
ជំពូក ៣៧ ចាប់ផ្តើមដោយអគស្ត្យៈ (Agastya) ថ្លែងទៅកាន់ស្កន្ទៈ (Skanda) ដោយមានសេចក្តីរីករាយយ៉ាងជ្រាលជ្រៅក្រោយបានស្តាប់អំពីលិង្គដែលប្រទានមោក្សៈ ហើយសូមឲ្យពន្យល់ពេញលេញអំពីលិង្គទាំង ១៤ ដោយចាប់ពី «ដក្សេស្វរ-លិង្គ»។ បន្ទាប់មករឿងរ៉ាវបង្វែរទៅកាន់ដក្សៈ (Dakṣa) ដែលមកកាសី (Kāśī) ដើម្បីធ្វើតបស្យា និងសម្អាតខ្លួនក្រោយការប្រព្រឹត្តមិនសមរម្យមុននេះ។ នៅកៃលាស (Kailāsa) មានសន្និបាតទេវតាធំមួយ ខណៈព្រះសិវៈ (Śiva) សួរអំពីសណ្តាប់ធ្នាប់លោក និងស្ថិរភាពនៃធម៌សង្គម-ពិធីការ។ ក្នុងចិត្តដក្សៈ កំហឹងនិងការរើសអើងកើនឡើង—គាត់យល់ថាព្រះសិវៈមិនអាចចាត់ចូលវណ្ណៈណាមួយ ហើយខឹងចំពោះអ្វីដែលគាត់គិតថាជាការមិនគោរព។ ដក្សៈរៀបចំយជ្ញាធំ (mahākratu) ដោយចេតនាមិនអញ្ជើញព្រះសិវៈ។ ឥសីដធិចី (Dadhīci) ព្រមានដក្សៈដោយហេតុផលធម៌ថា ពិធីកម្មគ្មានព្រះសិវៈគឺអសកម្ម; គ្មានព្រះអម្ចាស់ យជ្ញាដូចជាស្មសាន និងសកម្មភាពទាំងអស់គ្មានផល។ តែដក្សៈបដិសេធ ដោយអះអាងថាពិធីអាចសម្រេចដោយខ្លួនឯង ហើយបង្កើនការប្រឆាំង ដល់ថ្នាក់បញ្ជាឲ្យដកដធិចីចេញ។ ជំពូកបញ្ចប់ដោយពិពណ៌នាពីភាពរុងរឿងខាងក្រៅនៃយជ្ញា និងការផ្លាស់ប្តូររឿងរ៉ាវ ខណៈនារទៈ (Nārada) ធ្វើដំណើរទៅកៃលាស ដើម្បីបើកផ្លូវទៅការឆ្លើយតបរបស់ព្រះសិវៈ និងការបញ្ជាក់សេចក្តីសក្ការៈនៃស្ថានសិវៈនៅកាសី។
Verse 1
अगस्त्य उवाच । सर्वज्ञसूनो षड्वक्त्र सर्वार्थकुशल प्रभो । प्रादुर्भावं निशम्यैषां लिंगानां मुक्तिदायिनाम्
អគស្ត្យៈ បាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់មានមុខប្រាំមួយ ជាព្រះបុត្រនៃព្រះដ៏សព្វជ្ញា ជាអ្នកឆ្លាតវៃក្នុងគ្រប់កិច្ចការ—ខ្ញុំបានឮអំពីការបង្ហាញខ្លួននៃលិង្គទាំងនេះ ដែលប្រទានមុក្ខ; (ខ្ញុំសូមដឹងបន្ថែម)។
Verse 2
नितरां परितृप्तोस्मि सुधां पीत्वेव निर्जरः । ओंकारप्रमुखैर्लिंगैरिदमानंदकाननम्
ខ្ញុំបានពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ដូចអមតៈដែលបានផឹកអម្រឹត; ដោយលិង្គទាំងឡាយដែលចាប់ផ្តើមដោយ «អោំការ» នេះ ព្រៃនេះក្លាយជាវនានន្ទៈ—ព្រៃនៃសុភមង្គល។
Verse 3
आनंदमेवजनयेदपि पापजुषामिह । परानंदमहं प्राप्तः श्रुत्वैतल्लिंगकीर्तनम्
សូម្បីតែអ្នកដែលជាប់ពាក់នឹងបាប នៅទីនេះ ការរៀបរាប់តែប៉ុណ្ណោះអំពីលិង្គនេះ ក៏បង្កើតអានន្ទៈ។ ខ្ញុំបានឮការសរសើរលិង្គនេះហើយ ក៏បានឈានដល់សុភមង្គលអតិបរមា។
Verse 4
जीवन्मुक्तैवासं हि क्षेत्रतत्त्वश्रुतेरहम् । स्कंददक्षेश्वरादीनि लिंगानीह चतुर्दश । यान्युक्तानि समाचक्ष्व तत्प्रभावमशेषतः
ដោយបានឮសច្ចៈនៃក្សេត្រពិសិដ្ឋនេះ ខ្ញុំបានក្លាយដូចជាមានមុក្កតិទាំងនៅរស់។ ឥឡូវនេះ សូមពន្យល់អំពីលិង្គទាំងដប់បួននៅទីនេះ—ចាប់ពី ស្កន្ទ និង ទក្ខេស្វរ ជាដើម—ដែលបានរៀបរាប់ហើយ នូវអานุភាពរបស់វាទាំងស្រុង ដោយមិនខ្វះអ្វីឡើយ។
Verse 5
यो दक्षो गर्हयामास मध्ये देवसभं विभुम् । स कथं लिंगमीशस्य प्रत्यस्थापयदद्भुतम्
ទក្ខៈនោះ ដែលនៅកណ្ដាលសភាទេវតា បានបន្ទោសព្រះអម្ចាស់អធិរាជ—តើគាត់បានធ្វើដូចម្តេច ដើម្បីស្ថាបនាឡើងវិញនូវលិង្គអស្ចារ្យរបស់ឥស្វរ?
