Uttarardha (Second Half)
Uttara Ardha
This section is anchored in the sacred geography of Vārāṇasī (Kāśī), repeatedly referencing northern precincts and named locales such as Harikeśava-vana, the area described as ‘Mahādeva-uttara’ (north of Mahādeva), and the tīrtha known as Pādodaka near Ādikēśava. The narratives function as a micro-topographic guide: they connect deity-forms (notably multiple Ādityas) to specific sites, prescribing darśana, pūjā, and snāna as place-activated ritual acts with stated merits. The section’s cartography is therefore both devotional and archival—mapping how solar worship, Vaiṣṇava adjacency (Ādikēśava), and Śaiva supremacy claims (liṅga centrality) are coordinated within Kāśī’s ritual landscape.
Adhyayas in Uttara Ardha
50 chapters to explore.
Adhyaya 1
Āditya-Māhātmya in Kāśī: Aruṇa, Vṛddha, Keśava, and Vimala; with Śiva-Liṅga Supremacy Discourse
ជំពូកនេះបើកដោយសំណួររបស់អគស្ត្យទៅកាន់ស្កន្ទៈអំពីមូលហេតុដែលវិនតា ត្រូវធ្វើជាទាសី។ ស្កន្ទៈពន្យល់រឿងកដ្រុ និងវិនតា ការបំបែកស៊ុតមុនពេលទាន់ពេញលេញ បណ្តាលឲ្យអរុណៈកើតមិនទាន់ពេញ ហើយប្រកាសពាក្យសាប និងព្យាករណ៍ថាកូនអនាគតនឹងដោះស្រាយការចងក្រងរបស់វិនតា ព្រមទាំងហាមមិនឲ្យបំបែកស៊ុតទីបី។ បន្ទាប់មករឿងបង្វែរទៅកាន់ភូមិសាស្ត្រព្រះអាទិត្យនៅកាសី៖ អរុណៈធ្វើតបស្យានៅវារាណសី ហើយបានស្ថាបនារូបអាទិត្យ “អរុណាទិត្យ” ដែលផ្តល់ផលដល់អ្នកបូជា ដូចជា ការរួចផុតពីភ័យ ក្រីក្រ បាប និងរោគខ្លះៗ។ រឿង “វૃទ្ធាទិត្យ” បង្ហាញឥសីហារីតៈដែលស្រឡាញ់ព្រះអាទិត្យ ទទួលពរឲ្យបានយុវវ័យវិញ ក្លាយជាទេវតាដែលបំបាត់ចាស់ជរា និងអភ័ព្វ។ ផ្នែកទស្សនៈបន្តជាមួយ “កេសវាទិត្យ”៖ ព្រះអាទិត្យចូលទៅជិតវិស្ណុ (អាទិកេសវ) ប៉ុន្តែមានការណែនាំបែបសៃវៈថា នៅកាសី មហាទេវៈជាព្រះអធិបតីគួរបូជាខ្ពស់បំផុត ហើយការបូជាសិវលិង្គនាំឲ្យសុទ្ធរហ័ស និងសម្រេចបុរសារថៈទាំងបួន។ ព្រះអាទិត្យត្រូវបានណែនាំឲ្យបូជាលិង្គកញ្ចក់ បង្កើតទីសក្ការៈភ្ជាប់គ្នា។ ចុងក្រោយពិពណ៌នាពិធីសុទ្ធិកម្មនៅទីរថ “បាទោទក” ជិតអាទិកេសវ ក្នុងបរិបទរថសប្តមី និងការងូតទឹកដោយមន្ត្រា ដើម្បីលុបបាបជាច្រើនជាតិ។ “វិមលាទិត្យ” ត្រូវបានបង្ហាញតាមរឿងវិមលា ដែលឈឺគុស្ឋៈ បូជាព្រះអាទិត្យនៅហរិកេសវវនៈ ហើយបានជាសះស្បើយ និងទទួលពរពារពារអ្នកស្រឡាញ់បូជា។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយផ្លស្រទីថា ការស្តាប់រឿងអាទិត្យទាំងនេះនាំផលបុណ្យ និងការសុទ្ធ។
Adhyaya 2
दशाश्वमेधतीर्थमहिमा (Glory of the Daśāśvamedha Tīrtha)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយស្កន្ទៈពោលអំពីព្រះសិវៈ ដែលទោះស្ថិតលើភ្នំមន្ទារ ក៏នៅតែមានក្តីអាឡោះអាល័យចំពោះកាសីយ៉ាងខ្លាំង។ កាសីត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាវាលសក្ការៈមានអំណាចទាក់ទាញខាងធម៌ ដែលធ្វើឲ្យសូម្បីតែព្រះទេវតាក៏មិនអាចទប់ចិត្តបាន។ ព្រះសិវៈហៅព្រះព្រហ្ម (វិធាតា) ហើយបញ្ជាឲ្យទៅស៊ើបអង្កេតបញ្ហា “មិនចាកចេញពីកាសី” ព្រោះទូតមុនៗ (យោគិនី និងសហស្រគុ) មិនបានត្រឡប់មកវិញ។ ព្រះព្រហ្មធ្វើដំណើរទៅវារាណសី សរសើរភាពសុខានុភាពនៃទីក្រុង ហើយបំលែងខ្លួនជាព្រះព្រាហ្មណ៍ចាស់ ដើម្បីចូលជួបព្រះរាជា ទិវោទាស។ មានសន្ទនាអំពីសីលធម៌នៃរាជធម៌យ៉ាងវែង៖ ព្រះព្រហ្មលើកសរសើររបបគ្រប់គ្រងរបស់ទិវោទាស បង្ហាញថាការជារដ្ឋបាលគឺធម៌តាមរយៈការការពារប្រជារាស្ត្រ និងការរក្សាទីសក្ការៈ ហើយសុំជំនួយសម្រាប់ពិធីយជ្ញ។ ទិវោទាសផ្តល់ការគាំទ្រគ្រប់យ៉ាង ហើយព្រះព្រហ្មបានប្រតិបត្តិអស្វមេធ ១០ ដងនៅកាសី ដោយហេតុនេះទីរថៈបានល្បីថា “ទសាអស្វមេធ” (ពីមុនហៅ រុទ្រសរស)។ បន្ទាប់មកជំពូកបង្ហាញមហាត្ម្យៈនៃទីរថៈ៖ នៅទសាអស្វមេធ ការធ្វើស្នាន ទាន ជប ហោម ស្វាធ្យាយ បូជាទេវតា តર્ખណ និងស្រាទ្ធ ត្រូវបានប្រកាសថា “អក្សយ” មិនសាបសូន្យ។ ការងូតទឹកតាមកាលវិភាគពិសេស (ជាពិសេសខែជ្យេស្ឋ ពាក់កណ្តាលភ្លឺ រួមទាំងទសហរា) ត្រូវបាននិយាយថាលុបបាបជាច្រើនជាតិ; ការមើលលិង្គ “ទសាអស្វមេធេស” នាំឲ្យបរិសុទ្ធ; និងការស្តាប់/អានជំពូកនេះភ្ជាប់ទៅការទទួលបានព្រហ្មលោក។ ចុងក្រោយ វាអះអាងឡើងវិញពីស្ថានភាពសង្គ្រោះពិសេសរបស់កាសី និងការមិនគួរចាកចេញពីទីនោះពេលបានឈានដល់។
Adhyaya 3
Gaṇa-Preṣaṇa and the Establishment of Eponymous Liṅgas in Kāśī (गणप्रेषणं नामलिङ्गप्रतिष्ठा च)
អគស្ត្យ សួរ ស្កន្ទៈ អំពីរឿង “មិនធ្លាប់មាន” ទាក់ទងនឹង ព្រះព្រហ្មា និងអ្វីដែល ព្រះសិវៈ ធ្វើនៅពេល ព្រះព្រហ្មា ស្ថិតនៅ កាសី។ ស្កន្ទៈ ពន្យល់ថា ព្រះសិវៈ ព្រួយបារម្ភថា អំណាចអស្ចារ្យរបស់ កាសី ទាក់ទាញសត្វលោកឲ្យស្នាក់នៅទីនោះ ដល់ថ្នាក់រំខានដល់តួនាទីកាលវិភាគសកល។ ដូច្នេះ ព្រះសិវៈ ហៅកងគណៈ ហើយបញ្ជូនទៅ វារាណសី ដើម្បីសង្កេតសកម្មភាពរបស់ យោគិនី ព្រះអាទិត្យ (ភានុមាន) និងបទបញ្ជារបស់ ព្រះព្រហ្មា។ គណៈដែលមានឈ្មោះ ដូចជា សង្គុកកណ៌ និង មហាកាល មកដល់ កាសី ហើយពេលឃើញភាពរុងរឿងនៃទីក្រុង ពួកគេភ្លេចភារកិច្ចបន្តិច ដោយសារអំណាច “មោហិនី” (អំណាចបំភាន់/ទាក់ទាញ) របស់ កាសី។ ពួកគេបង្កើតលិង្គមានឈ្មោះ (សង្គុកកណ៌េស្វរ, មហាកាលេស្វរ) ហើយស្នាក់នៅទីនោះ។ អ្នកបេសកកម្មបន្ទាប់ៗ ដូចជា ឃន្តាកណ៌ មហោទរ ក្រុមប្រាំ និងក្រុមបួន ក៏ចូលកាសី បង្កើតលិង្គ និងទីកន្លែងពិធី (រួមទាំង ឃន្តាកណ៌-ហ្រាទ និងផលប្រយោជន៍ស្រាទ្ធ) ហើយនៅស្នាក់។ ជំពូកនេះសរសើរព្រះបូជាលិង្គថា លើសលប់ជាងទានធំៗ និងយជ្ញៈធំៗ ហើយផ្តល់វិធីសាស្ត្រអំពី លិង្គ-ស្នាន និងផលសម្អាតបាប។ វាពង្រីកទស្សនៈធម្មវិជ្ជាថា កាសី ជាទីដោះលែង ដែលការស្លាប់ក្លាយជាមង្គល និងការចងចាំពាក្យ “កាសី” ក៏មានគុណធម៌។ ចុងក្រោយ បន្តរៀបរាប់លិង្គមានឈ្មោះតាមគណៈ (ដូចជា តារេស/តារាកេស) និងលើកទឹកចិត្តឲ្យខិតខំ (ឧទ្យម) ទោះជាប្រឈមវាសនា (ទៃវ) ក៏ដោយ។
Adhyaya 4
कपर्दीश्वर-लिङ्ग-माहात्म्य एवं पिशाचमोचन-तीर्थ (Kapardīśvara Liṅga Māhātmya and the Piśāca-Mocana Tīrtha)
ស្កន្ទៈព្រះមហាបុរាណ ប្រាប់កុម្ភសម្ភវ (អគស្ត្យ) អំពីមហិមាខ្ពង់ខ្ពស់នៃលិង្គកបរឌីស្វរ។ លិង្គនេះស្ថិតនៅខាងជើងពីពិត្រីឥស និងមានការជីកអាងទឹកឈ្មោះ វិមលោទក ដែលការប៉ះទឹកអាចធ្វើឲ្យមនុស្សក្លាយជា “វិមល” គឺបរិសុទ្ធ។ ក្នុងត្រេតាយុគ អាសេតិកបាសុបត វាល្មីគី ប្រតិបត្តិពិធីថ្ងៃត្រង់យ៉ាងតឹងរឹង៖ លាបផេះ (ភស្មស្នាន), ចបបញ្ចាក្សរី, សមាធិរំលឹកព្រះសិវៈ និងដើរវង់ជុំជាមួយសូរស្រែកសក្ការៈ ក៏មានចម្រៀង ចង្វាក់ និងកាយវិការ។ គាត់ឃើញព្រេត/រាក្សសដ៏គួរភ័យ ដែលពន្យល់ថា កាលជាព្រាហ្មណ៍នៅប្រតិષ્ઠានលើគោទាវរី បានទទួលទាន “ទីរថប្រតិគ្រាហ” ដោយហេតុនោះធ្លាក់ជាព្រេតទុក្ខវេទនា នៅវាលស្ងួតកាច។ ព្រេតនិយាយថា តាមព្រះបញ្ជាព្រះសិវៈ ព្រេត និងអ្នកបាបធំមិនអាចចូលវារាណសីបាន ត្រូវនៅព្រំដែនភ័យខ្លាចគណៈសេវកព្រះសិវៈ ប៉ុន្តែការស្តាប់ព្រះនាមសិវៈពីអ្នកដំណើរធ្វើឲ្យបាបស្រាល និងអាចចូលបានបន្តិច។ វាល្មីគីដោយមេត្តា ប្រាប់វិធីសង្គ្រោះ៖ លាបវិភូទីលើថ្ងាសជាអាវុធការពារ បន្ទាប់មកងូតទឹកក្នុងវិមលោទក ហើយបូជាលិង្គកបរឌីស្វរ។ ដោយសញ្ញាផេះ ទេវតាទឹកមិនរារាំង; ព្រេតងូត និងផឹកទឹកហើយសភាពព្រេតរលាយ ទទួលរាងកាយទេវៈ។ គាត់ប្រកាសឈ្មោះទីរថថ្មី “ពិសាចមោចន” និងបញ្ជាក់អនុសាសន៍បូជាប្រចាំឆ្នាំថ្ងៃចន្ទ្រ ១៤ ខែមារគសីរ្សៈ ដោយងូតទឹក បិណ្ឌ-តរពណដល់បុព្វបុរស បូជា និងបរិច្ចាគអាហារ។ ផលស្រដីថា ការស្តាប់/អានរឿងនេះការពារពីភូត ព្រេត ពិសាច ចោរ និងសត្វព្រៃ ហើយល្អសម្រាប់បន្ធូរគ្រោះ “គ្រាហ” លើកុមារ។
Adhyaya 5
Gaṇa-pratiṣṭhita Liṅgas in Kāśī and Śiva’s Discourse on Non-Abandonment of Kāśī (Uttarārdha, Adhyāya 5)
ជំពូកនេះរៀបរាប់ជាបញ្ជីទីសក្ការៈក្នុងកាសី ដែលស្កន្ទៈបានរាយនាមលិង្គជាច្រើនដែលក្រុមគណៈ (gaṇa) បានបង្កើតឡើង។ ព្រះអង្គបញ្ជាក់ទីតាំងជាប់ទាក់ទងគ្នា ដូចជា ខាងជើងវិශ්វេឝ, ខាងត្បូងកេដារ, ជិតគុបេរ ឬនៅច្រកទ្វារខាងជើងក្នុងផ្ទះខាងក្នុង ហើយភ្ជាប់ផលស្រដៀង phalaśruti សម្រាប់ការមើលឃើញ (darśana) និងការថ្វាយបង្គំ (arcana)។ មានការលើកឡើងអំពី Piṅgalākheśa, Vīrabhadreśvara ដែលផ្តល់ “វីរ-សិទ្ធិ” និងការការពារនៅសមរភូមិ, Kirāteśa ផ្តល់ភាពមិនភ័យ, Caturmukheśvara ផ្តល់កិត្តិយសស្ថានសួគ៌, Nikuṃbheśvara ជួយឲ្យការងារជោគជ័យជិតគុបេរ, Pañcākṣeśa ឲ្យចងចាំជាតិមុន, Lāṅgalīśvara បំបាត់ជំងឺ និងនាំសម្បត្តិ, Virādheśvara បន្ធូរបាបកំហុស និង Āṣāḍhīśvara សម្អាតបាបជាមួយកំណត់ពេលធម្មយាត្រា។ ពាក់កណ្តាលក្រោយ ប្រែទៅជាព្រះសិវៈមានវាចារពិចារណា៖ កាសីជាជម្រកចុងក្រោយសម្រាប់អ្នកធុញទ្រាន់ដោយសំសារៈ ជា “រាងកាយទីក្រុង” វាស់តាម pañcakrośī ហើយសូម្បីតែការស្តាប់ ឬនិយាយពាក្យ “វារាណសី/កាសី/រុទ្រាវាស” ក៏អាចទប់ស្កាត់ការគំរាមកំហែងរបស់យមៈ។ ចុងក្រោយ មហាទេវៈបញ្ជា ព្រះគណេឝ ឲ្យទៅកាសីជាមួយអ្នកបម្រើ ដើម្បីធានាជោគជ័យមិនដាច់ និងបំបាត់ឧបសគ្គ បញ្ជាក់កាសីជាមជ្ឈមណ្ឌលពិធី-ទស្សនៈដ៏អស់កល្ប។
Adhyaya 6
विघ्नेशस्य मायाप्रवेशः — Vināyaka’s Disguise, Omens, and the Court of Divodāsa
ជំពូកនេះពិពណ៌នាព្រះស្កន្ទៈនិយាយអំពី វិនាយកៈ (វិឃ្នជិត/វិឃ្នេឝ) អនុវត្តព្រះបន្ទូលព្រះសិវៈ ដើម្បីជួយឲ្យកាសីផ្លាស់ប្តូរតាមព្រះឆន្ទៈ។ ព្រះអង្គចូលទៅវារាណសីយ៉ាងរហ័ស ហើយបំលែងខ្លួនជាព្រាហ្មណ៍ចាស់ អ្នកមើលនក្ខត្រ និងហោរា ដើរតាមទីក្រុង បកស្រាយសុបិន និងសញ្ញាព្រមាន ដើម្បីឲ្យប្រជាជនជឿជាក់។ មានការរាយនាមសុបិនអាក្រក់ និងសញ្ញាអពមង្គលជាច្រើន ដូចជា សូរ្យគ្រាស ចន្ទគ្រាស ការប្រឆាំងរបស់ភពផ្កាយ កន្ទុយផ្កាយ រញ្ជួយដី សត្វនិងដើមឈើបង្ហាញអពមង្គល និងទិដ្ឋភាពនៃការបាក់បែកទីក្រុង។ ដោយពាក្យពេចន៍ដែលគិតគូរយ៉ាងម៉ត់ចត់នេះ មនុស្សជាច្រើនត្រូវបានជំរុញឲ្យចាកចេញ បង្ហាញថាព្រះអំណាចអាចដំណើរការតាមប្រព័ន្ធចំណេះដឹងដែលសង្គមគោរព ដូចជា ការបកស្រាយសុបិន និងជ្យោតិષ។ បន្ទាប់មក រឿងរ៉ាវផ្លាស់ទៅកាន់ស្ត្រីក្នុងវាំង ដែលសរសើរ “ព្រាហ្មណ៍” នោះថាមានគុណធម៌ល្អឥតខ្ចោះ ហើយព្រះនាងលីឡាវតីណែនាំទៅព្រះបាទទិវោដាស។ ព្រះបាទទទួលដោយកិត្តិយស ហើយសួរជាសម្ងាត់អំពីស្ថានភាព និងអនាគត។ វិនាយកៈដែលលាក់ខ្លួន សរសើរព្រះរាជាដ៏ល្អប្រសើរ ហើយប្រាប់ថា ក្នុង ១៨ ថ្ងៃ នឹងមានព្រាហ្មណ៍មកពីភាគជើងមកដល់ ដែលគួរតែធ្វើតាមពាក្យណែនាំដោយមិនស្ទាក់ស្ទើរ។ ចុងក្រោយ បញ្ជាក់ថាទីក្រុងត្រូវបាននាំចូលក្រោមឥទ្ធិពលមាយា របស់វិនាយកៈ ហើយបន្តទៅសំណួររបស់អគស្ត្យៈអំពីការសរសើរព្រះសិវៈ និងនាម-រូបរបស់វិនាយកៈនៅកាសី។
