Adhyaya 41

Verse 1

करधम उवाच । केचिच्छिवं समाश्रित्य विष्णुमाश्रित्य वेधसम् । वर्णयंति परे मोक्षं त्वं तु कस्मात्तु मन्यसे

കരധമൻ പറഞ്ഞു—ചിലർ ശിവനെ ശരണം പ്രാപിച്ച്, ചിലർ വിഷ്ണുവിനെ ശരണം പ്രാപിച്ച്, ചിലർ വേധസ്‌ (ബ്രഹ്മാ)നെ ആശ്രയിച്ച് പരമ മോക്ഷത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു; എന്നാൽ നീ മോക്ഷത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ആധാരം എന്തെന്ന് കരുതുന്നു?

Verse 2

महाकाल उवाच । अपारवैभवा देवास्त्रयोऽप्येते नरर्षभ । योगींद्राणामपि त्वत्र चेतो मुह्यति किं मम

മഹാകാലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ! ഈ മൂന്നു ദേവന്മാരും അപാര വൈഭവമുള്ളവർ. ഈ കാര്യത്തിൽ യോഗീന്ദ്രന്മാരുടെ മനസ്സും മയങ്ങുന്നു; പിന്നെ എന്റെ കാര്യം എന്തു പറയണം?

Verse 3

पुरा किलैवं मुनयो नैमिषारण्यवासिनः । संदिह्यांतः श्रेष्ठतायां ब्रह्मलोकमुपागमन्

പുരാതനകാലത്ത് നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ വസിച്ച മുനിമാർ—ആരാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ എന്ന സംശയത്തോടെ—ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 4

तस्मिन्क्षणे विरिंचोऽपि श्लोकं प्रह्वोऽब्रवीत्किल । अनंताय नमस्तस्मै यस्यांतो नोपलभ्यते

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ വിരിഞ്ചൻ (ബ്രഹ്മാ) വിനയത്തോടെ ഈ ശ്ലോകം ഉച്ചരിച്ചു—“യാരുടെ അന്തം ഒരിക്കലും ലഭിക്കാത്തുവോ ആ അനന്തനു നമസ്കാരം.”

Verse 5

महेशाय च भक्ते द्वौ कृपायेतां सदा मयि । ततः श्रेष्ठं च तं मत्वा क्षीरोदं मुनयो ययुः

“മഹേശനും ഭക്തനും—ഈ ഇരുവരും എപ്പോഴും എനിക്കു കരുണ കാണിക്കട്ടെ.” തുടർന്ന് അതിനെ ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് കരുതി മുനിമാർ ക്ഷീരോദം (ക്ഷീരസാഗരം) ലക്ഷ്യമാക്കി പോയി.

Verse 6

तत्र योगेश्वरः श्लोकं प्रबुध्यन्नमुमब्रवीत् । ब्रह्माणं सर्वभूतेषु परमं ब्रह्मरूपिणम्

അവിടെ യോഗേശ്വരൻ ബോധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഈ ശ്ലോകം അരുളിച്ചെയ്തു— ‘സകലഭൂതങ്ങളിലുമന്തര്യാമിയായി വസിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാ പരമൻ; അവൻ ബ്രഹ്മസ്വരൂപൻ.’

Verse 7

सदाशिवं च वंदे तौ भवेतां मंगलाय मे । ततस्ते विस्मिता विप्रा अपसृत्य ययुः पुनः

‘സദാശിവനെയും ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു; ആ ഇരുവരും എനിക്കു മംഗളകരരാകട്ടെ.’ ഇതുകേട്ട് വിസ്മയിച്ച വിപ്ര മുനിമാർ പിന്മാറി വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു.

Verse 8

कैलासे ददृशुः स्थाणुं वदंतं गिरिजां प्रति । एकादश्यां प्रनृत्यानि जागरे विष्णुसद्मनि

അവർ കൈലാസത്തിൽ സ്ഥാണു (ശിവൻ) ഗിരിജ (പാർവതി)യോടു സംസാരിക്കുന്നതു കണ്ടു. കൂടാതെ ഏകാദശിയിൽ വിഷ്ണുസദ്മനിയിൽ ജാഗരണവേളയിൽ നൃത്തപ്രദർശനങ്ങൾ നടന്നു.

Verse 9

सदा तपस्यां चरामि प्रीत्यर्थं हरिवेधसोः । श्रुत्वेति चापसृत्यैव खिन्नास्ते मुनयोऽब्रुवन्

‘ഹരിയുടെയും വേധസിന്റെയും (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) പ്രീതിക്കായി ഞാൻ സദാ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു.’ ഇതുകേട്ട് മുനിമാർ ഖിന്നരായി ഉടൻ പിന്മാറി പറഞ്ഞു.

Verse 10

यद्वा देवा न संयांति पारं ये च परस्परम् । तत्सृष्टसृष्टसृष्टेषु गणना काऽस्मदादिषु

ദേവന്മാർക്കുപോലും പരസ്പരം ഒരാളുടെ പരമപരിധി എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയാത്തുവെങ്കിൽ, സൃഷ്ടിയുടെ മേൽ സൃഷ്ടി മേൽ സൃഷ്ടിയായി വ്യാപിക്കുന്നതിൽ ഞങ്ങളുപോലുള്ളവർക്കെന്തു ഗണനയോ താരതമ്യമോ?

Verse 11

उत्तमाधममध्यत्वममीषां वर्णयंति ये । असत्यवादिनः पापास्ते यांति निरयं ध्रुवम्

ഈ ദിവ്യദേവന്മാരെ ‘ഉത്തമം, അധമം, മധ്യം’ എന്നു വേർതിരിച്ച് പറയുന്ന പാപികളായ അസത്യവാദികൾ നിശ്ചയമായും നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 12

एवं ते निश्चियामासुर्नैमिषेया स्तपस्विनः । सत्यमेतच्च राजेंद्र ममापीदं मतं स्फुटम्

ഇങ്ങനെ നൈമിഷത്തിലെ തപസ്വിമുനിമാർ ഒരു നിശ്ചയത്തിലെത്തി। ‘ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഇതുതന്നെ സത്യം; ഇതുതന്നെ എന്റെ വ്യക്തമായ അഭിപ്രായവും.’

Verse 13

जापकानां सहस्राणि वैष्मवानां तथैव च । शैवानां च विधिं विष्णुं स्थाणुं चाप्यन्वमूमुचन्

ജപം ചെയ്യുന്നവരുടെ ആയിരക്കണക്കിന് കൂട്ടങ്ങൾ—വൈഷ്ണവരും ശൈവരും—വിധി (ബ്രഹ്മാവ്), വിഷ്ണു, സ്ഥാണു (ശിവൻ) എന്നിവരെയും അനുഗമിച്ച് ആരാധിച്ചു।

Verse 14

तस्माद्यस्य मनोरागो यस्मिन्देवे भवेत्स्फुटम् । स तं भजेद्विपापः स्यान्ममेदं मतमुत्तमम्

അതുകൊണ്ട് ആരുടെ ഹൃദയം ഏത് ദേവനിലേക്കാണ് വ്യക്തമായി ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നതോ, അവൻ ആ ദേവനെയേ ഭജിക്കട്ടെ; അവൻ പാപമുക്തനാകും—ഇതാണ് എന്റെ ഉത്തമമായ അഭിപ്രായം।

Verse 15

करंधम उवाच । कानि पापानि विप्रेंद्र यैस्तु संमूढचेतसः । न वेदेषु न धर्मेषु रतिमापद्यते मनः

കരന്ധമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഏതു പാപങ്ങളാൽ ചിത്തം മോഹിതമാകുന്നു, അതിനാൽ മനസ്സ് വേദങ്ങളിലും ധർമ്മത്തിലും രതി നേടുന്നില്ല?

Verse 16

महाकाल उवाच । अधर्मभेदा विज्ञेयाश्चित्तवृत्तिप्रभेदतः । स्थूलाः सूक्ष्मा असूक्ष्माश्च कोटिभेदैरनेकशः

മഹാകാലൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ചിത്തവൃത്തികളുടെ ഭേദപ്രകാരം അധർമ്മഭേദങ്ങൾ അറിയേണ്ടതാണ്. അവ സ്ഥൂലം, സൂക്ഷ്മം, മധ്യമം എന്നിങ്ങനെ കോടി കോടി വകഭേദങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

Verse 17

तत्र ये पापनिचयाः स्थूला नरकहेतवः । ते समासेन कथ्यंते मनोवाक्कायसाधनाः

ഇവയിൽ സ്ഥൂലമായ പാപസഞ്ചയങ്ങൾ നരകഹേതുക്കളാണ്; അവ സംക്ഷേപമായി പറയപ്പെടുന്നു—മനം, വാക്ക്, കായം എന്നിവയാൽ ചെയ്തവ.

Verse 18

परस्त्रीद्रव्यसंकल्पश्चेतसानिष्टचिंतनम् । अकार्याभिनिवेशश्च चतुर्द्धा कर्म मानसम्

മാനസകർമ്മം നാലുവിധം—പരസ്ത്രീയെയോ പരധനത്തെയോ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സങ്കൽപ്പം, മനസ്സിൽ അനിഷ്ടചിന്ത, ചെയ്യരുതാത്തതിൽ ഹഠപൂർവ്വമായ ആസക്തി.

Verse 19

अनिबद्धप्रलापित्वमसत्यं चाप्रियं च यत् । परापवादपैशुन्यं चतुर्धा कर्म वाचिकम्

വാചികകർമ്മം നാലുവിധം—അനിബദ്ധമായ വ്യർത്ഥപ്രലാപം, അസത്യം, അപ്രിയമായ/കഠിനമായ വാക്ക്, മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറയുന്ന പൈശുന്യം.

Verse 20

अभक्ष्यभक्षणं हिंसा मिथ्या कामस्य सेवनम् । परस्वानामुपादानं चतुर्धा कर्म कायिकम्

കായികകർമ്മം നാലുവിധം—അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കൽ, ഹിംസ, മിഥ്യാ/അനധികൃത കാമസേവനം, മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് എടുത്തുകൊള്ളൽ.

Verse 21

इत्येतद्द्वादशविधं कर्म प्रोक्तं त्रिसंभवम् । अस्य भेदान्पुनर्वक्ष्ये येषां फलमनंतकम्

ഇങ്ങനെ മനസ്, വാക്ക്, കായം എന്ന മൂന്നു മാർഗങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ദ്വാദശവിധ കർമ്മം പ്രസ്താവിച്ചു. ഇനി അതിന്റെ കൂടുതൽ ഭേദങ്ങൾ വീണ്ടും പറയും; അവയുടെ ഫലം അനന്തമാണ്.

Verse 22

ये द्विषंति महादेवं संसारार्णवतारकम् । सुमहात्पातकोपेतास्ते यांति नरकाग्निषु

സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്ന മഹാദേവനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവർ അതിമഹാപാപങ്ങളാൽ ഭാരിതരായി നരകാഗ്നികളിലേക്കു പോകുന്നു.

Verse 23

महांति पातकान्याहुर्निरंतरफलानि षट् । नाभिनंदंति ये दृष्ट्वा शंकरं न स्तुवंति ये

അവിരതഫലമുള്ള ആറു മഹാപാതകങ്ങൾ എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവയിൽ ശങ്കരനെ കണ്ടിട്ടും ആനന്ദിക്കാത്തവരും, അവനെ സ്തുതിക്കാത്തവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 24

यथेष्टचेष्टा निःशंकाः संतिष्ठंति रमंति च । उपचारविनिर्मुक्ताः शिवस्य गुरुसंनिधौ

ശിവന്റെ ഗുരുസന്നിധിയിൽ അവർ ഇഷ്ടംപോലെ, ഭയസങ്കോചമില്ലാതെ നിൽക്കുകയും കളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ബാഹ്യോപചാരബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി.

Verse 25

शिवाचारं न मन्यंते शिवभक्तान्द्विषंति षट् । गुरुमार्त्तमशक्तं वा विदेशप्रस्थितं तथा

ശിവാചാരം മാനിക്കാത്തവരും ശിവഭക്തരെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരും—ഇങ്ങനെ ആറു (ദോഷങ്ങൾ) ഉണ്ട്; ഗുരു ദുഃഖിതനായിരിക്കുമ്പോൾ, അശക്തനായിരിക്കുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ വിദേശയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും അവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് പോലുള്ളത്.

Verse 26

अरिभिः परिभूतं वा यस्त्यजति स पापकृत् । तद्भार्यापुत्रमित्रेषु यश्चावज्ञां करोति वा

ശത്രുക്കൾ അപമാനിച്ച ഗുരുവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ പാപകർത്താവാകുന്നു. അതുപോലെ ഭാര്യ, പുത്രൻ, മിത്രങ്ങൾ എന്നിവരോടു അവജ്ഞ കാണിക്കുന്നവനും ദോഷഭാഗിയാകുന്നു.

