्संतस्तृप्ताः परधनं यथा । केचिदाहुरद्य एव श्लाघ्या सृष्टिस्तु वेधसः

എല്ലാം ഭക്ഷിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, തൃപ്തരായിട്ടും അവർ പരധനം മോഹിക്കുന്നവരെപ്പോലെ ആയിരുന്നു. ചിലർ പറഞ്ഞു: “ഇന്നും വേധസിന്റെ സൃഷ്ടി സത്യമായും പ്രശംസനീയം.”

Verse 141

सुप्रभातं सुनक्षत्रं पूर्वमासीद्धृथैव तत् । एवं बहुविधालापे पलादानां ततस्ततः

മുമ്പ് പ്രകാശമുള്ള പ്രഭാതവും ശുഭ നക്ഷത്രങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു; എങ്കിലും ആ ശുഭലക്ഷണവും വ്യർത്ഥമായി തീർന്നു. ഇങ്ങനെ പലവിധ സംഭാഷണങ്ങൾക്കിടയിൽ പാലാദാനരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ഇങ്ങും അങ്ങും സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 142

अदृश्यः समरे जंभो देवाञ्ठस्त्रैरचूर्णयत् । ततः शक्रोधनेशश्च वरुणः पवनोऽनलः

സമരത്തിൽ അദൃശ്യനായി ജംഭൻ തന്റെ ശസ്ത്രങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ ചൂർണ്ണമാക്കി. അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ), ധനാധ്യക്ഷൻ (കുബേരൻ), വരുണൻ, പവനൻ (വായു), അനലൻ (അഗ്നി) പ്രതികാരത്തിന് എഴുന്നേറ്റു।

Verse 143

यमोऽथ निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः । आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवायाभिसंध्य तु

അപ്പോൾ യമനും നിരൃതിയും—മഹാബലികൾ—ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ ആകാശത്തിലേക്ക് പ്രയോഗിച്ചു; അവയെ ദാനവനെ ലക്ഷ്യമാക്കി വിട്ടു।

Verse 144

व्यर्थतां जग्मुरस्त्राणि देवानां दानवं प्रति । यथातिक्रूरचित्तानामार्ये कृत्यशतान्यपि

ദാനവനെതിരെ ദേവന്മാരുടെ അസ്ത്രങ്ങൾ വ്യർത്ഥമായി; അതിക്രൂരചിത്തരുടെ മുമ്പിൽ ആര്യരുടെ നൂറുകണക്കിന് സത്പ്രയത്നങ്ങളും ഫലിക്കാത്തതുപോലെ।

Verse 145

गतिं न विविदुश्चापि श्रांता दैत्याश्च देवताः । दैत्यास्त्रभिन्नसर्वांगा गावः शीतार्दिता इव

ആർക്കും മുന്നോട്ടുള്ള വഴി കണ്ടില്ല; ദൈത്യരും ദേവന്മാരും ഇരുവരും ക്ഷീണിച്ചു. ദൈത്യാസ്ത്രങ്ങൾ ശരീരമൊട്ടാകെ പിളർത്തിയതിനാൽ അവർ ശീതബാധിത പശുക്കളെപ്പോലെ വിറച്ചു।

Verse 146

परस्परं व्यलीयंत हाहाकिंभाविवादिनः । तामवस्थां हरिर्दृष्ट्वा देवाञ्छक्रमुवाचह

അവർ പരസ്പരം പിന്മാറി, ആശങ്കയോടെ—“ഹാ! ഇനി എന്താകും?” എന്നു വിളിച്ചു. ആ അവസ്ഥ കണ്ട ഹരി ദേവന്മാരോടും, പ്രത്യേകിച്ച് ശക്രനോടും, സംസാരിച്ചു।

Verse 147

अघोरमंत्रं स्मर देवराज अस्त्रं हि यत्पाशुपतप्रभावम् । रुद्रेण तुष्टेन तव प्रदत्तमव्याहतं वीरवराभिघाति

ഹേ ദേവരാജാ, അഘോരമന്ത്രം സ്മരിക്ക; ഇത് പാശുപതപ്രഭാവം നിറഞ്ഞ അസ്ത്രമാണ്. തുഷ്ടനായ രുദ്രൻ നിനക്കു നൽകിയതു; ഇത് അപ്രതിഹതം, ശ്രേഷ്ഠവീരന്മാരെയും വീഴ്ത്തും.