Verse 6
इति श्रुत्वा शिखिरथः कुंभयोनेरुदीरितम् । सूत संकथयामास दक्षेश्वर समुद्भवम्
ពេលបានឮដូច្នេះ នូវពាក្យដែលគុម្ភយោនិ (អគស្ត្យ) បាននិយាយ សិខិរថៈ—ឱ សូត—បានរៀបរាប់យ៉ាងលម្អិត អំពីកំណើតនៃទក្ខេស្វរ។
Verse 7
स्कंद उवाच । आकर्णय मुने वच्मि कथां कल्मषहारिणीम् । पुरश्चरणकामोसौ दक्षः काशीं समाययौ
ស្កន្ទៈមានព្រះវាចា៖ សូមស្តាប់ឲ្យល្អ ឱ មុនី; ខ្ញុំនឹងប្រាប់រឿងពិសុទ្ធ ដែលបំបាត់មលិន។ ដាក់្សៈប្រាថ្នាធ្វើពុរៈශ්ចរណៈ (ពិធីបុណ្យបឋមសាធនា) ក៏បានមកដល់កាសី។
Verse 8
छागवक्त्रो विरूपास्यो दधीचि परिधिक्कृतः । प्रायश्चित्तविधानार्थं सूपदिष्टः स्वयंभुवा
មានមុខដូចពពែ និងរូបមុខខូចខាត—ត្រូវទធីចិ ប្រមាថជាទោស—គាត់បានទទួលការណែនាំយ៉ាងល្អពីស្វយម្ភូ (ព្រះព្រហ្ម) អំពីវិធីព្រាយស្ចិត្ត (ការសងបាប) ត្រឹមត្រូវ។
Verse 9
एकदा देवदेवस्य सेवार्थं शशिमौलिनः । कैलासमगमद्विष्णुः पद्मयोनिपुरस्कृतः
ម្តងមួយ ដើម្បីបម្រើព្រះទេវទេវា ព្រះអម្ចាស់មានព្រះចន្ទលើក្បាល (សិវៈ) វិស្ណុ—មានបដ្មយោនិ (ព្រះព្រហ្ម) ដឹកនាំមុខ—បានទៅកាន់កៃលាស។
Verse 10
इंद्रादयो लोकपाला विश्वेदेवा मरुद्गणाः । आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विद्याधरोरगाः
ឥន្ទ្រៈ និងអ្នកការពារលោកទាំងឡាយផ្សេងៗ វិស្វេទេវៈ និងក្រុមមរុត; អាទិត្យៈ វសុ រុទ្រៈ សាធ្យៈ វិទ្យាធរ និងពួកនាគ—ទាំងអស់សុទ្ធតែមានវត្តមាន។
Verse 11
ऋषयोऽप्सरसोयक्षा गंधर्वाः सिद्धचारणाः । तैर्नतो देवदेवेशः परिहृष्टतनूरुहैः
ពួកឥសី អប្សរា យក្សៈ គន្ធರ್ವៈ សិទ្ធៈ និងចារណៈ បានក្រាបបង្គំព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ; ដោយសេចក្តីរំភើបសក្ការៈ រោមកាយពួកគេឈរឡើង។
Verse 12
स्तुतश्च नाना स्तुतिभिः शंभुनापि कृतादराः । विविशुश्चासनश्रेण्यां तन्मुखासक्तदृष्टयः
ពួកគេបានសរសើរព្រះសಂಭុដោយបទស្តូត្រជាច្រើនប្រភេទ ហើយព្រះសಂಭុក៏ទទួលពួកគេដោយកិត្តិយស។ បន្ទាប់មក ពួកគេចូលទៅអង្គុយតាមជួរអាសនៈ ដោយភ្នែកជាប់ជ្រួលលើព្រះមុខរបស់ទ្រង់។
Verse 13
अथ तेषूपविष्टेषु शंभुना विष्टरश्रवाः । कृतहस्तपरिस्पर्शमानः पृष्टो महादरम्
ពេលពួកគេទាំងអស់អង្គុយរួចហើយ វិស្តរश्रវាḥ បានប៉ះដៃតាមពិធីគោរពជាទម្លាប់ ហើយព្រះសಂಭុបានសួរគាត់ដោយក្តីគោរពយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 14
श्रीवत्सलांछन हरे दैत्यवंशदवानल । कच्चित्पालयितुं शक्तिस्त्रिलोकीमस्त्यकुंठिता
ឱ ព្រះហរិ ដែលមានសញ្ញា Śrīvatsa លើទ្រង់—ឱ អគ្គិភ័យព្រៃដ៏ដុតវង្សដៃត្យ—តើអំណាចមិនថយចុះរបស់ទ្រង់ នៅតែអាចគាំទ្រ និងការពារត្រីលោកបានឬ?
Verse 15
दितिजान्दनुजान्दुष्टान्कच्चिच्छासि रणांगणे । अपि कुद्धान्महीदेवान्मामिव प्रतिमन्यसे
តើទ្រង់នៅតែវាយបង្ក្រាបសត្រូវអាក្រក់ កើតពីទិតិ និងដនុ នៅលើសមរភូមិឬ? ហើយតើទ្រង់នៅតែចាត់ទុកស្តេចដែនដីដែលខឹងក្រហម ដូចជាទ្រង់ចាត់ទុកខ្ញុំ—ជាគូប្រជែងដែលត្រូវទប់ស្កាត់—ឬ?
Verse 16
बाधया रहिता गावः कच्चित्संति महीतले । स्त्रियः संति हि सुश्रीकाः पतिव्रतपरायणाः
តើគោទាំងឡាយលើផែនដី មានសុខសាន្តឥតទុក្ខព្យាបាទឬ? ហើយតើមានស្ត្រីមានសិរីល្អ ដែលឈរជាប់លើវ្រតៈនៃភាពស្មោះត្រង់ចំពោះប្តី និងធម៌នៃគ្រួសារឬ?
Verse 17
विधियज्ञाः प्रवर्तंते पृथिव्यां बहुदक्षिणाः । निराबाधं तपः कच्चिदस्ति शश्वत्तपस्विनाम्
តើពិធីយជ្ញតាមវិធាន កំពុងប្រព្រឹត្តលើផែនដី ដោយមានទាន និងទក្ខិណាច្រើនឬ? ហើយតើព្រះតាបសវិន អ្នកធ្វើតបៈជានិច្ច អាចអនុវត្តតបៈដោយគ្មានឧបសគ្គឬ?
Verse 18
निष्प्रत्यूहं पठंत्येव सांगान्वेदान्द्विजोत्तमाः । महीपालाः प्रजाः कच्चित्पांति त्वमिवकेशव
តើព្រះទ្វិជោត្តម ប្រាជ្ញាជនពីរដង កំពុងសូត្រវេទទាំងស្រុងជាមួយអង្គបន្ថែម ដោយគ្មានឧបសគ្គឬ? ហើយតើស្តេចទាំងឡាយ ការពារប្រជារាស្ត្រ ដូចព្រះអង្គឯង—ឱ កេសវ—ការពារពិភពលោកឬ?
Verse 19
स्वेषु स्वेषु च धर्मेषु कच्चिद्वर्णाश्रमास्तथा । निष्ठावंतो हि तिष्ठंति प्रहृष्टेंद्रियमानसाः
តើមនុស្សក្នុងវណ្ណៈ និងអាស្រាមទាំងឡាយ នៅតែឈរមាំក្នុងធម៌របស់ខ្លួនៗឬ? ពួកគេឈរមាំ ដោយអង្គចិត្ត និងអង្គអារម្មណ៍រីករាយ ស្ងប់សុខ និងលើកទឹកចិត្តឬ?
Verse 20
धूर्जटिः परिपृछ्येति हृष्टं वैकुंठनायकम् । ब्रह्माणं चापि पप्रच्छ ब्राह्मं तेजः समेधते
ដូច្នេះ ធូរជដិ (ព្រះសិវៈ) បានសួរព្រះនាយកវៃគុន្ឋៈ ដែលពេញចិត្តរីករាយហើយ ក៏បានសួរព្រះព្រហ្មាផងដែរ; ហើយពន្លឺទេវតានៃព្រះព្រហ្មា កាន់តែរុងរឿងឡើង។
Verse 21
सत्यमस्खलितं कच्चिदस्ति त्रैलोक्यमंडपे । तीर्थावरोधो न क्वापि केनचित्क्रियते विधे
ឱ វិធិ (ព្រះព្រហ្មា) ក្នុងមណ្ឌបនៃលោកទាំងបី តើសច្ចៈនៅតែរឹងមាំ មិនរអិលរអួលឬ? ហើយតើគ្មាននរណាម្នាក់ ធ្វើការរារាំងទីរថៈបរិសុទ្ធ នៅទីណាមួយទេឬ?