Verse 27

इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिंदासमं महत् । ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः

ഇത് ഗുരുനിന്ദയ്‌ക്ക് തുല്യമായ മഹാപാതകമാണെന്ന് അറിയണം. ബ്രാഹ്മണഹന്താവ്, സുരാപാനി, കള്ളൻ, ഗുരുശയ്യ ലംഘകൻ—

Verse 28

महापातकिनस्त्वेते तत्संसर्गी च पंचमः । क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य वदंति ये

ഇവർ മഹാപാതകികളാണ്; ഇവരോടു കൂട്ടുകൂടുന്നവൻ അഞ്ചാമനായി എണ്ണപ്പെടുന്നു. ക്രോധം, ദ്വേഷം, ഭയം അല്ലെങ്കിൽ ലോഭം മൂലം ബ്രാഹ്മണനെതിരെ സംസാരിക്കുന്നവർ—

Verse 29

मर्मांतिकं महादोषं ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः । ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम्

മർമം തുളയ്ക്കുന്ന മഹാദോഷം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മഹന്താവെന്നു പ്രസിദ്ധൻ. ഭിക്ഷ യാചിക്കുന്ന നിർധന ബ്രാഹ്മണനെ വിളിച്ചു (അവമാനിക്കുന്നവൻ).

Verse 30

पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा स्मृतः । यश्च विद्याभिमानेन निस्तेजयति सद्द्विजम्

പിന്നീട് ‘ഒന്നുമില്ല’ എന്നു പറയുന്നവനും ബ്രഹ്മഹന്താവായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. വിദ്യാഭിമാനത്താൽ സദ്‌ദ്വിജന്റെ തേജസ്സും മാനവും കെടുത്തുന്നവനും—

Verse 31

उदासीनः सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः । मिथ्यागुणैः स्वमात्मानं नयत्युत्कर्षतां बलात्

സഭയുടെ നടുവിൽ ഉദാസീനനായി ഇരിക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മഹാ എന്നു പ്രസിദ്ധനാകുന്നു. കള്ളഗുണങ്ങൾ കാട്ടി ബലമായി സ്വയം ഉന്നതസ്ഥാനത്തിലേക്ക് തള്ളിക്കയറ്റുന്നവനും അത്തരത്തിലേയാണ്.

Verse 32

विरुद्धं गुरुभिः सार्धं ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः । क्षुत्तृष्णातप्तदेहानां द्विजानां भोक्तुमिच्छताम्

ഗുരുക്കന്മാരോടൊപ്പം വിരോധമായി നില്ക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മഘ്നൻ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ. കൂടാതെ വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് ദേഹങ്ങൾ കത്തിയിരിക്കുന്ന ദ്വിജബ്രാഹ്മണർ ഭക്ഷിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിഷയത്തിലും (ഇതേ വിധി).

Verse 33

यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मगातकम् । पिशुनः सर्वलोकानां छिद्रान्वेषणतत्परः

അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനെ ബ്രഹ്മഗാതകൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. കൂടാതെ പരദോഷം പറഞ്ഞുനടക്കുന്നവനായി, എല്ലാവരുടെയും പിഴവുകൾ തേടുന്നതിൽ സദാ തത്പരനായിരിക്കുന്നവനും അത്തരത്തിലേയാണ്.

Verse 34

उद्वेगजननः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः । गवां तृषाभिभूतानां जलार्थमुपसर्पताम्

കഠിനഹൃദയനായി ഭയം-കലക്കം ജനിപ്പിക്കുന്നവനും ബ്രഹ്മഹാ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ദാഹംകൊണ്ട് പീഡിതമായ പശുക്കൾ വെള്ളത്തിനായി അടുത്തുവരുമ്പോൾ അവരെ തടയുന്നവൻ.

Verse 35

यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम् । परदोषं परिज्ञाय नृपकर्णे जपेत यः

അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് തടസ്സം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മഘാതകൻ എന്നു പറയുന്നു. മറ്റൊരാളുടെ ദോഷം അറിഞ്ഞിട്ട് അത് രഹസ്യജപംപോലെ രാജാവിന്റെ ചെവിയിൽ ചൊല്ലുന്നവനും അത്തരത്തിലേയാണ്.

Verse 36

पापीयान्पिशुनः क्रूरस्तमाहुर्ब्रह्मघातकम् । न्यायेनोपार्जितं विप्रैस्तद्द्रव्यहरणं च यत्

അത്യന്തം പാപിയായ പരനിന്ദകനും ക്രൂരനും ബ്രഹ്മഘാതകനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ബ്രാഹ്മണർ നീതിപൂർവ്വം സമ്പാദിച്ച ധനം കവർന്നെടുക്കുന്നതും അതേ പാപം തന്നേ.

Verse 37

छद्मना वा बलाद्वापि ब्रह्महत्यासमं मतम् । अधीत्य यश्च शास्त्राणि परित्यजति मूढधीः

വഞ്ചനയാലോ ബലപ്രയോഗത്താലോ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി ബ്രഹ്മഹത്യയ്‌ക്ക് സമമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ചിട്ടും മൂഢബുദ്ധിയാൽ അവ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും നിന്ദ്യനാണ്.

Verse 38

सुरापानसमं ज्ञेयं जीवनायैव वा पठेत् । अग्निहोत्रपरित्यागः पंचयज्ञोपकर्मणाम्

ജീവികയ്ക്കായി മാത്രം ആരെങ്കിലും (ശാസ്ത്രം) പാരായണം ചെയ്താൽ, ആ പാരായണം മദ്യപാനത്തോട് സമമാണെന്ന് അറിയണം; അതുപോലെ അഗ്നിഹോത്രവും പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങളോടനുബന്ധിച്ച അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും (അത്തരം പാപം).

Verse 39

मातृपितृपरित्यागः कूटसाक्षी सुहृद्वधः । अभक्ष्यभक्षणं वन्यजंतूनां काम्यया वधः

മാതാപിതാക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കൽ, കള്ളസാക്ഷ്യം പറയൽ, സുഹൃദ്‌വധം, അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കൽ, ആഗ്രഹത്താൽ വന്യജീവികളെ കൊല്ലൽ—ഇവയെല്ലാം ഘോരപാപങ്ങളാണ്.

Verse 40

ग्रामं वनं गवावासं यश्च क्रोधेन दीपयेत् । इति घोराणि पापानि सुरापानसमानि च

ക്രോധത്താൽ ആരെങ്കിലും ഗ്രാമത്തെയോ വനത്തെയോ ഗോശാലയെയോ തീകൊളുത്തി കത്തിച്ചാൽ—ഇവ ഘോരപാപങ്ങളാണ്; മദ്യപാനത്തോട് സമമാണെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 41

दीनसर्वस्वहरणं नरस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरत्नसुवर्णानामौषधीनां रसस्य च

ദീനരുടെ സർവ്വസ്വം കവർന്നെടുക്കൽ—പുരുഷൻ, സ്ത്രീ, ആന, കുതിര; പശു, ഭൂമി, രത്നം, സ്വർണം; ഔഷധങ്ങളും അമൂല്യരസങ്ങളും അപഹരിക്കൽ—അത്യന്തം ഘോരപാപമെന്നു സ്മൃതമാണ്.

Verse 42

चंदनागरुकर्पूरकस्तूरीपट्टवाससाम् । हस्तन्यासापहरणं स्कमस्तेयसमं स्मृतम्

ചന്ദനം, അഗരു, കർപ്പൂരം, കസ്തൂരി, പട്ടുവസ്ത്രങ്ങളും ഉത്തമവസ്ത്രങ്ങളും അപഹരിക്കൽ; മറ്റൊരാളുടെ കൈയിൽ ന്യാസമായി ഏല്പിച്ച വസ്തു കവർന്നെടുക്കൽ—ഘോര മോഷണത്തോട് സമമെന്നു സ്മൃതം.

Verse 43

कन्यानां वरयोग्यानामदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च

വിവാഹയോഗ്യയായ കന്യയെ യോജ്യനായ വരന് നൽകാതിരിക്കുക പാപം; പുത്രന്റെ ഭാര്യ, സുഹൃത്തിന്റെ ഭാര്യ, സ്വന്തം സഹോദരി എന്നിവരോടുള്ള ഗമനവും ഘോരദോഷമെന്നു സ്മൃതം.

Verse 44

कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्

കുമാരിയോടുള്ള ബലാത്സംഗം, അന്ത്യജസ്ത്രീയോടുള്ള നിഷേവണം, സവർണാ (സന്നിഹിത സ്വജന-ബന്ധിനി) സ്ത്രീയെ സമീപിക്കൽ—ഇവ ഗുരുതൽപഗമനത്തോട് സമമായ ഘോരപാപങ്ങളെന്നു സ്മൃതം.

Verse 45

द्विजायार्थं प्रतिश्रुत्य न प्रयच्छति यः पुनः । न च चस्मारयते विप्रं तुल्यं तदुपपपातकम्

ദ്വിജനു (ബ്രാഹ്മണനു) വേണ്ടി എന്തെങ്കിലും നൽകാമെന്ന് പ്രതിശ്രുതി നൽകി പിന്നെ നൽകാതിരിക്കുക, അതുപോലെ ആ വിപ്രനെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചും പാലിക്കാതിരിക്കുക—അതേ തരത്തിലുള്ള ഉപപാതകമെന്നു സ്മൃതം.

Verse 46

अभिमानोतिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता । अत्यंतविषयासक्तिः कार्पण्यं शाठ्यमत्सरम्

അഹങ്കാരവും അത്യധിക കോപവും, ദംഭവും കൃതഘ്നതയും; വിഷയഭോഗങ്ങളിൽ അത്യന്താസക്തി, കൃപണത, ശാഠ്യം, മത്‌സരം—ഇവ നിന്ദ്യദോഷങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 47

भृत्यानां च परित्यागः साधुबंधुतपस्विनाम् । गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च ताडनम्

ആശ്രിതഭൃത്യരെ ഉപേക്ഷിക്കൽ, സദ്ജനങ്ങൾ, ബന്ധുക്കൾ, തപസ്വികൾ എന്നിവരുടെ സാന്നിധ്യം വിട്ടൊഴിയൽ; കൂടാതെ പശു, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, സ്ത്രീ, ശൂദ്രൻ എന്നിവരെ പ്രഹരിക്കൽ—ഇവ നിന്ദ്യകർമ്മങ്ങൾ।

Verse 48

शिवाश्रमतरूणां च पुष्पारामविनाशनम् । अयाज्यानां याजनं चाप्ययाच्यानां च याचनम्

ശിവാശ്രമങ്ങളിലെ വൃക്ഷങ്ങളും പുഷ്പോദ്യാനങ്ങളും നശിപ്പിക്കൽ; അയോഗ്യർക്കായി യാഗം നടത്തിക്കൽ, യാചിക്കരുതാത്തവരോട് യാചിക്കൽ—ഇവ നിന്ദ്യകൃത്യങ്ങൾ।

Verse 49

यज्ञारामतडागादिदारापत्यस्य विक्रयः । तीर्थयात्रोपवासानां व्रतायतनकर्मणाम्

യജ്ഞോദ്യാനങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ മുതലായവ വിൽക്കൽ, ഭാര്യയും മക്കളും വരെ വിറ്റൊഴിയൽ; തീർത്ഥയാത്ര, ഉപവാസം, വ്രതസ്ഥലബന്ധിത കർമങ്ങൾ എന്നിവയെ വ്യാപാരമാക്കി ദുരുപയോഗം ചെയ്യൽ—ഇവ നിന്ദ്യാചാരങ്ങൾ।

Verse 50

स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभिरत्यंतनिर्जिताः । अरक्षणं च नारीणां मद्यपस्त्रीनिषेवणम्

സ്ത്രീധനത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കൽ, സ്ത്രീകളാൽ അത്യന്തം വശീകരിക്കപ്പെടൽ; സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിക്കാതിരിക്കുക, മദ്യപാനം, സ്ത്രീസംഗം—ഇവ നിന്ദ്യകർമ്മങ്ങൾ।

Verse 51

ऋणानामप्रदानं च मिथ्याघृद्ध्युपजीवनम् । निंदितानां धनादानं साद्वीकन्योक्तिदूषणम्

കടം അടയ്ക്കാതിരിക്കുക, അസത്യവും ലോഭവും ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുക, നിന്ദിത ദുഷ്ടർക്കു ധനം നൽകുക, കൂടാതെ സാധ്വീ സ്ത്രീ/കന്യയുടെ വചനങ്ങളെ ദൂഷിക്കുക—ഇവയെല്ലാം നിന്ദ്യകർമ്മങ്ങളായി പറയുന്നു.