Verse 148

एवं स शक्रो हरिबोधितस्तदा प्रणम्य देवं वृषकेतुमीश्वरम् । समाददे बाणममित्रघातनं संपूजितं दैवरणेऽर्द्धचंद्रम्

ഹരിയുടെ ബോധനം ലഭിച്ച ശക്രൻ അപ്പോൾ വൃഷകേതുചിഹ്നധാരിയായ ഈശ്വരനെ പ്രണാമം ചെയ്തു. പിന്നെ ദേവയുദ്ധത്തിൽ പൂജിതമായ, അർദ്ധചന്ദ്രചിഹ്നിതമായ, ശത്രുഹന്തക ബാണം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 149

धनुष्यजय्ये विनियोज्य बुद्धिमान्न्ययोजयत्तत्र अघोरमंत्रम्

ധനുസ്സിന്റെ ജയകരമായ പ്രയോഗത്തിൽ ബുദ്ധി ഏകാഗ്രമാക്കി, ആ ജ്ഞാനി അവിടെ തന്നെ അഘോരമന്ത്രം വിനിയോഗിച്ചു.

Verse 150

ततो वधायाशु मुमोच तस्य वा आकृष्य कर्णांतमकुंठदीधितिम् । अथासुरः प्रेक्ष्य महास्त्रमापतद्विसृज्य मायां सहसा व्यवस्थितः

അവനെ വധിക്കാനുദ്ദേശിച്ച് അവൻ വേഗത്തിൽ ആ മഹാസ്ത്രം വിട്ടു—ചെവിവരെ വലിച്ച്, മങ്ങാത്ത ദീപ്തിയോടെ. പാഞ്ഞെത്തുന്ന മഹാമിസൈൽ കണ്ട അസുരൻ പെട്ടെന്ന് മായയെ പ്രയോഗിച്ച് ഉറച്ചുനിന്നു.

Verse 151

प्रवेपमानेन मुखेन युज्यताचलेन गात्रेण च संभ्रमाकुलः । ततस्तु तस्यास्त्रवराभिमंत्रितः शरोर्धचंद्रः प्रसभं महारणे

അവന്റെ മുഖം വിറച്ചു, ശരീരം അസ്ഥിരമായി; ഭീതിയിൽ അവൻ കലങ്ങിപ്പോയി. അപ്പോൾ മഹായുദ്ധത്തിൽ മന്ത്രാഭിമന്ത്രിതമായ, അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള, ശ്രേഷ്ഠാസ്ത്രരൂപ ബാണം അവന്റെ നേരെ ശക്തിയായി പാഞ്ഞു.

Verse 152

पुरंदरस्येष्वसनप्रमुक्तो मध्यार्कविंवं वपुषा विडंबयन्

പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ധനുസ്സിൽ നിന്നു വിട്ട ആ ശരം തന്റെ സ്വപ്രഭയാൽ മധ്യാഹ്നസൂര്യവൃത്തത്തെയേയും പരിഹസിക്കുന്നതുപോലെ തിളങ്ങി।

Verse 153

किरीटकूटस्फुरकांतिसंकुलं सुगंधिनानाकुसुमाधिवासितम् । प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं न्यपातयज्जंभिशिरः सकुंडलम्