Verse 22
इंद्रादयः सुराः कच्चित्स्वेषु स्वेषु पुरेष्वहो । राज्यं प्रशासति स्वस्थाः कृष्णदोर्दंडपालिताः
តើឥន្ទ្រា និងទេវតាផ្សេងៗ នៅក្នុងទីក្រុងរបស់ខ្លួនៗ កំពុងគ្រប់គ្រងរាជ្យដោយសុខសាន្តឬ? ដោយមានព្រះក្រឹષ્ણា ជាដៃដ៏មានអំណាច ដូចដណ្ឌសិទ្ធិការពារ។
Verse 23
प्रत्येकं परिपृच्छयेशः सर्वानित्थं कृतादरान् । पृष्ट्वा गमनकार्यं च तेषां कृत्वा मनोरथान्
ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់បានសួរពីម្នាក់ៗដោយសុភាពរាបសារ បង្ហាញកិត្តិយសដល់ទាំងអស់។ បន្ទាប់ពីសួរអំពីហេតុនៃការចាកចេញ និងបំពេញបំណងរបស់ពួកគេ ព្រះអង្គបានរៀបចំផ្ញើពួកគេទៅតាមផ្លូវ។
Verse 24
विससर्जाथ तान्सर्वान्देवः सौधं समाविशत् । गतेष्वथ च देवेषु स्वस्व धिष्ण्येषु हृष्टवत्
បន្ទាប់មក ព្រះទេវៈបានអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេទាំងអស់ចាកចេញ ហើយព្រះអង្គបានចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំង។ កាលណាទេវតាទាំងឡាយបានទៅដល់ទីអាសនៈសួគ៌របស់ខ្លួនៗ ពួកគេបានចាកទៅដោយអំណរ។
Verse 25
मध्ये मार्गं स चिंतोभूद्दक्षः सत्याः पिता तदा । अन्यदेवसमानं स मानं प्राप न चाधिकम्
នៅកណ្ដាលផ្លូវ ដក្ខៈ—ឪពុករបស់សតី—បានធ្លាក់ចូលក្នុងការគិតព្រួយ។ គាត់បានទទួលកិត្តិយសស្មើនឹងទេវតាផ្សេងៗ ប៉ុន្តែមិនបានលើសពីពួកគេទេ។
Verse 26
अतीव क्षुब्धचित्तोभून्मंदराघाततोऽब्धिवत् । उवाच च मनस्येतन्महाक्रोधरयांधदृक्
ចិត្តរបស់គាត់រំខានខ្លាំង ដូចសមុទ្រដែលត្រូវភ្នំមន្ទរាបុក។ ត្រូវពិការភ្នែកដោយល្បឿននៃកំហឹងដ៏ធំ គាត់បាននិយាយគំនិតទាំងនេះក្នុងចិត្ត។
Verse 27
अतीवगर्वितो जातः सती मे प्राप्य कन्यकाम् । कस्यचिन्नाप्यसौ प्रायो न कोस्यापि क्वचित्पुनः
គាត់បានក្លាយជាមានមោទនភាពយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីបានទទួលកូនស្រីរបស់ខ្ញុំ សតី ជាភរិយា។ គាត់ស្ទើរតែមិនបង្ហាញការគោរពចំពោះអ្នកណាម្នាក់ឡើយ—មិនថាពេលណា ក៏មិនចំពោះអ្នកណាទាំងអស់។
Verse 28
किं वंश्यस्त्वेष किं गोत्रः किं देशीयः किमात्मकः । किं वृत्तिः किं समाचारो विपा दी वृषवाहनः
គាត់មានវង្សត្រកូលអ្វី? មានគោត្រអ្វី? មកពីដែនដីណា—មានសភាពដូចម្តេច? មានជីវិតចិញ្ចឹមដោយអ្វី មានទំនៀមទម្លាប់អ្វី—អ្នកមានទង់សញ្ញាគោនេះ ដែលតែងតែព័ទ្ធជុំវិញដោយវិបត្តិចម្លែកៗ?
Verse 29
न प्रायशस्तपस्व्येष क्व तपः क्वास्त्रधारणम् । न गृहस्थेषु गण्योसौ श्मशाननिलयो यतः
គាត់ស្ទើរតែមិនមែនជាតាបស្វីទេ—តើតបៈរបស់គាត់នៅឯណា ហើយការកាន់អាវុធនៅឯណា? គាត់ក៏មិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងពួកគ្រហស្ថដែរ ព្រោះទីលំនៅរបស់គាត់គឺទីឈាបសព។
Verse 30
असौ न ब्रह्मचारी स्यात्कृतपाणिग्रह स्थितिः । वानप्रस्थ्यं कुतश्चास्मिन्नैश्वर्यमदमोहिते
គាត់មិនអាចជាប្រហ្មចារីបានទេ ព្រោះគាត់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបានចាប់ដៃភរិយាក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍រួចហើយ។ ហើយតើវានប្រស្ថអាចមានក្នុងគាត់ដូចម្តេច—អ្នកដែលត្រូវមោហៈដោយស្រវឹងអំណាច?
Verse 31
न ब्राह्मणोभवत्येष यतो वेदो न वेत्त्यमुम् । शस्त्रास्त्रधारणात्प्रायः क्षत्रियः स्यान्न सोप्ययम्
គាត់មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ទេ ព្រោះគាត់មិនដឹងវេទៈឡើយ (ដូចដែលខ្ញុំអះអាង)។ ដោយការកាន់អាវុធ អាចហៅមនុស្សម្នាក់ថាជាក្សត្រីយៈបាន ប៉ុន្តែគាត់ក៏មិនមែនសូម្បីតែបែបនោះដែរ។
Verse 32
क्षतात्संत्राणनात्क्षत्रं तत्क्वास्मिन्प्रलयप्रिये । वैश्योपि न भवेदेष सदा निर्धनचेष्टनः
«ក្សត្រ» ត្រូវបានហៅដូច្នេះ ព្រោះមានភារកិច្ចការពារអ្នករងរបួស—តែការពារនោះនៅឯណា ក្នុងអ្នកដែលស្រឡាញ់ការប្រាល័យ? ហើយគាត់ក៏មិនអាចជាវៃស្យៈបានដែរ ព្រោះគាត់តែងប្រព្រឹត្តដូចអ្នកគ្មានទ្រព្យ។
Verse 33
शूद्रोपि न भवेत्प्रायो नागयज्ञोपवीतवान् । एवं वर्णाश्रमातीतः कोसौ सम्यङ्नकीर्त्यते
គាត់ក៏មិនមែនជាសូទ្រៈតាមន័យធម្មតាទេ ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកពាក់ខ្សែព្រះ (យជ្ញោបវីត) សម្រាប់ពិធីយញ្ញៈនាគដែរ។ ដូច្នេះ ដោយលើសពីវណ្ណៈ និងអាស្រាមទាំងអស់ តើគាត់ជានរណា ដែលអាចពិពណ៌នាបានត្រឹមត្រូវ?
