Adhyaya 201

ഈ അധ്യായത്തിൽ കാളിന്ദീ (യമുന) തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഈ പുണ്യതീർത്ഥത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ മഹാപാപികളും ഹരിധാമം പ്രാപിക്കാമെന്ന് ഫലങ്ങളിലൂടെ കാണിച്ച ശേഷം, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ സ്നാനത്തിനായി പുറപ്പെടുന്നു. അവൻ ശൗച-ശുദ്ധി ചെയ്ത് ‘അശ്വക്രാന്താ’ മന്ത്രത്തോടെ മൃത്തികാതിലകം ധരിച്ചു, ഹരിസ്മരണത്തോടെ പുനഃപുനഃ അവഗാഹനം ചെയ്യുന്നു; ഗംഗയെയും സപ്ത പുണ്യപുരികളെയും സ്മരിച്ച്, തുടർന്ന് സന്ധ്യാവന്ദനം, തർപ്പണം നടത്തി വിഷ്ണുപൂജ നിർവ്വഹിക്കുന്നു. സ്നാനഫലമായി അവന് പൂർവജന്മസ്മൃതി ഉണരുകയും ഉൾക്കഥ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—സന്താനഹീനനായ വൈശ്യൻ ശരഭന്റെ ദുഃഖം, ഋഷി ദേവലന്റെ നിർണയവും ഉപദേശവും, ഗൗരീപൂജ ശരിയായ വിധിയിൽ നിർവ്വഹിക്കേണ്ടതിന്റെ അനിവാര്യതയും. ഇവിടെ ഭക്തന്റെ വ്യക്തിഗത അനുഷ്ഠാനശക്തിയും, വിധിയിൽ പിഴച്ചാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദോഷഫലവും വ്യക്തമാക്കുന്നു. അവസാനം കൂടുതൽ ശുദ്ധി-ഉപദേശമായി ദിലീപ–നന്ദിനീ ദൃഷ്ടാന്തം അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള പശ്ചാത്തലം ഒരുക്കുന്നു.