ഉന്നത കിരീടത്തിന്റെ മിന്നുന്ന കാന്തിയാൽ നിറഞ്ഞതും, പലവിധ പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം പകരപ്പെട്ടതും, ചിതറിയ പുകയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ജ്വാലപോലെ മുടിയുള്ളതുമായ—കുണ്ഡലങ്ങളോടുകൂടിയ ജംഭന്റെ തല ഇന്ദ്രന്റെ ശരാഘാതത്തിൽ നിലത്തേക്ക് വീണു।

Verse 154

तस्मिन्निंद्रहते जंभे प्रशशंसुः सुरा बहु । वासुदेवोऽपि भगवान्साधु साध्विति चाब्रवीत्

ഇന്ദ്രൻ ജംഭനെ വധിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവനെ ഏറെ പ്രശംസിച്ചു; ഭഗവാൻ വാസുദേവനും “സാധു, സാധു!” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 155

ततो जंभं हतं दृष्ट्वा दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः । सर्वे ते भग्नसंकल्पा दुद्रुवुस्तारकं प्रति

പിന്നീട് ജംഭൻ ഹതനായതു കണ്ട ദാനവേന്ദ്രന്മാർ മുഖം തിരിച്ചു; അവരുടെ നിശ്ചയം തകർന്നു, എല്ലാവരും താരകന്റെ അടുക്കലേക്ക് ഓടിപ്പോയി।

Verse 156

तांश्च त्रस्तान्समालोक्य श्रुत्वा स चतुरो हतान् । सारथिं प्रेरयामास याहींद्रं लघु संगरे

അവരെ ഭീതരായി കണ്ടും നാലുപേർ ഹതരായെന്ന് കേട്ടും ദൈത്യരാജൻ സാരഥിയെ പ്രേരിപ്പിച്ചു—“സംഗ്രാമത്തിൽ വേഗം ഇന്ദ്രന്റെ നേരെ പോ!”

Verse 157

तथेत्युक्त्वा स च प्रायात्तारके रथमास्थिते । सावलेपं च सक्रोधं सगर्वं सपराक्रमम्

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് സാരഥി പുറപ്പെട്ടു; താരകൻ രഥാരൂഢനായി. അവൻ അഹങ്കാരം, ക്രോധം, ഗർവ്വം നിറഞ്ഞവനായി പരാക്രമത്തിന് ഉത്സുകനായിരുന്നു।

Verse 158

साविष्कारं सधिक्कारं प्रयातो दानवेश्वरः । स युक्तं रथमास्थाय सहस्रेण गरुत्मताम्

ദാനവേശ്വരൻ സ്വയം തുറന്നുകാട്ടിയും ധിക്കാരങ്ങൾ ചൊരിഞ്ഞും മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. യുക്തരഥത്തിൽ കയറി, ഗരുഡസമമായ സഹസ്ര അശ്വങ്ങളോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 159

सर्वायुधपरिष्कारं सर्वास्त्रपरिरक्षितम् । त्रैलोक्यऋद्धिसंपन्नं कल्पांतांतकनादितम्

ആ രഥം സർവായുധങ്ങളാൽ സുസജ്ജവും സർവാസ്ത്രങ്ങളാൽ പരിരക്ഷിതവും ആയിരുന്നു. ത്രിലോക ഋദ്ധിയാൽ സമ്പന്നമായി, കല്പാന്ത സംഹാരകന്റെ ഗർജ്ജനപോലെ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു।

Verse 160

सैन्येन महता युक्तो नादयन्विदिशो दिशः । सहस्राक्षश्च तं दृष्ट्वा त्यक्त्वा वाहनदंतिनम्

അവൻ മഹാസൈന്യത്തോടുകൂടെ നീങ്ങി, ദിക്കുകളും വിദിക്കുകളും മുഴങ്ങുമാറാക്കി. അവനെ കണ്ട സഹസ്രാക്ഷൻ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ വാഹനം ഐരാവത ഗജത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 161

रथं मातलिना युक्तं तप्तहेमपरिष्कृतम् । चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम्