Verse 52

विषमारणयंत्राणां प्रोयगो मूलकर्मणाम् । उच्चाटनाभिचाराश्च रागविद्वेषणक्रिया

വിഷംകൊണ്ട് കൊല്ലുന്ന യന്ത്രങ്ങളുടെ പ്രയോഗം, മൂലകർമ്മം (വേരുകളെ ആശ്രയിച്ച തന്ത്രമന്ത്ര) അനുഷ്ഠാനം, ഉച്ചാടനംയും അഭിചാരവും, കൂടാതെ രാഗമോ ദ്വേഷമോ ഉണർത്തുന്ന പ്രവർത്തികൾ—ഇവ നിന്ദ്യമാണ്.

Verse 53

जिह्वाकामोपभो गार्थं यस्यारंभः स्वकर्मसु । मूल्येनाध्यापयेद्यस्तु मूल्येनाधीयते च ये

നാവിന്റെ രുചിയും കാമഭോഗവും മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കി സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾ ആരംഭിക്കുന്നവൻ; കൂടാതെ പ്രതിഫലം വാങ്ങി പഠിപ്പിക്കുന്നവനും പ്രതിഫലം നൽകി പഠിക്കുന്നവനും—ഇവർ നിന്ദ്യാചാരങ്ങളിൽ പെടുന്നു.

Verse 54

व्रात्यता व्रतसंत्यागः सर्वाहारनिषेवणम् । असच्छास्त्राभिगमनं शुष्कतर्काव लंबनम्

വൈദിക ശാസനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുള്ള വ്രാത്യജീവിതം, വ്രതങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കൽ, എല്ലാത്തരം ആഹാരവും വിവേചനമില്ലാതെ സേവിക്കൽ, അസത് ശാസ്ത്രങ്ങളെ ആശ്രയിക്കൽ, കൂടാതെ ശുഷ്കതർക്കത്തെ പിടിച്ചുനിൽക്കൽ—ഇവ മലിനമായ ജീവിതമാർഗങ്ങൾ, നിന്ദ്യമാണ്.

Verse 55

देवाग्निगुरुसाधूनां निंदा गोब्राह्मणस्य च । प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा राज्ञां मंडलिनामपि

ദേവന്മാർ, പവിത്ര അഗ്നി, ഗുരു, സാദുക്കൾ എന്നിവരെ നിന്ദിക്കുക; കൂടാതെ ഗോവും ബ്രാഹ്മണനും അപമാനിക്കുക—പ്രത്യക്ഷമായോ പരോക്ഷമായോ—രാജാക്കളെയും ഭരണാധികാരികളെയും ദുഷിക്കുക—ഇത് പാപാചാരം, നിന്ദ്യമാണ്.

Verse 56

उत्सन्नपतृदेवेज्याः स्वकर्मत्यागिनश्च ये । दुःशीला नास्तिकाः पापा न सदा सत्यवादिनः

പിതൃ-ദേവാരാധനയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വധർമ്മകർമ്മം വിട്ടൊഴിഞ്ഞ്, ദുഷ്ശീലരും നാസ്തികരും പാപികളും ആയി, സദാ സത്യത്തിൽ സ്ഥിരതയില്ലാത്തവർ—അവർ നിന്ദ്യരെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।

Verse 57

पर्वकाले दिवा चाप्सु वियोनौ पशुयोनिषु । रजस्वलास्वयोनौ च मैथुनं यः समाचरेत्

പർവകാലത്ത്, പകൽ, വെള്ളത്തിൽ, അസ്വാഭാവിക രീതിയിൽ, മൃഗങ്ങളോടോ, അല്ലെങ്കിൽ രജസ്വലായ സ്ത്രീയോടോ മൈഥുനം ചെയ്യുന്നവൻ—അവന്റെ ആചാരം പാപമയവും നിന്ദ്യവും ആകുന്നു।

Verse 58

स्त्रीपुत्रमित्रसुहृदामाशाच्छेदकराश्च ये । जनस्याप्रियवक्तारः क्रूराः समयभेदिनः

ഭാര്യ, പുത്രൻ, മിത്രം, സുഹൃത്ത് എന്നിവരുടെ പ്രതീക്ഷ തകർക്കുന്നവർ, ജനങ്ങൾക്ക് അപ്രിയവാക്കുകൾ പറയുന്നവർ, ക്രൂരർ, കരാർ-നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നവർ—അവർ പാപികളെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 59

भेत्ता तडागकूपानां संक्रमाणांरसस्य च । एकपंक्तिस्थितानां च पाकभेदं करोति यः

കുളങ്ങളും കിണറുകളും തകർക്കുന്നവൻ, പൊതുഘട്ടം/പാലം/കടപ്പാതയും ജലവ്യവസ്ഥയും ഭംഗപ്പെടുത്തുന്നവൻ, ഒരേ പംക്തിയിൽ ഇരിക്കുന്നവരുടെ ഭോജനത്തിൽ പാചകം/വിഹിതം വേർതിരിച്ച് ഭേദം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ—അവൻ നിന്ദ്യ പാപി।

Verse 60

इत्येतैश्च नराः पापैरुपपातकिनः स्मृताः । युक्तास्तदुनकैः पापैः पापिनस्तान्निबोध मे

ഇത്തരം പാപങ്ങളാൽ മനുഷ്യർ ‘ഉപപാതകികൾ’ എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇതുപോലെയുള്ള സമാന പാപങ്ങളോട് ചേർന്നവരെയും പാപികളെന്നു എന്നിൽ നിന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക।

Verse 61

ये गोब्राह्मणकन्यानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् । अन्तरं यांति कार्येषु ते स्मृताः पापिनो नराः

ഗോ, ബ്രാഹ്മണർ, കന്യകൾ എന്നിവരുടെ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെട്ട് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുകയും, സ്വാമി, സുഹൃത്ത്, തപസ്വി എന്നിവരുടെ വിഷയങ്ങളിൽ ഭേദമോ വിഘ്നമോ വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നവർ പാപികളെന്ന് സ്മൃതി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।

Verse 62

परश्रियाभितप्यंते हीनां सवंति ये स्त्रियाम् । पंक्त्यर्थं ये न कुर्वंति दानयज्ञादिकाः क्रियाः

മറ്റുള്ളവരുടെ സമൃദ്ധി കണ്ടു അസൂയകൊണ്ട് കത്തുന്നവർ, നിഷിദ്ധ/ഹീനസ്ഥിതിയിലുള്ള സ്ത്രീയിൽ സന്താനം ജനിപ്പിക്കുന്നവർ, കൂടാതെ പംക്തി-ധർമ്മാർത്ഥം ദാന-യജ്ഞാദി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാത്തവർ—അവർ നിന്ദ്യരാണ്।

Verse 63

गोष्ठाग्निजलरथ्यासु तरुच्छायानगेषु च । त्यजंति ये पुरीषाद्यमारामायतनेषु च

ഗോശാലയിൽ, അഗ്നിയുടെ സമീപത്ത്, ജലത്തിൽ, വഴിയിൽ, വൃക്ഷനിഴലിൽ, പർവതങ്ങളിൽ, കൂടാതെ ഉദ്യാനങ്ങളിലും ക്ഷേത്രപരിസരങ്ങളിലും മലമൂത്രാദി വിസർജ്ജിക്കുന്നവർ—അശൗചവും പാപവും കൊണ്ടു നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 64

गीतवाद्यरता नित्या मत्ताः किलकिलापराः । कूटवेषक्रियाचाराः कूटसंव्यवहारिणः

എപ്പോഴും ഗീത-വാദ്യങ്ങളിൽ ആസക്തരായി, നിത്യം മദോന്മത്തരായി അർത്ഥശൂന്യമായ കിളകിളാ-കോളാഹലത്തിൽ മഗ്നരായി; കൂറ്റവേഷം ധരിച്ചു വഞ്ചനാപരമായ ആചാരം നടത്തി, കപടവ്യാപാരത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർ—ധർമ്മഭ്രഷ്ടരായി നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 65

कूटशासनकर्तारः कूटयुद्धकराश्च ये । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमनश्च यः

കപടമായ ശാസനങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് വഞ്ചനാപരമായ യുദ്ധങ്ങൾ നടത്തിക്കുന്നവർ; ഭൃത്യന്മാരോട് അത്യന്തം നിർദയരായവർ; കൂടാതെ മൃഗങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തി പീഡിപ്പിക്കുന്നവർ—അവർ ധർമ്മസമ്മത ക്രമത്തിനോട് വിരോധികളാണ്।

Verse 66

मिथ्याप्रसादितो वाक्यमाकर्णयति यः शनैः । चपलश्चापिमायावी शठो मिथ्याविनीतकः

കള്ളസ്തുതിയാൽ പ്രസാദിതനായി ഉപദേശം പോലും മന്ദമായി മാത്രം കേൾക്കുന്നവൻ; ചപലൻ, മായാവി, ശഠൻ, വിനയം നടിക്കുന്നവൻ—ഇവനെ പണ്ഡിതർ ധർമ്മജീവിതത്തിന് അയോഗ്യനെന്ന് നിന്ദിക്കുന്നു।

Verse 67

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्राति बुभुक्षितान्

ഭാര്യ, മക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ എന്നിവരെ ഉപേക്ഷിച്ച്; ബാലൻ, വൃദ്ധൻ, ക്ഷീണിതൻ, രോഗി എന്നിവരെ അവഗണിച്ച്; ഭൃത്യൻ, അതിഥി, ബന്ധു എന്നിവരെ വിട്ടുവെച്ച് അവർ വിശപ്പോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ താനേ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ—ഗൃഹസ്ഥധർമ്മം ലംഘിക്കുന്നു।

Verse 68

यः स्वयं मृष्टमश्राति विप्रायान्यत्प्रयच्छति । वृथापाकः स विज्ञेयो ब्रह्मवादिविगर्हितः

സ്വയം ഉത്തമവും ശുദ്ധവുമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ബ്രാഹ്മണന് താഴ്ന്നതു നൽകുന്നവൻ—അവൻ ‘വൃഥാപാകൻ’ എന്നു അറിയപ്പെടണം; ബ്രഹ്മസത്യവാദികൾ അവനെ ഗർഹിക്കുന്നു।

Verse 69

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । ये ताडयंति गां नित्यं वाहयंति मुहुर्मुहुः

നിയമങ്ങൾ സ്വയം സ്വീകരിച്ചിട്ടും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാതെ അവ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ; നിത്യമായി പശുക്കളെ അടിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ഓടിക്കുന്നവർ—ഇത്തരം ആചരണം നിന്ദ്യവും സംയമധർമ്മവിരുദ്ധവും ആകുന്നു।

Verse 70

दुर्बलान्नैव पुष्णंति प्रणष्टार्था द्विषंति च । पीडयन्त्यभिचारेण सक्षतान्वाहयंति च

അവർ ദുർബലരെ പോഷിപ്പിക്കില്ല; ധനം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ദ്വേഷിക്കുന്നു; അഭിചാരക്രിയകളാൽ മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു, പരിക്കേറ്റവരെയും ഭാരമേറ്റിക്കുന്നു—ഇത്തരക്കാർ ഘോര അധർമ്മത്തിൽ പതിക്കുന്നു।

Verse 71

तेषा मदत्त्वा चाश्रंति चिकित्संति न रोगिणः । अजाविको माहिषिकः समुद्री वृषलीपतिः

അവർ മദ്യപാനത്തിൽ മത്തായി വിലപിക്കുന്നു; രോഗികളെ ചികിത്സിക്കുന്നതുമില്ല. ആട്‑ചെമ്മരി പാലകൻ, എരുമകാവൽക്കാരൻ, സമുദ്രയാത്രികൻ, ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവ്—ഇവയെ ഇവിടെ പതിതാചാരലക്ഷണങ്ങളായി പറയുന്നു.