Verse 34
सर्वः प्रकृत्या ज्ञायेत स्थाणुः प्रकृतिवर्जितः । प्रायशः पुरुषोनासावर्धनारीवपुर्यतः
សត្វលោកទាំងអស់ ត្រូវបានស្គាល់ដោយធម្មជាតិ ឬលក្ខណៈណាមួយ; តែស្ថាណុ (ព្រះសិវៈ) គ្មានលក្ខណៈកំណត់បែបនោះឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា គាត់ក៏មិនមែនជាបុរសតែប៉ុណ្ណោះទេ ព្រោះត្រូវបានប្រកាសថា «អರ್ಧនារី» មានរូបកាយពាក់កណ្តាលស្ត្រី។
Verse 35
योषापि न भवेदेष यतोसौ श्मश्रुलाननः । नपुंसकोपि न भवेल्लिंगमस्ययतोर्च्यते
គាត់ក៏មិនមែនជាស្ត្រីដែរ ព្រោះព្រះមុខមានពុកមាត់ពុកចង្កា។ ហើយក៏មិនមែនជានពុংসកៈដែរ ព្រោះលិង្គរបស់គាត់ត្រូវបានគោរពបូជា។
Verse 36
बालोपि न भवत्येष यतोऽयं बहुवार्षिकः । अनादिवृद्धो लोकेषु गीयते चोग्र एष यत्
គាត់ក៏មិនមែនជាកុមារទេ ព្រោះគាត់មានអាយុកាលជាច្រើនឆ្នាំ។ ក្នុងលោកទាំងឡាយ គាត់ត្រូវបានច្រៀងសរសើរថា «ចាស់កាលពីដើមគ្មានដើម» ហើយក៏ថា «ឧគ្រៈ» គឺដ៏សាហាវខ្លាំង។
Verse 37
अतो युवत्वं संभाव्यं नात्र नूनं चिरंतने । वृद्धोऽपि न भवत्येष जरामरणवर्जितः
ដូច្នេះ គេអាចស្មានថាព្រះអង្គមានយុវវ័យបាន ប៉ុន្តែមិនមែនទេ ឱ ព្រះបុរាណ។ សូម្បីភាពចាស់ក៏មិនជាប់លើព្រះអង្គឡើយ ព្រោះព្រះអង្គរួចផុតពីជរា និងមរណៈ។
Verse 38
ब्रह्मादीन्संहरेत्प्रांते तथापि च न पातकी । पुण्यलेशोपि नास्त्यस्मिन्ब्रह्ममौलिच्छिदिक्रुधा
សូម្បីនៅចុងក្រោយ ព្រះអង្គនឹងដកហូត (បំផ្លាញ) ព្រះព្រហ្ម និងទេវៈដទៃទៀត ក៏ព្រះអង្គមិនមែនជាមនុស្សបាបឡើយ។ ក្នុងព្រះអង្គ មិនមានសូម្បីតែស្នាមល្អឬអាក្រក់ទេ—ព្រះអង្គប្រតិបត្តិដោយព្រះកំហឹងដែលបានបំបែកមកុដព្រះព្រហ្ម។
Verse 40
अहो धार्ष्ट्यं महद्दृष्टं जटिलस्याद्य चाद्भुतम् । यदासनान्नोत्थितोसौ दृष्ट्वा मां श्वशुरं गुरुम्
អហោ! ភាពក្លាហានអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំងថ្ងៃនេះ ក្នុងអ្នកសាធុសក់ជាចង! ព្រោះពេលឃើញខ្ញុំ—ជាឪពុកក្មេក និងជាគ្រូចាស់—គេមិនបានក្រោកពីអាសនៈឡើយ។
Verse 41
एवंभूता भवंत्येव मातापितृविवर्जिताः । निर्गुणा अकुलीनाश्च कर्मभ्रष्टा निरंकुशाः
មនុស្សប្រភេទនេះពិតជាក្លាយទៅដូចជាអត់មានម្តាយឪពុក—គ្មានគុណធម៌ មិនមានវង្សកិត្តិយស ធ្លាក់ចេញពីកាតព្វកិច្ចត្រឹមត្រូវ ហើយគ្មានការគ្រប់គ្រងខ្លួន។
Verse 42
स्वच्छंदचारिणोऽनाथाः सर्वत्र स्वाभिमानिनः । अकिंचना अपिप्रायस्तथापीश्वरमानिनः
ពួកគេដើរតាមចិត្ត ដូចជាមនុស្សគ្មានអ្នកអាស្រ័យ; ទៅទីណាក៏អួតអាងខ្លួន។ ទោះភាគច្រើនគ្មានអ្វីសោះ ក៏នៅតែស្មានខ្លួនជាព្រះអម្ចាស់។
Verse 43
जामातॄणां स्वभावोयं प्रायशो गर्वभाजनम् । किंचिदैश्वयर्मासाद्य भवत्येव न संशयः
នេះជាសភាពធម្មតារបស់កូនប្រសា ជាទូទៅគឺក្លាយជាភាជនៈនៃមោទនភាព; ពេលទទួលបានសម្បត្តិបន្តិចបន្តួច មោទនភាពក៏កើតឡើងជាក់ជាមិនសង្ស័យ។
Verse 44
द्विजराजः स गर्विष्ठो रोहिणीप्रेमनिर्भरः । कृत्तिकादिषु चास्नेही मया शप्तः क्षयीकृतः
ព្រះចន្ទ—អធិរាជនៃទ្វិជៈ—មានមោទនភាពខ្លាំង ឈ្លក់ស្នេហារបស់រោហិណី ហើយមិនមានមេត្តាស្នេហាចំពោះក្រឹត្តិកា និងភរិយាផ្សេងៗទៀតទេ; ដោយសារតែបែបនោះ ខ្ញុំបានដាក់បណ្តាសា ហើយធ្វើឲ្យទ្រង់ស្រកស្រាល។
Verse 45
अस्याहं गर्वसर्वस्वं हरिष्याम्येव शूलिनः । यथावमानितश्चाहमनेनास्य गृहं गतः
«ឱ ព្រះសូលិន (ព្រះអម្ចាស់កាន់ត្រីសូល) ខ្ញុំនឹងដកហូតអស់ទាំងអ្វីដែលជាមូលដ្ឋាននៃមោទនភាពរបស់គាត់ជាក់ជាមិនខាន; ព្រោះខ្ញុំត្រូវបានគាត់ប្រមាថ នៅពេលខ្ញុំទៅដល់ផ្ទះរបស់គាត់»។
Verse 46
तथास्याहं करिष्यामि मानहानिं च सर्वतः । संप्रधार्येति बहुशः स तु दक्षः प्रजापतिः
ដោយសម្រេចចិត្តដូច្នេះ គាត់បានពិចារណាម្តងហើយម្តងទៀតថា «ខ្ញុំនឹងធ្វើឲ្យកិត្តិយសរបស់គាត់បាត់បង់គ្រប់វិធី»។ នេះហើយជាទក្ខៈ ព្រះប្រជាបតិ។
Verse 47
प्राप्य स्वभवनं देवानाजुहाव सवासवान् । अहं यियक्षुर्यूयं मे यज्ञसाहाय्यकारिणः
ពេលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ គាត់បានអញ្ជើញព្រះទេវតាទាំងឡាយ ព្រមទាំងវាសវ (ឥន្ទ្រ) មក ហើយមានពាក្យថា «ខ្ញុំចង់ធ្វើយជ្ញៈ; អ្នកទាំងអស់គ្នាត្រូវជួយខ្ញុំក្នុងពិធីយជ្ញានេះ»។
Verse 48
भवंतु यज्ञसंभारानानयंतु त्वरान्विताः । श्वेतद्वीपमथो गत्वा चक्रे चक्रिणमच्युतम्
«ចូរឲ្យពួកគេប្រមូលសម្ភារៈយជ្ញា ហើយនាំមកដោយប្រញាប់!» បន្ទាប់មក ទ្រង់បានទៅកាន់ ស្វេតទ្វីប ហើយតាំង អច្យុតៈ អ្នកកាន់ចក្រា ជាអធិបតីនៃពិធី។