മാതലിയാൽ യുക്തമായ ആ രഥം തപ്ത ശുദ്ധസ്വർണ്ണംകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നാലു യോജന വ്യാപ്തിയോടെ, സിദ്ധസംഘങ്ങളാൽ ശോഭിതവും സേവിതവും ആയി അതി ഭവ്യമായിരുന്നു।

Verse 162

गंधर्वकिंनरोद्गीतमप्सरोनृत्यसंकुलम्

അത് ഗന്ധർവ-കിന്നരഗാനങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുകയും അപ്സരസ്സുകളുടെ നൃത്തത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 163

सर्वायुधमहाबाधं महारत्नसमाचितम् । अध्यतिष्ठत्तं रथं च परिवार्य समंततः

എല്ലാ ആയുധങ്ങളാലും ഭയങ്കരവും മഹാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായ ആ രഥത്തെ ചുറ്റുമെല്ലാം പരിവാരം വലയമിട്ടിരിക്കെ, അദ്ദേഹം അതിൽ കയറി അതിന്മേൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 164

दांशिता लोकपालाश्च तसथुः सगरुडध्वजाः । ततश्चचाल वसुधा ववौ रूक्षो मरुद्गणैः

ഗരുഡധ്വജങ്ങളോടെ ലോകപാലകർ സജ്ജരായി നിന്നു; പിന്നെ ഭൂമി കുലുങ്ങി, മരുത്ഗണങ്ങളോടുകൂടി രൂക്ഷമായ കാറ്റ് വീശി.

Verse 165

चेलुश्च सागराः सप्त तथाऽनश्यद्रवेः प्रभा । ततो जज्वलुरस्त्राणि ततोऽकंपंत वाहनाः

ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളും കുലുങ്ങി ഉയർന്നു, സൂര്യന്റെ പ്രഭ മങ്ങിപ്പോയി; പിന്നെ ആയുധങ്ങൾ ജ്വലിച്ചു, പിന്നെ വാഹനങ്ങൾ വിറച്ചു.

Verse 166

ततः समस्तमुद्वृत्तं ततोदृस्यत तारकः । एकतस्तारको दैत्यः सुरसंघास्तथैकतः

അപ്പോൾ എല്ലാം കലക്കത്തിലായി; പിന്നെ താരകൻ ദൃശ്യമാവുകയുണ്ടായി—ഒരു വശത്ത് ദൈത്യനായ താരകൻ, മറുവശത്ത് ദേവസംഘങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുനിന്നു.

Verse 167

लोकावसाद मेकत्र लोकोद्धरणमेकतः । चराचराणि भूतानि भयविस्मयवंति च

ഒരു വശത്ത് ലോകങ്ങളുടെ നാശം; മറുവശത്ത് ലോകങ്ങളുടെ ഉദ്ധാരവും പരിത്രാണവും. ചരാചരമായ എല്ലാ ജീവികളും ഭയവും വിസ്മയവും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു.

Verse 168

प्रशशंसुः सुराः पार्थ तदा तस्मिन्समागमे

അപ്പോൾ, ഹേ പാർഥ, ആ മഹാസമാഗമത്തിൽ ദേവന്മാർ സ്തുതിയും പ്രശംസയും അർപ്പിച്ചു.

Verse 169

अस्त्राणि तेजांसि धनानि योधा यशो बलं वीरपराक्रमाश्च । सत्त्वौजसान्यंग बभूवुरेषां देवासुराणां तपसः परं तु नः

അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ, തേജസ്, ധനം, യോദ്ധാക്കൾ, യശസ്, ബലം, വീരപരാക്രമം—അതുപോലെ സത്ത്വവും ഓജസ്സും പ്രകടമായി; എങ്കിലും ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും തപസ്സുതന്നെ പരമമായ ഉന്നത ശക്തിയായിരുന്നു.

