Later Section (Uttara Khanda)

ഉത്തരഖണ്ഡം പദ്മപുരാണത്തിലെ അതിവിസ്തൃതമായ ഭക്തി‑ആചാരവും തീർത്ഥ‑തത്ത്വവും പ്രാധാന്യമുള്ള വിഭാഗമാണ്. ഇവിടെ വൈഷ്ണവ ഭക്തിയെ വേദസമ്മത പ്രാമാണ്യബോധത്തോടും പ്രായോഗിക ധർമ്മാചരണത്തോടും ഏകീകരിച്ച്, തീർത്ഥയാത്ര, വ്രതാനുഷ്ഠാനം, ദാനധർമ്മം എന്നിവ ശുദ്ധിക്കും മോക്ഷത്തിനും പ്രധാന ഉപായങ്ങളായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ആരംഭ അധ്യായത്തിൽ ഗ്രന്ഥം പരമ്പരാശൃംഖലയിലൂടെ സ്വയം സ്ഥാപിക്കുന്നു—സൂതൻ, ശങ്കരൻ നാരദനോട് ഉപദേശിച്ചതു റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ മംഗളാചരണം, ഗുരു‑ശിഷ്യധർമ്മം, ശാസ്ത്രീയ അധികാരപരമ്പര എന്നിവ ഉറപ്പുവരുന്നു; കൂടാതെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിലെ ഉള്ളടക്കസൂചനകളും നൽകപ്പെടുന്നു. തീർത്ഥ‑മാഹാത്മ്യം ഇവിടെ മുഖ്യമാണ്—പർവ്വതങ്ങൾ, നദികൾ, പ്രയാഗ, ഹരിദ്വാർ, മഥുര, കുരുക്ഷേത്ര, സേതുബന്ധ/രാമേശ്വരം, ഗയ തുടങ്ങിയ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മഹിമ. കാലപവിത്രതയായി കാർത്തിക‑മാഘ മഹാത്മ്യങ്ങൾ, ഏകാദശി‑ദ്വാദശി വ്രതങ്ങൾ, ഗ്രഹണം, യോഗങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രാശസ്ത്യം വിശദീകരിക്കുന്നു. ദാനത്തിന്റെ നയം, വിധി, ഫലശ്രുതി എന്നിവ ഭക്തന്റെ ധർമ്മജീവിതത്തിന് മാർഗ്ഗദർശകമാകുന്നു. വൈഷ്ണവ തിരിച്ചറിയൽചിഹ്നങ്ങൾ (ശംഖ‑ചക്ര), സ്തോത്രപരമ്പര, ഉമാ‑മഹേശ സംവാദബന്ധിത സഹസ്രനാമസ്തുതി എന്നിവ ഭക്തിസാധനയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. തത്ത്വപരമായി നാമസ്മരണം, ദർശനം (പ്രത്യേകിച്ച് ജഗന്നാഥ ദർശനം), വ്രതം—ഇവയെല്ലാം എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കും സുലഭമായ മോക്ഷോപായങ്ങളായി ഉയർത്തിക്കാട്ടി, പാപനാശവും വിഷ്ണു‑സായുജ്യപ്രാപ്തിയും ആവർത്തിച്ച് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.