Adhyaya 7
Dhūṇḍhi-Vināyaka Stuti and the Āvaraṇa-Map of Vināyakas in Kāśī (काश्याम् विनायकावरणवर्णनम्)
ជំពូកទី៧ បង្ហាញពិធីដ៏អស្ចារ្យនៃការចូលក្រុងវារាណសីរបស់ព្រះមហាទេវៈ ដោយមានក្រុមទេវតា រុទ្រ សិទ្ធ យក្ស គន្ធರ್ವ និងគិន្នរ មកអបអរសាទរ។ បន្ទាប់មក ព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូល ហើយស្រីកណ្ណ្ឋៈថ្វាយស្តុតិដល់ព្រះគណេសៈ ដោយលើកឡើងថា វិនាយកៈជាគោលការណ៍មូលហេតុដ៏លើសលប់ ជាអ្នកដកចេញ និងគ្រប់គ្រងឧបសគ្គ ហើយជាអ្នកធានាសិទ្ធិ (siddhi) សម្រាប់អ្នកមានភក្តី។ បន្ទាប់មក អត្ថបទបញ្ជាក់តួនាទីរបស់ ធូណ្ឌិ-វិនាយកៈ ក្នុងការអនុញ្ញាតឲ្យចូលកាសី និងរៀបរាប់វិធីបូជា៖ ងូតទឹកនៅម៉ណិករណិកា ថ្វាយមូដកៈ ធូប ចង្កៀង មាលា និងការអនុវត្តនៅថ្ងៃចតុរថី ជាពិសេស ម៉ាឃ-សុក្ល-ចតុរថី ព្រមទាំងយាត្រាប្រចាំឆ្នាំជាមួយការថ្វាយគ្រាប់ល្ង និងហោម។ ផលស្រដីបញ្ជាក់ថា ការសូត្រនៅជិតធូណ្ឌិ នាំឲ្យបាត់ឧបសគ្គ និងទទួលសេចក្តីសម្បូរបែប។ ចុងក្រោយ ជំពូកនេះបម្លែងទៅជាបញ្ជីភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋ៖ រាយនាមវិនាយកៈជាច្រើនតាមអាវរណៈ (រង្វង់ការពារ) និងទិសនានា ម្នាក់ៗមានមុខងារផ្ទាល់ដូចជា បំបាត់ភ័យ ការពារ ផ្តល់សិទ្ធិឆាប់រហ័ស និងទប់ស្កាត់កម្លាំងប្រឆាំង ដោយបង្ហាញកាសីជាផែនទីពិធីបូជាជាន់ៗដែលត្រូវបានការពារដោយរូបព្រះគណេសៈមាននាម។
Adhyaya 8
Pādodaka-Tīrtha and the Keśava Circuit in Kāśī (पादोदकतीर्थ-केशवपरिक्रमा)
ជំពូកទី៨ ត្រូវបានបង្ហាញជាសន្ទនា៖ ព្រះអគស្ត្យ សួរព្រះស្កន្ទអំពីព្រះសិវៈនៅមន្ទារា ហើយព្រះស្កន្ទឆ្លើយដោយនិទានរឿងអំពីកាសី ដែលបំផ្លាញអសុចិត្ដ។ ក្នុងនោះមានព្រះវិṣṇុបង្ហាញធម៌ថា កម្មពិធីត្រូវការខិតខំ ប៉ុន្តែផលពឹងផ្អែកលើព្រះជាម្ចាស់ជាសាក្សី និងជាអ្នកបង្កើតផល; ការធ្វើដោយការចងចាំព្រះសិវៈទើបសម្រេច ខណៈការធ្វើដោយគ្មានស្មរណៈ ទោះត្រឹមត្រូវក៏អាចបរាជ័យ។ បន្ទាប់មក ព្រះវិṣṇុចាកចេញពីមន្ទារាទៅវារាណសី ងូតនៅព្រំដែន/ចំណុចប្រសព្វនៃគង្គា ហើយបង្កើត/សម្គាល់ទីរហ្សៈ “បាទោទក-ទីរហ្សៈ”។ ជំពូករាយបញ្ជីដំណើរបរិក្រមា កេសវៈក្នុងកាសី ដោយមានអាទិកេសវៈ និងទីរហ្សៈជាច្រើន (សង្ខៈ ចក្រៈ គដា បទ្ម មហាលក្ខ្មី តារក្ស្យ នារទ ប្រាហ្លាទ អំបារីṣ និងផ្សេងៗ) ជាមួយពិធីស្នាន ផឹកបាទោទក ស្រាដ្ធ តર્ખណ និងទាន ហើយពណ៌នាគុណផលដូចជា ការសុទ្ធសាធ ការលើកតម្កើងបុព្វបុរស សម្បត្តិ សុខភាព និងផលនាំទៅមុខសេចក្តីមុក្ខ។ ចុងក្រោយ មានវចនៈរបស់ “សោគត” (អ្នកបួស/គ្រូ) បង្រៀនគុណធម៌សកល ដោយលើកអហിംសា ជាធម៌អធិក និងមេត្តាករុណា ជាគោលខ្ពស់។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយផលស្រុតិថា ការអាន ឬស្តាប់រឿងនេះ បំពេញបំណង ដូចព្រះវិṣṇុជាអ្នកបំពេញសេចក្តីប្រាថ្នា និងព្រះសិវៈជាអ្នក “សម្រេចតាមគំនិត”។
Adhyaya 9
पञ्चनदतीर्थप्रादुर्भावः (Origin and Merit of the Pañcanada Tīrtha)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះអគស្ត្យៈគោរពសរសើរព្រះស្កន្ទៈ និងសូមឲ្យព្រះអង្គបកស្រាយអំពីទីរថៈ «បញ្ចនដ» នៅកាសី—ហេតុអ្វីបានឈ្មោះដូច្នេះ ហេតុអ្វីបានជាសុទ្ធបរិសុទ្ធខ្ពស់បំផុត និងរបៀបដែលព្រះវិෂ្ណុស្ថិតនៅទីនោះ ខណៈដែលនៅលើសភាពលើសលប់។ ព្រះស្កន្ទៈឆ្លើយដោយបង្ហាញទស្សនៈអំពីព្រះដ៏អសារូប តែបង្ហាញខ្លួនបាន គាំទ្រសកលលោក តែឯករាជ្យ ហើយភ្ជាប់ទស្សនៈនោះជាមួយប្រវត្តិកំណើតទីរថៈ។ បន្ទាប់មកនិទានអំពីឥសីវេទសិរៈ អប្សរាស៊ុចី និងកំណើតក្មេងស្រីឈ្មោះ ធូតបាបា («អ្នកកំចាត់បាប») ដែលតបស្យារបស់នាងក្លាយជាមូលហេតុសំខាន់នៃភាពសក្ការៈអស្ចារ្យ។ ព្រះព្រហ្មប្រទានពរ ឲ្យទីរថៈរាប់មិនអស់ស្ថិតនៅក្នុងរាងកាយនាង បង្កើនអំណាចសម្អាតបាប។ ក្រោយមកជួបធម្មៈ កើតមានពាក្យបណ្តាសាទៅវិញទៅមក៖ ធម្មៈក្លាយជាទន្លេធម្មនដីដ៏ធំក្នុងអវិមុក្តៈ ខណៈធូតបាបាក្លាយជារូបដូចថ្មចន្ទ ដែលរលាយក្រោមពន្លឺចន្ទក្លាយជាទន្លេ បង្កើតទំនាក់ទំនងរវាងទឹកនិងសក្ការៈ។ ចុងជំពូកបញ្ជាក់វិធីបូជាអនុវត្ត៖ ងូតទឹកនៅបញ្ចនដ ធ្វើពិធីបិត្រឹ-តរពណៈ បូជាព្រះបិន្ទុមាធវៈ និងប្រើ/ផឹកទឹកបញ្ចនដ ដើម្បីសម្អាត។ ការធ្វើទាននៅបិន្ទុទីរថៈត្រូវបានពោលថា នាំឲ្យរួចផុតពីភាពក្រីក្រ ដោយបង្កើតផ្លូវបូជាដែលភ្ជាប់នឹងភូមិសាស្ត្រសក្ការៈនៃកាសី។
Adhyaya 10
Bindumādhava-Prādurbhāva at Pañcanada-hrada and the Kārtika/Ūrja Vrata Framework (बिंदुमाधवप्रादुर्भावः)
ជំពូកទី១០ ត្រូវបានរៀបចំជាការពន្យល់ប្រភពទីរថៈ និងជាសៀវភៅណែនាំវ្រតៈក្នុងសន្ទនាធម្មវិជ្ជា។ ស្កន្ទៈបើកប្រធានបទថា «ការប្រាកដរូបរបស់មាធវៈ» ហើយសន្យាថា ការស្តាប់ដោយសទ្ធានឹងបរិសុទ្ធយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ព្រះវិṣṇu (កេសវៈ) មកពីមន្ទរៈ ពិនិត្យកាសី និងសរសើរថា បញ្ចនទ-ហ្រទៈ (Pañcanada-hrada) បរិសុទ្ធលើសទាំងគំរូសកលនៃភាពបរិសុទ្ធ។ បន្ទាប់មក អស្កេត អគ្និបិន្ទុ មកជិត ថ្វាយស្តូត្រយូរ បង្ហាញព្រះវិṣṇu ថា លើសលប់ទាំងអស់ ប៉ុន្តែយាងចូលរូបដោយមេត្តាសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់។ គាត់សូមពរ ឲ្យព្រះអង្គស្ថិតនៅបញ្ចនទ-ហ្រទៈ ដើម្បីប្រយោជន៍សត្វលោក ជាពិសេសអ្នកស្វែងរកមោក្សៈ។ ព្រះវិṣṇu ទទួលពរ ប្រកាសថា កាសីមានអានុភាពពិសេសសម្រាប់មោក្សៈ ដោយការលះបង់រាងកាយ (tanū-vyaya) នៅទីនោះ ហើយទទួលពរទីពីរ ឲ្យទីរថៈមាននាម «បិន្ទុ-ទីរថៈ»; ការគោរព និងងូតទឹកនៅទីនោះ នាំទៅមោក្សៈ ទោះនៅឆ្ងាយ និងស្លាប់ក្រោយមកក៏ដោយ។ ផ្នែកចុងក្រោយ បង្ហាញវិន័យវ្រតៈ ការតិក/ឧរជៈ៖ ការគ្រប់គ្រងអាហារ ព្រហ្មចរិយៈ ការងូតទឹក ការថ្វាយប្រទីប ការយាមលើឯកាទសី សច្ចៈ ការគ្រប់គ្រងពាក្យ ការរក្សាបរិសុទ្ធ និងជម្រើសអត់អាហារជាចំណាត់ថ្នាក់។ វាត្រូវបានបង្ហាញជាគោលធម៌សីលធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យធម្មៈមាំមួន និងគាំទ្រចតុវರ್ಗៈ ដោយផ្តោតលើការមិនស្អប់ចំពោះព្រះដ៏អធិរាជ និងការអនុវត្តភក្តិជាបន្ត។
Adhyaya 11
बिंदुमाधव-तीर्थप्रभेदः तथा मणिकर्णिका-रहस्यं (Bindu-Mādhava’s Tīrtha-Forms and the Secret Greatness of Maṇikarṇikā)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយអគស្ត្យសួរពន្យល់បន្ថែម បន្ទាប់ពីបានស្តាប់រឿងបរិសុទ្ធនៃ Mādhava និងសិរីល្អនៃ Pañcanada។ ស្កន្ទៈឆ្លើយដោយបញ្ជូនព្រះបន្ទូលរបស់ Mādhava ដែលបានណែនាំដល់ឥសី Agnibindu តាមសំឡេង Bindu-Mādhava។ បន្ទាប់មកមានបញ្ជីរៀបចំជាចំណាត់ថ្នាក់៖ ព្រះវិṣṇុបង្ហាញអត្តសញ្ញាណជារូបរាងនានាតាមទីរថៈផ្សេងៗ (Keśava/Mādhava/Nṛsiṃha ជាដើម) ហើយពន្យល់ផលបុណ្យ៖ ការតាំងចិត្តក្នុងចំណេះដឹង (Jñāna-Keśava), ការការពារពី māyā (Gopī-Govinda), សម្បត្តិ និងសិរី (Lakṣmī-Nṛsiṃha), ការបំពេញបំណង (Śeṣa-Mādhava), និងសមិទ្ធិខ្ពស់ (Hayagrīva-Keśava)។ បន្ទាប់មកវាចូលទៅកាន់ការប្រៀបធៀបតម្លៃទីរថៈ ដោយលើកឡើងថា Kāśī មានអានុភាពលើសគេ ហើយបង្ហាញ “រាហស្យ” ថា នៅពេលថ្ងៃត្រង់ ទីរថៈជាច្រើនមករួមគ្នាតាមពិធីនៅ Maṇikarṇikā; ទាំងទេវតា ឥសី នាគ និងសត្វលោកផ្សេងៗក៏ចូលរួមក្នុងវដ្តពិធីនេះ។ អត្ថបទលើកសរសើរប្រសិទ្ធិភាព Maṇikarṇikā ថា ការធ្វើតិចតួច (prāṇāyāma មួយ, Gāyatrī មួយ, ឧបាសនាអគ្គិមួយ) ក៏ឲ្យផលគុណគុណច្រើន។ Agnibindu សួរអំពីព្រំដែន Maṇikarṇikā; ព្រះវិṣṇុពណ៌នាព្រំដែនដោយសញ្ញាសម្គាល់ (តំបន់ Haricandra, Vināyaka) ហើយណែនាំទីរថៈជិតខាង និងផលរបស់វា។ បន្ទាប់មកមានការសមាធិឃើញ Maṇikarṇikā ជាទេវី មានលក្ខណៈរូបសញ្ញា ព្រមទាំងមន្ត្រ និងវិធីអនុវត្ត (japa និង homa តាមសមាមាត្រ) ដើម្បីបំណងមោក្ខ។ ចុងក្រោយបន្តរាយនាមស្ថានបរិសុទ្ធជិតខាង (Śiva-liṅga, tīrtha, រូបការពារ) ហើយបញ្ចប់ដោយផ្លស្រដីថា អ្នកអាន ឬស្តាប់រឿង Bindu-Mādhava ដោយសទ្ធា នឹងទទួលបាន bhukti និង mukti។
Adhyaya 12
Kapilā-hrada / Kapiladhārā Māhātmya and Pitṛ-tarpaṇa Phala (कपिलाह्रद–कपिलधारामाहात्म्य तथा पितृतर्पणफल)
អគស្ត្យ សូមឲ្យស្កន្ទៈពណ៌នាលម្អិតអំពីការប្រមូលផ្តុំដ៏ទេវីយ៍នៅកាសី៖ ព្រះសិវៈ (វ្រឹសធ្វជ) ត្រូវបានគោរពតាមពិធីការ ដោយមានព្រះវិស្ណុ ព្រះព្រហ្ម រាវិ (ព្រះអាទិត្យ) គណៈ និងយោគិនី ចូលរួម។ ស្កន្ទៈពណ៌នាអំពីវិន័យនៃសភា—ការក្រាបបង្គំ ការរៀបចំអាសនៈ និងព្រះពរ—ហើយព្រះសិវៈបញ្ជាក់ធម៌ ដោយលួងលោមព្រះព្រហ្មអំពីការប្រព្រឹត្ត និងទោសធ្ងន់ចំពោះការប្រមាថព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងអានុភាពបរិសុទ្ធនៃការតាំងសិវលិង្គ។ រាវិពន្យល់ថា ខ្លួនបានរង់ចាំក្រៅកាសីដោយវិន័យ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទិវោទាស ហើយព្រះសិវៈបកស្រាយថា នេះជាផ្នែកនៃការគ្រប់គ្រងទេវីយ៍។ បន្ទាប់មកមានប្រភពទីរថៈសំខាន់៖ គោទេវីប្រាំមកពីគោលោក ទឹកដោះរបស់ពួកនាងក្លាយជាបឹង ដែលព្រះសិវៈដាក់នាមថា កពិលាហ្រទៈ បង្កើតទីរថៈឧត្តម។ ពិត្រាទេវីលេចឡើង សុំពរ ហើយព្រះសិវៈប្រកាសច្បាប់ស្រាទ្ធ និងការបូជាពിണ្ឌនៅទីនេះ ដោយសន្យាការពេញចិត្តអក្សយៈ ជាពិសេសពេលគូហូ/សោម និងថ្ងៃអមាវាស្យា។ ទីរថៈនេះមាននាមជាច្រើន ដូចជា មធុស្រវា ក្សីរនីរាធិ វ្រឹសភធ្វជ-ទីរថៈ គដាធរ ពិត្រ-ទីរថៈ កពិលធារា និងសិវគយា ហើយអនុគ្រោះត្រូវបានពង្រីកដល់អ្នកស្លាប់គ្រប់ប្រភេទ។ ចុងបញ្ចប់មានរូបភាពនៃការរៀបចំពិធី និងផលស្រុតិថា ការស្តាប់ ឬសូត្ររឿងនេះ បំផ្លាញបាបធំៗ និងនាំទៅសិវ-សាយុជ្យៈ ដោយភ្ជាប់ទៅប្រពៃណី “កាសី-ប្រវេស” ជប-អខ្យាន។
Adhyaya 13
अध्याय १३ — ज्येष्ठेश्वर-निवासेश्वर-जयगीषव्येश्वर-माहात्म्य एवं जयगीषव्य-स्तोत्र