Verse 170

अथाभिमुखमायांतं देवा विनतर्पवभिः । बाणैरनलकल्पाग्रार्विव्यधुस्तारकं प्रति

താരകൻ നേരെ മുന്നോട്ട് വന്നപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവനെ അമ്പുകളാൽ കുത്തിവെച്ചു—അഗ്നിസദൃശമായി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്രങ്ങളുള്ള, താഴ്ത്തിയ പർവ്വതശിഖരങ്ങളെപ്പോലെ കഠിനവും മൂർച്ചയുമുള്ള അമ്പുകളാൽ.

Verse 171

स तानचिंत्य दैत्येंद्रो देवबाणक्षतान्हृदि । बाणैर्व्योम दिशः पृथ्वीं पूरयामास दानवः

എന്നാൽ ആ ദൈത്യേന്ദ്രൻ അചിന്ത്യനായി നിന്നു; ദേവബാണങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ കുത്തേറ്റിട്ടും, തന്റെ അമ്പുവർഷംകൊണ്ട് ആകാശവും ദിക്കുകളും ഭൂമിയും നിറച്ചുകളഞ്ഞു.

Verse 172

नारायणं च सप्तत्या नवत्या च हुताशनम् । दशभिर्मारुतं मूर्ध्नि यमं दशभिरेव च

ആ ദൈത്യൻ നാരായണനെ എഴുപത് അമ്പുകളാൽ, ഹുതാശനനായ അഗ്നിയെ തൊണ്ണൂറാൽ; മാരുതനെ ശിരസ്സിൽ പത്താൽ, യമനെയും പത്തമ്പുകളാൽ വേധിച്ചു।

Verse 173

धनदं चैव सप्त्या वरुणं च तथाष्टभिः । विंशत्या निरृतिं दैत्यः पुनश्चाष्टभिरेव च

ദൈത്യൻ ധനദനായ കുബേരനെ ഏഴ് അമ്പുകളാൽ, വരുണനെ എട്ട് അമ്പുകളാൽ; നിരൃതിയെ ഇരുപത് അമ്പുകളാൽ വേധിച്ചു, പിന്നെയും എട്ട് അമ്പുകളും പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 174

विव्याध पुनरेकैकं दशभिर्मर्मभेदिभिः । तथा च मातलिं दैत्यो विव्याध त्रिभिराशुगैः

വീണ്ടും അവൻ ഓരോരുത്തരെയും മർമ്മഭേദിയായ പത്ത് പത്ത് അമ്പുകളാൽ വേധിച്ചു; ദൈത്യൻ മാതലിയെയും മൂന്ന് വേഗമുള്ള അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 175

गरुडं दशभिश्चैव महिषं नवभिस्तथा । पुनर्दैर्त्योऽथ देवानां तिलशो नतपर्वभिः

അവൻ ഗരുഡനെ പത്ത് അമ്പുകളാൽ, മഹിഷത്തെ ഒൻപത് അമ്പുകളാൽ വേധിച്ചു; പിന്നെ ദൈത്യൻ പർവതശിഖരങ്ങളുടെ പ്രഹാരമെന്നപോലെ ബാണവൃഷ്ടിയാൽ ദേവന്മാരെ തുള്ളിത്തുള്ളിയായി ചിതറിച്ചു।

Verse 176

चकार वर्मजालानि चिच्छेद च धनूंषि च । ततो विकवचा देवा विधनुष्काः प्रपीडिताः

അവൻ കവചങ്ങളുടെ ജാലങ്ങൾ ഒരുക്കി, അവരുടെ ധനുസ്സുകളും മുറിച്ചുതകർത്തു; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ കവചരഹിതരും ധനുസ്സില്ലാത്തവരുമായി കഠിനമായി പീഡിതരായി।

Verse 177

चापान्यन्यानि संगृह्य यावन्मुंचंति सायकान् । तावद्बाणं समाधाय कालानलसमप्रभम्

അവർ മറ്റു ധനുസ്സുകൾ കൈക്കൊണ്ട് തുടർച്ചയായി ശരം വിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ കാലാഗ്നിസമപ്രഭയായ ഒരു ബാണം ധനുസ്സിൽ ചാർത്തി.