Verse 49
महाक्रतूपद्रष्टारं यज्ञपूरुषमेव च । तस्यर्त्विजोभवन्सर्व ऋषयो ब्रह्मवादिनः
ទ្រង់បានតាំង យជ្ញបុរុષៈ ជាអ្នកត្រួតពិនិត្យនៃពិធីធំមហានោះ; ហើយឥសីទាំងអស់ អ្នកបកស្រាយព្រះព្រហ្ម បានក្លាយជាព្រះសាស្ត្រាចារ្យ (ឫត្វិជ) នៃយជ្ញា។
Verse 50
प्रावर्तत ततस्तस्य दक्षस्य च महाध्वरः । दृष्ट्वा देवनिकायांश्च तस्मिन्दक्ष महाध्वरे
បន្ទាប់មក ពិធីយជ្ញាធំរបស់ ទក្ខៈ ក៏ចាប់ផ្តើមដំណើរការ។ នៅក្នុងមហាធ្វរៈនៃទក្ខៈនោះ ពេលឃើញក្រុមទេវតាជាច្រើនមកប្រមូលផ្តុំ—
Verse 51
अनीश्वरांस्ततो वेधा व्याजं कृत्वा गृहं ययौ । दधीचिरथ संवीक्ष्य सर्वांस्त्रैलोक्यवासिनः
បន្ទាប់មក វេធា—ព្រះអ្នកបង្កើត—ឃើញថាពួកគេគ្មានព្រះអម្ចាស់ (ឥશ્વរ) ទើបធ្វើជាលេស ហើយត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋាន។ បន្ទាប់មក ដធីចិ បានស្ទង់មើលសត្វលោកទាំងបី—
Verse 52
दक्षयज्ञे समायातान्सतीश्वरविवर्जितान् । प्राप्तसंमानसंभारान्वासोलंकृतिपूर्वकम्
នៅក្នុងយជ្ញារបស់ ទក្ខៈ អ្នកដែលមកប្រមូលផ្តុំ—ដោយខ្វះ សតី និង ឥશ્વរ—ត្រូវបានទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងគួរគាប់ចិត្ត ដោយកិត្តិយស អំណោយ សម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការ។
Verse 53
दक्षस्य हि शुभोदर्कमिच्छन्प्रोवाच चेति वै । दधीचिरुवाच । दक्षप्रजापते दक्ष साक्षाद्धातृस्वरूपधृक्
ដោយប្រាថ្នាសេចក្តីសុខមង្គលដ៏ប្រសើររបស់ទក្ខៈ គាត់បាននិយាយទៅកាន់គាត់។ ទធីចិបានមានវាចា៖ «ឱ ទក្ខៈ ប្រាជាបតិ ឱ ទក្ខៈ អ្នកកាន់ទ្រង់ទ្រាយជាក់ស្តែងនៃ ធាត្រ (ព្រះអ្នកបង្កើត)»។
Verse 54
न चास्ति तव सामर्थ्यं क्वापि कस्यापि निश्चितम् । यादृशः क्रतुसंभारस्तव चेह समीक्ष्यते
មិនមានការធានាថា សមត្ថភាពរបស់អ្នក នឹងប្រាកដនៅទីណាមួយ ឬក្នុងរឿងណាមួយឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា នៅទីនេះគេឃើញក្នុងអ្នក ការរៀបចំដ៏ធំធេងសម្រាប់ពិធីយញ្ញវេដ (ក្រតុ) ដូចដែលកំពុងបង្ហាញ។
Verse 55
न तादृङ्नेदसि प्रायः क्वापि ज्ञातो महामते । क्रतुस्तु नैव कर्तव्यो नास्ति क्रतुसमो रिपुः
ឱ មហាមតិ អ្នកមានចិត្តធំធេង មូលដ្ឋានដូចនោះ ស្ទើរតែមិនស្គាល់នៅទីណាមួយឡើយ។ ដូច្នេះ មិនគួរចាប់ផ្តើមក្រតុទេ—ពុំមានសត្រូវណាស្មើនឹងយញ្ញ (ពេលធ្វើដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌត្រឹមត្រូវ)។
Verse 56
कर्तव्यश्चेत्तदाकार्यः स्याच्चेत्संपत्ति रीदृशी । साक्षादग्निः स्वयं कुंडे साक्षादिंद्रादिदेवताः
បើត្រូវធ្វើ វាគួរធ្វើតែពេលមានសម្បត្តិអស្ចារ្យដូចនេះ៖ ព្រះអគ្គិផ្ទាល់បង្ហាញក្នុងគុណ្ឌ (រណ្តៅភ្លើង) និងព្រះឥន្ទ្រ និងទេវតាផ្សេងៗមកមានវត្តមានដោយខ្លួនឯង។
Verse 57
साक्षाच्च सर्वे मंत्रा वै साक्षाद्यज्ञपुमानसौ । आचार्यपदवीमेष देवाचार्यः स्वयं चरेत् । साक्षाद्ब्रह्मा स्वयं चैष भृगुर्वै कर्मकांडवित्
ហើយមន្ត្រទាំងអស់ត្រូវមានវត្តមានជាក់ស្តែង; ព្រះបុរសនៃយញ្ញ (យជ្ញបុមាន) ត្រូវបង្ហាញ។ តួនាទីអាចារ្យ គួរឲ្យគ្រូទេវៈធ្វើដោយខ្លួនឯង។ ព្រះព្រហ្មផ្ទាល់ត្រូវមានវត្តមាន ហើយព្រះភೃគុ អ្នកជំនាញកರ್ಮកណ្ឌ (ផ្នែកពិធីការ) ផងដែរ។
Verse 58
अयं पूषा भगस्त्वेष इयं देवी सरस्वती । एते च सर्वदिक्पाला यज्ञरक्षाकृतः स्वयम्
នេះគឺពូសាន (Pūṣan) និងនេះគឺភគៈ (Bhaga) នេះគឺព្រះនាងសរស្វតី (Sarasvatī)។ ហើយនេះគឺអធិការការពារទិសទាំងអស់ ដោយខ្លួនឯង ជាអ្នកអភិរក្សយញ្ញៈ។
Verse 59
त्वं च दीक्षां शुभां प्राप्तो देव्या च शतरूपया । जामाता त्वेष ते धर्मः पत्नीभिर्दशभिः सह
ហើយអ្នកបានទទួលទិគ្សា (dīkṣā) ដ៏មង្គល ពីព្រះនាងសតរូបា (Śatarūpā)។ នេះគឺជាកូនប្រសាររបស់អ្នក—ធម្មៈ (Dharma)—ជាមួយភរិយាទាំងដប់របស់គាត់។
Verse 60
स्वयमेव हि कुर्वीत धर्मकार्यं प्रयत्नतः । ओषधीनामयं नाथस्तव जामातृषूत्तमः
ពិតប្រាកដណាស់ គាត់គួរធ្វើកិច្ចការធម្មៈដោយខិតខំប្រឹងប្រែងដោយខ្លួនឯង។ ព្រះអម្ចាស់នៃឱសថទាំងឡាយនេះ គឺជាកូនប្រសារដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់អ្នក។
Verse 61
सप्तविंशतिभिः सार्धं पत्नीभिस्तव कार्यकृत् । ओषधीः पूरयेत्सर्वा द्विजराजो महासुधीः
គាត់ធ្វើកិច្ចការរបស់អ្នក ជាមួយភរិយាទាំង២៧របស់គាត់។ ព្រះរាជានៃទ្វិជៈ (dvija) ដ៏មានប្រាជ្ញាធំ នឹងបំពេញឱសថទាំងអស់ឲ្យគ្រប់គ្រាន់។