Verse 72

हीनवर्णात्मवृत्तिश्च वैद्यो धर्मध्वजी च यः । यश्च शास्त्रमतिक्रम्य स्वेच्छयैवाहरेत्करम्

താഴ്ന്ന വർണ്ണത്തിന്റെ തൊഴിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവൻ; ധർമ്മനിയമമില്ലാത്ത വൈദ്യൻ; ധർമ്മത്തെ പതാകയാക്കി കപടം കാണിക്കുന്നവൻ; ശാസ്ത്രം ലംഘിച്ച് സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം നികുതി പിരിയുന്നവൻ—ഇവർ ധർമ്മമര്യാദ ലംഘിക്കുന്നവരായി ഇവിടെ നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 73

सदा दण्डरुचिर्यश्च यो वा दण्डरुचिर्न हि । उत्कोचकैरधिकृतैस्तस्करैस्च प्रपीड्यते

എപ്പോഴും ദണ്ഡത്തിൽ ആസക്തനായാലും, ദണ്ഡത്തിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവനായാലും—അവൻ ഇരുവിധത്തിലും ലഞ്ചം വാങ്ങുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും കള്ളന്മാരും ചേർന്ന് പീഡിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 74

यस्य राज्ञः प्रजा राष्ट्रे पच्यते नरकेषु सः । अचौरं चौरवत्पश्येच्चौरं वाऽचौररूपिणम्

ഏത് രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിൽ പ്രജകൾ നരകത്തിൽ വേവുന്നതുപോലെ പീഡിതരാകുന്നുവോ—അവൻ നിർദോഷനെ കള്ളനെന്നു കാണുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ കള്ളനെ നിർദോഷരൂപത്തിൽ കരുതുന്നു.

Verse 75

आलस्योपहतो राजा व्यसनी नरकं व्रजेत् । एवमादीनि चान्यानि पापान्याहुः पुराविदः

ആലസ്യം പിടിച്ച രാജാവും ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിൽ അടിമയായ രാജാവും നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റു പാപങ്ങളെയും പുരാണവിദ്വാൻമാർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

Verse 76

यद्वातद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम् । अपहृत्य नरः पापो नारकी नात्र संशयः

പാപിയായ മനുഷ്യൻ മറ്റൊരാളുടെ ധനം, അത് കടുകുവിത്തിനോളം ചെറുതായാലും, മോഷ്ടിച്ചാൽ അവൻ നിശ്ചയമായും നരകഗാമിയാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 77

एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रान्तैः समनंतरम् । शरीरं यातनार्थाय पूर्वाकारमवाप्नुयात्

ഇത്തരത്തിലുള്ള പാപങ്ങളോടെ ദേഹം വിട്ടാൽ മനുഷ്യൻ ഉടൻ തന്നെ യാതന അനുഭവിക്കാനായി മുൻപുപോലെ അതേ തരത്തിലുള്ള ദേഹം വീണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 78

तस्मात्त्रिविधमप्येतन्नारकीयं विवर्जयेत् । सदाशिवं च शरणं व्रजेत्सच्छ्रद्धया युतः

അതുകൊണ്ട് നരകത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന ഈ ത്രിവിധ ആചാരം ഉപേക്ഷിച്ച്, സത്യശ്രദ്ധയോടെ സദാശിവനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കണം।

Verse 79

नमस्कारः स्तुतिः पूजा नामसंकीर्तनं तथा । संपर्कात्कौतुकाल्लोभान्न तस्य विफलं भवेत्

നമസ്കാരം, സ്തുതി, പൂജ, നാമസങ്കീർത്തനം—ഇവ സമ്പർക്കം കൊണ്ടോ കൗതുകം കൊണ്ടോ ലാഭലോഭം കൊണ്ടോ ചെയ്താലും ഒരിക്കലും നിഷ്ഫലമാകില്ല।

Verse 80

करंधम उवाच । संक्षेपाच्छिवपूजाया विधानं वक्तुमर्हसि । कृतेन येन मनुजः शिवपूजाफलं लभेत्

കരന്ധമൻ പറഞ്ഞു—“ശിവപൂജയുടെ വിധാനം ചുരുക്കമായി അരുളിച്ചെയ്യുക; അത് ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് ശിവപൂജാഫലം ലഭിക്കും.”

Verse 81

महाकाल उवाच । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने शंकरं सर्वदा भजेत् । दर्शनात्स्पर्शनान्मर्त्यः कृततृत्यो भवेत्स्फुटम्

മഹാകാലൻ പറഞ്ഞു—പ്രഭാതം, മധ്യാഹ്നം, സായാഹ്നം എല്ലായ്പ്പോഴും ശങ്കരനെ ഭജിക്കണം. അവന്റെ ദർശനവും സ്പർശവും മൂലം മർത്ത്യൻ വ്യക്തമായി കൃതകൃത്യനാകുന്നു.

Verse 82

आदौ स्नानं प्रकुर्वित भस्मस्नानमथापि वा । आपद्गतः कण्ठस्नानं मन्त्रस्नानमथापि वा

ആദ്യം സ്നാനം ചെയ്യണം—ജലസ്നാനം അല്ലെങ്കിൽ ഭസ്മസ്നാനവും. ആപത്തിൽ ആണെങ്കിൽ കണ്ഠസ്നാനം (ഭാഗിക ശുദ്ധി) അല്ലെങ്കിൽ മന്ത്രസ്നാനം (മന്ത്രശുദ്ധി) ചെയ്യാം.

Verse 83

आविकं परिदध्याच्च ततो वासः सितं च वा । धातुरक्तमथो नव्यं मलिनं संधितं न च

ഉണ്ണിവസ്ത്രം ധരിച്ചു ശേഷം ശ്വേതവസ്ത്രം ധരിക്കണം. ധാതുരക്ത (ഗേരുവ/ചുവപ്പ്) നിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രവും സ്വീകര്യമാണ്; എന്നാൽ അത് പുതിയത്, മലിനമല്ലാത്തത്, തുന്നിച്ചേർത്തതല്ലാത്തത് ആയിരിക്കണം.

Verse 84

उत्तरीयं च संदध्याद्विना तन्निष्फलार्चनम् । भस्मत्रिपुण्ड्रधारी च ललाटे हृति चांसयोः

ഉത്തരീയം (മേൽവസ്ത്രം) ധരിക്കണം; അതില്ലെങ്കിൽ അർച്ചനം നിഷ്ഫലമാകും. ഭസ്മത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ചു ലലാട്ടത്തിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, ഇരുചുമലുകളിൽ ധരിക്കണം.

Verse 85

पूजयेद्यो महादेवं प्रीतः पश्यति तं मुहुः । सर्वदोषान्बहिः क्षिप्य शिवायतनमाविशेत्

ആർ മഹാദേവനെ പൂജിച്ച് പ്രീതഹൃദയത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ദർശിക്കുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും പുറത്തേക്ക് തള്ളി ശേഷം ശിവാലയത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം.

Verse 86

प्रविश्य च प्रणम्येशं ततो गर्भगृहं विशेत् । पाणी प्रक्षाल्य तच्चित्तो निर्माल्यमवरोपयेत्

ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭഗവാനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് പിന്നെ ഗർഭഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം. കൈകൾ കഴുകി, മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, മുൻ അർപ്പിത നിർമാല്യം നീക്കണം.

Verse 87

येन रुद्रायते भक्त्या कुरुते मार्जनक्रियाम् । तस्मान्मार्जयते त्वेवं स्थाणुनैतत्परस्परम्

ഏത് ഭക്തിയാൽ ഭക്തൻ ‘രുദ്രസദൃശൻ’ ആയി മാർജനക്രിയ ചെയ്യുന്നതോ, അതേ ഭക്തിയാൽ തന്നെ സ്ഥാണു-പ്രഭുവും ശുദ്ധനാകുന്നതുപോലെ പറയുന്നു; എന്നാൽ ഇത് പരസ്പരമായ യാഥാർത്ഥ്യ ശുദ്ധീകരണം അല്ല.

Verse 88

रुद्रभक्त्या च संतिष्ठेनमालिन्यं मार्जयेत्ततः । भक्तिर्देवस्य तिष्ठेन्न मालिन्यं मार्जतः सदा

രുദ്രഭക്തിയിൽ ദൃഢമായി നിലകൊണ്ട് പിന്നെ അശുദ്ധി നീക്കണം. ദേവന്റെ ഭക്തി നിലനിൽക്കും; എപ്പോഴും മാർജനസേവയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവനിൽ മലിന്യം നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 89

गडुकान्पूरयेत्पश्चान्निर्मलेन जलेन वै । गडुकास्तु समाः सर्वे सर्वे च शुभदर्शनाः

പിന്നീട് നിർമലജലത്തോടെ ഗഡുകങ്ങൾ നിറയ്ക്കണം. എല്ലാ ഗഡുകങ്ങളും ഒരേപോലെ ആയിരിക്കണം; എല്ലാം ശുഭദർശനമായിരിക്കണം.

Verse 90

निर्व्रणाः सौम्यरूपाश्च सर्वे चोदकपूरिताः । वस्त्रपूतजलैः पूर्णागन्धधूपैश्च वासिताः

അവയ്ക്ക് വിള്ളലോ ദോഷമോ ഇല്ലാതെ, സൗമ്യരൂപമായിരിക്കണം; എല്ലാം ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കണം—വസ്ത്രംകൊണ്ട് അരിച്ച ജലത്തോടെ പൂർണ്ണമായി, ഗന്ധവും ധൂപവും കൊണ്ട് സുഗന്ധിതമായിരിക്കണം.

Verse 91

क्षालिताः पूरिता नीताः षडक्षरजपेन च । गडुकाष्चशतं कुर्यादथवाप्यष्टविंशतिः

കഴുകി, നിറച്ച്, (പൂജാർത്ഥം) കൊണ്ടുപോയി, ഷഡക്ഷരമന്ത്രജപത്തോടുകൂടെ—നൂറ് ഗഡുകങ്ങൾ ഒരുക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് ഇരുപത്തിയെട്ടെങ്കിലും।

Verse 92

अष्टादशापि चतुरस्ततोन्यूनं न कारयेत् । पयो दधि घृतं चैव क्षौद्रमिक्षुरसं तथा

പതിനെട്ടോ നാലോ ചെയ്യാം; എന്നാൽ അതിലും കുറച്ച് ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, കരിമ്പിൻ നീരും ഒരുക്കിവെക്കണം।

Verse 93

एवं सर्वं च तद्द्रव्यं वामतः संन्यसेद्भवात् । ततो बहिर्विनिष्क्रम्य पूजयेत्प्रतिहारकान्

ഇങ്ങനെ ആ എല്ലാ ദ്രവ്യങ്ങളും ഭവൻ (ശിവൻ) ഇടത്തുവശത്ത് വെക്കണം. തുടർന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി പ്രതിഹാരകരെ (ദ്വാരപാല സേവകരെ) പൂജിക്കണം।

Verse 94

सर्वेषां वाचका मन्त्राः कथ्यंतेऽतः परं क्रमात्

ഇനി ക്രമമായി, എല്ലാവർക്കും വാചകമായ (ആഹ്വാന-സൂചക) മന്ത്രങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 95

ओंगं गणपतये नमः ओंक्षां क्षेत्रपालाय नमः ओंगं गुरुभ्यो नमः इति आकाशे ओंकौं कुलदेव्यै नमः ॐ नंदिने नमः ओंमहाकालाय नमः ओंधात्रे विधात्रै नमः । ततः प्रविस्य लिंगाच्च किञ्चिद्दक्षिणतः शुचिः । उदङ्मुखः क्षणं ध्यायेत्समकायासनस्थितः

“ഓംഗം ഗണപതയേ നമഃ। ഓംക്ഷാം ക്ഷേത്രപാലായ നമഃ। ഓംഗം ഗുരുഭ്യോ നമഃ।” തുടർന്ന് ആകാശത്തേക്ക് “ഓംകൗം കുലദേവ്യൈ നമഃ।” പിന്നെ “ॐ നന്ദിനേ നമഃ। ॐ മഹാകാലായ നമഃ। ॐ ധാത്രേ വിധാത്രൈ നമഃ।” എന്ന് ഉച്ചരിച്ച്, അതിനുശേഷം അകത്ത് പ്രവേശിച്ച് ശുദ്ധനായി, ലിംഗത്തിന്റെ വലത്തുവശത്ത് അല്പം മാറി നിന്നു; ഉത്തരമുഖനായി, ശരീരം സ്ഥിരാസനത്തിൽ നിർത്തി ക്ഷണമാത്രം ധ്യാനിക്കണം।

Verse 96

दर्भादिभिः परिवृतं मध्यपद्मार्कमंडलम् । सोममण्डलमध्यस्थं ध्यायेद्वै वह्निमंडलम्

ദർഭാദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, മദ്ധ്യേ പദ്മരൂപ സൂര്യമണ്ഡലം ധ്യാനിക്കണം; കൂടാതെ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യസ്ഥ അഗ്നിമണ്ഡലവും ധ്യാനിക്കണം।

Verse 97

तन्मध्ये विश्वरूपं च वामाद्यष्टादिशक्तिकम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं चंद्रभूषितम्

അതിന്റെ മദ്ധ്യേ വിശ്വരൂപനായ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം—വാമാ മുതലായ അഷ്ടദിക്‌ശക്തികളാൽ യുക്തൻ, പഞ്ചവക്ത്രൻ, ദശഭുജൻ, ത്രിനേത്രൻ, ചന്ദ്രഭൂഷിതൻ।