Verse 178

ताडयामास शक्रं स हृदि सोपि मुमोचह । ततोंऽतरिक्षमालोक्य दृष्ट्वा सूर्यशताकृती

അവൻ ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) ഹൃദയത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു; അവനും തന്റെ അസ്ത്രം വിട്ടു. പിന്നെ ആകാശമധ്യത്തിലേക്ക് നോക്കി, നൂറു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായ ഒരു രൂപം കണ്ടു.

Verse 179

तार्क्ष्यविष्णू समाजघ्ने शराभ्यां तावमुह्यताम् । प्रेतनाथस्य वह्नेश्च वरुणस्य शितैः शरैः

അവൻ താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ)യും വിഷ്ണുവും രണ്ടുപേരെയും രണ്ടു ശരങ്ങളാൽ ഒരുമിച്ച് പ്രഹരിച്ചു; അവർ ഇരുവരും മോഹിതരായി. പിന്നെ പ്രേതനാഥൻ (യമൻ), അഗ്നി, വരുണൻ എന്നിവരെ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ ആക്രമിച്ചു.

Verse 180

निरृतेश्चाकरोत्कार्यं भीतबीतं विमोहयन् । निरुच्छ्वासं समाहृत्य चक्रे बाणैः समीरणम्

അവൻ നിരൃതിയെ ഭീതിയിലാഴ്ത്തി പൂർണ്ണമായി വ്യാകുലനും മോഹിതനുമായി ആക്കി; ശ്വാസം ഉള്ളിലേക്ക് വലിച്ചുകൊണ്ട് ബാണവർഷംകൊണ്ട് കാറ്റിനെയും തടഞ്ഞു.

Verse 181

ततः प्राप्य हरिः संज्ञां प्रोत्साह्य च दिशां पतीन् । बाणेन सारथेः कायाच्छिरोऽहार्षीत्सकुण्डलम्

അപ്പോൾ ഹരി ബോധം വീണ്ടെടുത്തു ദിക്പാലന്മാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു; പിന്നെ ഒരു ബാണംകൊണ്ട് സാരഥിയുടെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് കുണ്ഡലധാരിയായ ശിരസ് വേർപ്പെടുത്തി.

Verse 182

धूमकेतोर्ज्वलात्क्रुद्धस्तस्य च्छित्त्वा न्यपातयत् । दैत्यराजकिरीटयं च चिच्छेद वासवस्ततः

ജ്വലിക്കുന്ന ധൂമകേതുവിനെക്കുറിച്ച് ക്രുദ്ധനായ വാസവൻ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ഛേദിച്ച് നിലത്താഴ്ത്തി; പിന്നെ ദൈത്യരാജന്റെ കിരീടവും പിളർത്തി।

Verse 183

धनेशश्च धनुः क्रुद्धो बिभेदबहुधा शरैः । वायुश्चक्रे च तिलशो रथं वा क्षोणिकूबरम्

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ധനേശൻ അമ്പുകളാൽ ധനുസ്സിനെ പല ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി തകർത്തു; വായുദേവൻ ക്ഷോണികൂബരന്റെ രഥത്തെ എള്ളുതുള്ളിപോലെ ചിതറിച്ചു।

Verse 184

निरृतिस्तिलशो वर्ण चक्रे बाणैस्ततो रणे । कृत्वैतदतुलं कर्मतिष्ठतिष्ठेति चाब्रुवन्

പിന്നീട് യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളാൽ നിരൃതിയെ എള്ളുതുള്ളിപോലെ ചിതറിച്ചു. ഈ അതുല്യകർമ്മം ചെയ്ത് അവർ “നിൽക്കുക, നിൽക്കുക!” എന്നു വിളിച്ചു।