Verse 62
दीक्षितो राजसूयस्य दत्तत्रैलोक्यदक्षिणः । मारीचः कश्यपश्चासौ प्रजापतिषु सत्तमः । त्रयोदशमिताभिश्च भार्याभिस्तव कार्यकृत्
បានទទួលទិគ្សាសម្រាប់រាជសូយៈ (Rājasūya) ហើយបានប្រគេនត្រៃលោកជាទក្ខិណា (dakṣiṇā) នោះមារីចិ—កশ্যប (Marīci—Kaśyapa) អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងព្រហ្មបុត្រ (Prajāpati) បំពេញកិច្ចការរបស់អ្នក ជាមួយភរិយាទាំង១៣របស់គាត់។
Verse 63
हविः कामदुघा सूते कल्पवृक्षः समित्कुशान् । दारुपात्राणि सर्वाणि शकटं मंडपादिकम्
គោកាមធេនុបរិបូជន៍ បញ្ចេញហវីសម្រាប់យញ្ញៈ; ដើមកល្បវೃក្សប្រទានឈើឥន្ធនៈ និងស្មៅកុសៈ; ហើយភាជន៍ឈើទាំងអស់ រទេះ មណ្ឌប និងឧបករណ៍យញ្ញៈផ្សេងៗ ក៏មានគ្រប់គ្រាន់។
Verse 64
विश्वकर्माप्यलंकारान्कुरुतेभ्यागतर्त्विजाम् । वसूनि चाऽपि वासांसि वसवोष्टौ ददत्यपि
សូម្បីតែវិશ્વកರ್ಮា ក៏បង្កើតគ្រឿងអលង្ការសម្រាប់ព្រះបូជាចារ្យដែលបានមកដល់; ហើយវសុទាំងប្រាំបីផងដែរ ប្រទានទ្រព្យសម្បត្តិ និងសម្លៀកបំពាក់។
Verse 65
स्वयंलक्ष्मीरलंकुर्याद्यावै चात्र सुवासिनीः
ហើយព្រះនាងលក្ខ្មីដោយខ្លួនឯង នឹងតុបតែងស្ត្រីសុវាសិនី—អ្នកស្លៀកពាក់ជាមង្គល—ដែលមានវត្តមាននៅទីនេះ។
Verse 66
सर्वे सुखाय मे दक्ष वीक्षमाणस्य सर्वतः । एकं दुःखाकरोत्येव यत्त्वं विस्मृतवानसि
ឱ ដក្ខៈ! អ្វីៗទាំងអស់ដែលខ្ញុំមើលឃើញជុំវិញ សុទ្ធតែដូចជាត្រៀមសម្រាប់សុខរបស់ខ្ញុំ; ប៉ុន្តែមានតែរឿងមួយប៉ុណ្ណោះដែលបង្កទុក្ខ—គឺអ្នកបានភ្លេចវា។
Verse 67
जीवहीनो यथा देहो भूषितोपि न शोभते । तथेश्वरं विना यज्ञः श्मशानमिव लक्ष्यते
ដូចជារូបកាយគ្មានជីវិត ទោះតុបតែងក៏មិនភ្លឺថ្លា; ដូច្នេះយញ្ញៈគ្មានព្រះអម្ចាស់ ក៏មើលទៅដូចទីឈាបសព។
Verse 68
इत्थं दधीचिवचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः । भृशं जज्वाल कोपेन हविषा कृष्णवर्त्मवत्
ដូច្នេះ ព្រះទក្ខៈ ប្រាជាបតិ បានស្តាប់ពាក្យរបស់ទធីចិ ហើយបានឆេះរលាកខ្លាំងដោយកំហឹង ដូចភ្លើងបូជាហាវិស ដែលបញ្ចេញផ្លូវផ្សែងខ្មៅឡើងលើ។
Verse 69
पूर्वस्तुत्याति संहृष्टो दृष्टो योसौ दधीचिना । स एव चापि कोपाग्निमुद्वमन्वीक्षितो मुखात्
អ្នកដែលមុននេះ ទធីចិ បានឃើញថា សប្បាយរីករាយខ្លាំងដោយការសរសើរ—ឥឡូវនេះ គេឃើញគាត់បាញ់ចេញពីមុខ នូវភ្លើងកំហឹង។
Verse 70
प्रत्युवाचाथ तं विप्रं वेपमानांगयष्टिकः । दक्षः प्रजापती रोषाज्जिघांसुरिव तं द्विजम्
បន្ទាប់មក ទក្ខៈ ប្រាជាបតិ បានឆ្លើយទៅកាន់ព្រះព្រាហ្មណ៍នោះ; អង្គកាយរបស់គាត់ញ័រដោយកំហឹង ដូចជាចង់វាយបំផ្លាញអ្នកកើតពីរដងនោះ។
Verse 71
दक्ष उवाच । ब्राह्मणोसि दधीचे त्वं किं करोमि तवात्र वै । दीक्षामहमहो प्राप्तः कर्तुं नायाति किंचन
ទក្ខៈបាននិយាយថា៖ «ទធីចិ អ្នកជាព្រាហ្មណ៍—ខ្ញុំនឹងធ្វើអ្វីដល់អ្នកនៅទីនេះបាន? អូយ! ខ្ញុំបានទទួលឌីក្សា (ពិធីបរិសុទ្ធ) ហើយ; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំមិនអាចធ្វើអ្វីផ្សេងទៀតបានទេ»។
Verse 72
भवान्केन समाहूतो यदत्रागान्महाजडः । आगतोपि हि केन त्वं पृष्ट इत्थं प्रब्रवीषि यत्
«អ្នកណាបានអញ្ជើញអ្នក ដើម្បីឲ្យអ្នកមកទីនេះ អ្នកល្ងង់ធំ? ហើយទោះមកហើយក៏ដោយ—អ្នកណាបានសួរអ្នក ដើម្បីឲ្យអ្នកនិយាយបែបនេះ?»
Verse 73
सर्वमंगलमांगल्यो यत्र श्रीमानयं हरिः । स्वयं वै यज्ञपुरुषः स मखः किं श्मशानवत्
«យញ្ញនេះនឹងដូចស្មសានបានដូចម្តេច ខណៈដែលព្រះហរិដ៏រុងរឿងស្ថិតនៅទីនេះ—ជាមង្គលក្នុងមង្គលទាំងអស់—ហើយទ្រង់ជាយញ្ញបុរសដោយព្រះអង្គឯង?»
Verse 74
यत्र वज्रधरः शक्रः शतयज्ञैकदीक्षितः । त्रयस्त्रिंशतिकोटीनाममराणां पतिः स्वयम्
នៅទីសក្ការៈនោះ ព្រះសក្រក (ឥន្ទ្រ) អ្នកកាន់វជ្រា មានព្រះអង្គស្ថិតដោយខ្លួនឯង បានទទួលទិក្សាសម្រាប់យជ្ញមួយរយ ហើយជាព្រះអម្ចាស់នៃអមរទេវតា៣៣កោដិ។
Verse 75
तं त्वंचोपमिमीषेमुं श्मशानेन महामखम् । धर्मराट्च स्वयं यत्र धर्माधर्मैककोविदः
ទោះយ៉ាងណា អ្នកវិញប្រៀបធៀបមហាមខយជ្ញនោះជាមួយស្មសាន; ខណៈដែលនៅទីនោះ ព្រះធម្មរាជស្ថិតដោយខ្លួនឯង ជាអ្នកឯកទេសក្នុងការបែងចែកធម្ម និងអធម្ម។
Verse 76
श्रीदोस्ति यत्र श्रीदाता साक्षाद्यत्राशुशुक्षणिः । तं यज्ञमुपमासि त्वममंगलभुवातया
នៅទីដែលមានព្រះស្រីទាតា អ្នកប្រទានសិរីសម្បត្តិ ស្ថិតនៅ និងនៅទីដែល អាសុសុក្សណី បង្ហាញជាសាក្សាត; តើអ្នកអាចប្រៀបយជ្ញនោះជាទីអមង្គលបានដូចម្តេច?