អគស្ត្យ សួរ ស្កន្ទៈ អំពីព្រះរុងរឿងនៃ កាសី និងព្រះសិវៈប្រតិបត្តិនៅ តារាការ (កាសី)។ ស្កន្ទៈនិទានអំពីយោគី-ឥសី ជៃគីសវ្យៈ ដែលកាន់និយមដ៏តឹងរឹងថា មិនបរិភោគឬផឹកទេ រហូតដល់បានឃើញម្ដងទៀត ព្រះបាទកមលរបស់ព្រះសិវៈដែលមាន “វិសម-ឥក្សណ” (ភ្នែកបី/ភ្នែកពិសេស) ហើយថា អាហារដែលទទួលដោយគ្មានទស្សនៈនោះ គឺខ្វះសុចរិតធម៌។ ព្រះសិវៈដឹងតែឯង ហើយបញ្ជូន នន្ទិន ទៅរូងភ្នំស្រស់ស្អាត ដើម្បីនាំអ្នកបូជាកម្ម; នន្ទិនប៉ះដោយ “លីឡា-កមល” ដ៏ទេវីយ៍ ឲ្យអ្នកតាបសរស់ឡើង និងមានកម្លាំង ហើយនាំទៅជួបព្រះសិវៈ និងគោរី។ ជៃគីសវ្យៈថ្វាយស្តូត្រព្រះសិវៈយ៉ាងវែង ដោយរាយនាមគុណនាមទេវៈ និងបង្ហាញសរណាគតិដាច់ខាតចំពោះ មហាទេវៈ។ ព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានពរ៖ ការជិតស្និទ្ធមិនដាច់, ការស្ថិតនៅជានិច្ចនៅលិង្គដែលជៃគីសវ្យៈបានបង្កើត, និងការបង្រៀនយោគៈឲ្យក្លាយជាគ្រូយោគៈឆ្នើម; ស្តូត្រនេះត្រូវប្រកាសថា បំបាត់បាបធំៗ និងបង្កើនបុណ្យនិងភក្តី។ ជំពូកនេះក៏បង្ហាញភូមិសាស្ត្រពិធីបូជានៃកាសី៖ កំណើតលិង្គស្វ័យបង្ហាញ ជ្យេស្ឋេស្វរ និង ជ្យេស្ឋា គោរី ជិត ជ្យេស្ឋ-វាពី, ការណែនាំយាត្រាធំ (ថ្ងៃចតុរទសី ខាងសុក្លា ខែជ្យេស្ឋ, ថ្ងៃចន្ទ, នក្សត្រ អនុរាធា), ពិធីបុណ្យខែជ្យេស្ឋជាមួយការយាមរាត្រី, ផលប្រយោជន៍ស្រាទ្ធនៅ ជ្យេស្ឋ-ស្ថាន, និងការដាក់ឈ្មោះក្រោយថា និវាសេស (លិង្គទីលំនៅស្វ័យបង្កើតរបស់ព្រះសិវៈ)។ ផលស្រុតិបញ្ចប់ថា ការស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ នាំឲ្យរួចផុតពីបាប និងបានការពារពីទុក្ខវេទនា។
Adhyaya 14
काशीमाहात्म्ये ब्राह्मणसमागमः, लिङ्गप्रतिष्ठा, अविमुक्तमोक्षोपदेशश्च (Kāśī-Māhātmya: Assembly of Brāhmaṇas, Liṅga Foundations, and the Avimukta Teaching on Liberation)
អគស្ត្យ សួរ ស្កន្ទៈ អំពីអ្វីដែលបានកើតឡើងនៅ «ជ្យេឋ្ឋស្ថាន» ដ៏មានបុណ្យខ្លាំង ដែលព្រះអម្ចាស់ស្រឡាញ់។ ស្កន្ទៈពណ៌នាថា ពេលព្រះសិវៈទៅមណ្ឌរា ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកបោះបង់វាលស្រែដែលរស់ដោយសេដ្ឋកិច្ចក្សេត្របរិសុទ្ធ បានជីកស្រះស្អាតឈ្មោះ ដណ្ឌខាតា ហើយដំឡើង មហាលិង្គ ជាច្រើនជុំវិញស្រះ ដោយរក្សាវិន័យសៃវៈ—លាបវិភូទី ពាក់រុទ្រាក្សៈ បូជាលិង្គ និងសូត្រ «សតរុទ្រីយ»។ ពេលឮថាព្រះសិវៈត្រឡប់មកវិញ ព្រះព្រាហ្មណ៍ជាច្រើនមកទស្សនាព្រះពីទីរថៈ/គុណ្ឌៈជាច្រើន ដូចជា មណ្ឌាគិនី ហំសទីរថៈ កបាលមោចនៈ ឫណមោចនៈ វៃតរ៉ណី លក្ស្មីទីរថៈ ពិសាចមោចនៈ ជាដើម ហើយប្រមូលផ្តុំលើច្រាំងគង្គា ជាមួយបូជាផ្កា និងស្តូត្រមង្គល។ ព្រះសិវៈប្រទានការលួងលោម និងបង្ហាញធម្មៈថា កាសីគឺ «ក្សេមមូរតិ» និង «និរវាណនគរី»; ការចងចាំពាក្យ «កាសី» ដូចមន្ត គឺការពារ និងបម្លែងចិត្ត។ ព្រះអម្ចាស់សរសើរអ្នកស្រឡាញ់កាសី ប្រាប់ឲ្យប្រយ័ត្នអ្នករស់នៅកាសីដោយគ្មានភក្តិ ហើយប្រទានពរ៖ ព្រះមិនបោះបង់កាសី; អ្នកបូជាគួរមានភក្តិមិនរអាក់រអួល និងស្នាក់នៅកាសីជានិច្ច; ហើយសាន្និធ្យព្រះសិវៈស្ថិតនៅក្នុងលិង្គដែលអ្នកស្រឡាញ់បានដំឡើង។ បន្ទាប់មកមានសីលធម៌សម្រាប់អ្នកស្នាក់នៅ—បម្រើ បូជា សម្របសម្រួលខ្លួន ទាន មេត្តា ពាក្យមិនបង្កគ្រោះ—និងលទ្ធផលកម្មសម្រាប់អំពើខុស រួមទាំងស្ថានភាពកណ្ដាលដ៏តឹងរ៉ឹង «រុទ្រ-ពិសាច» មុនបានដោះលែង។ ចុងក្រោយ អវិមុក្តៈសន្យាពិសេស៖ អ្នកស្លាប់ទីនោះមិនធ្លាក់នរក; ព្រះសិវៈប្រទាន តារក-ព្រហ្ម នៅពេលចាកចេញ; ទានតិចក៏បានបុណ្យធំ; ការសូត្រ និងបង្រៀនរឿងសម្ងាត់នេះ លាងបាប និងនាំទៅលោកព្រះសិវៈ។
Adhyaya 15
Jyeṣṭhasthāna Liṅga-Catalog and the Origins of Kaṇḍukeśvara & Vyāghreśvara
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយស្កន្ទៈមានព្រះវាចាទៅកាន់កុម្ភជៈ ដោយរាយនាមលិង្គជាច្រើននៅជុំវិញជ្យេṣ្ឋេស្វរ ក្នុងជ្យេṣ្ឋស្ថាន ហើយបញ្ជាក់ថា ពួកវាជារូបសក្ការៈបរិសុទ្ធ អាចប្រទានសិទ្ធិ និងសម្អាតបាប។ លិង្គខ្លះត្រូវបានលើកឡើងជាពិសេស៖ បារាសារេស្វរ ឲ្យបាន «ចំណេះដឹងបរិសុទ្ធ» ត្រឹមតែបានទស្សនា; ម៉ាណ្ឌវ្យេស្វរ បំបាត់ការភាន់ច្រឡំក្នុងបញ្ញា; ជាបាលីស្វរ ការពារកុំឲ្យធ្លាក់ក្នុងទុರ್ಗតិ; និងអាទិត្យដែលសុមន្តុបានស្ថាបនា ដែលការទស្សនាអាចបន្ធូរជំងឺគុṣ្ឋ (ជំងឺស្បែក)។ បន្ទាប់មកអត្ថប្រយោជន៍ទូទៅត្រូវបានបញ្ជាក់ថា ការចងចាំ ទស្សនា ប៉ះ សក្ការៈ ការគោរព និងការសរសើរលិង្គទាំងនេះ បង្ការ «កលុṣ» ឬស្នាមមិនបរិសុទ្ធផ្លូវធម៌-វិញ្ញាណ។ បន្ទាប់មានរឿងកំណើតទី១៖ ពេលព្រះសិវា/ទេវីលេងបាល់ (កណ្ឌុក) ក្បែរជ្យេṣ្ឋស្ថាន មានសត្រូវពីរចូលមកចង់ចាប់យកនាង តែព្រះដ៏សព្វជ្ញាបានដឹង ហើយបាល់នោះបានវាយបំផ្លាញពួកគេ បន្ទាប់មកបម្លែងជាលិង្គ «កណ្ឌុកេស្វរ» ដែលត្រូវពិពណ៌នាថា ជាអ្នកដកហូតទុក្ខវេទនា និងជាទីស្ថិតនៅជានិច្ចរបស់ទេវីសម្រាប់អ្នកសក្ការៈ។ រឿងទី២នៅដណ្ឌខាតាទីរថៈ៖ អ្នកអាក្រក់ម្នាក់គ្រោងបំផ្លាញកម្លាំងទេវតា ដោយសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ (ព្រោះវេដ-យជ្ញា ជាអាហារកម្លាំងទេវតា)។ គេបន្លំខ្លួនវាយប្រហារអស្កេតិក រហូតដល់យប់សិវរាត្រី អ្នកបូជាដ៏ស្មោះត្រង់ម្នាក់ត្រូវបានការពារ; ព្រះសិវាបង្ហាញរូបពាក់ព័ន្ធនឹងខ្លា ហើយកើតមានលិង្គ «វ្យាឃ្រេស្វរ»។ ផលបញ្ជាក់ថា ការចងចាំលិង្គនេះឲ្យឈ្នះពេលវិបត្តិ ការពារពីចោរ និងសត្វព្រៃ និងប្រទានភាពមិនភ័យ។ ចុងក្រោយបាននិយាយថា «ឧតជេស្វរ» ស្ថិតខាងលិចវ្យាឃ្រេស្វរ ក៏កើតឡើងដើម្បីការពារអ្នកសក្ការៈដែរ។
Adhyaya 16
ज्येष्ठेश्वरपरिसर-लिङ्गकुण्डवर्णनम् / Mapping of Liṅgas, Kuṇḍas, and Protective Deities around Jyeṣṭheśvara
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយស្កន្ទៈរៀបរាប់លិង្គរងៗជុំវិញជ្យេឋេស្វរ តាមទិស និងចម្ងាយ ដើម្បីបង្កើតផ្លូវធម្មយាត្រាដែលអនុវត្តបាន។ មានអប្សរាសេស្វរ និងអប្សរាស-កូបា (ទឹកសោភាគ្យ-ឧទក) ដែលបញ្ជាក់ថា ការងូតទឹក និងទស្សនៈអាចជួយជៀសវាងអពមង្គល។ បន្ទាប់មកមានកុកកុតេស និងវាពីជិតៗ ដែលផ្លែផលគឺការកើនឡើងក្នុងគ្រួសារ; ពិតាមហេស្វរ នៅច្រាំងជ្យេឋ-វាពី ត្រូវបានកំណត់ជាកន្លែងស្រាទ្ធ ដើម្បីបំពេញចិត្តបិត្រ; ហើយកដាធរេស្វរ ផ្តល់ការពេញចិត្តដល់បិត្រ។ បន្ទាប់មកជំពូកប្ដូរទៅកន្លែងពាក់ព័ន្ធនាគ៖ វាសុកីស្វរ និងវាសុកី-កុណ្ឌ បញ្ជាឱ្យស្នាន/ទាន និងលើកឡើងថ្ងៃនាគ-បញ្ចមី ជាចំណុចប្រតិទិនសម្រាប់ការពារ ពីភ័យពស់ និងពុល; តក្សកេស្វរ និងតក្សក-កុណ្ឌ បន្តប្រធានបទការពារ។ បន្ទាប់មានវាលភៃរវៈ កបាលីភៃរវ ជាអ្នកដកភ័យសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ភក្តី ហើយនិយាយថា វិទ្យា-សិទ្ធិអាចសម្រេចក្នុង៦ខែ; ចណ្ឌីមហាមុណ្ឌា ត្រូវបូជាដោយបលិ និងអំណោយ ដោយធម្មយាត្រាមហាអഷ്ടមី នាំឲ្យកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងសម្បត្តិ។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាអំពីចំណុចទឹក៖ ចតុះសាគរ-វាពិកា និងលិង្គ៤ ដែលដាក់ដោយសមុទ្រ; វ្រឹសភេស្វរ (ដំឡើងដោយវ្រឹសភៈរបស់ហរ) សន្យាមុក្កតិដោយទស្សនៈក្នុង៦ខែ។ គន្ធរវេស្វរ និងកុណ្ឌរបស់វា ភ្ជាប់នឹងការថ្វាយ និងការរីករាយ “ជាមួយគន្ធរវ”; ករកោតេស្វរ និងករកោត-វាពី នាំឲ្យកិត្តិយសនៅនាគលោក និងអ免ពីពុល។ លិង្គបន្ថែម—ធុំធុម៉ារីស្វរ (ដោះភ័យពីសត្រូវ), ពុរូរាវេស្វរ (ផ្តល់បុរុសារថ៤), និងសុប្រតីកេស្វរ (កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងកម្លាំង ជាប់នឹងបឹងធំ)—បន្តផ្លូវធម្មយាត្រា។ ចុងក្រោយបន្ថែមអង្គការពារ៖ វិជ័យភៃរវី នៅទ្វារខាងជើង និងគណៈ ហ៊ុនដណា-ម៊ុនដណា ជាអ្នកបំបាត់ឧបសគ្គ; ទស្សនៈរបស់ពួកគេនាំសុខមង្គល។ បន្ទាប់ជំពូកបញ្ចូលរឿងព្រេងនៅច្រាំងវរាណា អំពីមេណា ហិមវាន និងសមណម្នាក់ដែលរាយការណ៍ពីវីશ્વេស្វរ និងសំណង់អស្ចារ្យដោយវិશ્વកರ್ಮា ហើយបញ្ចប់ដោយផលស្រុតិថា ការស្តាប់មហិមា នាំទៅកាន់លោកសិវៈ និងលាងបាប។
Adhyaya 17
Ratneśvara-liṅga Prādurbhāva and Māhātmya (रत्नेश्वरलिङ्ग-प्रादुर्भाव-माहात्म्य)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយអគស្ត្យ សូមស្កន្ទៈពន្យល់អំពីប្រភព និងមហិមារបស់ មហាលិង្គ «រត្នេស្វរ» នៅកាសី។ ស្កន្ទៈប្រាប់ថា ហិមវានបានប្រមូលកម្រងរ៉ត្នៈជាច្រើន ដើម្បីបូជាដល់ពារវតី ហើយកម្រងរ៉ត្នៈនោះបានក្លាយជាមូលដ្ឋានឲ្យលិង្គភ្លឺរលោងបង្កើតដោយគ្រឿងអលង្ការ បង្ហាញខ្លួនដោយខ្លួនឯង។ ការទស្សនាលិង្គនេះត្រូវបានសរសើរថា ផ្តល់ «ជ្ញានរ៉ត្នៈ» គឺប្រាជ្ញាដូចគ្រឿងអលង្ការ។ ព្រះសិវៈ និងពារវតីមកដល់ទីនោះ; ពារវតីសួរអំពីរូបរាងជ្រៅជាប់ដី និងពន្លឺដ៏ខ្លាំង។ ព្រះសិវៈបកស្រាយន័យ និងដាក់នាមថា «រត្នេស្វរ» ជាការបង្ហាញរបស់ព្រះអង្គមានអานุភាពពិសេសនៅវារាណសី។ ពួកគណៈ ដូចជា សោមនន្ទិន សាងសង់ប្រាសាទមាសយ៉ាងរហ័ស ហើយអត្ថបទលើកឡើងថា ការសាងសង់ស្ថានបូជា និងការតាំងលិង្គ ទោះធ្វើដោយកម្លាំងតិច ក៏បង្កើតបុណ្យធំ ដោយសារកាសីមានសក្ដានុពលបុណ្យខ្លាំង។ បន្ទាប់មកមានរឿងឧទាហរណ៍៖ នារីរាំ កលាវតី រាំបូជានៅថ្ងៃសិវរាត្រី ដោយសិទ្ធិសិល្បៈជាភក្តី នាងបានកើតជាព្រះនាងគន្ធರ್ವ រត្នាវលី។ នាងរក្សាវ្រតៈទស្សនារត្នេស្វរ រៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយទទួលពរ ថាគូស្វាមីអនាគតនឹងស្របនឹងនាមដែលទេវតាបង្ហាញ។ មានវគ្គមួយទៀតនិយាយពីទុក្ខវេទនា និងការសង្គ្រោះតាមទឹកបរិសុទ្ធ/ទឹកលាងព្រះបាទ (ចរណោទក) របស់រត្នេស្វរ ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាឱសថសកលសម្រាប់អ្នកមានសទ្ធា។ ការស្តាប់រឿងនេះត្រូវបានសន្យាថា បន្ធូរទុក្ខព្រោះការបែកចេញ និងវិបត្តិផ្សេងៗ ដោយផ្តល់ការការពារ និងការលួងលោម។
Adhyaya 18
कृत्तिवासेश्वर-प्रादुर्भावः तथा हंसतीर्थ-माहात्म्यम् (Origin of Kṛttivāseśvara and the Glory of Haṃsatīrtha)
