Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63
Devanagari script
ततो वायुर्ववौ रूक्षो बहुशर्करपांशुलः । सम्मुखो निमिमातंगोऽकंपनोऽचलकंपनः । स्रुतरक्तो बभौ शैलो घनधातुह्रदो यता
Transliteration
tato vāyurvavau rūkṣo bahuśarkarapāṃśulaḥ | sammukho nimimātaṃgo'kaṃpano'calakaṃpanaḥ | srutarakto babhau śailo ghanadhātuhrado yatā
Translation
പിന്നീട് കല്ലുകണങ്ങളും പൊടിയും നിറഞ്ഞ ഒരു കഠിന കാറ്റ് വീശി. മുന്നിൽ നിമി—യോദ്ധാക്കളിൽ ഗജം—അചഞ്ചലനായി നിന്നു, എങ്കിലും പർവ്വതങ്ങളെയും കുലുക്കുന്നവൻ; രക്തധാര ഒഴുകി, ഘന ധാതുരേഖകളും ചുവന്ന ഹ്രദങ്ങളും പതിഞ്ഞ ശൈലംപോലെ അവൻ ദീപ്തനായി തോന്നി।
Word by Word
tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Sequencer)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक
vāyuḥwind
vāyuḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vavaublew
vavau:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Root√vā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
rūkṣaḥharsh/dry
rūkṣaḥ:
Karta-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootrūkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (vāyuḥ)
bahu-śarkara-pāṃśulaḥfull of much gravel and dust
bahu-śarkara-pāṃśulaḥ:
Karta-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + śarkarā (प्रातिपदिक) + pāṃśula (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (बहुशर्कराभिः पांशुलः = dusty with much gravel/sand)
sammukhaḥfacing/frontward
sammukhaḥ:
Karta-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsammukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
nimi-mātaṅgaḥNimi's elephant
nimi-mātaṅgaḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootnimi (प्रातिपदिक) + mātaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (nimeḥ mātaṅgaḥ)
akaṃpanaḥunshaken
akaṃpanaḥ:
Karta-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Roota- (निषेध) + kaṃpana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समासान्त विशेषण (unshaking)
acala-kaṃpanaḥone that makes mountains tremble
acala-kaṃpanaḥ:
Karta-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootacala (प्रातिपदिक) + kaṃpana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; कर्मधारयः (अचलानां कम्पनः / अचल-कम्पनः)
sruta-raktaḥoozing blood
sruta-raktaḥ:
Karta-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsruta (√sru, धातु; क्त) + rakta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (śailaḥ)
babhauappeared/shone
babhau:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Root√bhā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
śailaḥa mountain
śailaḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ghana-dhātu-hradaḥa lake of dense minerals/ores
ghana-dhātu-hradaḥ:
Karta-viśeṣaṇa
TypeNoun
Rootghana (प्रातिपदिक) + dhātu (प्रातिपदिक) + hrada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण-रूपेण (śailaḥ); तत्पुरुषः (घनधातुभिः ह्रदः)
yathālike/as
yathā:
Upamāna (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (as/like)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Characters & Entities
N
NimiFAQs
The verse praises steadfastness under adversity—remaining unshaken while confronting chaos.
No tīrtha is praised; this is a poetic battlefield description.
None.