Adhyaya 219

ഈ അധ്യായത്തിൽ പുഷ്കരതീർത്ഥത്തിന്റെ മോക്ഷദായക മഹിമ രണ്ട് സംഭവങ്ങളിലൂടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ആദ്യം, പാപാചാരിയായി അറിയപ്പെട്ട ഭാരതൻ പറയുന്നു—ചൂതാട്ടത്തിൽ ലഭിച്ച ധനം കൊണ്ട് ആരുമില്ലാത്ത ഒരു മരിച്ച ബാലന്റെ അന്ത്യേഷ്ടി നടത്തി; ദേഹം ഗംഗയിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി ദഹനവും ശ്രാദ്ധാദി കർമങ്ങളും സമ്പൂർണ്ണമാക്കി. ആ പുണ്യഫലത്താൽ അവൻ പുഷ്കരതീർത്ഥത്തിലെത്തി; അവന്റെ സ്വന്തം ക്രിയാകർമങ്ങൾ നടന്ന ശേഷം തീർത്ഥകൃപയാൽ സ്വർഗ്ഗലാഭം നേടി. പിന്നീട് ഭക്തബ്രാഹ്മണനായ പുണ്ഡരീകൻ അത്രിതീർത്ഥസമമായ ഫലം ആഗ്രഹിച്ചു സ്നാനം ചെയ്ത്, മാഘമാസത്തിൽ ഹരി തന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. വിഷ്ണു (മാധവ/ഗോവിന്ദ) സ്വയം വന്ന് വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടുകയും മഹാതിഥിസത്കാരം സ്വീകരിച്ച് മുഴുവൻ മാഘമാസവും അവിടെ താമസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മാഘാന്ത്യത്തിൽ ഗരുഡൻ പ്രത്യക്ഷമായി പുണ്ഡരീകനെ പുഷ്കരത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നു; അവിടെ അവൻ ഗോവിന്ദനോടു സായുജ്യ മുക്തി പ്രാപിക്കുന്നു. അവസാനം, ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവണം/പഠനം മഹാപുണ്യകരവും അശ്വമേധഫലസമവും ആണെന്ന് ഉപസംഹരിക്കുന്നു.