ជំពូកទី១៨ ក្នុងអវិមុក្ត-ក្សេត្រ ព្រះស្កន្ទប្រាប់ព្រះអគស្ត្យអំពីព្រឹត្តិការណ៍អស្ចារ្យដែលបំផ្លាញបាបធំៗ៖ កាជាសុរ កូនមហិષាសុរ មកបង្ករំខានពិភពលោក។ ព្រះសិវៈប្រឈមមុខ ហើយចាក់អសុរនោះដោយត្រីសូលា ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកក្លាយជាសន្ទនាធម្មៈ៖ កាជាសុរទទួលស្គាល់អធិភាពព្រះសិវៈ និងសុំពរ។ អសុរសុំឲ្យស្បែក (ក្រឹត្តិ) របស់ខ្លួនក្លាយជាខោអាវអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះសិវៈ ដូច្នេះព្រះអង្គមាននាម “ក្រឹត្តិវាស”។ ព្រះសិវៈអនុមោទនាហើយបន្ថែមការសក្ការៈ ដោយបង្កើតលិង្គនៅកន្លែងដែលរាងកាយអសុរធ្លាក់—“ក្រឹត្តិវាសេស្វរ”—លិង្គលេចធ្លោក្នុងកាសី និងបំផ្លាញបាបធំៗ។ ជំពូកនេះរៀបរាប់ផលបុណ្យនៃការបូជា ការសូត្រស្តូត្រ ការទស្សនាឡើងវិញ និងវិន័យពិសេស (យាមរាត្រី និងអាហារតិច/អត់អាហារ នៅមាឃ ក្រឹෂ್ಣ ចតុរទសី; ពិធីបុណ្យនៅចៃត្រ សុក្ល បញ្ចទសី)។ កន្លែងដែលដកត្រីសូលាចេញក្លាយជាគុណ្ឌៈ និងជាទីរថៈ សម្រាប់ងូតទឹក និងបិត្រឹ-តរពណា។ អព្ភូតហេតុទីពីរបង្កើត “ហಂសទីរថៈ”៖ ក្នុងពិធីបុណ្យ បក្សីប្រយុទ្ធធ្លាក់ចូលគុណ្ឌៈ ហើយត្រូវបំលែងភ្លាមៗ (ក្អែកក្លាយជាបក្សីដូចហង្ស) បង្ហាញការសម្អាតបាបភ្លាម។ ចុងក្រោយមានបញ្ជីទីសក្ការៈជុំវិញហંសទីរថៈ/ក្រឹត្តិវាស—លិង្គ ភೈរវី ទេវី វេតាលា នាគ និងគុណ្ឌៈព្យាបាល—ជាវដ្តីបរិសុទ្ធដែលមានផលប្រយោជន៍ផ្សេងៗ ហើយស្តាប់ប្រភពរឿងនេះនាំមកសុភមង្គលដូចការទស្សនាលិង្គ។
Adhyaya 19
Catalogue of Kāśī Liṅgas and Imported Tīrtha Potencies (लिङ्ग-तीर्थ-समाहारः)
ស្កន្ទៈបង្រៀនអគស្ត្យអំពីលិង្គជាច្រើននៅកាសី ដែលអ្នកស្វែងរកដោយវិន័យបម្រើដើម្បីទទួលមោក្សៈ។ ជំពូកនេះមានរបៀបរាយនាម៖ នន្ទិនរាយការណ៍ដល់ព្រះសិវៈអំពីស្ថានបូជាដ៏អស្ចារ្យ និងការផ្ទេរ ឬការបង្ហាញខ្លួននៃលិង្គ និងអំណាចទីរថៈជាច្រើនមកកាសី។ មានការបញ្ជាក់ទីតាំងជាមួយទិសដៅ និងសញ្ញាសម្គាល់ជិតខាង (ដូចជា វិនាយកៈ កុណ្ឌៈ និងតំបន់នានា) ហើយរាល់ទីកន្លែងភ្ជាប់ជាមួយពលៈ—បំផ្លាញបាប ទទួលសិទ្ធិ ជ័យជម្នះ ភាពមិនភ័យខ្លាចក្នុងកាលីយុគ ការជៀសវាងកំណើតអាក្រក់ ឬការទៅដល់លោកព្រះសិវៈ។ គោលលទ្ធិសំខាន់គឺ “ការរួមបញ្ចូលសក្ការៈ”៖ ការធ្វើកិច្ចនៅកាសីតាមសមមូលមូលដ្ឋាន ត្រូវបាននិយាយថាបានបុណ្យគុណគុណគុណលើសក្សេត្រឆ្ងាយៗ ដូចជា កុរុក្សេត្រ នៃមិសៈ ប្រភាសៈ និងឧជ្ជយិនី។ រឿងរ៉ាវលើកតម្កើងអវិមុក្ត និងមហាទេវ-លិង្គ ជាមូលដ្ឋាននៃអត្តសញ្ញាណកាសីជាវាលមោក្សៈ ហើយពិពណ៌នាព្រះអាទិទេវការពារ និងភាពបរិសុទ្ធអចិន្ត្រៃយ៍របស់ទីក្រុងតាមវដ្តកាលសកល។
Adhyaya 20
काश्यां क्षेत्ररक्षादेवी-व्यवस्था तथा विशालाक्षी-ललिता-आदि तीर्थमाहात्म्य (Kāśī’s Protective Goddess Network and the Māhātmya of Viśālākṣī, Lalitā, and Related Tīrthas)
អធ្យាយ ២០ ត្រូវបានបង្ហាញជាសំណួររបស់អគស្ត្យ ទៅកាន់កាត្យាយនេយ/វង្សនន្ទិន អំពីទេវតានារីណាខ្លះត្រូវបានដាក់តាំងនៅទីណា ដើម្បីការពារ «អវិមុក្ត» ក្នុងកាសី និងតាមព្រះបញ្ជាណាដែលបានតែងតាំង។ ស្កន្ទៈឆ្លើយដោយរៀបរាប់បណ្តាញទេវី និងទីរថៈក្នុងវារាណសី តាមលំដាប់ទីតាំង ចាប់ពីវិសាលាក្សី ដែលស្ថិតជាប់ទំនាក់ទំនងនឹងគង្គា និងវិសាលាទីរថៈ។ ក៏មានវិន័យបូជាដូចជា អាហារប្រកាន់ព្រ័ត្រ ការយាមរាត្រី និងការផ្តល់អាហារដល់កុមារី ១៤ នាក់ នៅថ្ងៃតិថិជាក់លាក់ ដើម្បីភ្ជាប់គុណផលនៃការស្នាក់នៅកាសី។ បន្ទាប់មក អធ្យាយនាំទៅកាន់លលិតាទីរថៈ និងលលិតាទេវី ហើយបន្តទៅវិશ્વភុជា ដែលលើកសរសើរពិសេសការធ្វើធម្មយាត្រានវរាត្រ។ បណ្ដុំរូបការពារផ្សេងៗត្រូវបានរៀបរាប់ដូចជា វារាហី សិវទូទី អៃន្ទ្រី កೌមារី មាហេស្វរី នារាសിംហី ប្រាហ្មី នារាយណី និងគោរី/សៃលេស្វរី។ ក៏មានទីកន្លែងពិសេសៗដូចជា ចិត្រឃណ្ដា និងពិធីបុណ្យពាក់ព័ន្ធ និគដភញ្ជនី ដែលមានន័យដោះស្រាយចំណង និងអម្រឹតេស្វរី ដែលសម្គាល់និមិត្តរូបអមតៈ។ អធ្យាយក៏ពន្យល់អំពីសិទ្ធលក្ស្មី និងមហាលក្ស្មី-ពីឋៈ ជាមួយការពិភាក្សាអំពីសម្បត្តិ និងសិទ្ធិ ហើយរៀបរាប់ត្រីសមាសការពារដ៏ខ្លាំង៖ ចរមមុណ្ឌា មហារុណ្ឌា និងចាមុណ្ឌា។ ចុងក្រោយ ដាក់ស្វប្នេស្វរី/ទុರ್ಗា ជាអ្នកការពារផ្នែកខាងត្បូង និងបង្ហាញថាការបូជាគឺជាគន្លឹះសីលធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនមានស្ថិរភាព និងរក្សាបរិសុទ្ធភាពនៃក្សេត្រ។
Adhyaya 21
Durgā-nāma-niruktiḥ and Kālarātrī’s Mission against the Asura Durga (Durga-Daitya)
អគស្ត្យ សួរ ស្កន្ទៈ ឲ្យពន្យល់ថា ព្រះមាតា ត្រូវបានហៅថា «ទុರ್ಗា» ដោយហេតុអ្វី និងគួរបូជានាងនៅកាសីយ៉ាងដូចម្តេច។ ស្កន្ទៈ និទានរឿងកំណើតមួយអំពី អសុរ ឈ្មោះ ទុರ್ಗា ដែលធ្វើតបស្យាខ្លាំង រហូតគ្រប់គ្រងលោកទាំងបី បំផ្លាញការសិក្សាវេទ ការធ្វើយជ្ញ និងសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម។ ភាពចលាចលទាំងសកល និងទីក្រុង ត្រូវបានបង្ហាញថាជាសញ្ញានៃ អធម្ម ហើយស្កន្ទៈ បង្រៀនធម៌អំពីសមតុល្យចិត្ត និងធៃរយៈ ក្នុងសុខ និងទុក្ខ។ ពេលទេវតាបាត់អធិបតេយ្យ ពួកគេយកជម្រកនៅព្រះមហេស្វរ។ ព្រះទេវី ត្រូវបានជំរុញឲ្យបំផ្លាញអសុរ ហើយនាងផ្ញើ កាលរាត្រី ជាទូត។ កាលរាត្រី ផ្តល់ឱសានវាទដ៏មានរបៀប៖ សង្រ្គោះត្រីលោកឲ្យឥន្ទ្រ និងស្តារពិធីវេទ ឬទទួលផលវិបាក។ ពេលអសុរ ចង់ចាប់នាង នាងបង្ហាញអានុភាពដ៏លើសលប់ ដុតកងទ័ព និងបំបាត់ការវាយប្រហារ; បន្ទាប់មកព្រះទេវី បង្កើតសក្តិជាច្រើន ដើម្បីទប់ទល់កងអសុរ បង្ហាញការការពារទេវីជាអធិបតេយ្យវិញ្ញាណ និងការស្តារតុល្យភាពពិធី-ធម៌។
Adhyaya 22
Vajrapañjara-stuti and the Naming of Durgā (वज्रपंजर-स्तुति तथा दुर्गानाम-प्रादुर्भावः)
អធ្យាយនេះចាប់ផ្តើមដោយអគស្ត្យសួរស្កន្ទៈអំពីនាម និងចំណាត់ថ្នាក់នៃឥទ្ធិពលសក្តិដ៏អធិបតី ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអុមា (ឧមា) ក្នុងរូបកាយ។ ស្កន្ទៈឆ្លើយដោយរាយបញ្ជីនាមសក្តិជាច្រើនយ៉ាងវែង ដើម្បីបង្ហាញផែនទីនៃអំណាចសាក្តៈ និងភារកិច្ចរបស់ព្រះមាតា។ បន្ទាប់មកមានព្រឹត្តិការណ៍សង្គ្រាមធម៌៖ អសុរាដ៏ខ្លាំងឈ្មោះ «ទុរគ» វាយប្រហារព្រះនាងដោយអាវុធដូចព្យុះ និងបម្លែងរាងជាដំរី ក្របី និងរាងមានដៃច្រើន។ ព្រះនាងប្រឆាំងដោយអាវុធទេវៈយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ហើយចុងក្រោយទប់ស្កាត់គាត់ដោយត្រីសូល (ត្រីសូលា) ដើម្បីស្តារស្ថិរភាពលោកធាតុ។ ទេវតា និងឥសីថ្វាយស្តូត្រយ៉ាងផ្លូវការ សរសើរព្រះនាងជាព្រះទាំងអស់ក្នុងមួយ (sarvadevamayī) រួមបញ្ចូលទម្រង់ទិសទាំងឡាយ និងមុខងារផ្សេងៗជាឯកភាព។ ចុងអធ្យាយបង្ហាញពិធីការការពារ៖ ស្តូត្រនេះមាននាម «វជ្របញ្ចរ» (Vajrapañjara) ជាកវចៈដូចសំបកដែកមាំ ដែលបំបាត់ភ័យ និងទុក្ខវេទនា។ ព្រះនាងប្រកាសថា ពីព្រឹត្តិការណ៍នេះទៅ នាមរបស់ព្រះនាងនឹងល្បីថា «ទុರ್ಗា»។ ក៏មានការបញ្ជាក់អំពីការគោរពបូជានៅកាសី ក្នុងថ្ងៃតិថីជាក់លាក់ (អഷ്ടមី និងចតុរទសី ជាពិសេសថ្ងៃអង្គារ) ការប្រតិបត្តិនវរាត្រា ការធ្វើធម្មយាត្រាប្រចាំឆ្នាំ និងការងូតទឹក/បូជានៅទុರ್ಗាគុណ្ឌា ព្រមទាំងការលើកឡើងខ្លីអំពីសក្តិការពារ បៃរវៈ និងវេតាលៈ ដែលថែរក្សាក្សេត្រ។
Adhyaya 23
त्रिविष्टप-लिङ्गमहिमा तथा ओंकारलिङ्ग-प्रादुर्भावकथा (Glory of the Triviṣṭapa Liṅga and the Origin Narrative of the Oṃkāra Liṅga)
ជំពូកនេះបង្ហាញជាសន្ទនាច្រើនជាន់។ អគស្ត្យ សួរ ស្កន្ទៈ អំពីវិធីដែល Ṣaḍānana ចូលទៅជួប ត្រីលោកនៈ និងអត្ថន័យនៃ វិរាជា-បីឋៈ ព្រមទាំងភូមិសាស្ត្រលិង្គនៅកាសី។ ស្កន្ទៈ បង្ហាញអំពីកៅអីវិរាជា និងចំណុចសក្ការៈសំខាន់ៗ ដូចជា ត្រីលោកនៈ មហាលិង្គ និងទីរថៈ Pilipilā ដោយរៀបរាប់ថា ជាសមាសភាពទីរថៈពេញលេញមួយ។ បន្ទាប់មក ការពិភាក្សាប្រែទៅសំណួររបស់ទេវីចំពោះព្រះសិវៈ៖ នាងសុំបញ្ជីច្បាស់លាស់នៃលិង្គ អនាទិ-សិទ្ធៈ នៅកាសី ដែលជាមូលហេតុនៃនិર્વាណ និងរក្សាកេរ្តិ៍ឈ្មោះកាសីជាមោក្សបុរី។ ព្រះសិវៈ ឆ្លើយដោយរៀបចំបញ្ជីលិង្គសំខាន់ ១៤ (ចាប់ពី អោំការនិងត្រីលោកនៈ រហូតដល់ វិស្វេស្វរៈ) ហើយណែនាំឲ្យធ្វើយាត្រា និងបូជាជាប្រចាំ។ ក៏មានការបញ្ជាក់អំពីលិង្គលាក់ ឬមិនទាន់បង្ហាញក្នុងយុគកលិ ដែលអាចចូលដល់បានដោយអ្នកមានភក្តី និងចេះដឹង។ ទេវីសុំឲ្យពន្យល់មហិមារបស់លិង្គនីមួយៗ ដោយជំពូកនេះពង្រីកទៅកាន់កថាដើមកំណើត អោំការលិង្គ៖ ព្រះព្រហ្មធ្វើតបស្យា នៅអានន្ទកាននៈ ហើយឃើញការបង្ហាញនៃព្យញ្ជនៈដើម (a-u-ma) ជាមួយទស្សនៈ nāda-bindu។ ព្រះព្រហ្មសរសើរ ហើយទទួលពរ និងការធានាសង្គ្រោះតាមដស្សនៈ និងជបៈ។ ដូច្នេះ ជំពូករួមបញ្ចូលផែនទីសក្ការៈ ពិធីបូជា និងអធិប្បាយមេតាហ្វីសិកអំពីប្រាណវៈ ជា śabda-brahman ដើម្បីនាំទៅសេរីភាព។
Adhyaya 24
Oṃkāra-liṅga Māhātmya and Mahāpāśupata Vrata Instruction (ओंकारलिङ्गमाहात्म्यं महापाशुपतव्रतोपदेशश्च)
ជំពូកនេះបង្ហាញវចនាធិប្បាយធម៌ជាច្រើនជាន់ អំពីការស្វែងរកសិទ្ធិ «ក្នុងរាងកាយនេះ» និងភាពវិសេសវិសាលនៃអវិមុកត (កាសី)។ ស្កន្ទពោលពីរឿងកាលបដ្មកល្បៈ៖ ដមនៈ កូនភារទ្វាជៈ ដឹងថាជីវិតលោកីយ៍មិនថេរ និងពោរពេញដោយទុក្ខ ដូច្នេះបានដើរឆ្លងអាស្រាម ទីក្រុង ព្រៃ ទន្លេ និងទីរថៈ ធ្វើតបស្យា និងវិន័យជាច្រើន ប៉ុន្តែមិនអាចធ្វើចិត្តឲ្យស្ថិតស្ថេរបាន។ ដោយព្រះគុណនៃវាសនា គាត់មកដល់ច្រាំងទន្លេរេវា ហើយជួបស្ថានបរិសុទ្ធអូម្ការ ឃើញសាធុបាសុបត ហើយចូលទៅសុំឧបদেশពីមុនីចាស់ ការគៈ។ ដមនៈរាយការណ៍អំពីការអនុវត្តមុនៗ—ធម្មយាត្រា ជបមន្ត្រ ហវនៈ បម្រើគ្រូ យប់នៅស្មសាន ការព្យាបាល និងអាល់ខេមី និងតបស្យាខ្លាំង—តែសារភាពថាមិនទាន់មាន «គ្រាប់ពូជ» នៃសិទ្ធិ។ ការគៈសរសើរអវិមុកតជាគ្សេត្រកំពូល ដូចជាកន្លែងសង្គ្រោះពីសំសារៈ ហើយពន្យល់អំពីអ្នកការពារព្រំដែន និងចំណុចសំខាន់ៗ ដូចជា ម៉ណិកណ្ណិកា និងវិශ්វេស្វរ។ បន្ទាប់មក គាត់ដាក់មូលដ្ឋានការអនុវត្តលើអូម្ការ-លិង្គា ប្រាប់ឈ្មោះអ្នកបាសុបតដែលបានសិទ្ធិដោយការគោរពបូជា និងនិទានព្រមានអំពីកង្កែបមួយដែលញ៉ាំនិರ್ಮាល្យរបស់ព្រះសិវៈ ហើយស្លាប់ក្រៅគ្សេត្រដោយកំហុសនោះ កើតឡើងវិញមានសញ្ញាល្អ-អាក្រក់ចម្រុះ។ នេះក្លាយជាគោលការណ៍សីល-ពិធីអំពីការគោរពទ្រព្យ និងបរិក្ខារបូជារបស់ព្រះសិវៈ។ បន្តទៀត មានរឿងគំរូអំពី ម៉ាធវី (កើតពីកង្កែបនោះ) ដែលមានភក្តីភាពខ្លាំង និងផ្តោតតែមួយទៅលើអូម្ការ—រំលឹកជានិច្ច បម្រើ និងទប់ស្កាត់អារម្មណ៍ទាំងឡាយឲ្យបម្រើលិង្គា—ចុងក្រោយរលាយចូលក្នុងលិង្គា ក្នុងពេលវៃសាខ ចតុរទសី ការយាម និងអាហារវ្រាត។ មានពន្លឺអស្ចារ្យបង្ហាញ ហើយបានលើកឡើងពីពិធីបុណ្យក្នុងតំបន់។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយផលស្រុតិ៖ អ្នកស្តាប់ដោយស្មោះនឹងបានសុទ្ធសាធ និងទៅសិវលោកៈ ហើយបញ្ជាក់ថាគ្សេត្រនេះត្រូវបានគណៈទេវតាការពារជានិច្ច។
Adhyaya 25
त्रिविष्टप-त्रिलोचन-लिङ्गमाहात्म्य तथा पिलिपिला-तीर्थविधिः (Māhātmya of Triviṣṭapa/Trilocana Liṅga and the Pilipilā Tīrtha Observance)