Verse 185

लिहंतः सृक्किणीं देवा वासुदेवादयस्तदा । दृष्ट्वा तत्कर्म देवानां तारकोऽतुलविक्रमः

അപ്പോൾ വാസുദേവാദി ദേവന്മാർ അധരങ്ങൾ നക്കിക്കൊണ്ട് ദേവന്മാരുടെ ആ വീരകൃത്യം കണ്ടു; അതുലവിക്രമനായ താരകനും അതു കണ്ടു।

Verse 186

मुमोच मुद्गरं भीमं सहस्राक्षाय संगरे । दृष्ट्वा मुद्गरमायांतमनिवार्यं रणाजिरे

അവൻ യുദ്ധത്തിൽ സഹസ്രാക്ഷന്റെ നേരെ ഭീകരമായ മുദ്ഗരം എറിഞ്ഞു. रणഭൂമിയിൽ തടയാനാകാത്ത ആ മുദ്ഗരം പാഞ്ഞുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ…

Verse 187

रथादाप्लुत्य धरणीमगमत्पाकशासनः । मुद्गरोऽपि रथोपस्थे पपात परुषस्वनः

പാകശാസനൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി; കഠിനഗർജ്ജനത്തോടെ ഗദയും രഥാസനത്തിൽ വീണു.

Verse 188

स रथं चूर्णयामास न ममार च मातलिः । गृहीत्वा पट्टिशं दैत्यो जधानोरसि केशवम्

അവൻ രഥത്തെ പൊടിയാക്കി ചൂർണ്ണമാക്കി; എങ്കിലും മാതലി മരിച്ചില്ല. പിന്നെ പട്ടിശം (യുദ്ധകോടരി) പിടിച്ച് ദൈത്യൻ കേശവന്റെ വക്ഷസ്സിൽ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 189

स्कन्धे गरुत्मतः सोऽपि निषसाद विचेतनः । खड्गेन राक्षसेन्द्रं च भित्त्वा भूमावपातयत्

അവനും ഗരുഡന്റെ തോളിൽ ബോധംകെട്ട് വീണു; പിന്നെ ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് രാക്ഷസേന്ദ്രനെ പിളർത്തി ഭൂമിയിലേക്കെറിഞ്ഞു.

Verse 190

यमं च पातयामास भूमौ दैत्यो मुखे हतम् । वह्निं च भिंडिपालेन चक्रे हत्वा विचेतनम्

ദൈത്യൻ യമന്റെ മുഖത്ത് പ്രഹരിച്ചു അവനെ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി; ഭിണ്ഡിപാലം (ഭാരമുള്ള കുന്തം) കൊണ്ട് അഗ്നിയെയും അടിച്ച് ബോധംകെട്ടാക്കി.

Verse 191

वायुं पदा तदाक्षिप्य पातयामास भूतले । धनेशं तद्धनुष्कोट्या कुट्टयामास कोपनः

അവൻ കാലാൽ തട്ടി വായുവിനെ വലിച്ചെറിഞ്ഞ് ഭൂതലത്തിൽ വീഴ്ത്തി; കോപത്തോടെ ധനുസ്സിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് ധനേശൻ (കുബേരൻ)നെ അടിച്ചു തകർത്തു.

