Adhyaya 56

ഈ അധ്യായത്തിൽ ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ഏകാദശിയെ ‘അജാ’ (അഥവാ ‘അജേടി’) എന്ന് വിളിച്ച് പാപനാശിനിയായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ യുധിഷ്ഠിരനോട്—ഹൃഷീകേശൻ (വിഷ്ണു) പൂജ, വ്രതാചരണം, കൂടാതെ ഈ മഹാത്മ്യം കേൾക്കുന്നതുമാത്രം പോലും ശുദ്ധി നൽകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. വ്രതത്തിന്റെ ശക്തി കാണിക്കാൻ രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ അതികഠിന പരീക്ഷയുടെ കഥ വരുന്നു—രാജ്യം നഷ്ടപ്പെടൽ, ഭാര്യയും പുത്രനും വിറ്റുതരൽ, സ്വയം പോലും വിറ്റുപോകൽ; എങ്കിലും അദ്ദേഹം സത്യധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വഴുതുന്നില്ല. ദുഃഖത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തം തേടുമ്പോൾ ഋഷി ഗൗതമൻ ഭാദ്രപദ കൃഷ്ണ ഏകാദശി വ്രതം ഉപദേശിക്കുന്നു—ഉപവാസം, രാത്രിജാഗരണം, വിധിപൂർവ്വമായ അനുഷ്ഠാനം. വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ഉടൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ പാപവും കഷ്ടവും ക്ഷണത്തിൽ മായുന്നു; ഭാര്യയുമായി പുനർമിലനം, ശുഭസന്താനലാഭം, ഒടുവിൽ നഗരം-പരിവാരസഹിതം സ്വർഗവും നിർവിഘ്നരാജ്യവും ലഭിക്കുന്നു. ഈ കഥ ശ്രവണം/പഠനം അശ്വമേധഫലത്തോട് തുല്യമെന്ന് അധ്യായം ഉപസംഹരിക്കുന്നു.