Adhyaya 136

ഉമ നന്ദികുണ്ഡത്തിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന നദിയുടെ പാവനഗതിയും അർബുദപർവ്വതത്തിനു ശേഷം സ്ഥാപിതമായ തീർത്ഥങ്ങളും കുറിച്ച് ചോദിക്കുമ്പോൾ മഹാദേവൻ കപാലമോചന/കപാലകുണ്ഡം ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥമാണെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അവിടെയാണ് അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മകപാലഭാരം ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ആ സ്ഥലം പരമപാവനവും സർവ്വപാപഹരവുമാകുന്നു. തുടർന്ന് പുലസ്ത്യ–ഭീഷ്മ സംവാദരീതിയിൽ തീർത്ഥമാഹാത്മ്യം പറയുന്നു—ദേവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ എന്നിവരെല്ലാം അവിടെ നിരന്തരം എത്തുന്നു. അവിടെ സ്നാനം, കപാലേശന്റെ പൂജ, ഒരു രാത്രിയുള്ള ഉപവാസം, ബ്രാഹ്മണഭോജനദാനം എന്നിവ മഹായാഗഫലം നൽകുകയും മോക്ഷം പ്രസാദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉദാഹരണകഥയിൽ സൗദാസൻ (മിത്രസഹൻ) ശാപത്താൽ രാക്ഷസഭാവം പ്രാപിച്ച് ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷത്തിൽ പീഡിതനായിരുന്നു; സാഭ്രമതി/നന്ദിതീർത്ഥബന്ധമുള്ള ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം പിതൃകളെ ഉയർത്തുന്നു. ഫലശ്രുതിയിൽ ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നത് പാപനാശം വരുത്തി വിഷ്ണുസായുജ്യം നൽകുന്നു; മഹേശ്വരസ്തുതി പ്രളയം വരെയും ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.