Adhyaya 93

ഈ അധ്യായത്തിൽ കാർത്തികവ്രതത്തിലെ സ്നാനവിധി ക്രമമായി വിവരിക്കുന്നു. രാത്രിയുടെ അവസാനം അല്ലെങ്കിൽ പ്രഭാതത്തിൽ ആദ്യം പുണ്യജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് കൂടുതൽ പുണ്യപ്രദമായ ജലങ്ങളിൽ സ്നാനം തുടരുകയും ഒടുവിൽ തീർത്ഥസ്നാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ ‘അനന്തഫലം’ ലഭിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു. സാധകൻ സംकल्पം ചെയ്ത് വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ച്, തീർത്ഥങ്ങൾക്കും അവയുടെ അധിഷ്ഠാതൃ ദേവതകൾക്കും അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ഹരി/ദാമോദരനെ (രാധാസഹിതം) ആവാഹന-സ്തുതി മന്ത്രങ്ങളാൽ ആരാധിക്കുന്നു. ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ഭാഗീരഥീ ഗംഗ, വിഷ്ണു, ശിവൻ, സൂര്യൻ എന്നിവരെ സ്മരിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശമുണ്ട്. ആശ്രമഭേദമായി സ്നാനദ്രവ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നു—ഗൃഹസ്ഥർക്കു എള്ളും ആമലകി (നെല്ലിക്ക) ചൂർണം മുതലായവ, ത്യാഗികൾക്കു തുളസിമൂലമണ്ണ്; ആമലകിയും എള്ളും കലർക്കുന്നതിൽ ചില തിഥികൾ നിഷിദ്ധമെന്നും പറയുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കും ശൂദ്രർക്കും വൈദികമന്ത്രങ്ങൾക്ക് പകരം പൗരാണികമന്ത്രങ്ങളാൽ കർമ്മം ചെയ്യാനുള്ള ഭേദവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് തർപ്പണം, ബ്രാഹ്മണഭോജനം, ബ്രാഹ്മണപൂജ എന്നിവയുടെ വിധി വരുന്നു; ബ്രാഹ്മണസത്കാരം ദേവസത്കാരത്തോടു തുല്യമെന്നു പ്രതിപാദിക്കുന്നു. അവസാനം മഹാദേവൻ ദേവിയോട് തുളസീപൂജാവിധി ഉപദേശിക്കുകയും, കാർത്തികവ്രതം സർവ്വശുഭഫലവും പുണ്യവർദ്ധനവും വൈകുണ്ഠപ്രാപ്തിയും നൽകുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.