Adhyaya 140

ഈ അധ്യായത്തിൽ ഹിരണ്യാസംഗമം എന്ന സംഗമ-തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമ വർണ്ണിക്കുന്നു. മഹാദേവൻ ദേവിയോട് പറയുന്നു—പുരാതനകഥയിൽ ഗംഗ ഏഴ് ധാരകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു; അവയിൽ ഏഴാമത്തെ ധാര ‘ഹിരണ്യാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഋക്ഷു–മഞ്ജുമയ പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിൽ, സത്യവാൻ പർവ്വതസമീപം ഈ തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഇവിടെ സ്നാനവും തീർത്ഥജലപാനവും പാപനാശകരമെന്ന് പറയുന്നു. ഇത് വനസ്ഥലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു ഹരി-നാരായണന്റെ കൃപ നൽകുന്നു; ഇവിടെ ഹിരണ്യാസംഗമേശ്വരന്റെ പൂജ പ്രത്യേക ഫലദായകമാണ്; നര-നാരായണരുടെ തപസ്സും ഉർവശിയുടെ പ്രാദുർഭാവവും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടത്തെ സ്നാനഫലം ആയിരം കപിലാ ഗോ-ദാനത്തോട് സമം, പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങളോട് സമം, ഗ്രഹണകാല വ്രതാചരണത്തോട് സമം, തുലാപുരുഷ-ദാനത്തോട് സമം എന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ തപസ്സു, ജനമേജയന് സ്വർണ്ണദേഹം ലഭിച്ചത്, വിശ്വാമിത്രൻ ശുദ്ധിസ്നാനത്തിലൂടെ ശിവലോകം പ്രാപിച്ചത് എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങളായി പറയുന്നു. എല്ലാ വർണ്ണക്കാരർക്കും ഈ തീർത്ഥത്തിൽ അധികാരമുണ്ടെന്നും, ശ്രദ്ധയോടെ സേവിച്ചാൽ മഹാപുണ്യം ലഭിക്കുമെന്നും ഉപദേശിക്കുന്നു.