Verse 98

वामांकगिरिजं देवं ध्यायेत्सिद्धैः स्तुतं मुहुः । ततः पूर्वं प्रदद्याच्च पाद्यार्घं शंभवे नृप

വാമഭാഗത്ത് ഗിരിജയെ ധരിച്ച, സിദ്ധന്മാർ ആവർത്തിച്ചു സ്തുതിക്കുന്ന ദേവനെ ധ്യാനിക്കണം; തുടർന്ന്, ഹേ രാജാവേ, ആദ്യം ശംഭുവിന് പാദ്യവും അർഘ്യവും അർപ്പിക്കണം।

Verse 99

पानीयमक्षता दर्भा गंधपूष्पं ससर्पिषम् । क्षीरं दधि मधु पुनर्नवांगोऽर्घः प्रकीर्तितः

ജലം, അക്ഷത, ദർഭ, ഗന്ധവും പുഷ്പവും ഘൃതസഹിതം; പിന്നെയും പാൽ, തൈര്, തേൻ—ഇതാണ് നവാംഗ അർഘ്യമെന്ന് പ്രസിദ്ധം।

Verse 100

ततः श्रद्धार्द्रचित्तस्य स्नानं लिंगस्य चाचरेत् । गृहीत्वा गडुकं पूर्वं मलस्नानं समाचरेत्

തുടർന്ന് ശ്രദ്ധയാൽ ആർദ്രമായ ഹൃദയത്തോടെ ലിംഗസ്നാനം ആചരിക്കണം; ആദ്യം ഗഡുക (ജലപാത്രം) എടുത്ത് മലസ്നാനം, അഥവാ ശുദ്ധികര സ്നാനം നടത്തണം।

Verse 101

अर्द्धेन स्नापयेत्पूर्वं कुर्याच्च मलघर्षणम् । सर्वेण स्नापयेत्पश्चात्पूजयेत्स्नापयेत्ततः

ആദ്യം ജലത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗംകൊണ്ട് ലിംഗത്തെ സ്നാപിപ്പിച്ച് മലഘർഷണം ചെയ്ത് അശുദ്ധി നീക്കണം. പിന്നെ പൂർണ്ണമായി സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് പൂജ ചെയ്ത് വിധിപ്രകാരം വീണ്ടും സ്നാപിപ്പിക്കണം.

Verse 102

प्रणम्य च ततो भक्त्या स्नापयेन्मूलमंत्रतः । ओंहूं विश्वमूर्तये शिवाय नम । इति द्वादशाक्षरो मूलमंत्रः

അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു മൂലമന്ത്രം ചൊല്ലി സ്നാപിപ്പിക്കണം—“ഓം ഹൂം വിശ്വമൂർത്തയേ ശിവായ നമഃ।” ഇതാണ് ദ്വാദശാക്ഷര മൂലമന്ത്രം.

Verse 103

वारिक्षरदधिक्षौद्रघृतेनेक्षुरसेन च । स्नापयेन्मूलमन्त्रेण जलधूपार्चनात्पृथक्

ജലം, ശർക്കര, ദധി, തേൻ, നെയ്യ്, ഇക്ഷുരസം എന്നിവകൊണ്ട് മൂലമന്ത്രം ജപിച്ച് സ്നാപിപ്പിക്കണം; ഇത് ജലാർപ്പണം, ധൂപം, അർച്ചനം എന്നീ വേറിട്ട കർമങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്.

Verse 104

गडुकैः स्नापयेत्सर्वैः स्नातं गन्धैर्विरूक्षयेत्

എല്ലാ ഗഡുക (ജലപാത്ര)ങ്ങളാലും സ്നാനം കഴിപ്പിക്കണം; സ്നാനാനന്തരം സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളാൽ മൃദുവായി ഉണക്കണം.

Verse 105

विरूक्षितं ततः स्नाप्य श्रीखण्डेन विलेपयेत् । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्विधिना येन तच्छृणु

പിന്നെ ഉണക്കിയ ശേഷം വീണ്ടും സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച് ശ്രീഖണ്ഡം (ചന്ദനം) കൊണ്ട് ലേപനം ചെയ്യണം. വിധിപ്രകാരം വിവിധ പുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്യണം—ആ ക്രമം കേൾക്കുക.

Verse 106

आग्नेयपादे ओंधर्माय नमः नैरृतके ओंज्ञानाय नमः वायव्ये ओंवैराग्याय नमः ईशानपादे ओंऐश्वर्याय नमः पूर्वपादे ओंअधर्माय नमः दक्षिणे ओंअज्ञानाय नमः पश्चिमे ओंअवैराग्याय नमः उत्तरे ओंअनैश्वर्याय नमः ओंअनन्ताय नमः ओंपद्माय नमः ओंअर्कमण्डला नमः ओंसोममण्डलाय नमः ओंवह्निमण्डला नमः ओंवामाज्येष्ठादिपंचमन्त्रशक्तिभ्यो नमः ओंपरमप्रकृत्यै देव्यै नमः ओंईशानतत्पुरुषाघोरवामदेवसद्योजातपञ्चवक्त्राय रुद्रसाध्यवस्वादित्यविश्वेदेवादिदेवविश्वरूपाय अण्डजस्वेदजोद्भिज्जजरायुजरूपस्थावरजङ्गममूर्तये परमेश्वराय ओंहूं विश्वमूर्तये शिवाय नमस्त्रिशूलधनुःखड्गकपालदण्डकुठारेभ्यः

ആഗ്നേയ പാദത്തിൽ—‘ഓം ധർമായ നമഃ’; നൈഋത്യത്തിൽ—‘ഓം ജ്ഞാനായ നമഃ’; വായവ്യത്തിൽ—‘ഓം വൈരാഗ്യായ നമഃ’; ഈശാന പാദത്തിൽ—‘ഓം ഐശ്വര്യായ നമഃ’। കിഴക്കിൽ—‘ഓം അധർമായ നമഃ’; തെക്കിൽ—‘ഓം അജ്ഞാനായ നമഃ’; പടിഞ്ഞാറിൽ—‘ഓം അവൈരാഗ്യായ നമഃ’; വടക്കിൽ—‘ഓം അനൈശ്വര്യായ നമഃ’। അനന്തനു നമസ്കാരം, പദ്മത്തിനു നമസ്കാരം; അർക്കമണ്ഡലം, സോമമണ്ഡലം, വഹ്നിമണ്ഡലം എന്നിവയ്ക്കു നമസ്കാരം। വാമാ-ജ്യേഷ്ഠാ മുതലായ പഞ്ചമന്ത്ര-ശക്തികൾക്കു നമസ്കാരം; പരമപ്രകൃതി ദേവിക്കു നമസ്കാരം। ഈശാന-തത്പുരുഷ-അഘോര-വാമദേവ-സദ്യോജാത എന്ന പഞ്ചവക്ത്രൻ, ദേവാധിദേവൻ, വിശ്വരൂപൻ, അണ്ഡജ-സ്വേദജ-ഉദ്ഭിജ്ജ-ജരായുജയും സ്ഥാവര-ജംഗമവും ആയ സർവ്വഭൂതമൂർത്തിയായ പരമേശ്വരനു നമസ്കാരം; ‘ഓം ഹൂം’ വിശ്വമൂർത്തി ശിവനു നമസ്കാരം; ത്രിശൂലം, ധനുസ്സ്, ഖഡ്ഗം, കപാലം, ദണ്ഡം, കുഠാരം എന്നിവയ്ക്കും നമസ്കാരം।

Verse 107

ततो जलाधारमुखे चण्डीश्वराय नमः । एवं संपूज्य विधिवत्ततोऽर्घं संनिवेशयेत्

അതിനുശേഷം ജലാധാരത്തിന്റെ മുഖത്ത്—‘ഓം ചണ്ഡീശ്വരായ നമഃ’ എന്നു നമസ്കരിക്കണം। ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് പിന്നെ അർഘ്യം സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 108

पानीयमक्षताः पुष्पमेतैर्युक्तं फलोत्तमैः । गृहाणार्घ्यं महादेव पूजासंपूर्तिहेतवे

പാനീയം, അക്ഷതം, പുഷ്പം—ഉത്തമ ഫലങ്ങളോടുകൂടി—അർപ്പിക്കുന്നു। ഹേ മഹാദേവാ, പൂജയുടെ സമാപ്തിക്കായി ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 109

अर्घादनंतरं शक्तः पूजयेद्वसुपूजया । धूपं दीपं च नैवेद्यं क्रमात्पश्चान्निवेदयेत्

അർഘ്യത്തിനു ശേഷം, കഴിവുള്ളവൻ ‘വസു-പൂജ’യാൽ പൂജിക്കണം। തുടർന്ന് ക്രമമായി ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം।

Verse 110

घण्टां च वादयेत्तत्र ततो नीराजनं चरेत् । भ्रामयेद्देवदेवस्य शंखवादित्रनिःस्वनैः

അവിടെ ഘണ്ട മുഴക്കണം; തുടർന്ന് നീരാജനം നടത്തണം। ശംഖിന്റെയും വാദ്യങ്ങളുടെയും നാദത്തോടുകൂടെ ദേവദേവന്റെ മുമ്പിൽ അത് വൃത്തമായി ചുറ്റിക്കാണിക്കണം।

Verse 111

नीराजनं च यः पश्ये द्देवदेवस्य शूलिनः । स मुच्येत्पातकैः सर्वैः किं पुनर्यः करिष्यति

ശൂലധാരിയായ ദേവദേവന്റെ നീരാജനം ദർശിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു; എന്നാൽ സ്വയം നീരാജനം ചെയ്യുന്നവന്റെ പുണ്യം എത്രയധികം!

Verse 112

नृत्यं गीतं च वाद्यं च अलीकमपि यश्चरेत् । तस्य तुष्येदनंतंहि गीतवाद्यफलं यतः

ആരെങ്കിലും നൃത്തം, ഗാനം, വാദ്യം എന്നിവ അപൂർണ്ണമായിട്ടും ചെയ്താൽ പോലും അനന്തൻ പ്രസന്നനാകുന്നു; കാരണം ഭക്തിയോടെ അർപ്പിച്ച ഗീത-വാദ്യങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെ ഫലം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 113

स्तोत्रैस्ततश्च संस्तूय दण्डवत्प्रणमेद्भुवि । क्षमापयेच्च देवेशं सुकृतं कुकृतं क्षम

പിന്നീട് സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ച് ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്യണം. ദേവേശനോട് ക്ഷമ യാചിക്കണം— ‘എന്റെ സുകൃതവും കുകൃതവും രണ്ടും ക്ഷമിക്കണമേ’.

Verse 114

य एवं यजते रुद्रमस्मिंल्लिंगे विशेषतः । पितरं पितामहं चैव तथैव प्रपितामहम्

ഈ ലിംഗത്തിൽ പ്രത്യേക ഭക്തിയോടെ രുദ്രനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ തന്റെ പിതാവിനും പിതാമഹനും പ്രപിതാമഹനും തൃപ്തിയും ഉന്നതിയും നൽകുന്നു।

Verse 115

सर्वात्पापात्समुत्तार्य रुद्रलोके वसेच्चिरम् । एवं माहेश्वरो भूत्वा सदाचारव्रतस्थितः

അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ഉയർത്തപ്പെട്ട് രുദ്രലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം വസിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ മാഹേശ്വരഭക്തനായി, സദാചാരവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനായി, ആ പദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 116

पशुपाशविमोक्षार्थं पूजयेत्तन्मना यदि । य एवं यजते रुद्रं तेनैतत्तर्पितं जगत्

പശുഭാവത്തിൽ ബന്ധിതനായ ജീവന്റെ പാശവിമോചനാർത്ഥം തദേകമനസ്സോടെ പൂജിക്കുന്നവൻ—ഇങ്ങനെ രുദ്രനെ യജിക്കുന്നവനാൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് തൃപ്തിയും പോഷണവും ലഭിച്ചതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 117

किं त्वेतत्सफलं राजन्नाचारयो न लंघयेत् । आचारात्फलते धर्मो ह्याचारात्स्वर्गमश्नुते

എന്നാൽ, ഹേ രാജാവേ, ഇത് ഫലപ്രദമാകാൻ ആചാരം ലംഘിക്കരുത്. ആചാരത്തിലൂടെയാണ് ധർമ്മം ഫലവത്താകുന്നത്; ആചാരത്തിലൂടെയാണ് സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിയും ലഭിക്കുന്നത്.