ជំពូកទី២៥ ជាសន្ទនារវាងអគស្ត្យ និងស្កន្ទៈ។ អគស្ត្យសុំឲ្យពន្យល់រឿង “ត្រីវិષ્ટបី” បន្ទាប់ពីបានស្តាប់ធម៌សម្អាតបាប។ ស្កន្ទៈពណ៌នាភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋក្នុងអានន្ទកាននៈ ដោយដាក់ត្រីវិષ્ટប-លិង្គ និងទម្រង់ត្រីលោកនៈដ៏ឧត្តម ជាចំណុចកណ្ដាល និងភ្ជាប់ទៅនឹងទីរថៈជុំវិញ។ អត្ថបទលើកឡើងអំពីគំនិតទន្លេបី—សរស្វតី កាលិន្ឌី/យមុនា និងនರ್ಮទា—ដែលមកបម្រើលិង្គតាមការងូតទឹកពិធីជាបន្តបន្ទាប់ ហើយមានលិង្គរងដាក់ឈ្មោះតាមទន្លេទាំងនេះ ដោយផ្តល់ផលប្រយោជន៍តាមដស្សនៈ (មើលឃើញ) ស្បರ್ಶៈ (ប៉ះ) និងអរចនៈ (បូជា)។ ជំពូកនេះកំណត់វិធានបូជាដ៏តឹងរឹង៖ ងូតទឹកនៅទីរថៈពិលិពិលា ការថ្វាយបង្គំ និងការធ្វើស្រាទ្ធ/បិណ្ឌជាដើម រួមជាមួយការគោរពត្រីវិષ્ટប/ត្រីលោកនៈ ដើម្បីជាការប្រាយស្ដាយបាបសម្រាប់កំហុសជាច្រើន ប៉ុន្តែបដិសេធថា “សិវ-និន្ទា” (បង្ខូចព្រះសិវៈ និងអ្នកសិវៈ) មិនអាចសម្អាតបាន។ វាក៏រៀបរាប់លំដាប់សេវាកម្មបក្ដី—បញ្ចាម្រឹត កន្ធៈ មាល្យៈ ធូប-ទីប នៃវេឌ្យ តន្ត្រី/ទង់ ប្រាទក្សិណា នមស្ការ និងការអានមន្ត្រដោយព្រាហ្មណ៍—ព្រមទាំងពេលវេលាអភិសេកល្អ (ថ្ងៃប្រចាំខែ និងការអះអាងថាត្រីវិષ્ટបជានិច្ចមង្គល) និងរាយនាមលិង្គជិតខាងដូចជា សាន្តនវ ភីស្មេស ដ្រូណេស អស្វត្ថាមេស្វរ វាលខិល្យេស្វរ និងវាល្មីកេស្វរ ជាមួយផលដែលបានសន្យា។
Adhyaya 26
त्रिलोचनप्रासादे पारावतद्वन्द्वकथा (The Pigeon-Couple Narrative at the Trilocana Shrine)
អធ្យាយនេះចាប់ផ្តើមដោយស្កន្ទៈប្រាប់មៃត្រាវរុណអំពីរឿងមុននៅទីស្នាក់ឈ្មោះវិរាជា និងប្រាសាទ/វិហារត្រីលោចនៈដែលសង់ដោយកែវមណី។ មានគូព្រាបមួយរស់នៅទីនោះ ធ្វើប្រទក្សិណជុំវិញជាប្រចាំ ហើយរស់នៅក្នុងសូរស័ព្ទបូជានិច្ច—តន្ត្រី ពន្លឺអារតី និងសូរសូត្រសក្ការៈ។ ស្ទាំងមួយសង្កេតពួកវា សិក្សាចលនា ហើយចុងក្រោយរារាំងច្រកចេញ បង្កវិបត្តិ។ ព្រាបស្រីជំរុញឲ្យផ្លាស់ទីជាញឹកញាប់ ហើយបង្ហាញនីតិប្រកបដោយប្រាជ្ញា៖ ការរក្សាជីវិតអាចយកមកវិញបានទាំងគ្រួសារ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងផ្ទះ; ការចងចិត្តនឹងទីកន្លែងអាចបំផ្លាញអ្នកប្រាជ្ញ។ ទោះយ៉ាងណា នាងក៏លើកតម្លៃភាពបរិសុទ្ធខ្ពស់នៃកាសី អោំការ-លិង្គ និងត្រីលោចនៈ ធ្វើឲ្យមានភាពតានតឹងរវាងការគោរពទីសក្ការៈ និងការរស់រាន។ ព្រាបប្រុសដំបូងមិនព្រម បន្ទាប់មកស្ទាំងចាប់ទាំងពីរ។ បន្ទាប់មកភរិយាផ្តល់យុទ្ធសាស្ត្រ៖ ខាំជើងស្ទាំងនៅពេលវានៅលើអាកាស។ ផែនការជោគជ័យ បញ្ចេញនាង និងធ្វើឲ្យប្តីធ្លាក់ផង—បង្ហាញថា ការខិតខំ (ឧទ្យម) រួមជាមួយវាសនា (ភាគ្យ) អាចនាំមកនូវការរួចផុតមិនគិតស្មានក្នុងទុក្ខលំបាក។ រឿងបន្តទៅផលកម្ម និងកំណើតថ្មី៖ គូព្រាបក្លាយជាសត្វទេវៈនៅទីផ្សេងៗ ហើយណែនាំអ្នកបូជាគំរូ—បរិមាលាលយ (វិទ្យាធរ) ដែលសន្យាខ្ជាប់ខ្ជួនថានឹងបូជាត្រីលោចនៈនៅកាសីមុនបរិភោគ និងរត្នាវលី (នាគកញ្ញា) ដែលបូជាជាមួយមិត្តភក្តិដោយផ្កា តន្ត្រី និងរបាំ រហូតមានការបង្ហាញទេវភាព។ ចុងក្រោយមានផលស្រដី៖ ការស្តាប់រឿងត្រីលោចនៈបរិសុទ្ធសូម្បីអ្នកមានបាប និងនាំទៅស្ថានភាពខ្ពស់។
Adhyaya 27
Kedāra-mahimākhayāna (केदारमहिमाख्यानम्) — Glory of Kedāreśvara and Harapāpa-hrada in Kāśī
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះបារវតីសូមព្រះសិវៈពន្យល់ដោយមេត្តាអំពីមហាត្ម្យៈនៃកេដារ (Kedāra)។ ព្រះសិវៈបង្ហាញលំដាប់អានុភាពតាមចេតនា និងចលនា៖ គ្រាន់តែសម្រេចចិត្តទៅកេដារក៏ចាប់ផ្តើមលុបបាប; ចាកចេញពីផ្ទះ ដើរតាមផ្លូវ រំលឹកនាម និងទទួលទស្សនៈព្រះ (darśana) ព្រមទាំងទឹកទីរថៈ គឺកាន់តែមានផលបុណ្យខ្ពស់ឡើងៗ។ បន្ទាប់មក ព្រះសិវៈភ្ជាប់ Harapāpa-hrada (ក៏ហៅ Kedāra-kuṇḍa) ជាមួយពិធីសាសនា ដូចជា ស្នាន (snāna) បូជាលិង្គ (liṅga-pūjā) និងស្រាទ្ធ (śrāddha) ដោយសន្យាផលបុណ្យ និងការលើកស្ទួយបុព្វបុរស។ មានរឿងឧទាហរណ៍អំពីយោគីវ័យក្មេងក្នុងវិន័យ Pāśupata (ក្នុងរឿងសម្គាល់ថា វសិષ્ઠៈ) ធ្វើធម្មយាត្រាទៅកេដារ; គ្រូរបស់គាត់បានចាកចេញទៅស្ថានទេវតា ហើយព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យចំពោះព្រហ្មចារីវត្ដន៍រឹងមាំរបស់វសិષ્ઠៈ ដោយបង្កើតការស្ថិតនៅរបស់ព្រះសិវៈនៅទីរថៈនេះសម្រាប់អ្នកអនុវត្ត ជាពិសេសក្នុងកាលិយុគ។ ចុងក្រោយ ជំពូកនេះរៀបរាប់លិង្គជិតកេដារជាច្រើន—Citrāṅgadeśvara, Nīlakaṇṭha, Ambārīṣeśa, Indradyumneśvara, Kālañjareśvara, Kṣemeśvara—និងកំណត់ផលបុណ្យពិសេសតាមទីកន្លែង ដូចជាផែនទីធម្មយាត្រាសក្ការៈក្នុងកាសី។
Adhyaya 28
धर्मेशमहिमाख्यानम् (Dharmeśa-Mahimākhyāna) — The Glorification of Dharmeśvara and Dharma-pīṭha
ជំពូកនេះរៀបរាប់ជាសន្ទនាច្រើនជាន់។ ពារវតីសួរអំពីលិង្គមួយនៅអានន្ទកាននៈ ដែលបង្កើនបុណ្យយ៉ាងខ្លាំង៖ ការចងចាំ ការមើលឃើញ ការក្រាបបង្គំ ការប៉ះ និងការអភិសេកដោយបញ្ចាម្រឹត បណ្ដាលឲ្យបាបធំៗស្រាលចុះ ហើយការបូជា និងជបៈទទួលផលមិនរលាយ។ ព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូលថា នេះជារាហស្យដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃអានន្ទវនៈ ហើយរឿងត្រូវបានបន្តតាមស្កន្ទៈ។ បន្ទាប់មកបានបញ្ជាក់ទីតាំងធម្មតីរថ និងធម្មពិឋៈ ដែលគ្រាន់តែឃើញក៏រួចផុតពីបាប។ មានរឿងព្រេងសំខាន់៖ យមៈ កូនវិវស្វត ធ្វើតបៈយូរអង្វែងយ៉ាងតឹងរឹង ដើម្បីបានឃើញព្រះសិវៈ។ ព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានពរ និងតែងតាំងយមៈជាធម្មរាជ និងសាក្សីកម្ម កាន់កាប់ការគ្រប់គ្រងតាមធម៌ស្របតាមកម្ម។ ជំពូកនេះបង្ហាញអานุភាពនៃការគោរពលិង្គធម្មេស្វរៈ៖ ដស្សនៈ ស្បರ್ಶនៈ និងអរចនៈ នាំឲ្យសិទ្ធិឆាប់រហ័ស; ការងូតទឹកនៅទីរថជួយសម្រេចបុរសារថៈ; ហើយសកម្មភាពបូជាសាមញ្ញក៏ក្លាយជាការការពារនៅក្នុងលំដាប់ធម៌។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ផលនៃវត្តមាន ដូចជា ធ្វើធម្មយាត្រាក្នុងខែការត្តិក ពន្លឺអស្តមី ជាមួយអាហារអត់ និងយាមរាត្រី និងការអានស្តូត្រ ដើម្បីសុចរិត និងវាសនាមង្គល។
Adhyaya 29
Dharma’s Petition, the Birds’ Request for Liberating Knowledge, and the Mapping of Mokṣa-Sites in Kāśī
អធ្យាយ ២៩ ត្រូវបានពោលជាសន្ទនាខាងក្នុង ដោយស្កន្ទៈជាអ្នកនារត។ ព្រះសិវៈ ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាដូចសមុទ្រនៃអម្រឹត ប៉ះដោយមេត្តាករុណា ដើម្បីលួងលោម និងធ្វើឲ្យធម្មរាជរស់ឡើងវិញ ស្តារកម្លាំងតបស្យា។ បន្ទាប់មក ធម្មរាជសូមអង្វរព្រះសិវៈ ដើម្បីការពារ និងប្រទានព្រះគុណដល់សត្វសេកកំព្រា (កីរៈ) ដែលមានសំឡេងផ្អែម និងជាសាក្សីនៃតបស្យា ព្រោះឪពុកម្តាយរបស់ពួកវាបានស្លាប់។ ពេលត្រូវបានអញ្ជើញមកមុខព្រះសិវៈ សត្វបក្សីទាំងនោះពិពណ៌នាអំពីសំសារៈ៖ កំណើតរាប់មិនអស់ក្នុងរូបភាពទេវតា មនុស្ស និងអមនុស្ស ប្រែប្រួលរវាងសុខទុក្ខ ជ័យចាញ់ ចំណេះដឹង និងអវិជ្ជា ដោយគ្មានស្ថិរភាព។ ពួកវាចង្អុលបង្ហាញចំណុចបម្លែងសំខាន់គឺការទស្សនាលិង្គបូជាដែលកើតពីតបស្យា និងការមើលឃើញព្រះសិវៈដោយផ្ទាល់ ហើយសូមជ្ញានៈដើម្បីកាត់ផ្តាច់ចំណងលោកិយ។ ពួកវាបដិសេធតំណែងសួគ៌ ហើយសុំតែស្លាប់នៅកាសី ដើម្បីបានអពុនរភាវ (មិនត្រឡប់កំណើតវិញ)។ បន្ទាប់មក ព្រះសិវៈបង្ហាញផែនទីសក្ការៈនៃកាសី ដូចជារាជនិវាសរបស់ព្រះអង្គ៖ ប្រាសាទ Mokṣalakṣmīvilāsa, Nirvāṇa-maṇḍapa និងមណ្ឌបផ្សេងៗ (mukti-, dakṣiṇa-, jñāna-) ព្រមទាំងពិធីកម្ម និងផលបុណ្យកើនឡើង (ជបៈ ប្រាណាយាមៈ សតរុទ្រីយៈ ទាន វ្រត វេហ្គល) និងនិមិត្តរូប Jñānavāpī។ ចុងក្រោយ ព្រះអង្គលើកតម្កើងទីតាំងដូច Maṇikarṇikā និង Avimukteśvara ហើយប្រទានយានទេវ និងផ្លូវទៅកាន់លំនៅព្រះអង្គ ដល់សត្វបក្សី បញ្ជាក់អានុភាពសង្គ្រោះនៃព្រះគុណ និងចំណេះដឹងដែលចងភ្ជាប់ទៅកាសី។
Adhyaya 30
मनोरथतृतीया-व्रतविधानम् (Manoratha-Tṛtīyā Vrata: Procedure and Fruits)
ជំពូក ៣០ បង្ហាញវិន័យវ្រត «មនោរថ-ត្រឹតិយា» ដោយសន្ទនារវាងព្រះមាតា ជគទាំបិកា/គោរី និងព្រះសិវៈ។ ព្រះមាតាសម្រេចស្នាក់នៅជិតធម្មបីឋ និងប្រទានសិទ្ធិដល់អ្នកបូជាលិង្គ; ព្រះសិវៈបញ្ជាក់ថាការបូជាព្រះមាតាជា វិශ්វភុជា នាំឲ្យបំពេញបំណង និងបើកទ្វារទៅកាន់ចំណេះដឹង។ បន្ទាប់មក ព្រះមាតាសួរអំពីនីតិវិធី ហើយព្រះសិវៈនិទានគំរូរឿងកូនស្រីពូលោមា (ប៉ូលោមី) ដែលច្រៀងសរសើរ បូជាលិង្គ និងអធិស្ឋានសុំសេចក្តីសុខក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការលះបង់ដ៏បរិសុទ្ធ។ ព្រះសិវៈពន្យល់ថ្ងៃកំណត់ (ចៃត្រ-សុក្ល ត្រឹតិយា) ការរក្សាសុចរិត ការបូជាពេលយប់ (នក្ត) និងលំដាប់បូជា៖ មុនអាសា-វិនាយក បន្ទាប់វិශ්វភុជា គោរី ដោយគ្រឿងបូជាផ្កា ក្រអូប និងលាបអង្គ; ធ្វើរៀងរាល់ខែ១ឆ្នាំ ចុងក្រោយមានហោម និងបរិច្ចាគដល់អាចារ្យ។ ចុងជំពូកជាផលស្រដី បញ្ជាក់ផលសម្រាប់ស្ថានភាពនានា—សម្បត្តិ កូនចៅ វិជ្ជា ការបំបាត់អភ័ព្វ និងមោក្ស—ហើយប្រាប់វិធីអនុវត្តក្រៅវារាណសី ដោយបង្កើតរូប និងធ្វើទាន។
Adhyaya 31
धर्मेश्वराख्यान (Dharmēśvara Narrative) — Dharma-tīrtha, Dharma-kūpa, and the Five-Faced Liṅga Cluster
អគស្ត្យ សូមស្កន្ទៈពណ៌នាព្រះមហិមា «ធម្មតីរថ» ដែលព្រះសម្ភូបានបង្រៀនដល់ទេវី។ ស្កន្ទៈនិយាយថា ឥន្ទ្រៈក្រោយសម្លាប់វ្រឹត្រា ហើយទទួលបាប «ព្រហ្មហត្យា» ស្វែងរកការសម្អាត; ព្រះព្រឹហស្បតិណែនាំឲ្យទៅកាសី ដែលវិશ્વេឝ్వరការពារ ហើយអសុចិត្រធ្ងន់ៗរត់គេចពេលចូលអានន្ទវន។ ឥន្ទ្រៈបូជានៅជិតស្ទ្រីមហូរទៅជើង ហើយដោយព្រះគុណសិវៈ កើតមានតីរថជាមួយព្រះបន្ទូល «ចូរងូតទីនេះ ឥន្ទ្រៈ» ប្រែស្ថានភាពរបស់គាត់ឲ្យបរិសុទ្ធតាមពិធី។ ព្រះឥសីដូចជា នារទ និងអ្នកដទៃ យកទីនោះសម្រាប់ងូតទឹក ស្រាទ្ធ និងការបូជាផ្តល់ទាន; តីរថនេះល្បីថា «ធម្មាន្ធុ/ធម្មតីរថ» ហើយប្រកាសថាផលលើសទឹកបុណ្យធម្មយាត្រាច្រើនទូទាំងឥណ្ឌា។ ជំពូកបន្តលើពិធីសាស្ត្រសម្រាប់បិត្រទេវតា៖ ការងូត និងទានតិចតួចនៅធម្មបីឋ ផ្តល់ផលយូរអង្វែង; ការផ្តល់អាហារដល់សន្យាសី និងព្រហ្មណ៍ ត្រូវសរសើរថាស្មើយញ្ញវេទ។ ក្រោយមក ឥន្ទ្រៈបង្កើតលិង្គ «ឥន្ទ្រេឝ್ವರ» ខាងលិចតារាកេឝ; មានស្ថានបូជាជុំវិញធម្មេឝ ដូចជា សចីឝ, រំបេឝ, លោកបាលេឝ्वर, ធរណីឝ, តត្ត្វេឝ, វៃរាគ្យេឝ, ជ្ញានេឝ, អៃឝ្វរីយេឝ តាមទិស ហើយបកស្រាយជារូបទាក់ទងទ្រឹស្តី «បញ្ចវក្ត្រ»។ មានគំរូសីលធម៌៖ ព្រះរាជា ឌួរដមៈ ដែលធ្លាប់ខុសធម៌ ចូលអានន្ទវនដោយចៃដន្យ ឃើញធម្មេឝ्वरហើយចិត្តប្រែប្រួល កែរដ្ឋបាល បោះបង់ការចងក្រង ហើយត្រឡប់មកកាសីបូជា ទទួលចុងបញ្ចប់មុខមាត់មុខមាត់ទៅមុខសេរីភាព។ ផលស្រដ្ធិថា ការស្តាប់រឿងធម្មេឝ्वर ជាពិសេសក្នុងបរិបទស្រាទ្ធ លុបបាបសន្សំ និងជួយបិត្រទទួលសេចក្តីពេញចិត្ត ព្រមទាំងជំរុញភក្តិទៅកាន់លំនៅព្រះសិវៈ។