Verse 77
देवाचार्यः स्वयं यत्र क्रतोराचार्यतागतः । अभिमानवशात्तं त्वमाख्यासि पितृकाननम्
នៅទីដែល ទេវាចារ្យ ស្ថិតដោយខ្លួនឯង បានមកធ្វើជាអាចារ្យនៃក្រតុ (យជ្ញ); ប៉ុន្តែដោយអំណាចអហង្គារ អ្នកហៅវាថា ‘ព្រៃបិត្រ’ ដូចជាទីធ្វើស្រាទ្ធប៉ុណ្ណោះ។
Verse 78
यत्रार्त्विज्यं भजंतेऽमी वसिष्ठप्रमुखर्षयः । तमध्वरं समाचक्षे मंगलेतरभूमिवत्
ទីណាដែលព្រះឥសីដ៏អធិការ ដឹកនាំដោយ វសិષ્ઠៈ ទទួលបំពេញកិច្ចព្រះយាជ្ញ—តើអាចពណ៌នាយាជ្ញនោះ ដូចជាប្រព្រឹត្តលើដីអមង្គលបានដូចម្តេច?
Verse 79
निशम्येति मुनिः प्राह दधीचिर्ज्ञानिनां वरः । सर्वमंगलमांगल्यो भवेद्यज्ञपुमान्हरिः
ពេលបានឮដូច្នេះ មុនី ដធីចិ—អ្នកប្រាជ្ញលើសគេ—បានប្រកាសថា៖ «ហរិ ជាបុរសនៃយាជ្ញ គឺមង្គលបំផុត ក្នុងមង្គលទាំងអស់»។
Verse 80
तथापि शांभवी शक्तिर्वेदे विष्णुः प्रपठ्यते । वामांगं स्रष्टुराद्यस्य हरिस्तदितरद्विधिः
ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងវេទៈ វិស្ណុ ត្រូវបានសូត្រថា ជា «សាំភវី-សក្តិ»។ ហរិ ជាផ្នែកខាងឆ្វេងនៃអ្នកបង្កើតដើម; ផ្នែកផ្សេងទៀត គឺ វិធី (ព្រះព្រហ្មា)។
Verse 81
दीक्षितो योश्वमेधानां शतस्य कुलिशायुधः । दुर्वाससा क्षणेनापि नीतो निःश्रीकतां हि सः
អ្នកដែលកាន់អាវុធកុលិស (ផ្គរលាន់) ហើយបានទទួលទិක්ෂាសម្រាប់ អશ્વមេធៈ រយដង—តែដោយ ឌុរវាសៈ មួយភ្លែតប៉ុណ្ណោះ ក៏ត្រូវនាំទៅកាន់ការបាត់បង់ពន្លឺសិរី។
Verse 82
पुनराराध्य भूतेशं प्रापैकाममरावतीम् । यस्त्वया धर्मराजोत्र कथितः क्रतुरक्षकः
ក្រោយមក បានបូជាឡើងវិញដល់ ភូតេឝៈ ហើយទទួលបាន អមរាវតី ម្តងទៀត—នេះហើយជា ធម្មរាជ ដែលអ្នកបាននិយាយនៅទីនេះថា ជាអ្នកការពារយាជ្ញ។
Verse 83
बलं तस्याखिलैर्ज्ञातं श्वेतं पाशयतः पुरा । धनदस्त्र्यंबकसखस्तच्चक्षुश्चाशुशुक्षणिः
អំណាចរបស់ទ្រង់ ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសព្វគ្នា តាំងពីមុន ពេលទ្រង់បានឃើញ «ស្វេត» ត្រូវចងដោយខ្សែបាស។ នៅទីនោះមាន «ធនដ» មិត្តរបស់ ត្រ្យំបក និង «អាសុសុក្សណិ» ផងដែរ ដូចជាភ្នែករបស់ទ្រង់ជាសាក្សី។
Verse 84
पार्ष्णिग्राह्यभवद्रुद्रो देवाचार्यस्य वै तदा । यदा तारामधार्षीत्स द्विजराजोऽतिसुंदरीम्
នៅពេលនោះ «រុទ្រ» បានក្លាយដូចជាអ្នកចាប់អ្នកល្មើសដោយកែងជើង សម្រាប់គ្រូបូជារបស់ទេវតា; ព្រោះនៅពេលនោះ ព្រះចន្ទ—ស្តេចក្នុងចំណោមទ្វិជ—បានរំលោភ «តារា» ដ៏ស្រស់ស្អាតលើសលប់។
Verse 85
तं विदंति वसिष्ठाद्यास्तवार्त्विज्यं भजंति ये । एको रुद्रो न द्वितीयः संविदाना अपीति हि
អ្នកដែលទទួលយកសេវាបូជាចារ្យរបស់អ្នក—វសិષ્ និងឥសីដទៃទៀត—ពួកគេដឹងទ្រង់ (ពិតប្រាកដ)។ ព្រោះអ្នកដឹងច្បាស់បានប្រកាសថា៖ «រុទ្រ មានតែមួយ មិនមានទីពីរ»។
Verse 86
प्रावर्तंतर्षयोन्येपि गौरवात्तव ते क्रतौ । यदि मे ब्राह्मणस्यैकं शृणोषि वचनं हितम्
ដោយគោរពចំពោះអ្នក ឥសីដទៃទៀតក៏បានចូលរួមក្នុងយញ្ញរបស់អ្នកដែរ។ ប្រសិនបើអ្នកស្តាប់ពាក្យមួយដែលមានប្រយោជន៍ពីខ្ញុំ ជាព្រាហ្មណ៍—
Verse 87
तदा क्रतुफलाधीशं विश्वेशं त्वं समाह्वय । विना तेन क्रतुरसौ कृतोप्यकृत एव हि
នៅពេលនោះ អ្នកគួរអញ្ជើញ «វិશ્વេឝ» ព្រះអម្ចាស់ដែលគ្រប់គ្រងផលនៃយញ្ញ។ បើគ្មានទ្រង់ យញ្ញនោះ ទោះបានធ្វើរួចក៏ពិតជាដូចមិនបានធ្វើឡើយ។
Verse 88
सति तस्म्निमहादेवे विश्वकर्मैकसाक्षिणि । तवापि चैषा सर्वेषां फलिष्यंति मनोरथाः
នៅពេលព្រះមហាទេវៈនោះមានវត្តមាន—ជាសាក្សីតែមួយនៃកិច្ចការទាំងអស់ គឺវិશ્વកರ್ಮា—នោះគោលបំណងរបស់អ្នក និងបំណងប្រាថ្នារបស់មនុស្សទាំងអស់ នឹងទទួលផល។
Verse 89
यथा जडानि बीजानि न फलंति स्वयं तथा । जडानि सर्वकर्माणि न फलंतीश्वरं विना
ដូចគ្រាប់ពូជដែលគ្មានជីវិត មិនអាចឲ្យផ្លែដោយខ្លួនឯងបាន ដូច្នោះ កម្មទាំងអស់ដែលគ្មានចិត្តវិញ្ញាណ ក៏មិនឲ្យផលឡើយ បើគ្មានព្រះអម្ចាស់ (ឥស្វរ)។
Verse 90
अर्थहीना यथा वाणी धर्महीना यथा तनुः । पतिहीना यथा नारी शिवहीना तथा क्रिया
ដូចពាក្យសម្តីដែលគ្មានអត្ថន័យគឺឥតតម្លៃ ដូចរាងកាយដែលគ្មានធម៌គឺទទេ និងដូចស្ត្រីដែលគ្មានប្តីគឺខ្វះទីពឹង—ដូច្នោះ កិច្ចពិធីណាមួយ បើគ្មានព្រះសិវៈ ក៏ឥតសារៈ។