Verse 118

आचाराल्लभते ह्यायुराचारो हंत्यलक्षणम् । यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये

സദാചാരത്തിലൂടെ ആയുസ്സ് ലഭിക്കുന്നു; സദാചാരം അമംഗലലക്ഷണങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആചാരമില്ലാത്ത യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ് ഇവിടെയൊരു പുരുഷന് യഥാർത്ഥ അഭ്യുദയം നൽകുന്നില്ല.

Verse 119

भवन्ति यः सदाचारं समुल्लंघ्य प्रवर्तते । तस्य किञ्चित्समुद्देशं वक्ष्ये तं श्रृणु पार्थिव

സദാചാരം പൂർണ്ണമായി ലംഘിച്ച് ഇഷ്ടപ്രകാരം പെരുമാറുന്നവന്റെ കുറിച്ചുള്ള സംക്ഷിപ്ത വിവരണം ഞാൻ പറയും—ഹേ പാർത്ഥിവ, കേൾക്കുക.

Verse 120

त्रिवर्गसाधने यत्नः कर्तव्यो गृहमेधिना । तत्संसिद्धौ गृहस्थस्य सिद्धिरत्र परत्र च

ഗൃഹസ്ഥൻ ത്രിവർഗസാധനത്തിന്—ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം—ശ്രമിക്കണം. അവ യഥാവിധി സിദ്ധിച്ചാൽ ഗൃഹസ്ഥന് ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 121

ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येन धर्मार्थौ चापि चिन्तयेत् । समुत्थाय तथाचम्य दंतधावनपूर्वकम्

ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ നിർമ്മലബുദ്ധിയോടെ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ധ്യാനിക്കണം. തുടർന്ന് എഴുന്നേറ്റ് വിധിപൂർവ്വം ആചമനം ചെയ്ത്, ദന്തധാവനത്തോടെ ആരംഭിച്ച് ശൗചാചാരം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 122

सन्ध्यामुपासीत बुधः संशांतः प्रयतः शुचिः । पूर्वां सन्ध्यां सनक्षत्रां पश्चिमां सदिवाकराम्

ജ്ഞാനി ശാന്തനായി, നിയന്ത്രിതനായി, ശുചിയായി സംധ്യോപാസന ചെയ്യണം. പ്രാതഃസന്ധ്യ നക്ഷത്രങ്ങൾ കാണുന്ന സമയത്ത്, സായംസന്ധ്യ സൂര്യൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 123

उपासीत यथान्यायं नैनां जह्यादनापदि । वर्जयेदनृतं चासत्प्रलापं परुषं तथा

നിയമപ്രകാരം സംധ്യോപാസന ചെയ്യണം; ആപത്ത് ഇല്ലെങ്കിൽ അത് ഉപേക്ഷിക്കരുത്. അസത്യം, വ്യർത്ഥമായ അസദ്‌പ്രലാപം, കഠിനവാക്കുകൾ എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 124

असत्सेवां ह्यसद्वादं ह्यसच्छास्त्रं च पार्थिव । आदर्शदर्शनं दंतधावनं केशसाधनम्

ഹേ രാജാവേ, ദുഷ്ടസംഗം, അസദ്‌വാദം, വഴിതെറ്റിക്കുന്ന ശാസ്ത്രബോധം എന്നിവ വെടിയണം; അതുപോലെ (അനുചിത സമയത്ത്) കണ്ണാടി നോക്കൽ, ദന്തധാവനം, കേശസാധനം എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 125

देवार्चनं च पूर्वाह्णे कार्याण्याहुर्महर्षयः । पालाशमासनं चैव पादुके दंतधावनम् । वर्जयेदासनं चैव पदा नाकर्षयेद्बुधः

മഹർഷിമാർ പറയുന്നു: മുൻപകൽ ദേവാര്ചന നടത്തണം. പാലാശമരത്തിന്റെ ആസനം, പാദുക ധരിക്കൽ, വിധിപൂർവ്വം ദന്തധാവനം എന്നിവ ചെയ്യണം. ജ്ഞാനി ആസനത്തെ അപമാനിക്കരുത്; കാലാൽ വലിക്കരുത്.

Verse 126

जलमग्निं च निनयेद्यगपन्न विचक्षणः

വിവേകമുള്ളവൻ ജലം അഗ്നിയുമായി അശ്രദ്ധയായി സമ്പർക്കിപ്പിക്കരുത്; അശാസ്ത്രീയമായോ അനുചിതമായോ പെരുമാറ്റവും ചെയ്യരുത്।

Verse 127

पादौ प्रसारयेन्नैव गुरुदेवाग्निसंमुखौ । चतुष्पथं चैत्यतरुं देवागारं तथा यतिम्

ഗുരു, ദേവന്മാർ, പവിത്ര അഗ്നി എന്നിവയുടെ മുന്നിൽ ഒരിക്കലും കാലുകൾ നീട്ടരുത്. അതുപോലെ നാലുവഴിച്ചുവട്, ചൈത്യവൃക്ഷം, ദേവാലയം, യതി എന്നിവയ്ക്കും ആദരം പുലർത്തണം।

Verse 128

विद्याधिकं गुरुं वृद्धं कुर्यादेतान्प्रदक्षिणान्

വിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠർ, സ്വന്തം ഗുരു, പൂജ്യവൃദ്ധർ—ഇവരെ ഭക്തിയോടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം।

Verse 129

आहारनीहारविहारयोगाः सुसंवृता धर्मविदानुकार्याः । वाग्बुद्धिवीर्याणि तपस्तथैव वार्तायुषी गुप्ततमे च कार्ये

ആഹാരം, ശൗചാദി ദേഹക്രമങ്ങൾ, വിനോദം, യോഗശീലം—ഇവയെല്ലാം നന്നായി നിയന്ത്രിച്ച് ധർമ്മജ്ഞരുടെ മാർഗം അനുസരിക്കണം। വാക്ക്, ബുദ്ധി, ശക്തി എന്നിവ നിയന്ത്രിച്ച് തപസ്സു ചെയ്യണം; ഹിതകരമായ വാക്കുകൾ പറയുകയും അത്യന്തം ഗൂഢകാര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം।

Verse 130

उभे मूत्रपुरीषे तु दिवा कुर्यादुदङ्मुखः । दक्षिणाभिमुखो रात्रौ ह्येवमायुर्न रिष्यते

മൂത്രവും മലവിസർജനവും പകൽ ഉത്തരമുഖമായി, രാത്രി ദക്ഷിണമുഖമായി ചെയ്യണം। ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആയുസ്സിനും പ്രാണശക്തിക്കും ഹാനി വരികയില്ല।

Verse 131

प्रत्यग्निं प्रति सूर्यं च प्रति गां व्रतिनं प्रति । प्रति सोमोदकं सन्ध्यां प्रज्ञा नश्यति मेहतः

പവിത്ര അഗ്നി, സൂര്യൻ, പശു, വ്രതസ്ഥൻ, സോമോദകം അല്ലെങ്കിൽ സന്ധ്യാവന്ദനം എന്നിവയുടെ നേരെ മുഖം വെച്ച് മൂത്രവിസർജനം ചെയ്താൽ അവന്റെ വിവേക-പ്രജ്ഞ നശിക്കും എന്നു പറയുന്നു।

Verse 132

भोजने शयने स्थाने उत्सर्गे मलमूत्रयोः । रथ्याचंक्रमणे चार्द्रपञ्चकश्चाचमेत्सदा

ഭക്ഷണത്തിനു ശേഷം, ശയനത്തിനു ശേഷം, സ്ഥലം മാറ്റിയപ്പോൾ, മലമൂത്ര വിസർജനത്തിനു ശേഷം, വഴിയിൽ നടന്ന ശേഷം—എപ്പോഴും ആചമനം ചെയ്ത് ‘ആർദ്രപഞ്ചകം’ എന്ന ജലശുദ്ധികർമങ്ങളും ചെയ്യണം।

Verse 133

न नद्यां मेहनं कुर्यान्न श्मशाने नभस्मनि । न गोमये न कृष्टे च नैवालूने न शाड्वले

നദിയിൽ, ശ്മശാനത്തിൽ, ചാരത്തിന്മേൽ, ഗോമയത്തിന്മേൽ, ഉഴുത നിലത്തിന്മേൽ, കൊയ്യാത്ത വിളയിൽ, പച്ചപ്പുല്ലിൽ മൂത്രവിസർജനം ചെയ്യരുത്।

Verse 134

उद्धृत्ताभिस्तथाद्भिस्तु शौचं कुर्याद्विचक्षणः । अंतर्जलाद्देवकुलाद्वल्मीकान्मूषकस्थलात्

വിവേകിയൻ എടുത്തുമാറ്റിയ മണ്ണും ജലവും ഉപയോഗിച്ച് ശൗചശുദ്ധി ചെയ്യണം; പ്രത്യേകിച്ച് വീടിനകത്തെ ജലസ്പർശം മൂലം, ദേവാലയപരിസരത്തിൽ, വൽമീകം (ചീമട്ടുകൂമ്പാരം) സമീപം, മൂഷകസ്ഥലം (എലികൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന സ്ഥലം) എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള അശൗചത്തിൽ।

Verse 135

अपविद्धापशौचाश्च वर्जयेत्पंच मृत्तिकाः । गन्धलेपापहरणं शौचं कुर्यात्तथा बुधः

ശൗചത്തിനായി പറയുന്ന അഞ്ചുതരം മണ്ണുകൾ മലിനമായതോ തെറ്റായി ഉപേക്ഷിച്ച് ദൂഷിതമായതോ ആണെങ്കിൽ അവ ഒഴിവാക്കണം; ജ്ഞാനി ദുർഗന്ധവും ലേപവും (മലിനത) നീങ്ങുന്ന വിധം ശുദ്ധി നടത്തണം।

Verse 136

नात्मानं ताडयेन्नैव दद्याद्दुः खेभ्य एव च । उभाभ्यामपि पाणिभ्यां कण्डूयेन्नात्मनः शिरः

ഒരാൾ ഒരിക്കലും സ്വയം അടിക്കരുത്; ദുഃഖത്തിന് സ്വയം കീഴടങ്ങുകയും അരുത്. കൂടാതെ ഇരുകൈകളാലും തല ചൊറിയുകയും അരുത്.

Verse 137

रक्षेद्दारांस्त्यजेदीष्यां तासु निष्कारणं बुधः । सूर्यास्तं न विनाकाश्चित्क्रिया नैवाचरेत्तथा

ബുദ്ധിമാൻ ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കണം; അവളോടുള്ള കാരണമില്ലാത്ത അസൂയ ഉപേക്ഷിക്കണം. അതുപോലെ സന്ധ്യാസമയ (സൂര്യാസ്ത) മര്യാദ കണക്കാക്കാതെ യാതൊരു ക്രിയയും ചെയ്യരുത്.

Verse 138

अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः । शिवचित्तोर्जयोद्वित्तं न चातिकृपणो भवेत्

സകല ജീവികളോടും വൈരം ഇല്ലാതെ—അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞപക്ഷം ഹാനി കുറച്ച്—ശിവഭക്തിയുള്ള മനസ്സോടെ ധന-സമൃദ്ധി നേടണം; അത്യന്തം കഞ്ഞനാകരുത്.

Verse 139

नेर्ष्युः स्यान्न कृतघ्नः स्यान्न परद्रोहकर्मधीः । न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलोऽनृजुः

മനുഷ്യൻ അസൂയപ്പെടരുത്; കൃതഘ്നനാകരുത്; മറ്റുള്ളവർക്കു ദ്രോഹം ചെയ്യാനുള്ള ബുദ്ധി പുലർത്തരുത്. കൈകാലുകളിൽ അസ്ഥിരതയില്ലാതെയും, കണ്ണുകളിൽ ചഞ്ചലതയില്ലാതെയും, പെരുമാറ്റത്തിൽ വക്രതയില്ലാതെയും ഇരിക്കണം.

Verse 140

न च वागङ्गचपलो न चाशिष्टस्य गोचरः । न शुष्कवादं कुर्वीत शुष्क्रवैरं तथैव च

വാക്കിലും ശരീരചലനങ്ങളിലും ചഞ്ചലത കാണിക്കരുത്; അശിഷ്ടരുടെ കൂട്ടത്തിൽ സഞ്ചരിക്കരുത്. നിർഥക വാദം നടത്തരുത്; അനാവശ്യ വൈരവും വളർത്തരുത്.