Adhyaya 32
Vīreśa-liṅga Māhātmya and the Rescue of Malayagandhinī (वीरेशलिङ्गमाहात्म्य–मलयगन्धिनी-रक्षणम्)
ព្រះនាងបារវតីសួរអំពីមហិមារបស់ វីរេស (Vīreśa) និងសួរថា លិង្គនេះនៅកាសីបានបង្ហាញខ្លួនដូចម្តេច ដែលគេថាអាចផ្តល់ការសម្រេចបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ព្រះមហេស្វរ ឆ្លើយដោយបង្ហាញអត្ថប្រយោជន៍នៃបុណ្យ និងចាប់ផ្តើមនិទានគំរូមួយអំពីព្រះមហាក្សត្រ អមិត្រាជិត ដែលមានសីលធម៌រឹងមាំ គ្រប់គ្រងប្រទេសបានល្អ និងស្មោះស្រឡាញ់ព្រះវិṣṇុយ៉ាងខ្លាំង។ ក្នុងរាជ្យរបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម ហរិ រូបបូជា និងរឿងរ៉ាវអំពីព្រះវិṣṇុ ស្ថិតនៅគ្រប់ទីកន្លែង; សង្គមក៏គោរពអហിംសា និងអនុវត្តថ្ងៃបរិសុទ្ធរបស់ហរិជាប្រចាំ។ ព្រះនារទ មកដល់ សរសើរទស្សនៈដែលផ្តោតលើព្រះវិṣṇុ របស់ព្រះមហាក្សត្រ ហើយនាំមកនូវវិបត្តិ៖ ម៉លយគន្ធិនី កូនស្រីវិទ្យាធរ ត្រូវអសុរ កង្គាលកេតុ ចាប់ពង្រត់ ហើយអសុរនោះអាចត្រូវសម្លាប់បានតែដោយត្រីសូលរបស់ខ្លួន។ ព្រះនារទ បង្ហាញផ្លូវទៅទីក្រុងក្រោមដី ចម្បកាវតី តាមសមុទ្រ និងការណែនាំដោយទេវតា។ ព្រះមហាក្សត្រ ចូលទៅដល់លោកក្រោមដី ជួបនារីដែលកំពុងទុក្ខ ហើយទទួលការណែនាំឲ្យចាត់ការពេលអសុរគេង។ ពេលអសុរមកអួតអំពីទ្រព្យ និងការរៀបការបង្ខំ វាដេកជាមួយត្រីសូល; ព្រះមហាក្សត្រ យកត្រីសូល ប្រកាសការប្រយុទ្ធដោយសេចក្តីត្រឹមត្រូវ ហើយសម្លាប់វា ដើម្បីសង្គ្រោះនាង។ និទានបង្វែរត្រឡប់ទៅសេចក្តីសង្គ្រោះនៃកាសី ដោយបញ្ជាក់ថា ការចងចាំកាសី និងអំណាចបរិសុទ្ធរបស់វា ការពារមិនឲ្យមានមលិនភាព និងបើកផ្លូវទៅការបន្តអំពីដើមកំណើត វីរេស-លិង្គ និងវិន័យវ្រតបន្តទៅមុខ។
Adhyaya 33
वीरवीरेश्वरलिङ्ग-प्रतिष्ठा, पुत्रप्राप्ति-व्रतविधान, तथा काशी-तीर्थ-क्रम (Vīravīreśvara Liṅga, Putra-prāpti Vrata Procedure, and the Ordered Survey of Kāśī Tīrthas)
អធ្យាយ ៣៣ បង្ហាញការបង្រៀនជាច្រើនជាន់។ មុនគេ ព្រះមហេសីពិពណ៌នាវ្រតសម្រាប់ទទួលបានបុត្រ (putra-prāpti) ដែលនារទបានបង្ហាញពីមុន ហើយលើកឧទាហរណ៍ជោគជ័យដូចជាកំណើតនាលកូបរា។ ពិធីមានការដាក់រូបគោរីជាមួយទារកបៅដោះ កំណត់ថ្ងៃមារគសីរសៈ សុក្ល ត្រឹតិយា រៀបចំកលសៈ ក្រណាត់ ផ្កាឈូក និងមាស ក្លិនក្រអូប នៃវេដ្យា ការយាមយប់ និងហោមតូចជាមួយឫចវេដ។ ចុងក្រោយមានការថ្វាយទានគោរពគ្រូ (រួមទាំងគោកាពីឡាដែលទើបមានកូន) បំបៅព្រាហ្មណ៍ និងបារាណាជាមួយមន្ត្រាសុំបុត្រដែលរក្សាវង្ស។ បន្ទាប់មក ព្រះមហេសីមានគភ៌ ហើយដោយសារផ្កាយកំណើតមិនល្អ មន្ត្រីព្រួយបារម្ភ ដូច្នេះបានផ្លាស់ទីការពារទៅបញ្ចមុទ្រា មហាពីឋ ក្រោមទេវីវិកដា និងយោគិនី។ ក្រុមមាត្រកាបានវិនិច្ឆ័យថាកុមារសមស្របសម្រាប់រាជ្យ ហើយនាំត្រឡប់ដោយសុវត្ថិភាព។ ព្រះរាជកុមារធ្វើតបស្យាខ្លាំងនៅអានន្ទកាននៈ; ព្រះសិវៈបង្ហាញជាលិង្គភ្លឺចែងចាំង និងប្រទានពរ។ ព្រះរាជកុមារសុំឲ្យព្រះសិវៈស្ថិតជានិច្ចក្នុងលិង្គនោះ និងឲ្យអ្នកសក្ការៈទទួលសិទ្ធិដោយគ្រាន់តែឃើញ ប៉ះ និងគោរព ដោយមិនចាំបាច់ពិធីស្មុគស្មាញ។ ព្រះសិវៈយល់ព្រម ដាក់នាមវិរាវីរេស្វរ និងបញ្ជាក់សិទ្ធិអស់កល្បសម្រាប់អ្នកបូជា។ ចុងក្រោយ ព្រះសិវៈចាប់ផ្តើមពិភាក្សាចំណាត់ថ្នាក់ទីរថៈតាមគង្គានៅកាសី ដោយរាយនាម និងសរសើរប្រៀបធៀបទីសក្ការៈជាច្រើន (ដូចជា ហយគ្រីវៈ កជៈ កោកាវរាហៈ ទិលីពេស្វរ/ទិលីបទីរថៈ សាគរៈ សប្តសាគរៈ មហោទធិ ចោរាទីរថៈ ហំសទីរថៈ ត្រីភុវនកេសវៈ ហ្គោវ្យាឃ្រេស្វរៈ មាន់ធាតុ មុចុកុន្ទៈ ព្រឹថុ បរាសុរាមៈ បលរាមៈ/ក្រឹෂ್ಣាហ្គ្រាជៈ ទិវោទាសៈ ភាគីរថីទីរថៈ និષ្បាបេស្វរ-លិង្គ ដសាអશ્વមេធៈ បន្ទីទីរថៈ ក្សោណីវរាហៈ កាលេស្វរៈ អសោកៈ សក្រៈ ភវានី ប្រភាសៈ គរុឌៈ ព្រហ្មៈ វ្រឹទ្ធារកៈ/វិធិ នೃសિંហៈ ចិត្ររថៈ) ហើយបញ្ចប់ដោយសញ្ញាថានឹងបន្តពិពណ៌នាទីរថៈផ្សេងទៀត។
Adhyaya 34
Tīrtha-Saṅgraha in Kāśī: From Pādodaka to Pañcanada and the Supremacy of Maṇikarṇikā (Chapter 34)
ជំពូក ៣៤ ជាសេចក្តីបង្ហាញបែបបញ្ជីនៃទេវវិជ្ជា ដែលស្កន្ទៈបង្រៀនអគស្ត្យអំពីលំដាប់ទីរថៈនៅកាសី និងអនុគ្រោះពិធីបូជារបស់វា។ ចាប់ផ្តើមដោយការបរិសុទ្ធកន្លែងជួបជុំទឹក និងកំណត់ “បាទោទក” (ទឹកពីព្រះបាទវិෂ្ណុ) ជាទីរថៈមូលដ្ឋាន បន្ទាប់មករាយនាមទីរថៈជាច្រើនជាប់គ្នា ដោយភ្ជាប់នឹងផលៈខ្លីៗ ដូចជា ការលាងបាប ការរីកចម្រើន ទស្សនៈទេវៈ ការទទួលលោកសុខ និងការកាត់បន្ថយវដ្តកំណើតឡើងវិញ។ បន្ទាប់មក លើកតម្កើង “បញ្ចនទ” ជាទីរថៈមានអានុភាពពិសេស ជាពិសេសក្នុងខែការត្តិក និងថ្ងៃប្រតិទិនជាក់លាក់ ហើយណែនាំ “ជ្ញានហ្រទ” និង “មង្គល” ជាទីរថៈសម្រាប់ការកែសម្រួលដោយចំណេះដឹង និងសុភមង្គល។ ជំពូកបន្តរាយនាមទីរថៈបន្ថែម ហើយបញ្ចប់ដោយការលើកសរសើរ “មណិករណិកា” ដ៏ល្បីលើត្រីលោក ជាទីលាងបាប និងស្មើ ឬលើសពិធីធំៗជាច្រើន; ការចងចាំ ការមើលឃើញ ការងូតទឹក និងការបូជានៅទីនោះ ត្រូវបានប្រកាសថាមានផល “មិនរលាយ”។
Adhyaya 35
दुर्वाससो वरप्रदानम् — Durvāsas Receives Boons; Establishment of Kāmeśvara and Kāmakūṇḍa (with Prahasiteśvara reference)
ស្កន្ទៈពោលរឿងនៅកាសី៖ ព្រះឥសី ទុರ್ವាសស៍ បន្ទាប់ពីធ្វើដំណើរយូរ បានមកដល់ និងឃើញ «អានន្ទកានន» របស់ព្រះសិវៈ ដែលពោរពេញដោយទេសភាពអាស្រាម និងសហគមន៍អ្នកបួស។ ឃើញសេចក្តីរីករាយពិសេសរបស់សត្វលោកនៅកាសី គាត់បានសរសើរអំណាចវិញ្ញាណដ៏អស្ចារ្យរបស់ទីក្រុងនេះ ថែមទាំងប្រៀបធៀបថាលើសស្ថានសួគ៌ផង។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកមានការប្រែប្រួល៖ ទោះបានធ្វើតបស្យាយូរ ក៏ទុರ್ವាសស៍កើតកំហឹង ហាក់បីដូចជាចង់ដាក់បណ្តាសាកាសី។ ព្រះសិវៈសើច ហើយលិង្គដែលទាក់ទងនឹង «សំណើចទេវៈ» ត្រូវបានបង្ហាញ/ទទួលស្គាល់ថា «ប្រហាសិតេស្វរ»។ ព្រះគណៈរបស់ព្រះសិវៈត្រៀមឆ្លើយតបនឹងកំហឹងនោះ ខណៈព្រះសិវៈអន្តរាគមន៍ ដើម្បីមិនឲ្យបណ្តាសាណាមួយក្លាយជាឧបសគ្គដល់ស្ថានភាពផ្តល់មោក្សៈរបស់កាសី។ ទុರ್ವាសស៍សោកស្តាយ និងប្រកាសថា កាសីជាមាតាសកល ជាជម្រកសម្រាប់សត្វលោកទាំងអស់ ហើយការប៉ុនប៉ងដាក់បណ្តាសាកាសី នឹងត្រឡប់ទៅលើអ្នកដាក់បណ្តាសាឯង។ ព្រះសិវៈសរសើរ «កាសី-ស្តុតិ» ថាជាការភក្តិដ៏លើសលប់ ហើយប្រទានពរ៖ ដំឡើង/ដាក់នាមលិង្គបំពេញបំណង «កាមេស្វរ/ទុರ್ವាសេស្វរ» និងកំណត់ស្រះទឹកជា «កាមកុណ្ឌ»។ មានវិន័យបូជាច្បាស់៖ ងូតទឹកនៅកាមកុណ្ឌ និងទស្សនាលិង្គនៅពេលប្រទោស ជាមួយសញ្ញាប្រតិទិនពិសេស នឹងបន្ធូរខុសទាក់ទងនឹងកាម និងលុបបាបសន្សំ; ការអាន ឬស្តាប់រឿងនេះ ត្រូវបានចាត់ថាបរិសុទ្ធ។
Adhyaya 36
Viśvakarmēśvara-liṅga Prādurbhāva and Guru-bhakti in Kāśī (विश्वकर्मेशलिङ्गप्रादुर्भावः)
ដោយសារព្រះបារវតីសួរ ព្រះសិវៈបានពន្យល់រឿងបរិសុទ្ធដែលបំផ្លាញបាប អំពីការប្រាកដកំណើតនៃលិង្គ «វិශ්វកម្មេឝ្វរ» នៅកាសី។ វិශ්វកម្មា (ជារូបបញ្ចេញមុន ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះព្រហ្ម និងជាកូនត្វាស្ត្រ) រស់នៅជាព្រះសិស្សព្រហ្មចារីក្នុងផ្ទះគ្រូ។ គ្រូ ប្រពន្ធគ្រូ កូនប្រុស និងកូនស្រីរបស់គ្រូ សុទ្ធតែស្នើឲ្យគាត់ធ្វើការងារលំបាកជាច្រើន—សម្លៀកបំពាក់រឹងមាំ ស្បែកជើង គ្រឿងអលង្ការ និងឧបករណ៍ផ្ទះ—ធ្វើឲ្យគាត់ជួបវិបត្តិធម៌រវាងការរក្សាពាក្យសន្យា និងធម៌នៃការបម្រើគ្រូ។ ពេលអស់កម្លាំង គាត់ចូលព្រៃ ហើយជួបអ្នកធ្វើតបស្យាដែលមានមេត្តា ប្រាប់ឲ្យទៅកាសី ជាពិសេសតំបន់វៃស្វេឝ្វរ និងអានន្ទវនៈ ដែលព្រះសិវៈប្រទានព្រះគុណ ឲ្យគោលបំណងលំបាកក៏សម្រេចបាន ហើយការមុក្ខត្រូវបានលើកតម្កើងជាពិសេស។ ទៅដល់កាសី វិශ්វកម្មារស់រានមានការយល់ថា នោះជាការជួយសង្គ្រោះដោយព្រះសិវៈ ហើយបន្តបូជាលិង្គដោយអំណោយពីព្រៃយ៉ាងអស់ពីចិត្ត។ ក្រោយការភក្តីយូរ ព្រះសិវៈបង្ហាញពីលិង្គ ប្រទានជំនាញអស្ចារ្យក្នុងសិប្បកម្ម និងសិល្បៈទាំងឡាយ បញ្ជាក់នាម «វិශ්វកម្មា» និងប្រកាសផលបុណ្យដល់អ្នកបូជាលិង្គនោះ។ ចុងក្រោយ រឿងបានរំលឹកអំពីការឧបត្ថម្ភរបស់ព្រះរាជា ទិវោទាស និងបញ្ជាក់ថា ការគោរពគ្រូ និងបំពេញកាតព្វកិច្ចដែលទទួលយក គឺជាធម៌សំខាន់បំផុត។
Adhyaya 37
Dakṣeśvara-liṅga-prādurbhāva and the Dakṣa-yajña Discourse (दक्षेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः)
ជំពូក ៣៧ ចាប់ផ្តើមដោយអគស្ត្យៈ (Agastya) ថ្លែងទៅកាន់ស្កន្ទៈ (Skanda) ដោយមានសេចក្តីរីករាយយ៉ាងជ្រាលជ្រៅក្រោយបានស្តាប់អំពីលិង្គដែលប្រទានមោក្សៈ ហើយសូមឲ្យពន្យល់ពេញលេញអំពីលិង្គទាំង ១៤ ដោយចាប់ពី «ដក្សេស្វរ-លិង្គ»។ បន្ទាប់មករឿងរ៉ាវបង្វែរទៅកាន់ដក្សៈ (Dakṣa) ដែលមកកាសី (Kāśī) ដើម្បីធ្វើតបស្យា និងសម្អាតខ្លួនក្រោយការប្រព្រឹត្តមិនសមរម្យមុននេះ។ នៅកៃលាស (Kailāsa) មានសន្និបាតទេវតាធំមួយ ខណៈព្រះសិវៈ (Śiva) សួរអំពីសណ្តាប់ធ្នាប់លោក និងស្ថិរភាពនៃធម៌សង្គម-ពិធីការ។ ក្នុងចិត្តដក្សៈ កំហឹងនិងការរើសអើងកើនឡើង—គាត់យល់ថាព្រះសិវៈមិនអាចចាត់ចូលវណ្ណៈណាមួយ ហើយខឹងចំពោះអ្វីដែលគាត់គិតថាជាការមិនគោរព។ ដក្សៈរៀបចំយជ្ញាធំ (mahākratu) ដោយចេតនាមិនអញ្ជើញព្រះសិវៈ។ ឥសីដធិចី (Dadhīci) ព្រមានដក្សៈដោយហេតុផលធម៌ថា ពិធីកម្មគ្មានព្រះសិវៈគឺអសកម្ម; គ្មានព្រះអម្ចាស់ យជ្ញាដូចជាស្មសាន និងសកម្មភាពទាំងអស់គ្មានផល។ តែដក្សៈបដិសេធ ដោយអះអាងថាពិធីអាចសម្រេចដោយខ្លួនឯង ហើយបង្កើនការប្រឆាំង ដល់ថ្នាក់បញ្ជាឲ្យដកដធិចីចេញ។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយពិពណ៌នាពីភាពរុងរឿងខាងក្រៅនៃយជ្ញា និងការផ្លាស់ប្តូររឿងរ៉ាវ ខណៈនារទៈ (Nārada) ធ្វើដំណើរទៅកៃលាស ដើម្បីបើកផ្លូវទៅការឆ្លើយតបរបស់ព្រះសិវៈ និងការបញ្ជាក់សេចក្តីសក្ការៈនៃស្ថានសិវៈនៅកាសី។
Adhyaya 38
Dakṣayajña-Prasaṅga: Nārada’s Report, Śiva–Śakti Līlā, and Satī’s Departure (दक्षयज्ञप्रसङ्गः)