Verse 91
गंगाहीना यथा देशाः पुत्रहीना यथा गृहाः । दानहीना यथा संपच्छिवहीना तथा क्रिया
ដូចដែនដីដែលគ្មានទន្លេគង្គា គឺខ្វះខាត ដូចផ្ទះដែលគ្មានកូនប្រុស គឺស្ងាត់ស្ងៀម និងដូចទ្រព្យសម្បត្តិដែលគ្មានទាន គឺស្រកស្រាល—ដូច្នោះ ពិធីកិច្ចទាំងអស់ បើគ្មានព្រះសិវៈ ក៏ខ្វះខាត។
Verse 92
मंत्रिहीनं यथा राज्यं श्रुतिहीना यथा द्विजाः । योषा हीनं यथा सौख्यं शिवहीना तथा क्रिया
ដូចរាជ្យដែលគ្មានមន្ត្រី គឺមានកំហុស ដូចព្រហ្មណ៍ទ្វិជៈដែលគ្មានចំណេះដឹងស្រុតិ គឺមិនពេញលេញ និងដូចសេចក្តីសុខដែលគ្មានភរិយា គឺខ្វះខាត—ដូច្នោះ ពិធីកិច្ចណាមួយ បើគ្មានព្រះសិវៈ ក៏មានកំហុស។
Verse 93
दर्भहीना यथा संध्या तिलहीनं च तर्पणम् । हविर्हीनो यथा होमः शिवहीना तथा क्रिया
ដូចសន្ធ្យា មិនពេញលេញ បើគ្មានស្មៅដರ್ಭៈ ដូចតರ್ಪណៈ មិនពេញលេញ បើគ្មានគ្រាប់ល្ង និងដូចហោមៈ មិនពេញលេញ បើគ្មានហវីរ—ដូច្នេះ កិច្ចធម៌ណាមួយ ក៏មិនពេញលេញ បើគ្មានព្រះសិវៈ។
Verse 94
इत्थं दधीचिनाख्यातं जग्राह वचनं न तत् । दक्षो दक्षोपि तत्रैव शंभोर्माया विमोहितः
ទោះបីបានទទួលសេចក្តីណែនាំពីទធីចិ ក៏ដក្ខៈមិនទទួលយកពាក្យនោះឡើយ; សូម្បីដក្ខៈដែលមានសមត្ថភាព ក៏ត្រូវមាយារបស់សម្ភូ (ព្រះសិវៈ) បំភាន់ នៅទីនោះផ្ទាល់។
Verse 95
प्रोवाच च भृशं क्रुद्धः का चिंता तव मे क्रतोः । क्रतुमुख्यानि सर्वाणि यानि कर्माणि सर्वतः
បន្ទាប់មក គាត់ខឹងខ្លាំង ហើយនិយាយថា៖ «អ្វីទៅជាការព្រួយបារម្ភរបស់អ្នក ចំពោះយជ្ញារបស់ខ្ញុំ? ពិធីយជ្ញាទាំងអស់—កិច្ចសំខាន់ៗគ្រប់យ៉ាង គ្រប់ទិសទាំងមូល—បានរៀបចំរួចហើយ»។
Verse 96
तानि सिद्ध्यंति नियतं यथार्थकरणादिह । अयथार्थविधानेन सिद्ध्येत्कर्मापि नेशितुः
«នៅទីនេះ ពិធីទាំងនោះ នឹងសម្រេចជាក់ជាមិនខាន បើអនុវត្តតាមវិធីត្រឹមត្រូវ។ តែបើធ្វើតាមវិធីមិនត្រឹមត្រូវ កិច្ចណាមួយក៏មិនអាចសម្រេចបានទេ—ជាពិសេស បើគ្មានព្រះអម្ចាស់អ្នកដឹកនាំ»។
Verse 97
स्वकर्मसिद्धये चाथ सर्व एव हि चेश्वरः । ईश्वरः कर्मणां साक्षी यत्त्वयापीति भाषितम्
«ម្យ៉ាងទៀត ដើម្បីឲ្យកិច្ចការរបស់ខ្លួនសម្រេច មនុស្សរាល់គ្នាក៏ដូចជាម្ចាស់ (អ្នកប្រតិបត្តិ) ម្នាក់ដែរ។ ប៉ុន្តែ ឥશ્વរៈទេ ដែលជាសាក្សីនៃកម្មទាំងឡាយ—នេះក៏ជាពាក្យដែលអ្នកបាននិយាយផងដែរ»។
Verse 98
तत्तथास्तु परं साक्षी नार्थं दद्याच्च कुत्रचित्
«ដូច្នោះក៏បាន: សូមឲ្យព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ជាសាក្សី; ប៉ុន្តែសូមកុំឲ្យព្រះអង្គប្រទានផលនៅទីណាមួយឡើយ»។
Verse 99
जडानि सर्वकर्माणि न फलंतीश्वरं विना । यदुक्तं भवता तत्राप्यहो दृष्टांतयाम्यहम्
អំពើទាំងអស់ជារបស់អសកម្ម; បើគ្មាន ព្រះឥśវរ (Īśvara) វាមិនបង្កើតផលឡើយ។ ចំពោះអ្វីដែលលោកបាននិយាយនៅទីនោះ—ពិតប្រាកដ ខ្ញុំនឹងឆ្លើយដោយឧទាហរណ៍មួយ។
Verse 100
जडान्यपि च बीजानि कालं संप्राप्यवात्मनः । अंकूरयंति कालाच्च पुष्प्यंति च फलंति च
សូម្បីតែគ្រាប់ពូជដែលអសកម្ម កាលណាដល់រដូវសមរម្យ ក៏ដុះពន្លកដោយខ្លួនឯង; ហើយតាមកាលវេលា វាផ្កា និងឲ្យផល។
Verse 110
आदिदेश समीपस्थानालोक्य परितस्त्विति । ब्राह्मणापसदं चामुं परिदूरयताशु वै
គាត់បានបញ្ជា ដោយមើលទៅកាន់អ្នកដែលឈរជិតៗថា៖ «ចូរបណ្តេញ ‘ព្រាហ្មណ៍ដែលធ្លាក់ចុះ’ នេះចេញទៅភ្លាមៗ ឲ្យឆ្ងាយពីទីនេះ»។
Verse 120
ब्रह्मघोषेण तारेण व्योमशब्दगुणं स्फुटम् । कारितं तेन दक्षेण विप्राणां हृष्टचेतसाम्
ដោយសូរស័ព្ទព្រះព្រហ្ម (Brahma-ghoṣa) ដែលខ្ពស់ និងច្បាស់ គាត់បានធ្វើឲ្យគុណលក្ខណៈនៃសំឡេងនៅលើមេឃបង្ហាញច្បាស់; ដក្ខសៈ អ្នកឆ្លាតវៃ បានឲ្យធ្វើសម្រាប់ព្រាហ្មណ៍ដែលមានចិត្តរីករាយ។
Verse 127
विद्याधरैर्ननंदे च वसुधा ववृधे भृशम् । महाविभवसंभारे तस्मिन्दाक्षे महाक्रतौ । इत्थं प्रवृत्तेऽथ मुनिः कैलासं नारदो ययौ
ព្រះវិទ្យាធរាទាំងឡាយរីករាយ ហើយផែនដីក៏រុងរឿងចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង។ នៅពេលយញ្ញធំរបស់ទក្ខៈកំពុងដំណើរការ ក្នុងភាពអស្ចារ្យនៃទ្រព្យសម្បត្តិ និងការរៀបចំដ៏មហិមា នោះមុនីនារ៉ដៈបានធ្វើដំណើរទៅកៃលាស។