Verse 141

उपायैः साधयेदर्थान्दण्डस्त्वगतिका गतिः । भिन्नाशनं भिन्नशय्यां वर्जयेद्भिन्नभाजनम्

യോഗ്യമായ ഉപായങ്ങളാൽ തന്നെ കാര്യങ്ങൾ സാധിപ്പിക്കണം; മറ്റൊരു വഴി ഇല്ലാത്തപ്പോൾ മാത്രമേ ദണ്ഡം അവസാന മാർഗമാകൂ. പൊട്ടിയ ഇരിപ്പിടം, പൊട്ടിയ കിടക്ക, പൊട്ടിയ പാത്രം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 142

अंतरेण न गच्छेन द्वयोर्ज्वलनलिंगयोः । नाग्न्योर्न विप्रयोश्चैव न दंपत्योर्नृपोत्तम

ഹേ നൃപോത്തമാ! രണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിചിഹ്നങ്ങളുടെ ഇടയിൽകൂടി കടക്കരുത്; രണ്ട് പവിത്ര അഗ്നികളുടെ ഇടയിലും അല്ല. രണ്ട് ബ്രാഹ്മണരുടെ ഇടയിലും, ദമ്പതികളുടെ ഇടയിലും കടക്കരുത്.

Verse 143

न सूर्यव्योमयोर्नैव हरस्य वृषभस्य च । एतेषामंतरं कुर्वन्यतः पापमवाप्नुयात्

സൂര്യനും ആകാശവും ഇടയിൽ നിലകൊള്ളരുത്; ഹരൻ (ശിവൻ)യും അവന്റെ വൃഷഭം (നന്ദി)യും ഇടയിലും നിലകൊള്ളരുത്. ഇവർക്കിടയിൽ വേർപാട് വരുത്തുന്നവൻ പാപം പ്രാപിക്കും.

Verse 144

नैकवस्त्रश्च भुंजीत नाग्नौ होममथाचरेत् । न चार्चयेद्द्विजान्नैव कुर्याद्देवार्चनं बुधः

ബുദ്ധിമാനായ ഭക്തൻ ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്; അഗ്നിയിൽ വിധിവിരുദ്ധമായി ഹോമവും ചെയ്യരുത്. നിയമഭംഗാവസ്ഥയിൽ ബ്രാഹ്മണാർച്ചനയോ ദേവാർച്ചനയോ ചെയ്യരുത്.

Verse 145

खंडनं पेषणं मार्ष्टिं जलसंशोधनं तथा । रंधनं भोजनं स्वाप उत्थानं गमनं क्षुतम्

മുറിക്കൽ, അരയ്ക്കൽ, തൂത്തുവാരൽ, ജലം ശുദ്ധീകരിക്കൽ; പാചകം, ഭക്ഷണം, നിദ്ര, എഴുന്നേൽപ്പ്, നടപ്പ്, വിശപ്പ് ഉദയം—ഇവ നിത്യകർമ്മങ്ങളും നിയമത്തോടെ നിയന്ത്രിച്ച് ആചരിക്കണം.

Verse 146

कार्यारंभं समाप्तिं च वचः प्रोच्य तथा प्रियम् । पिबञ्जिघ्रन्स्पृशञ्छृण्वन्विवक्षुर्मैथुनं तथा

കാര്യത്തിന്റെ ആരംഭവും സമാപ്തിയും, വാക്കുകളുടെ ഉച്ചാരണം—പ്രിയവചനങ്ങളായാലും—പാനം, ഗന്ധഗ്രഹണം, സ്പർശം, ശ്രവണം, സംസാരിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം, കൂടാതെ മൈഥുനം—ഇവയും മഹേശ്വരശാസനത്തിൽ സംയമത്തിലും നിയമത്തിലും അധീനമാക്കണം।

Verse 147

शुचित्वं च जपं स्थाणुं यः कुर्याद्विंशतिं तथा । माहेश्वरः स विज्ञेयः शेषोन्यो नामधारकः

ശുചിത്വം പാലിച്ച് സ്ഥാണു (ശിവൻ) ജപം വിധിപൂർവ്വം ഇരുപതുതവണ ചെയ്യുന്നവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ മഹേശ്വരൻ; മറ്റുള്ളവർ വെറും നാമധാരികൾ മാത്രം।

Verse 148

स वै रुद्रमयो भूत्वा ततश्चांते शिवं व्रजेत् । परस्त्रियं नाभिभाषेत्तथा संभाषयेद्यदि

അവൻ രുദ്രമയനായി, അന്ത്യത്തിൽ ശിവനെ പ്രാപിക്കുന്നു। പരസ്ത്രീയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യരുത്; സംസാരിക്കേണ്ടിവന്നാൽ സംയമത്തോടെയും യഥോചിതമായ വാക്കുകളോടെയും മാത്രം സംസാരിക്കണം।

Verse 149

मातः स्वसरथो पुत्रि आर्येति च वदेद्बुधः । उचछिष्टो नालभेत्किंचिन्न च सूर्यं विलोकयेत्

ബുദ്ധിമാൻ (സ്ത്രീകളെ) ‘മാതാ’, ‘സഹോദരി’, ‘പുത്രി’, ‘ആര്യേ’ എന്നു ബഹുമാനത്തോടെ വിളിക്കണം। ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ ഒന്നും സ്പർശിക്കരുത്; സൂര്യനെ നോക്കുകയും അരുത്।

Verse 150

नेन्दुं न तारकाश्चैव नादयेन्नात्मनः शिरः । स्वस्रा दिहित्रा मात्रा वा नैकांतासन माचरेत्

അവൻ ചന്ദ്രനെയോ നക്ഷത്രങ്ങളെയോ നോക്കരുത്; തന്റെ തലയിൽ താനേ ഒരിക്കലും അടിക്കരുത്। കൂടാതെ സഹോദരി, പുത്രി അല്ലെങ്കിൽ മാതാവ് എന്നിവരോടൊപ്പം പോലും ഏകാന്തത്തിൽ ഇരിക്കരുത്।

Verse 151

दुर्जयो हींद्रियग्रामो मुह्यते पंडितोऽपि सन् । गुरुमभ्यागतं गेहे स्वयमुत्थाय यत्नतः

ഇന്ദ്രിയസമൂഹം സത്യത്തിൽ ദുർജയം; പണ്ഡിതനും പോലും മോഹിതനാകാം. അതിനാൽ ഗുരു ഗൃഹത്തിൽ വന്നാൽ സ്വയം എഴുന്നേറ്റ് ശ്രദ്ധയോടെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 152

आसनं कल्पयेत्तस्य कुर्यात्पादाभिवंदनम् । नोदक्छिराः स्वपेज्जातु न च प्रत्यक्छिरा बुधः

അവർക്കായി ആസനം ഒരുക്കി പാദാഭിവന്ദനം ചെയ്യണം. ജ്ഞാനി ഒരിക്കലും വടക്കോട്ടു തലവെച്ച് ഉറങ്ങരുത്; പടിഞ്ഞാറോട്ടും അങ്ങനെ തന്നെ.

Verse 153

शिरस्यगस्त्यमाधाय तथैव च पुरंदरम् । उदक्यादर्शनं स्पर्शं वर्ज्यं संभाषणं तथा

അഗസ്ത്യനെയും പുരന്ദരനെയും (ഇന്ദ്രനെ) സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, രജസ്വലയായ സ്ത്രീയെ കാണുന്നതും സ്പർശിക്കുന്നതും അവളോടു സംസാരിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 154

नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा मैथुनं वा समाचरेत् । कृत्वा विभवतो देवमनुष्यर्षिसमर्चनाम्

ജലത്തിൽ മൂത്രമോ മലമോ വിസർജിക്കരുത്; അവിടെ തന്നെ മൈഥുനവും ആചരിക്കരുത്. തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് ആദ്യം ദേവന്മാരെയും മാന്യരായ മനുഷ്യരെയും ഋഷിമാരെയും യഥാവിധി ആരാധിക്കണം.

Verse 155

पितॄणां च ततः शेषं भोक्तुं माहेश्वरोऽर्हति । वाग्यतः शुचिराचांतः प्राङ्मुखोदङ्मुखोऽपि वा

പിതൃകൾക്കുള്ള അർപ്പണത്തിനു ശേഷം ശേഷിക്കുന്നതു മഹേശ്വരഭക്തന് ഭോജ്യമാണ്. വാക്ക് സംയമിച്ച്, ശുചിയായി, ആചമനം ചെയ്ത് കിഴക്കോട്ടു മുഖം—അല്ലെങ്കിൽ വടക്കോട്ടു മുഖം—വെച്ച് ഭക്ഷിക്കണം.

Verse 156

अन्तर्जानुश्च तच्चित्तो भुञ्जीतान्नमकुत्सयन् । नोपघातं विना दोषान्न तस्योदाहरेद्बुधः

മുട്ടുകൾ മടക്കി, മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, ആഹാരത്തെ നിന്ദിക്കാതെ ഭുജിക്കണം. യഥാർത്ഥ ഹാനിയില്ലെങ്കിൽ ജ്ഞാനി അതിലെ ദോഷങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കരുത്.

Verse 157

नग्नस्नानं न कुर्वीत न शयीत व्रजेत वा । दुष्कृतं न गुरोर्ब्रूयात्क्रुद्धं चैनं प्रसादयेत्

നഗ്നമായി സ്നാനം ചെയ്യരുത്; അനാചാരമായി കിടക്കുകയോ അലഞ്ഞുതിരിയുകയോ ചെയ്യരുത്. ഗുരുവിന്റെ മുമ്പിൽ ദുഷ്കൃത്യം പറയരുത്; ഗുരു ക്രുദ്ധനായാൽ അദ്ദേഹത്തെ പ്രസാദിപ്പിക്കണം.

Verse 158

परिवादं न श्रृमुयादन्येषामपि जल्पताम् । सदा चा कर्णयेद्धमास्त्यक्त्वा कृत्यशतान्यपि

മറ്റുള്ളവർ അപവാദം പറയുകയാണെങ്കിലും അത് കേൾക്കരുത്. നൂറുകണക്കിന് കാര്യങ്ങൾ വിട്ടുവെച്ചാലും സദാ ധർമ്മോപദേശം കേൾക്കാൻ ചെവി കൊടുക്കണം.

Verse 159

नित्यं नित्यं हि संमार्ष्टि गेहदर्पणयोरिव । शुक्लायां च चतुर्दश्यां नक्तभोजी सदा भवेत्

വീട്ടും കണ്ണാടിയും പോലെ ദിനംപ്രതി നന്നായി ശുചീകരണം പാലിക്കണം. ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ എപ്പോഴും നക്തഭോജനം—രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം—ആചരിക്കണം.

Verse 160

तिस्रो रात्रीर्न शक्तश्चेदेवं माहेश्वरो भवेत् । संयावकृशरामांसं नात्मानमुपसाधयेत्

മൂന്നു രാത്രികൾ ഈ നിയമം പാലിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നാലും, ഇങ്ങനെ അവൻ മാഹേശ്വരനായി കണക്കാക്കപ്പെടാം. എന്നാൽ സംയാവം, കൃശരാ, മാംസം മുതലായ സമൃദ്ധഭക്ഷണങ്ങളാൽ സ്വയം ലാളിക്കരുത്.

Verse 161

सायंप्रातश्च भोक्तव्यं कृत्वा ह्यतिथि भोजनम् । स्वप्नाध्ययनभोज्यानि संध्ययोश्च विवर्जयेत्

സായവും പ്രാതഃകാലവും ഭോജനം കഴിക്കണം; ആദ്യം അതിഥിക്ക് ഭോജനം നൽകി. സന്ധ്യാസമയങ്ങളിൽ നിദ്ര, പഠനം, ഭോജനം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 162

भुंजानः संध्ययोर्मोहादसुरावसथो भवेत् । स्नातो न धूनयेत्केशान्क्षुते निष्ठीवितेऽध्वनि

സന്ധ്യാസമയങ്ങളിൽ മോഹവശാൽ ഭോജനം ചെയ്യുന്നവൻ അസുരങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമാകുന്നു. സ്നാനത്തിനു ശേഷം മുടി കുലുക്കരുത്; വഴിയിൽ തുമ്മുകയോ തുപ്പുകയോ ചെയ്താൽ ശൗചസംയമം പാലിക്കണം.

Verse 163

आलभेद्दक्षिणं कर्णं सर्वभूतानि क्षामयेत् । न चापि नीलीवासाः स्यान्न विपर्यस्तवस्त्रधृक्

വലതുകാത് സ്പർശിച്ച് സകല ജീവികളോടും ക്ഷമ യാചിക്കണം. നീല വസ്ത്രം ധരിക്കരുത്; മറിച്ചോ അശ്രദ്ധയായോ വസ്ത്രധാരണം ചെയ്യരുത്.