Verse 192

ततो देवनिकायानामेकैकं क्षणमात्रतः । तेषामेव जघानासौ शस्त्रैर्बालान्यथा गुरुः

അപ്പോൾ അവൻ ദേവഗണങ്ങളെ ക്ഷണമാത്രത്തിൽ ഒന്നൊന്നായി ആയുധങ്ങളാൽ വെട്ടിവീഴ്ത്തി; ഗുരു ബാലകരെ ശാസിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 193

लब्धसंज्ञस्ततो विष्णुश्चक्रं जग्राह दुर्धरम् । रानवेंद्रवसामेदोरुधिरेणाभिरंजितम्

പിന്നെ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത വിഷ്ണു തന്റെ ദുര്ധർഷ ചക്രം കൈക്കൊണ്ടു; അത് ദാനവേന്ദ്രന്റെ കൊഴുപ്പ്, മജ്ജ, രക്തം എന്നിവകൊണ്ട് രഞ്ജിതമായിരുന്നു।

Verse 194

मुमोच दानवेंद्रस्य दृढं वक्षसि केशवः । पपात चक्रं दैत्यस्य पतितं भास्करद्युति

കേശവൻ ദാനവേന്ദ്രന്റെ ദൃഢമായ വക്ഷസ്സിൽ ശക്തിയായി ചക്രം എറിഞ്ഞു; ദൈത്യൻ വീഴുമ്പോൾ സൂര്യദീപ്തിയുള്ള അവന്റെ ചക്രാസ്ത്രവും താഴെ വീണു।

Verse 195

व्यशीर्यताथ कायेऽस्य नीलोत्पलमिवाश्मनि । ततो वज्रं महेन्द्रोऽपि प्रमुमोचार्चितं चिरम्

അവന്റെ ശരീരം കല്ലിന്മേൽ ചതഞ്ഞ നീലോത്പലത്തെപ്പോലെ ചിതറിപ്പോയി. തുടർന്ന് മഹേന്ദ്രനും ദീർഘകാലം പൂജിക്കപ്പെട്ട വജ്രം പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 196

तस्मिञ्जयाशा शक्रस्य दानवेन्द्राय संयुगे । तारकस्य च संप्राप्य शरीरं शौर्यशालिनः

ദാനവേന്ദ്രനോടുള്ള ആ യുദ്ധത്തിൽ ശക്രന് ജയാശ ഉദിച്ചു; ശൗര്യശാലിയായ താരകന്റെ ശരീരവും പടക്കളത്തിൽ പ്രഹരമേറ്റു।

Verse 197

विशीर्यत विकीर्णार्चिः शतधा खण्डशो गतम् । ततो वायुरदीनात्मा वेगेन महता नदन्

അത് ശതധാ ഖണ്ഡങ്ങളായി തകർന്നു, അതിന്റെ ജ്വാലകൾ എല്ലാടവും ചിതറി. തുടർന്ന് അദീനാത്മാവായ വായു മഹാവേഗത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചു മുന്നേ പാഞ്ഞു.

Verse 198

ज्वलितज्वलनाभासमंकुशं प्रमुमोच ह । विशीर्णं तस्य तच्चांगे दृष्ट्वा वायुर्महारुषा

അവൻ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അങ്കുശം എറിഞ്ഞു. അത് വായുവിന്റെ ദേഹത്തിൽ തകർന്നു ചിതറിയത് കണ്ടപ്പോൾ വായു മഹാരോഷത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 199

ततः शैलेन्द्रमुत्पाट्य पुष्पितद्रुमकंदरम् । चिक्षेप दानवेन्द्राय दशयोजनविस्तृतम्

പിന്നീട് പുഷ്പിതവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഗുഹകളുള്ള പർവ്വതരാജനെ പിഴുതെടുത്തു, ദശയോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ആ മഹാഗിരിയെ ദാനവേന്ദ്രന്റെ മേൽ എറിഞ്ഞു.

Verse 200

महीधरं तमायांतं सस्मितं दैत्यपुंगवः । जग्राह वामहस्तेन बालः कन्दुकलीलया

ആ പർവ്വതസമമായത് മുന്നോട്ട് വന്നപ്പോൾ, പുഞ്ചിരിയോടെ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനായ ആ ദിവ്യബാലൻ ഇടങ്കൈകൊണ്ട് അതിനെ കുഞ്ഞിന്റെ പന്തുകളിപോലെ പിടിച്ചു.