អធ្យាយ ៣៨ ចាប់ផ្តើមដោយអគស្ត្យ សួរស្កន្ទៈអំពីអ្វីដែលព្រះឥសី នារ៉ដ បានធ្វើពេលទៅដល់សិវលោក/កៃលាស។ ស្កន្ទៈពិពណ៌នាការមកដល់របស់នារ៉ដ ការគោរពបូជាចំពោះព្រះសិវ និងទេវី ហើយការមើលឃើញលីឡាព្រះសិវ–សក្តិ ដែលបង្ហាញជារូបគំនូសដូចល្បែងគ្រាប់ស៊ីស ដោយផ្គូផ្គងឯកតាពេលវេលា និងដំណើរការកោស्मिक។ នារ៉ដបញ្ជាក់ថាព្រះសិវមិនរងឥទ្ធិពលពីកិត្តិយស/អាម៉ាស់ លើសលប់ពីគុណៈ ប៉ុន្តែជាអ្នកគ្រប់គ្រងសកលលោកដោយអព្យាក្រឹត។ បន្ទាប់មក នារ៉ដមានការព្រួយបារម្ភក្រោយឃើញភាពមិនប្រក្រតីនៅយជ្ញារបស់ទក្ខៈ ជាពិសេសការអវត្តមានរបស់ព្រះសិវ–សក្តិ ហើយមិនអាចពណ៌នាបានពេញលេញ។ សតី (ដាក្សាយណី) ស្តាប់ហើយសម្រេចក្នុងចិត្ត សុំអនុញ្ញាតពីព្រះសិវទៅកាន់យជ្ញារបស់ឪពុក។ ព្រះសិវព្យាយាមរារាំង ដោយលើកឡើងសញ្ញាអសុភមង្គល និងព្រមានថាការចាកចេញដោយគ្មានការអញ្ជើញនាំទៅលទ្ធផលមិនអាចត្រឡប់វិញ។ សតីទោះយ៉ាងណាក៏អះអាងសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏មាំមួន ថានាងទៅមើលពិធី មិនចូលរួម ហើយចាកចេញដោយកំហឹង មិនធ្វើប្រាណាម ឬប្រទក្សិណា។ ព្រះសិវមានទុក្ខ បញ្ជាឲ្យគណៈរៀបចំវិមានអាកាសដ៏អស្ចារ្យ ហើយអមសតីទៅកាន់សភាទក្ខៈ។ នៅទីនោះ ការមកដល់ដោយគ្មានអញ្ជើញធ្វើឲ្យគេភ្ញាក់ផ្អើល។ ទក្ខៈនិយាយបង្ខូចព្រះសិវ ដោយយកលក្ខណៈអស្ចារ្យនៃអ្នកតាបស និងជីវិតនៅព្រំដែនជាមូលហេតុដកចេញពីកិត្តិយសពិធី។ សតីឆ្លើយតបដោយវិចារណកថាធម៌ និងទេវវិទ្យា៖ បើព្រះសិវមិនអាចដឹងបាន ការបង្ខូចគឺអវិជ្ជា; បើគេគិតថាមិនសម នោះការរៀបការនឹងមិនសមហេតុផល។ ដោយកំហឹងចំពោះពាក្យប្រមាថស្វាមី នាងប្រើសមាធិយោគ បូជារូបកាយជាអគ្គី—បង្កឲ្យមានសញ្ញាអាក្រក់ និងរំខានយជ្ញា ហើយទក្ខៈបន្តពិធីដោយរអាក់រអួល។
Adhyaya 39
Dakṣa-yajña-vināśaḥ — Vīrabhadrasya ājñā-prāptiḥ (Destruction of Dakṣa’s Sacrifice and Vīrabhadra’s Commission)
ជំពូកនេះពណ៌នាអំពីព្រះនារទៈចូលទៅគោរពព្រះសិវៈ (សាំភូ/មហាកាល) បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ទាក់ទងនឹងសតី។ ព្រះសិវៈបង្ហាញធម៌អំពីអនិច្ចៈថា សភាពមានរាងកាយទាំងឡាយកើតឡើងហើយរលាយទៅ ជនប្រាជ្ញាមិនត្រូវបានបោកបញ្ឆោតដោយអ្វីដែលជាសារធាតុផុយស្រួយឡើយ។ បន្ទាប់មករឿងប្រែទៅជាផលវិបាកនៃពិធី និងសីលធម៌៖ ការលះបង់ជីវិតរបស់សតីក្លាយជាមូលហេតុនាំឲ្យព្រះសិវៈកើតកំហឹង។ ពីកំហឹងនោះកើតមានអង្គកម្លាំងដ៏ខ្លាំងមួយ សុំបញ្ជា និងសន្យាអាចធ្វើការកម្រិតសកល; ព្រះសិវៈដាក់នាមថា វីរភទ្រ ហើយបញ្ជាឲ្យបំផ្លាញយជ្ញារបស់ទក្សៈ និងប្រឈមមុខអ្នកដែលមើលងាយព្រះសិវៈ។ វីរភទ្រចេញដំណើរជាមួយគណៈ (gaṇa) ច្រើន បំផ្លាញទីលានបូជា បង្វិលឧបករណ៍ បែកខ្ចាត់អំណោយ និងធ្វើឲ្យអ្នកចូលរួមសំខាន់ៗរងរបួស បង្ហាញថាពិធីគ្មានទិសដៅទេវវិជ្ជាត្រឹមត្រូវគឺមិនមាំមួន។ វិស្ណុប្រឈមវីរភទ្រ ដើម្បីសាកកម្លាំង; ចក្រ សុទර්សន ត្រូវបានបំបាត់ដោយការចងចាំព្រះសិវៈ ហើយសំឡេងពីអាកាសបញ្ឈប់អំពើហិង្សាខ្លាំងពេក។ ចុងក្រោយ វីរភទ្រផ្តន្ទាទោសទក្សៈដោយរាងកាយចំពោះសិវ-និន្ទា ហើយមានសញ្ញាថាព្រះមហាទេវៈនឹងបញ្ជាឲ្យស្ដារឡើងវិញ; ការស្តាប់រឿងដើមកំណើតទក្សេស្វរ ត្រូវបាននិយាយថាការពារអ្នកស្តាប់ពីមលិនភាពសីលធម៌ ទោះនៅជិតទីកន្លែងនៃអំពើកំហុសក៏ដោយ។
Adhyaya 40
पार्वतीश-लिङ्गमाहात्म्य (Pārvatīśa Liṅga — Description and Merits)
អគស្ត្យ សូមឲ្យស្កន្ទៈ ពន្យល់អំពីប្រធានបទបំផ្លាញបាប ដែលបានលើកឡើងមុន និងពាក់ព័ន្ធនឹងសេចក្តីរីករាយរបស់ពារវតី។ មេណា សួរពារវតីអំពីទីលំនៅក្រោយរៀបការ ដោយហេតុនេះ ពារវតីទៅសុំសិវៈឲ្យនាំនាងទៅស្ថានដ្ឋានរបស់ព្រះអង្គ។ សិវៈនាំនាងពីហិមាល័យទៅអានន្ទវនៈ ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាមូលហេតុខ្ពស់បំផុតនៃអានន្ទៈ ហើយអត្តសញ្ញាណរបស់ពារវតីក៏ពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ។ ពារវតីសួរអំពីប្រភពអានន្ទៈមិនដាច់នៅក្នុងក្សេត្រានេះ។ សិវៈពន្យល់ថា ក្នុងវាលមោក្សៈទំហំបញ្ចក្រូសៈ លិង្គមានគ្រប់ទីកន្លែង ដល់ថ្នាក់គ្មានចន្លោះណាមួយគ្មានលិង្គ ហើយមានលិង្គអនេករាប់មិនអស់ “ទម្រង់អានន្ទៈខ្ពស់” ដែលបានបង្កើតដោយសត្វមានបុណ្យពីលោកទាំងឡាយ។ ពារវតីសុំអនុញ្ញាតដំឡើងលិង្គ ហើយដោយការយល់ព្រមរបស់សិវៈ នាងបានបង្កើត “ពារវតីឥស” លិង្គ នៅជិតមហាទេវៈ។ បន្ទាប់មកបានរៀបរាប់ផលបុណ្យ៖ ការមើលឃើញលិង្គតែប៉ុណ្ណោះ ក៏លាយបំបាត់បាបធ្ងន់ (រួមទាំងព្រហ្មហត្យា) និងកាត់ផ្តាច់ចំណងនៃជីវិតមានរាងកាយ។ ការបូជានៅកាសី នាំឲ្យក្លាយជាអត្តសញ្ញាណ “កាសី-លិង្គ” ហើយចុងក្រោយចូលរួមជាមួយសិវៈ។ ការបូជាពិសេសនៅថ្ងៃចៃត្រ-សុក្ល-ត្រឹតិយា ផ្តល់សុភមង្គលក្នុងលោក និងគតិល្អក្រោយមរណៈ។ ការស្តាប់មាហាត្ម្យនេះ ត្រូវបានសរសើរថាបំពេញគោលបំណងទាំងលោកិយ និងបរលោក។
Adhyaya 41
गंगेश्वरमहिमाख्यानम् (The Account of the Glory of Gaṅgeśvara)
ស្កន្ទៈបានមានព្រះវាចាដល់ឥសីមួយ ហើយបើកប្រធានបទ «Gaṅgeśvara-samudbhava» ដោយបង្ហាញ Gaṅgeśvara ជាលិង្គៈ ដែលការស្តាប់ និងការចងចាំអំពីព្រះអង្គ ផ្តល់ផលបុណ្យដូចជាទីរថៈ ស្មើនឹងការងូតទឹកក្នុងទន្លេគង្គា។ រឿងត្រូវបានដាក់នៅជុំវិញទីរថៈ Cakrapuṣkariṇī និងព្រៃ Ānandakānana ដោយលើកសរសើរអំណាចក្សេត្ររបស់កាសី ដែលគ្មានអ្វីប្រៀបបាន ក្រោមការការពាររបស់ Śambhu។ អធ្យាយៈនេះរំលឹកផលដ៏អស្ចារ្យនៃការប្រតិស្ឋាលិង្គៈក្នុងកាសី ហើយនិយាយថា ទន្លេគង្គា បានបង្កើតលិង្គៈមង្គលមួយ នៅខាងកើត Viśveśa។ ការទស្សនាលិង្គៈ Gaṅgeśvara នេះត្រូវបានពិពណ៌នាថា កម្រណាស់ក្នុងកាសី; ការបូជានៅថ្ងៃ Daśaharā តិថី នាំឲ្យបាបដែលសន្សំមកពីជាតិជាច្រើន រលាយចុះភ្លាមៗ។ នៅកាលីយុគ មានស្ថានភាពអនាគតដែលលិង្គៈនេះក្លាយជា «guptra-prāya» (លាក់ស្ទើរតែទាំងស្រុង) ដូច្នេះការមើលឃើញកាន់តែកម្រឡើង; ទោះយ៉ាងណា ទស្សនានោះត្រូវបានប្រកាសថា ជាមូលហេតុនៃបុណ្យ និងស្មើនឹងបានឃើញគង្គាផ្ទាល់។ ចុងក្រោយ phalaśruti បញ្ជាក់ថា ការស្តាប់មាហាត្ម្យៈរបស់ Gaṅgeśa រារាំងការធ្លាក់ចូលផលនរក និងផ្តល់សម្បត្តិបុណ្យ ព្រមទាំងការសម្រេចបំណងដែលបានគិត។
Adhyaya 42
नर्मदेश्वराख्यानम् (Narrative of Narmadeśvara) — Narmadā’s Boons and Liṅga-Establishment in Kāśī
ជំពូកនេះជាវចនាធម្មរបស់ស្កន្ទៈអំពីមាហាត្ម្យៈ (សេចក្តីអស្ចារ្យបរិសុទ្ធ) នៃទន្លេនರ್ಮទា (រេវា) ដោយបញ្ជាក់ថា ការចងចាំនាមនាងអាចបន្ថយបាបធ្ងន់ៗបាន។ ក្នុងសភាព្រះឥសី មានសំណួរថា ទន្លេណាខ្ពស់បំផុត; មារកណ្ឌេយ្យៈឆ្លើយដោយចាត់ថ្នាក់ទន្លេជាអ្នកបរិសុទ្ធ និងផ្តល់បុណ្យ ហើយលើកឡើងក្រុមបួន—គង្គា យមុនា នರ್ಮទា សរស្វតី—ដែលត្រូវនឹងវេដៈ Ṛg, Yajus, Sāman, Atharvan។ ទោះគង្គាត្រូវបានសរសើរថាមិនមានគូប្រជែង ក៏រឿងនាំទៅកាន់ការតបស្យារបស់នર્મទា និងសំណើសុំសមភាព។ ព្រះព្រហ្មាប្រាប់តាមលក្ខខណ្ឌថា លុះត្រាតែមានអ្វីស្មើនឹងព្រះសិវៈ (ត្រ្យក្សៈ) ព្រះវិស្ណុ (បុរុសោត្តម) ព្រះគោរី និងកាសីផ្ទាល់ ទើបមានទន្លេណាអាចស្មើគង្គា—បង្ហាញពីភាពកម្រនៃសមភាពនោះ។ នર્મទាចូលទៅវារាណសី ហើយការបង្កើតលិង្គ (លិង្គ-ប្រតិស្ឋា) ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាកម្មបុណ្យលើសគេ; នាងដំឡើងលិង្គនៅទីរហូត Pilipilā-tīrtha ជិត Triviṣiṣṭapa។ ព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានពរ៖ ថ្មតាមច្រាំងនર્મទាក្លាយជារូបលិង្គ; ដស្សនៈនៃនាងតែប៉ុណ្ណោះក៏បន្ថយបាបភ្លាមៗ (ខុសពីទន្លេផ្សេងដែលផ្លែបុណ្យត្រូវការពេលវេលា); និងលិង្គនាម “នર્મទេស្វរ” ផ្តល់មុក្ខៈយូរអង្វែង ដោយអ្នកបូជាទទួលការគោរពពីកូនព្រះសូរ្យ។ ចុងក្រោយមានផលស្រុតិថា ការស្តាប់មាហាត្ម្យៈនៃនર્મទា នាំឲ្យដោះស្រាយ “អាវបាប” និងទទួលបានចំណេះដឹងខ្ពស់។
Adhyaya 43
सतीश्वरप्रादुर्भावः (Satiśvara Liṅga: Account of Manifestation)
ជំពូកនេះជាសន្ទនារវាងអគស្ត្យ និងស្កន្ទៈ។ បន្ទាប់ពីស្តាប់អំពីមហិមាបរិសុទ្ធនៃទន្លេនರ್ಮទា អគស្ត្យសួរអំពីប្រភពនៃសតីឥស្វរ។ ស្កន្ទៈពន្យល់ថា ព្រះព្រហ្មបានធ្វើតបស្យាខ្លាំង ហើយព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យបានប្រទានពរ។ ព្រះព្រហ្មសូមឲ្យព្រះសិវៈក្លាយជាព្រះបុត្រារបស់ខ្លួន និងឲ្យទេវីកើតជាកូនស្រីរបស់ទក្ស។ ព្រះសិវៈយល់ព្រម ហើយពីលលាដ៍ព្រះព្រហ្ម កុមារមានព្រះចន្ទលើក្បាលបានបង្ហាញខ្លួន ហើយយំ ដូច្នេះបានទទួលនាម “រុទ្រ” តាមន័យពីការយំ។ អគស្ត្យសួរថា ហេតុអ្វីព្រះដ៏សព្វជ្ញា បានយំ? ស្កន្ទៈបកស្រាយថា វាជាការឆ្លើយតបផ្នែកអារម្មណ៍-ទេវវិទ្យា៖ មហាទេវមានសេចក្តីអស្ចារ្យរីករាយចំពោះ “គំនិតបំណង” របស់ព្រហ្ម និងភាពជិតស្និទ្ធក្នុងទំនាក់ទំនង (អបាត្យត្វ) ដែលនាំមកនូវសុខានុភាពពីការប៉ះពាល់ និងការទស្សនា។ បន្ទាប់មករឿងត្រឡប់ទៅសតី៖ ជាកូនស្រីទក្ស នាងធ្វើតបស្យានៅកាសី សុំពរ; ព្រះសិវៈសន្យារៀបការនៅថ្ងៃទី៨ និងបង្កើតលិង្គនៅទីនោះឲ្យមាននាម “សតីឥស្វរ”។ ការគោរពបូជាសតីឥស្វរ បំពេញបំណងឆាប់រហ័ស ផ្តល់ផលល្អក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយសូម្បីតែការចងចាំក៏លើកសត្វវៈ។ ទីតាំងស្ថិតខាងកើតរត្នេឝ ហើយការទស្សនាបានសេចក្តីដោះលែងពីបាបភ្លាមៗ និងការឈានទៅចំណេះដឹងបន្តិចម្តងៗ។
Adhyaya 44
अमृतेशादिलिङ्गप्रादुर्भावः | Manifestation Accounts of Amṛteśvara and Other Liṅgas
ស្កន្ទៈប្រាប់អគស្ត្យអំពីប្រពៃណីលិង្គដែលភ្ជាប់នឹងទីកន្លែងនៅកាសី ដោយចាប់ផ្តើមពីអម្រឹតេស្វរ នៅអានន្ទកានន។ មានគ្រួសារប្រកបដោយធម៌ម្នាក់ឈ្មោះ សណារុ ឧទ្ទិសដល់ពិធីបូជាប្រាហ្មណ៍ ការទទួលភ្ញៀវ ការទទួលទឹកទីរថ និងការគោរពបូជាលិង្គ។ នៅពេលកូនប្រុស អុបជង្គន ត្រូវពស់ខាំក្នុងព្រៃ គេនាំទៅកាន់មហាស្មសានជិតស្វರ್ಗទ្វារ។ ដោយការសង្កេតយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន គេរកឃើញលិង្គលាក់មួយទំហំដូចផ្លែស្រីផល ហើយការប៉ះពាល់នឹងលិង្គនោះត្រូវបានពិពណ៌នាថា បណ្ដាលឲ្យជីវិតត្រឡប់មកភ្លាមៗ និងបញ្ជាក់គោលលទ្ធិ “អម្រឹតត្វ” (មិនស្លាប់)។ បន្ទាប់មកមាន ករុណេស្វរ ជិតមោក្សទ្វារ ដែលបញ្ជាឲ្យធ្វើវ្រតថ្ងៃចន្ទ បរិភោគម្តង និងបូជាដោយផ្កា/ស្លឹក/ផ្លែដែលសម្គាល់ដោយមេត្តាករុណា ដោយព្រះគុណរបស់ទ្រង់ការពារមិនឲ្យចាកចេញពីក្សេត្រ និងបំបាត់ភ័យ។ ជ្យោតិរូបេស្វរ នៅចក្រាពុស្ករិណី ត្រូវបាននិយាយថា ការបូជានាំឲ្យអ្នកស្រឡាញ់ទទួល “រូបភ្លឺចែងចាំង”; ហើយអត្ថបទរាយនាមក្រុមលិង្គ (១៤ និង ៨) ដោយបកស្រាយថា លិង្គទាំងនេះជាការបង្ហាញនៃសដាសិវៈតាមតត្ត្វ ៣៦ និងប្រកាសកាសីជាក្សេត្រមោក្សដ៏ចម្បង ដែលសិទ្ធិ និងផលពិធីទាំងឡាយសម្រេចនៅទីនោះ។
Adhyaya 45
