Adhyaya 104

ജാലന്ധരൻ ശിവനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ ദുഃഖാർത്തയായ ഗൗരിയുടെ മായാരൂപം സൃഷ്ടിച്ച് ശിവന്റെ അന്തസ്സിൽ ക്ഷണികമായ വിറയൽ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ജാലന്ധരന്റെ അമ്പുകളാൽ ആഹതനായ ശിവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രേരണയാൽ ജാഗ്രതനായി ഭയങ്കര രൗദ്രരൂപം ധരിച്ചു ദാനവരെ ചിതറിക്കുന്നു; ശുംബ‑നിശുംബന്മാർ എല്ലാവർക്കും അജേയരായിരിക്കട്ടെ, എന്നാൽ ഗൗരിയാൽ തന്നെ വധിക്കപ്പെടട്ടെ എന്ന ശാപവും നൽകുന്നു. തുടർന്ന് നടന്ന മഹായുദ്ധത്തിൽ ശിവൻ സുദർശനചക്രം എറിഞ്ഞ് ജാലന്ധരന്റെ ശിരശ്ഛേദം ചെയ്യുന്നു; അസുരന്റെ തേജസ് രുദ്രനിൽ ലയിക്കുകയും ദേവന്മാർ ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പിന്നീട് വൃന്ദയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ വിഷ്ണു മോഹിതനായി നിൽക്കുന്ന പ്രതിസന്ധി ഉയരുന്നു. ശിവൻ ദേവന്മാരോട് മോഹിനി/മായയെ അന്വേഷിക്കാൻ കല്പിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ദേവഗണം മൂല‑പ്രകൃതിയെ സ്തുതിച്ച് ഗുണത്രയത്തിന്റെ ഉറവിടവും ലോകപ്രക്രിയകളുടെ പ്രേരകയും ആണെന്ന് പറയുന്നു; മൂന്നു സന്ധ്യകളിലും പാരായണം ചെയ്താൽ ദാരിദ്ര്യം, മോഹം, ശോകം എന്നിവ നശിക്കും എന്ന ഫലശ്രുതിയും ഉച്ചരിക്കുന്നു. ഭാരതി (സരസ്വതി) ജ്യോതിർമണ്ഡലരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി ഗുണഭേദപ്രകാരം ത്രിരൂപ വിഭജനം—ഗൗരി, ലക്ഷ്മി, സ്വരാ—ഉപദേശിക്കുന്നു; ദേവിമാർ വിഷ്ണു വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് വിതയ്ക്കാൻ ‘ക്ഷേത്ര‑ബീജങ്ങൾ’ നൽകി ദൈവകാര്യസിദ്ധിയുടെ മാർഗം കാണിക്കുന്നു.