Verse 164

वर्ज्यं च मलिनं वस्त्रं दशाभिश्च विवर्जितम् । प्रक्षाल्य मुखहस्तौ च पादौ चाप्युपविश्य च

മലിനമായ വസ്ത്രം ഒഴിവാക്കണം; അറ്റം/ദശ ഇല്ലാത്ത ദോഷമുള്ള വസ്ത്രവും ഒഴിവാക്കണം. മുഖവും കൈകളും പാദങ്ങളും കഴുകി പിന്നെ യഥാവിധി ഇരിക്കണം.

Verse 165

अंतजानुस्त्रिराचामेद्दिर्मुखं परिमार्जयेत् । तोयेन स्पर्शयेत्खानि स्वमूर्धानं तथैव च

മുട്ടുകൾ ചേർത്ത് ഇരുന്ന് മൂന്നു പ്രാവശ്യം ആചമനം ചെയ്ത് മുഖം നന്നായി തുടയ്ക്കണം. ജലത്തോടെ ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങളെ സ്പർശിച്ച്, അതുപോലെ സ്വന്തം ശിരസ്സിനെയും സ്പർശിക്കണം.

Verse 166

आचम्य पुनराचम्य क्रियाः कुर्वीत सर्वशः । क्षुते निष्ठीविते चैव दंतलग्ने तथैव च

ആചമനം ചെയ്ത്, ആവശ്യമെങ്കിൽ വീണ്ടും ആചമനം ചെയ്ത് എല്ലാ ക്രിയകളും നിർവഹിക്കണം. തുമ്മിയ ശേഷം, തുപ്പിയ ശേഷം, പല്ലുകൾക്കിടയിൽ എന്തെങ്കിലും കുടുങ്ങിയാലും ശുദ്ധിക്കായി വീണ്ടും ആചമനം ചെയ്യണം.

Verse 167

पतितानां च संभाषे कुर्यादाचमनिक्रियाम् । अध्येतव्या त्रयी नित्यं भवितव्यं विपश्चिता

പതിതരുമായി (ധർമ്മച്യുതരുമായി) സംസാരിച്ചതിന് ശേഷം ആചമനക്രിയ ചെയ്യണം. നിത്യമായി വേദത്രയി പഠിച്ച്, യഥാർത്ഥ വിവേകിയായി മാറാൻ പരിശ്രമിക്കണം.

Verse 168

धर्मतो धनमाहार्य यष्टव्यं चापि यत्नतः । हीनेभ्योपि न युंजीत त्वंकारं कर्हिचिद्बधः । त्वंकारो वा वधो वापि गुरूणामुभयं समम्

ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ധനം സമ്പാദിക്കണം; പരിശ്രമത്തോടെ യജ്ഞയാഗങ്ങൾ നടത്തണം. താഴ്ന്നവരോടുപോലും അവഹേളനത്തോടെ ‘നീ!’ എന്ന ‘ത്വംകാര’ം ഉപയോഗിക്കരുത്; അത് വധംപോലെയുള്ള ഹിംസയാണ്. ഗുരുക്കന്മാരോട് അഹങ്കാരപൂർണ്ണമായ സംബോധനവും യഥാർത്ഥ വധവും—ഇരണ്ടും ഒരുപോലെ ഗുരുതരം.

Verse 169

सत्यं वाच्यं नित्यमैत्रेण भाव्यं कार्यं त्याज्यं नित्यमायासकारि । लोकेऽमुष्मिन्यद्दिनं स्यात्तथास्मिन्नात्मा योगे येजनीयो गभीरैः

എപ്പോഴും സത്യം പറയണം; നിത്യമായി മൈത്രിഭാവം വളർത്തണം; സ്ഥിരമായി ക്ഷീണവും കലക്കവും ഉണ്ടാക്കുന്ന കർമങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണം. ഈ ലോകത്ത് ദിവസം എങ്ങനെ കടക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെയാണ് പരലോകഫലവും രൂപപ്പെടുന്നത്; അതിനാൽ ജ്ഞാനികൾ ഗാഢയോഗത്തിലൂടെ ആത്മാരാധന ചെയ്യണം.

Verse 170

तीर्थस्नानैः सोपवासैर्व्रतैश्च पात्रे दानैर्होमजप्यैश्चयज्ञैः । भवार्चनैर्देवपूजाविशेषैरात्मा नित्यं शोधनीयो मलाक्तः

തീർത്ഥസ്നാനങ്ങൾ, ഉപവാസസഹിത വ്രതങ്ങൾ, യോഗ്യപാത്രങ്ങൾക്ക് ദാനം, ഹോമം, ജപം, യജ്ഞങ്ങൾ, കൂടാതെ ഭവൻ (ശിവൻ) അർച്ചനയും വിശേഷ ദേവപൂജകളും—ഇവയാൽ മലിനമായ ആത്മാവിനെ ദിനംപ്രതി ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 171

यत्रापि कुर्वतो नात्मा जुगुप्सामेति पार्थिव । तत्कर्तव्यसमसंगेन यन्नगोप्यं महाजने

ഹേ പാർഥിവാ! ഏതു കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോഴും നിന്റെ അന്തരാത്മയ്ക്ക് ജുഗുപ്സ തോന്നാതെയിരിക്കുമോ, അതിനെ കർത്തവ്യബോധത്തോടെ സജ്ജനസംഗത്തിൽ ചെയ്യുക; മഹാജനങ്ങളിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കേണ്ടതല്ലാത്തതേ ആചരിക്കണം।

Verse 172

इति ते वै समुद्देशः कीर्तितः किंचिदेव च । शेषः स्मृतिपुराणेभ्यस्त्वया श्रोतव्य एव च

ഇങ്ങനെ നിനക്കു സംക്ഷിപ്തമായ ഉപദേശം പ്രസ്താവിച്ചു. ശേഷമുള്ളത് സ്മൃതികളിലും പുരാണങ്ങളിലും നിന്നു നീ നിർബന്ധമായും ശ്രവിക്കണം।

Verse 173

एवमाचरतो धर्मं महेशस्य गृहे सतः । धर्मार्थकामसंप्राप्तौ परत्रेह च शोभनम्

മഹേശന്റെ ഗൃഹത്തിൽ (ശൈവ ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ) വസിച്ച് ഇങ്ങനെ ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നവന് ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമങ്ങളുടെ പ്രാപ്തി നിശ്ചിതം; ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും മംഗളം ലഭിക്കും।

Verse 174

एवं नानाविधान्धर्मान्महाकालस्य फाल्गुन । वदतो ध्वनिराकाशे सुमहानभ्यजायत

ഹേ ഫാൽഗുണാ! മഹാകാലൻ ഇങ്ങനെ നാനാവിധ ധർമ്മങ്ങളെ പ്രസ്താവിക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ അതിമഹത്തായ നാദം ഉദിച്ചു।

Verse 175

यावत्पश्यंति ये तत्र समाजग्मुः श्रृणुष्व तान् । ब्रह्मा विष्णुः स्वयं रुद्रो दे वी रुद्रगणास्तथा

അവർ അവിടെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ—കേൾക്കുക, ആരൊക്കെയാണ് സമാഗമിച്ചത്: ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, സ്വയം രുദ്രൻ, ദേവി, കൂടാതെ രുദ്രഗണങ്ങളും।

Verse 176

इंद्रादयस्तथा देवा वसिष्ठाद्या मुनीश्वराः । तुंबरुप्रवराश्चापि गंधर्वाप्सरसां गणाः

ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരും, വസിഷ്ഠാദി മുനീശ്വരന്മാരും, കൂടാതെ തുംബുരു-പ്രമുഖ ഗന്ധർവരും അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും അവിടെ എത്തി।

Verse 177

तान्महेशमुखान्सर्वान्महाकालो महामतिः । अर्चयामास बहुधा भक्त्युद्रेकातिपूरितः

മഹാമതി മഹാകാലൻ ഭക്തിയുടെ ഉന്മേഷം നിറഞ്ഞവനായി, മഹേശൻ മുതലായ എല്ലാവരെയും പലവിധത്തിൽ ആരാധിച്ചു।

Verse 178

ततो ब्रह्मादिभिर्देवैर्वरे रत्नमयासने । उपविष्टोऽभिषिक्तश्च महीसागरसंगमे

അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ അവനെ ശ്രേഷ്ഠമായ രത്നമയാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, ഭൂമി-സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്തി।

Verse 179

ततो देव्या समालिंग्य नीत्वोत्संगं स्वकं मुदा । पुत्रत्वे कल्पितः पार्थ महाकालो महामतिः

പിന്നീട് ദേവി അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി; ഹേ പാർഥ, മഹാമതി മഹാകാലനെ പുത്രനായി സ്വീകരിച്ചു।

Verse 180

उक्तञ्च यावद्ब्रह्माण्डमिदमास्ते शिवव्रत । तावत्तिष्ठ शिवस्थाने शिववच्छिवभक्तितः

ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു—‘ഹേ ശിവവ്രതധാരീ, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം ശിവസ്ഥാനത്തിൽ വസിക്ക; ശിവനെപ്പോലെ ശിവഭക്തിയിൽ സ്ഥിരനായി ഇരിക്ക।’

Verse 181

देवेन च वरो दत्तस्त्वल्लिंगं योऽर्चयिष्यति । जितेन्द्रियः शुचिर्भूत्वा ऊर्ध्वं मल्लोकमेष्यति

ദേവൻ ഈ വരം നൽകി—ശുചിയായി ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്തോടെ നിന്റെ ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നവൻ മേലോട്ട് എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കും।

Verse 182

दर्शनं स्तवनं पूजा प्रणामश्च ततो जपः । दानं चात्र कृतं लिंगे ममातितृप्तिकारणम्

ദർശനം, സ്തവനം, പൂജ, പ്രണാമം, പിന്നെ ജപം; കൂടാതെ ഇവിടെ ലിംഗത്തിനായി ചെയ്ത ദാനം—ഇവയാണ് എന്റെ പരമ തൃപ്തിയുടെ കാരണങ്ങൾ।

Verse 183

इत्युक्ते विस्मिता देवाः साधु साध्विति ते जगुः । ब्रह्मविष्णुमुखाश्चैव महाकालं प्रतुष्टुवुः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവന്മാർ വിസ്മയിച്ച് ‘സാധു! സാധു!’ എന്നു വിളിച്ചു; ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണു മുതലായവർ മഹാകാലനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 184

ततः सुरैःस्तूयमानो वंद्यमानश्च चारणैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च कीतैर्गंधर्वजैः शुभैः

പിന്നീട് ദേവന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു, ചാരണർ വന്ദിച്ചു; അപ്സരസ്സുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു, മംഗളമായ ഗന്ധർവഗീതങ്ങൾ കൊണ്ട് അദ്ദേഹം കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 185

कोटिकोटिगणैश्चैव स्तुवद्भिः सर्वतो वृतः

അവൻ എല്ലാടത്തും കോടി കോടി ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; അവർ സ്തുതിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 186

महाकालो रुद्रभवनं गतो भवपुरस्सरः । एवमेतन्महालिंगमुत्पन्नं कुरुनंदन

ഭവൻ (ശിവൻ) മുന്നിൽ നിൽക്കെ മഹാകാലൻ രുദ്രന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് പോയി. ഇങ്ങനെ, ഹേ കുരുനന്ദന, ഈ മഹാലിംഗം പ്രാദുർഭവിച്ചു.

Verse 187

कूपश्चापि सरः पुण्यं महाकालस्य सिद्धिदम् । अत्र ये मनुजाः पार्थ लिंगस्याराधने रताः

ഇവിടെ ഒരു കിണറും ഒരു പുണ്യസരോവരവും ഉണ്ട്; അവ മഹാകാലസംബന്ധമായ സിദ്ധി നൽകുന്നവയാണ്. ഹേ പാർഥ, ഇവിടെ ലിംഗാരാധനയിൽ രതരായ മനുഷ്യർ—

Verse 188

महाकालः समालिंग्य ताञ्छिवाय निवेदयेत् । एतदत्यद्भुतं लिंगं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

മഹാകാലൻ അവരെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ശിവനോട് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ അത്യദ്ഭുത ലിംഗം ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 189

दृष्टं स्पृष्टं पूजितं च गतास्ते भवसद्म तत् एवमेतानि लिंगानि सप्त जातानि फाल्गुन

അത് ദർശിച്ച്, സ്പർശിച്ച്, പൂജിച്ച് അവർ ഭവൻ (ശിവൻ)യുടെ ധാമത്തിലേക്ക് പോയി. ഇങ്ങനെ, ഹേ ഫാൽഗുണ, ഈ ഏഴ് ലിംഗങ്ങൾ ഉത്ഭവിച്ചു.

Verse 190

ये श्रृण्वंति गृणंत्येतत्तेपि धन्या नरोत्तमाः

ഈ വൃത്താന്തം കേൾക്കുന്നവരും ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവരും—ആ നരശ്രേഷ്ഠർ ധന്യരാണ്.