Vyāsa-bhuja-stambha (व्यासभुजस्तंभ) — Doctrinal Correction and the Establishment of Vyāseśvara
ជំពូកនេះបង្ហាញវេទិកាវិវាទធម្មវិជ្ជា នៅព្រៃ Naimiṣāraṇya ពេលព្រះវិយាសជួបក្រុមឥសីដែលលំអៀងទៅសៃវៈ។ វិយាសលើកឡើងទស្សនៈវៃಷṇវៈបែបផ្តាច់មុខថា «ហរិ» ជាវត្ថុតែមួយសម្រាប់បម្រើតាមវេដៈ អិតិហាស និងបុរាណៈ ប៉ុន្តែឥសីទាំងនោះណែនាំឲ្យទៅកាន់កាសី/វារាណសី ដែលអំណាចរបស់វិශ්វេស್ವರ (ព្រះសិវៈ) ជាអធិបតីច្បាស់លាស់។ វិយាសទៅកាសី ងូតទឹក និងបូជានៅ Pañcanada-hrada ហើយចូលតំបន់វិශ්វេស्वरជិត Jñānavāpī ក្នុងសូរសរសើរបែបវៃṣṇវៈ និងបញ្ជីនាមវិស្ណុយ៉ាងវែង។ ពេលគាត់លើកដៃឡើង ហៅអះអាងដដែលដោយសូត្រខ្លាំង អ чуд្យសម្បទា «ស្តម្ភ» ធ្វើឲ្យដៃ និងពាក្យសម្តីរឹងជាប់។ វិស្ណុបង្ហាញខ្លួនដោយសម្ងាត់ ទទួលស្គាល់កំហុស និងបញ្ជាក់ថា ព្រះសិវៈជាវិශ්វេស्वरតែមួយ ហើយអំណាចនិងភារកិច្ចលោកធាតុរបស់វិស្ណុ កើតពីព្រះគុណសិវៈ; វិយាសត្រូវបានណែនាំឲ្យសរសើរសិវៈដើម្បីបញ្ចប់ដោយសុភមង្គល។ បន្ទាប់មក វិយាសសូត្រស្តូត្រសិវៈយ៉ាងផ្តោត (ក្រោយហៅថា «Vyāsa-aṣṭaka») នន្ទិកេស್ವರដោះស្តម្ភ ហើយប្រកាសផលប្រយោជន៍នៃការសូត្រ—លុបបាប និងបានជិតស្និទ្ធព្រះសិវៈ។ ចុងក្រោយ វិយាសប្តូរទៅសេចក្តីភក្តិសៃវៈយូរអង្វែង ដំឡើងលិង្គ «Vyāseśvara» ជិត Ghantākarṇa-hrada និងផ្តល់ការធានាថា ការងូតទឹក និងទស្សនានៅទីនោះ នាំឲ្យបានស្ថានភាពសង្គ្រោះដូចកាសី និងការពារពីភ័យបាប និងវិបត្តិក្នុងកាលីយុគ។
Adhyaya 46
Vyāsa’s Kāśī-Discipline, Viśveśvara–Manikarṇikā Supremacy, and the Kṛcchra–Cāndrāyaṇa Vow Taxonomy (Vyaśa-śāpa-vimokṣa Context)
អធ្យាយនេះចាប់ផ្តើមដោយអគស្ត្យសួរអំពីភាពផ្ទុយគ្នា៖ ហេតុអ្វីបានជា វ្យាសៈ ដែលជាអ្នកស្រឡាញ់ព្រះសិវៈ និងដឹងអាថ៌កំបាំងនៃក្សេត្រ ត្រូវពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងបណ្តាសា។ ស្កន្ទៈឆ្លើយដោយពន្យល់អំពីវិន័យរបស់វ្យាសៈនៅកាសី៖ ងូតទឹករៀងរាល់ថ្ងៃ បង្រៀនអំពីមហិមារបស់ក្សេត្រ និងដាក់អាទិភាពវិស្វេស្វរៈជាលិង្គកំពូល និងមណិកណ្ណិកាជាទីរថកំពូល។ បន្ទាប់មកមានក្រមប្រតិបត្តិសម្រាប់អ្នករស់នៅ និងអ្នកធម្មយាត្រាកាសី៖ ស្នានា និងបូជារៀងរាល់ថ្ងៃ មិនបោះបង់មណិកណ្ណិកា គោរពវរណាស្រាមធម៌ ធ្វើទានដោយសម្ងាត់ ជាពិសេសអណ្ណទាន ជៀសវាងការបង្ខូចកេរ្តិ៍ កុហក (លើកលែងតែដើម្បីការពារជីវិត) និងការពារសត្វទាំងអស់ ដែលនាំមកនូវបុណ្យធំ។ អធ្យាយលើកតម្កើងសន្យាសីននៃក្សេត្រ និងសមណៈអ្នកស្នាក់នៅ ថាការពេញចិត្តរបស់ពួកគេជាការពេញចិត្តរបស់វិស្វេស្វរៈ។ អត្ថបទបង្រៀនការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ មិនលើកទឹកចិត្តការធ្វើបាបខ្លួន ឬស្វែងរកមរណភាព ហើយបង្ហាញថាការប្រតិបត្តិនៅកាសីមានប្រសិទ្ធិភាពពិសេស៖ ការជ្រមុជម្តង ការបូជាម្តង ឬជបៈ/ហោមៈតិចតួច ស្មើនឹងពិធីធំៗនៅទីផ្សេង។ បន្ទាប់មកមានចំណាត់ថ្នាក់វិន័យសម្អាតបាប (ក្រឹច្ឆ្រ ប្រភេទផ្សេងៗ បរាក ប្រាជាបត្យ សាន្តបន/មហាសាន្តបន តប្តក្រឹច្ឆ្រ) និងចន្ទ្រាយណៈច្រើនរបៀប ហើយបញ្ចប់ដោយគោលការណ៍សម្អាត៖ រាងកាយដោយទឹក ចិត្តដោយសច្ចៈ បញ្ញាដោយចំណេះដឹង។ ចុងក្រោយបង្ហាញគុណធម៌សម្រាប់អ្នកស្នាក់នៅក្សេត្រ និងបើកផ្លូវទៅការសាកល្បងទេវតាដោយការបដិសេធទានដល់វ្យាសៈ ដោយសន្យាផលការពារពីការស្តាប់អធ្យាយនេះ។
Adhyaya 47
Adhyāya 47: Liṅga–Tīrtha Cartography of Ānandakānana in Kāśī (Uttarārdha)
អធ្យាយ ៤៧ ជាវចនាធម្មវិជ្ជាបែបរាយនាម ដែលសម្របសម្រួល “ទីរថ” ជាមួយ “លិង្គ” ដោយបកស្រាយថា ទឹកបរិសុទ្ធក្លាយជាទីរថ ព្រោះមានព្រះស្ថិតក្នុងរូបកាយ (mūrti-parigraha) ហើយកន្លែងណាមានលិង្គសៃវៈ កន្លែងនោះឯងជាទីរថ។ អគស្ត្យសូមឲ្យពណ៌នាលម្អិតអំពីទីរថ និងរូបលិង្គនៅអានន្ទកាននៈ; ស្កន្ទឆ្លើយដោយភ្ជាប់ទៅនឹងសន្ទនាព្រះទេវី–ព្រះសិវៈដែលបានកើតមានមុន។ បន្ទាប់មក មានការរាយបញ្ជីយូរនៃលិង្គ កុណ្ឌ និងហ្រាទានានៅវារាណសី ដោយកំណត់ទីតាំងតាមទិសជើង–ត្បូង–កើត–លិច និងភ្ជាប់ពិធីធម៌ដូចជា darśana, pūjā, snāna, śrāddha ជាមួយផលបុណ្យ (phalāśruti) ដូចជា ការបរិសុទ្ធ ការដកឧបសគ្គ ប្រាជ្ញា សម្បត្តិ ការលើកតម្កើងបុព្វបុរស ការរួចផុតពីរោគទុក្ខជាក់លាក់ និងការទទួលបានលោកខ្ពស់ៗ ដូចជា Śiva-loka, Rudra-loka, Viṣṇu-loka, Brahma-loka, Go-loka។ ក៏មានការបញ្ជាក់ពេលវេលាមង្គល (tithi/nakṣatra) ហើយសរសើរថា ការអាន ឬជប៉ាប្រចាំនៃ “អធ្យាយសព្វលិង្គមយ” នេះ ជាការការពារ បន្ធូរភ័យពីអំណាចទណ្ឌកម្ម និងបន្ទុកបាបដែលដឹង/មិនដឹង។ ចុងក្រោយ បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យនន្ទិន ព្រះសិវៈ និងព្រះទេវីចាកចេញដោយរថទិព្វ។
Adhyaya 48
मुक्तिमण्डपगमनम् (Muktimaṇḍapa-Gamana: Śiva’s Entry into the Pavilion of Liberation; Etiology of ‘Kukkutamaṇḍapa’)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយ វ្យាស ជំរុញ សូតា ឲ្យស្តាប់ព្រះស្កន្ទ ពិពណ៌នាពីព្រះសម្ភូ (សិវៈ) ចូលទៅកាន់ មុក្តិមណ្ឌប ដោយពិធីដ៏អធិកអធម ដូចជាពិធីបុណ្យធំទូលាយទាំងទីក្រុង និងដល់ត្រីលោកៈ មានតន្ត្រី ទង់ជ័យ ចង្កៀង ក្លិនក្រអូប និងសេចក្តីរីករាយរួម។ ព្រះសិវៈចូលទៅកាន់ស្ថានបរិសុទ្ធខាងក្នុង ហើយត្រូវបានគោរពដោយព្រះព្រហ្ម ឥសីទាំងឡាយ ពួកទេវតា និងទេវីមាតា ដោយការបូជា និងពិធីដូចអារាទី។ បន្ទាប់មកមានសន្ទនាធម្មៈ ដែលព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូលទៅព្រះវិស្ណុ ថាព្រះវិស្ណុមានតួនាទីមិនអាចខ្វះបានក្នុងការទទួលបាន អានន្ទវន (កាសី) ហើយប្រទានភាពជិតស្និទ្ធជានិច្ច។ ទោះយ៉ាងណា ព្រះអង្គបញ្ជាក់លំដាប់នៃការចូលដល់៖ ភក្តិចំពោះព្រះសិវៈនៅកាសី គឺជាគន្លឹះសម្រាប់បំពេញគោលបំណងទាំងឡាយ។ ជំពូកនេះរាយនាមគុណផលសង្គ្រោះដែលពាក់ព័ន្ធនឹង មុក្តិមណ្ឌប មណ្ឌបជិតខាង និងទីតាំងងូតទឹក ដោយเฉพาะ ម៉ណិករណិកា ដោយថាការស្ថិតនៅខ្លីៗដោយចិត្តមាំ និងការស្តាប់ធម៌ អាចនាំទៅកាន់លទ្ធផលជិតស្និទ្ធនឹងមុក្កតិ។ ជំពូកនេះក៏ផ្តល់ព្យាករណ៍ប្រភពនាម៖ នៅសម័យទ្វាបរ មណ្ឌបនេះនឹងល្បីថា «កុកកុតមណ្ឌប» ដោយសាររឿងអនាគតអំពីព្រាហ្មណ៍ មហានន្ទ ដែលធ្លាក់ក្នុងភាពលាក់ពុត និងទទួលទានទានដោយអធម៌ បណ្តាលឲ្យធ្លាក់ចុះ និងកើតជាមាន់។ តាមរយៈការចងចាំកាសី និងការរស់នៅដោយវិន័យជិតមណ្ឌប គាត់បានឡើងទៅកាន់ស្ថានខ្ពស់ ហើយចុងក្រោយទទួលមុក្កតិ ដោយធ្វើឲ្យទីនោះមាននាមពេញនិយម។ ចុងបញ្ចប់មានសំឡេងកណ្តឹង ព្រះសិវៈផ្លាស់ទៅមណ្ឌបមួយទៀត និងផលស្រដីថា អ្នកស្តាប់នឹងទទួលសុខ និងសម្រេចបំណង។
Adhyaya 49
Viśveśvara-liṅga-mahima (विश्वेश्वरलिंगमहिमा) — The Glory of the Viśveśvara Liṅga
អធ្យាយនេះបង្ហាញជាសន្ទនាជាន់ៗ៖ វ្យាសាប្រាប់សូតាអំពីរឿងដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសំណួររបស់អគស្ត្យៈ ហើយស្កន្ទៈឆ្លើយដោយពណ៌នាព្រះសិវៈចាកចេញពីទីកន្លែងពាក់ព័ន្ធនឹងមុក្កតិ/និរវាណ ទៅកាន់ស្រីង្គារ-មណ្ឌប។ ព្រះសិវៈអង្គុយមុខទៅទិសកើត ជាមួយព្រះអុមា ខណៈព្រះព្រហ្មា និងព្រះវិស្ណុស្ថិតនៅសងខាង ហើយមានឥន្ទ្រា ឥសី និងគណៈបម្រើ។ ព្រះសិវៈប្រកាសអធិភាពខ្ពស់បំផុតនៃវិශ්វេស្វរ-លិង្គ ជា «ពរម-ជ្យោតិ» និងជារូបស្ថាវរ (រូបអចល) របស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គពិពណ៌នាអ្នកបាសុបតល្អឥតខ្ចោះ៖ មានវិន័យ បរិសុទ្ធ មិនកាន់កាប់ទ្រព្យ ស្មោះត្រង់ក្នុងលិង្គ-អរចនា និងគោរពវិន័យសីលធម៌យ៉ាងតឹងរឹង។ បន្ទាប់មក អធ្យាយរៀបរាប់ផលបុណ្យយ៉ាងលម្អិត៖ ការស្តាប់ ការចងចាំ ការចេញដំណើរទៅ ការមើល ការប៉ះ និងការថ្វាយសូម្បីតែអ្វីតិចតួចដល់លិង្គ នាំឲ្យមានការបរិសុទ្ធ និងសុភមង្គលកើនឡើង ដោយប្រៀបធៀបនឹងផលអស្វមេធ និងរាជសូយ។ ចុងក្រោយមានការធានាការការពារ និងព្រះគុណនាំទៅនិរវាណ ព្រមទាំងលើកតម្កើងមណិករណិកា និងកាសីថាមានអานุភាពពិសេសក្នុងបីលោក និងព្រះសិវៈស្ថិតជានិច្ចក្នុងរូបលិង្គសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់បូជា។ ស្កន្ទៈបញ្ចប់ថាបាននិយាយតែផ្នែកមួយនៃអานุភាពនោះ ហើយវ្យាសាបង្ហាញការឆ្លើយតបដោយសមាធិរបស់អគស្ត្យៈ។
Adhyaya 50
अनुक्रमणिकाध्यायः — Kāśī Yātrā-Parikramā, Tīrtha-Index, and Phalaśruti
ជំពូកនេះមានពីរផ្នែកធំ។ ដំបូង ព្រះវ្យាសឆ្លើយសូតា ដោយបង្ហាញ “អនុಕ್ರಮណិកា” ដូចតារាងមាតិកាខាងក្នុងនៃ Kāśī Khaṇḍa រៀបរាប់លំដាប់រឿងនិទាន ការសន្ទនា ការសរសើរតីរថៈ ប្រវត្តិកំណើតស្ថានបូជា និងមហាត្ម្យៈនៃទេវតា។ បន្ទាប់មក តាមសំណើសូតា ព្រះវ្យាសបង្ហាញវិធីធ្វើយាត្រាបូជានៅកាសី៖ ងូតទឹកសម្អាតដំបូង បូជាទេវតា បិត្រទេវតា និងប្រគេនដល់ព្រាហ្មណ៍ ហើយធ្វើវង់យាត្រាច្រើន។ មានលំដាប់ pañcatīrthikā ប្រចាំថ្ងៃ (ដូចជា Jñānavāpī, Nandikeśa, Tārakeśa, Mahākāla, Daṇḍapāṇi) ផ្លូវ Vaiśveśvarī និងផ្លូវពហុ-អាយតនៈ ព្រមទាំងវង់ពិសេស៖ aṣṭāyatana, ekādaśaliṅga និង Gaurī-yātrā តាមថ្ងៃតិថីចន្ទ។ ជំពូកនេះក៏រៀបរាប់ផ្លូវ antar-gṛha (តំបន់ខាងក្នុង) ដោយចូលទស្សនាស្ថានបូជាច្រើន ណែនាំឲ្យរក្សាមោនៈ (ស្ងៀម) ដើម្បីបង្កើនផល។ ចុងក្រោយមាន phalaśruti ថា ការស្តាប់/អានឬសូត្រជំពូកនេះ ទទួលផលដូចការសិក្សាទូលំទូលាយ ការចម្លងសៀវភៅគួរគោរពដើម្បីសុភមង្គល ហើយយាត្រាដែលធ្វើត្រឹមត្រូវ នាំឲ្យដោះស្រាយឧបសគ្គ បង្កើនបុណ្យ និងជួយដល់មុខមាត់មោក្សៈ។
FAQs about Uttara Ardha
It highlights Kāśī as a network of empowered sites where deity-presence is stabilized through installation and worship—especially solar forms (Arunāditya, Vṛddhāditya, Keśavāditya, Vimalāditya) linked to precise locales and practices.
Repeated claims include reduction of fear and suffering, mitigation of poverty and disease, purification from sins through darśana and hearing, and enhanced spiritual outcomes when worship is performed at designated Kāśī tīrthas.
The section embeds (i) Vinatā’s servitude-cause linked to Aruṇa’s emergence and subsequent solar association, (ii) Vṛddhāditya’s ‘old-age removal’ boon to Hārīta, (iii) Keśavāditya’s instruction on Śiva-liṅga worship, and (iv) Vimalāditya’s cure of kuṣṭha and protection of devotees.